![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/file-786785.PNG\")
<\/a>
\n1856-2004 aras\u0131 küresel ortalama yüzey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131<\/p>\nIs\u0131nma ve buna ba\u011fl\u0131 buharla\u015fman\u0131n etkisiyle atmosferde en fazla bulunan sera gaz\u0131 su buhar\u0131d\u0131r. Bu gazlar, do\u011fal olarak atmosfere dahil olmalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda karbon dioksit, metan ve azot; fosil yak\u0131tlar, kat\u0131 at\u0131klar, a\u011faç ve a\u011faç ürünlerinin yak\u0131lmas\u0131, motorlu ta\u015f\u0131tlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gibi insan faaliyetleri sonucu da dahil olmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n
Atmosfere sera gaz\u0131 katk\u0131lar\u0131n\u0131 sektörel bazda incelersek % 21 pay ile enerji üretim santrallerinin birinci, %17'lik pay ile sanayinin ikinci, %14'lük pay ile motorlu ta\u015f\u0131tlar\u0131n üçüncü, % 13'lük payla tar\u0131msal üretimin dördüncü s\u0131ray\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 görüyoruz. Karbon dioksit emisyonlar\u0131nda enerji üretim santralleri ve endüstriyel üretimin; metan ve azot oksit emisyonlar\u0131nda da tar\u0131msal faaliyetlerin ilk s\u0131ray\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 görmekteyiz.<\/p>\n
Küresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 olarak özellikle son yar\u0131m yüzy\u0131lda kuzey yar\u0131küredeki kar örtüsü % 10 civar\u0131nda azald\u0131. Göl ve nehirlerin y\u0131ll\u0131k buzla kapl\u0131 kalma sürelerinde yakla\u015f\u0131k 2 haftal\u0131k bir k\u0131salma oldu. Yine son yar\u0131m yüzy\u0131lda da\u011f ve deniz buzullar\u0131nda % 10-15 oran\u0131nda küçülme ya\u015fand\u0131. Buzullardaki erimeyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 20. yüzy\u0131lda deniz seviyesinde ortalama 17 cm'lik bir art\u0131\u015f görüldü. Deniz seviyesindeki yükselme, ekolojik ya\u015famda birçok k\u0131y\u0131 yerle\u015fimini olumsuz yönde etkileyecek. 21. yüzy\u0131lda da deniz seviyesinde 18-59 cm aras\u0131nda yükselme olaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Sürekli \u0131s\u0131nan bir dünyada ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 da artacak. Ancak, bu ya\u011f\u0131\u015f genellikle sa\u011fanak \u015feklinde olaca\u011f\u0131ndan s\u0131k s\u0131k sellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak. Sert ve devaml\u0131 rüzgârlar suyun topraktan buharla\u015fma h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131racak, sel ve kurakl\u0131k bir arada ya\u015fanacak. Gücünü suyun buharla\u015fmas\u0131ndan alan kas\u0131rgalar daha s\u0131k ve daha güçlü görülecek.<\/p>\n
Türkiye, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n olumsuz etkilerinin en fazla görülece\u011fi bölge olan Akdeniz ku\u015fa\u011f\u0131nda yer almaktad\u0131r. Ülkemiz küresel \u0131s\u0131nman\u0131n kurakl\u0131k, su kaynaklar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n artmas\u0131, yeni ha\u015fere ve hastal\u0131klar\u0131n görülmesi gibi olumsuz yönlerinden oldukça fazla etkilenecek.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/toprak-726707.jpg\")
<\/p>\n
Türkiye, teknik ve ekonomik ölçütlere göre 8.5 milyon hektar sulanabilir araziye sahip. Ancak 83 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihimiz boyunca bu alan\u0131n ancak % 60'\u0131 sulamaya aç\u0131lm\u0131\u015f durumda. Yat\u0131r\u0131m h\u0131z\u0131 göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda geri kalan k\u0131sm\u0131n tamamlanabilmesi için daha 80 y\u0131la ihtiyaç oldu\u011fu görülmektedir. Oysa dünyadaki sulanan alanlar ekili alanlar\u0131n sadece % 17'sini olu\u015fturmalar\u0131na kar\u015f\u0131n toplam bitkisel üretimin % 40'\u0131 bu alanlardan elde edilmektedir. Bu da bize suyun tar\u0131mdaki önemini göstermektedir. Di\u011fer taraftan, suyun özellikle s\u0131cak iklimlerde yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 da toprakta tuzlanmaya neden olmakta ve çölle\u015fmeye yol açmaktad\u0131r. F\u0131rat'\u0131n iyi kalitedeki suyu bile 10 dekarl\u0131k bir araziye y\u0131lda 1.1 ton tuz dahil etmektedir. Kurakl\u0131k, tar\u0131msal üretimde azalmalara neden olacakt\u0131r. Birim alandan daha dü\u015fük verim al\u0131naca\u011f\u0131ndan tar\u0131m arazilerinin korunmas\u0131 ve amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir..K\u0131tl\u0131k ve açl\u0131\u011f\u0131n dünyay\u0131 ciddi olarak tehdit etti\u011fi 21. yüzy\u0131lda toprak ve su en önemli stratejik maddeler olarak kabul edilmektedir.Uzun süreli kurakl\u0131ktan sonra gelen sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015f, erozyonu h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. Dünyada erozyonla kaybedilen toprak miktar\u0131 y\u0131lda 24 milyar ton olup, ülkemizde bu miktar 500 milyon tondur. Erozyonla kaybetti\u011fi toprakla birlikte, Türkiye her y\u0131l 9 milyon ton bitki besin maddesini de yitirmektedir. Bu da hem verimlili\u011fi dü\u015fürmekte, hem de su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/image001-742445.jpg\")
<\/p>\n
78 milyon hektar yüzölçümüne sahip ülkemizin ancak % 36's\u0131 ekilebilir arazilerden meydana gelmekte, bunun da 3\/4'ünde tah\u0131l ekimi yap\u0131lmaktad\u0131r. Tah\u0131llar yazl\u0131k ve k\u0131\u015fl\u0131k olarak ekilmekte olup içlerinde en yayg\u0131n ekileni de bu\u011fdayd\u0131r. K\u0131\u015fl\u0131k ekim Kas\u0131m-Aral\u0131k aylar\u0131nda yap\u0131lmakta olup, bu aylar ülkemizde oldukça kurak geçmi\u015f, çimlenemeyen tohumlar toprakta çürümü\u015ftür. Olana\u011f\u0131 olan çiftçiler Aral\u0131k ve Ocak aylar\u0131nda sulama yaparak tohumlar\u0131n\u0131 kurtarmaya çal\u0131\u015fm\u0131\u015flar; bu olana\u011f\u0131 olmayanlar ise tarlalar\u0131n\u0131 sürerek yeniden ekmi\u015flerdir. Ayr\u0131ca, verim ve kalitenin yüksekli\u011fini sa\u011flayan vernelizasyon (so\u011fuklanma) dönemi zaman\u0131nda ya\u015fanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da k\u0131\u015fl\u0131k tah\u0131l üretimimize ve kalitesine olumsuz yans\u0131yacakt\u0131r. Trakya, \u0130ç Anadolu, Çukurova ve Güneydo\u011fu Anadolu Bölgeleri önemli tah\u0131l yeti\u015ftirme merkezlerimizdir. Devlet Meteoroloji \u0130\u015fleri Genel Müdürlü\u011fü verilerine göre, bu yörelerin k\u0131\u015f periyodu boyunca ciddi bir kurakl\u0131k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 görüyoruz.<\/p>\n
Yine vernelizasyonu ya\u015fayamayan birçok meyvede de verim ve kalite dü\u015füklü\u011fü olaca\u011f\u0131 kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n azl\u0131\u011f\u0131yla birlikte k\u0131\u015fl\u0131k sebze üretimimizde de olumsuzluklar ya\u015fanacakt\u0131r. Türkiye \u0130statistik Kurumu verilerine göre 2005 y\u0131l\u0131na göre 2006 y\u0131l\u0131nda tah\u0131l ürünlerinin üretiminde % 5, sebze üretiminde % 2.3 oran\u0131nda azalma ya\u015fand\u0131. Tah\u0131llar içinde en önemlisi olan bu\u011fdayda yakla\u015f\u0131k % 7'lik azalmayla üretim 20 milyon ton olarak gerçekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
Ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 kadar ya\u011f\u0131\u015f\u0131n dü\u015fme periyodu da oldukça önemlidir. 2006 sonbahar\u0131nda pamuk hasat döneminde Çukurova'ya dü\u015fen sa\u011fanak, pamukta kalite kayb\u0131na yol açm\u0131\u015f, sonras\u0131nda ise aylarca süren kurak periyoda girilerek k\u0131\u015fl\u0131k tah\u0131l ve sebze üretiminde olumsuzluklar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Sebze üretimi konusunda ülkemiz oldukça önemli bir yere sahiptir. Ancak sebze üretimi sulamaya ihtiyaç duydu\u011fundan, su kaynaklar\u0131nda ya\u015fanacak darl\u0131k üretimi olumsuz etkileyecektir.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/image003-742414.jpg\")
Dünyada oldu\u011fu gibi Türkiye'de de sera gaz\u0131 ç\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan; % 77 enerji üretimi, %9 sanayi, %5 tar\u0131m sorumludur. Aç\u0131klamalardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 üzere, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n önlenmesinde olumlu bir ad\u0131m atmak için öncelikle enerji ve sanayi üretiminde fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 yerine daha temiz ve do\u011fayla dost yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na yönelim sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. De\u011fi\u015fen yeti\u015ftirme periyotlar\u0131na paralel olarak bitkisel üretimde ekim zamanlar\u0131n\u0131n da de\u011fi\u015ftirilmesi gerekir. Özellikle kura\u011fa dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler geli\u015ftirilmelidir. Tar\u0131mda suyun israf\u0131na yol açan vah\u015fi sulama yöntemleri terk edilerek, suyun daha tasarruflu kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 damla ve ya\u011fmurlama sulama yöntemlerine geçilmelidir.<\/p>\n
Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az ve dolay\u0131s\u0131yla su kaynaklar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu yörelerde çeltik gibi bol su isteyen ürünlerin tar\u0131m\u0131ndan vazgeçilerek, bu ürünler su kaynaklar\u0131n\u0131n nispeten daha bol oldu\u011fu bölgelere kayd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Türkiye'nin üretim planlamas\u0131n\u0131 en k\u0131sa sürede yapmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Türkiye 40 y\u0131l önce ki\u015fi ba\u015f\u0131na dü\u015fen 4 bin metreküplük suyuyla su zengini aras\u0131nda yer al\u0131yorken \u015fimdi su azl\u0131\u011f\u0131 çeken ülkeler kategorisinde bulunuyor. Bugün Türkiye'de ki\u015fi ba\u015f\u0131na bin 430 metreküp su dü\u015füyor. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar Türkiye'nin önlem almamas\u0131 durumunda yak\u0131n zamanda su konusunda ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor. Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131 (WWF) Türkiye Genel Müdürü Dr. Filiz Demirayak, son 40 y\u0131l içerisinde, su kaynaklar\u0131n\u0131n verimsiz yönetimi ve kullan\u0131m\u0131 sonucunda yakla\u015f\u0131k 1 milyon 300 bin hektar sulak alan\u0131n yok oldu\u011funu belirtiyor. Bu rakam ülkemizdeki toplam sulak alanlar\u0131n yüzde 50'sinden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Y\u0131ll\u0131k kullan\u0131labilir su miktar\u0131 112 milyar metreküp olan Türkiye'de, suyun yüzde 70'i tar\u0131msal sulama amaçl\u0131, yüzde 10'u içme-kullanma suyu olarak, yüzde 20'si ise endüstriyel amaçl\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. Türkiye'de su kaynaklar\u0131na yönelik en fazla tüketim tar\u0131m amaçl\u0131 su kullan\u0131m\u0131nda. Tar\u0131mda yüzde 88 buçuk oran\u0131nda yap\u0131lan ''vah\u015fi sulama'' sonucu suyun önemli k\u0131sm\u0131 yolda kayboluyor. Türkiye'de ya\u011fmur sulama yöntemi yüzde 8,5 oranl\u0131k kullan\u0131m alan\u0131na sahipken damla sulama ise yaln\u0131zca yüzde 3'lük bir kesimde kullan\u0131l\u0131yor. Bugün Türkiye'de ki\u015fi ba\u015f\u0131na 1430 metreküp su miktar\u0131 mevcut iken, Türkiye \u0130statistik Kurumu, 2030 y\u0131l\u0131nda Türkiye'nin nüfusunun 100 milyon olaca\u011f\u0131n\u0131 öngörüyor ve 2030'da ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131ll\u0131k su miktar\u0131n\u0131n bin metreküpün alt\u0131na dü\u015fmesi bekleniyor. Bu da Türkiye'yi "su fakiri" bir ülke haline getirecek.<\/p>\n
KAYNAKLAR<\/p>\n
\n- Küresel \u0131s\u0131nma, su kaynaklar\u0131 ve tar\u0131m etkile\u015fim, A. ATALIK <\/li>\n
- www.küresel-isinma.org <\/li>\n
- 1. Türkiye \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Kongresi, T\u0130KDEK 2007 <\/li>\n
- Zaman Gazetesi Ekonomi sayfas\u0131, 22 Eylül 2007 <\/li>\n
- Milliyet Gazetesi Ekonomi sayfas\u0131, 09 a\u011fustos 2007 <\/li>\n
- Konya Postas\u0131 Gazetesi, 09 a\u011fustos 2007 <\/li>\n
- Tar\u0131msal Pazarlama, Dr. Sami SÜZER <\/li>\n
- Akdeniz Üniversitesi Zir. Fak. Boray ESER <\/li>\n
- Agriculturk.com tar\u0131m portal\u0131, 2005<\/li>\n<\/ul>\n
2. Bölümü gelecek ay burada.<\/p>\n
Bu yaz\u0131 Tar\u0131m Teknik dergisi Eylül-Ekim say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Halit \u015eENTÜRK
\nZiraat Mühendisi
\nhsenturk@drt.com.tr
\nDRT TARIM <\/p>\n
\nEtiketler: damla sulama<\/a>, küresel \u0131s\u0131nma<\/a>, sera etkisi<\/a>, sera gaz\u0131<\/a>, ya\u011fmurlama<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Küresel Is\u0131nman\u0131n Türkiye Su Kaynaklar\u0131 ve Tar\u0131msal Üretimi Aç\u0131s\u0131ndan Olumsuz Etkileri, Sulama ve Damla Sulama Sistemi Atmosferin alt k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile okyanuslar, denizler ve kara kütleleri yüzeyindeki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131, di\u011fer bir ifadeyle insanlar taraf\u0131ndan atmosfere sal\u0131nan gazlar\u0131n sera etkisi yaratmas\u0131 sonucunda dünya yüzeyinde s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na küresel \u0131s\u0131nma deniyor.Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 aç\u0131klamak gerekirse dünyan\u0131n yüzeyi güne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-5069","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171235,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5069\/revisions\/171235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5069"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=5069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/isinma-763774.jpg\")
Küresel Is\u0131nman\u0131n Türkiye Su Kaynaklar\u0131 ve Tar\u0131msal Üretimi Aç\u0131s\u0131ndan Olumsuz Etkileri, Sulama ve Damla Sulama Sistemi![\"\"](\"http:\/\/www.drt.com.tr\/blog\/uploaded_images\/file-786788.PNG\")
<\/a>