{"id":511,"date":"2007-02-22T22:55:00","date_gmt":"2007-02-22T22:55:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:56","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:56","slug":"sulama-zamaninin-ve-bir-defada-vebilecek-sulama-suyunun-tesbiti-511","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sulama-zamaninin-ve-bir-defada-vebilecek-sulama-suyunun-tesbiti-511","title":{"rendered":"SULAMA ZAMANININ VE B\u0130R DEFADA VEB\u0130LECEK SULAMA SUYUNUN TESB\u0130T\u0130"},"content":{"rendered":"

   Kazançl\u0131 bir üretim yapabilmenin önemli \u015fartlar\u0131ndan biriside, bütün girdilerde oldu\u011fu gibi, suyunda uygun zamanda ve uygun miktarda kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.
\n             Ülkemizin co\u011frafi konumu itibariyle, topraklar\u0131m\u0131z\u0131n yüzde doksan be\u015finden sulama yapmadan yüksek verim alma imkan\u0131 yoktur. Çünkü yeti\u015fme dönemi boyunca bitkilerin kök bölgesinde yeterli nemin bulunmas\u0131 gerekir.
\n             Bitkilerin suya ihtiyaç duydu\u011fu dönemin ve bir defada verilecek sulama suyu miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi, bilinçli bir sulama yapman\u0131n ön \u015fart\u0131d\u0131r. Sulama suyu uygun zamanda yeterli say\u0131da ve iki sulama aras\u0131nda bitki su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak miktarda verilmelidir.
\n Bir bitkinin ne zaman, hangi aral\u0131klarla sulanaca\u011f\u0131, bir defada verilmesi gereken su miktar\u0131n\u0131n tesbiti, en güvenilir biçimde bilimsel metotlarla sa\u011flan\u0131r.
\n             Sulama suyunun gere\u011finden az verilmesi yani yetersiz sulama, elde edilecek ürünü azaltarak ekonomik zarara neden olur. A\u015f\u0131r\u0131 su kullan\u0131m\u0131 ise toprakta tuzluluk ve çorakl\u0131k gibi istenmeyen durumlar meydana getirerek arazinin elden ç\u0131kmas\u0131na neden olur. Ayr\u0131ca verilen gübrelerin de topraktan y\u0131kanmas\u0131yla, beklenen yarar\u0131n azalmas\u0131na yol aç\u0131lm\u0131\u015f olur.
\n             \u0130\u015fte bütün bu istenmeyen durumlar\u0131 önlemek için bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, sulama zaman\u0131 planlamas\u0131 yap\u0131larak; sulamaya ba\u015flanacak dönemin, sulama say\u0131s\u0131n\u0131n, sulama aral\u0131klar\u0131n\u0131n ve bir defada verilecek su miktar\u0131n\u0131n çok iyi belirlenmesi gerekmektedir.
\n             Bu dersimizde sulaman\u0131n çok önemli bu konusunu inceleyece\u011fiz.
\n            
\n             SULAMA ZAMANININ PLANLANMASINDA AMAÇ NED\u0130R?
\n             Sulama zaman\u0131n\u0131n planlanmas\u0131nda amaç:
\n             a) Sulamaya ba\u015flanacak dönemin belirlenmesi
\n             b) Sulama say\u0131s\u0131n\u0131n tespiti
\n             c) Sulama aral\u0131klar\u0131n\u0131n belirlenmesi
\n             c) Bir defada verilecek sulama suyu miktar\u0131n\u0131n belirlenmesidir.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 1. Kurakl\u0131\u011f\u0131n etkisini, en aza indirebilmek için su bilinçli ve ekonomik biçimde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n            
\n             SULAMA ZAMANI PLANLAMASI, YAPILMASINDA NELER\u0130N B\u0130L\u0130NMES\u0130 GEREK\u0130R
\n             a) Tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan bitkinin özellikleri
\n             b) Tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan bitkilerin su tüketimleri
\n             c) Topra\u011f\u0131n kullan\u0131labilir su tutma kapasitesi
\n             d) Sulamaya ba\u015flanacak nem düzeyi
\n             e) Her sulamada verilecek sulama suyu miktar\u0131
\n            
\n             Sulama Suyu Miktar\u0131n\u0131n Belirlenmesinde Esas Nedir?
\n             Bitkinin etkili kök derinli\u011findeki topra\u011f\u0131n nemi sulama yap\u0131lacak düzeye indi\u011finde, topraktaki su seviyesinin tarlan\u0131n su tutma kapasitesine tamamlanmas\u0131d\u0131r.
\n             Bunu biraz açarsak; bitkinin etkili kök derinli\u011fi toprak neminden yararland\u0131\u011f\u0131 kök bölgesidir. Toprak nemi bitkinin yararlanabilece\u011fi seviyenin alt\u0131na dü\u015ftü\u011fünde, sulama yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u0130\u015fte sulama yaparak topraktaki su seviyesini tarlan\u0131n su tutma kapasitesi seviyesine getirmek için gerekecek miktar, sulama suyu miktar\u0131d\u0131r. Sulama suyu miktar\u0131 bu esastan hareketle belirlenir.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 2. Sulama sadece suyun topra\u011fa verilmesi de\u011fildir. Bilgisiz bir \u015fekilde yap\u0131lan sulama ile toprak tuzlan\u0131p, çorakla\u015farak ve hatta erozyona u\u011frayarak verimlili\u011fini kaybedecektir.
\n            
\n             UYGUN SULAMA ZAMANI PLANLAMASI NE G\u0130B\u0130 YARARLAR SA\u011eLAR
\n             a) Yüzey ak\u0131\u015f\u0131 veya derine s\u0131zmalar\u0131 en aza indirerek su tasarrufu sa\u011flar. Böylece tuzluluk ve çorakl\u0131k gibi topra\u011fa zarar verip elden ç\u0131kmas\u0131na neden olan sorunlar ortadan kalkar
\n             b) Topra\u011fa at\u0131lm\u0131\u015f olan gübrelerin y\u0131kanmas\u0131 engellenerek toprakta kalmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r
\n             c) Ürünün verim ve kalitesinin artmas\u0131 sa\u011flan\u0131r
\n             d) Sulama daha ekonomik yap\u0131laca\u011f\u0131ndan, sulama masraflar\u0131 azal\u0131 r
\n             e) Suyun çiftçiler aras\u0131nda daha adil ve e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r
\n             f) Ya\u011f\u0131\u015flardan daha çok yararlan\u0131l\u0131r.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 3. Uygun sulama zaman\u0131 planlamas\u0131, su tasarrufu, ürünün verim ve kalitesinin artmas\u0131 gibi yararlar sa\u011flar.
\n            
\n             SULAMA ZAMANININ GELD\u0130\u011e\u0130 NASIL ANLA\u015eILIR
\n             Tar\u0131m ürünlerinin sulama zaman\u0131 ve sulama say\u0131lar\u0131n\u0131n belirlenmesinde toprak, iklim ve bitki ko\u015fullar\u0131 önemlidir. Sulama zaman\u0131 tayininde:
\n             1. Toprak neminin (topraktaki su miktar\u0131) ölçülmesi
\n             2. Bitkilerin görünü\u015fü
\n             3. Bitki su tüketiminin önceden tespit edilerek bilinmesi gibi tekniklerden yararlan\u0131l\u0131r.
\n            
\n             1. TOPRAK NEM\u0130 NEDEN VE NASIL ÖLÇÜLÜR
\n             Toprakta bulunan bitkiler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir su miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi için toprak neminin ölçülmesi gerekir. Çünkü bitkiler topraktaki suyun tamam\u0131ndan yararlanamazlar.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 4. Kurakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 en etkili önlem, su kullan\u0131m\u0131nda gerekli tasarruflara yönelinmesidir.
\n            
\n             Ba\u015fka bir ifadeyle bitkiler topra\u011f\u0131n iki önemli özelli\u011fi olan tarla kapasitesi ile solma noktas\u0131 aras\u0131nda bulunan sudan yararlanabilirler. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, toprakta bitki geli\u015fmesine en uygun kullan\u0131labilir su seviyesinin % 25 ile % 75 aras\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fini göstermektedir. Her bitki için toprakta tüketilebilir su seviyesinin ne kadar olmas\u0131 gerekti\u011fi yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla tespit edilmektedir.
\n             Bütün bunlar göz önünde bulundurularak sulama zaman\u0131n\u0131n gelip gelmedi\u011fini anlamak için topraktaki su seviyesi bilinmelidir. Bunun içinde Nem Kontrolü yap\u0131lmas\u0131 gerekir.
\n             Nem Kontrolü bilinen birkaç metotla yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar;
\n             a) Üretim alanlar\u0131ndan al\u0131nan toprak numunelerinin laboratuvarlarda gerekli i\u015fleme tabi tutulmas\u0131yla nem kontrolü yap\u0131lmaktad\u0131r.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 5. Ülkemizde mevcut toprak ve su kaynaklar\u0131ndan yeterince yararlan\u0131lmamaktad\u0131r.
\n            
\n             Bunun için önce tarlan\u0131n bir kaç yerinden toprak numunesi al\u0131n\u0131r. Nem kontrolü yap\u0131l\u0131rken toprak, s\u0131\u011f köklü tar\u0131m bitkileri için s\u0131f\u0131r ile doksan santimetre derinlikten, yonca ve meyva a\u011façlâr\u0131 gibi derin köklü bitkiler içinde s\u0131f\u0131r ile yüz yirmi santimetre derinlikten al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu numuneler laboratuvarlarda 105 derece s\u0131cakl\u0131kta kurutularak, eksilen su miktar\u0131na göre nem tayinleri yap\u0131l\u0131r. Ancak bu yöntem için hem laboratuvar gereklidir hem de zaman al\u0131c\u0131d\u0131r.
\n             b) Toprak neminin belirlenmesinde daha az zaman al\u0131c\u0131 ve daha kolay bir metot Tansiyometrelerle yap\u0131lan ölçümlerdir. Tansiyometre denilen aletler toprak neminin ölçülece\u011fi çukurlara yerle\u015ftirilerek, üzerinde bulunan sar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil göstergelerden toprak nemi kolayca belirlenir ve sulama zaman\u0131n\u0131n gelip gelmedi\u011fi tespit edilir.
\n             c) Nötronmetre ile oldukça sa\u011fl\u0131kl\u0131 nem ölçümleri yap\u0131labilmektedir. Ancak aletler pahal\u0131 oldu\u011fundan sadece ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131labilmektedir.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 6. Fazla su fazla ürün getirir dü\u015füncesi yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bitki geli\u015fmesini engelleyen ve çorakla\u015fmaya neden olan a\u015f\u0131r\u0131 sulamadan kaç\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n            
\n             d) Bir yayg\u0131n metotta bitkilerin sulama zaman\u0131n\u0131n gelip gelmedi\u011finin topra\u011f\u0131n elle kontrolüyle kabaca anla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. toprak burgusu ile nem ölçümü yap\u0131lacak derinlikten al\u0131nan toprak örnekleri avuç içinde s\u0131k\u0131larak, avuçta b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u0131slakl\u0131k, topak olu\u015fturma durumuna, parmaklar aras\u0131nda yuvarlat\u0131larak \u015ferit olma durumuna ve rengine bak\u0131larak tahmin yap\u0131l\u0131r.
\n             E\u011fer sulama zaman\u0131 gelmi\u015f ise; hafif bünyeli topraklar, yani kumlu topraklar avuç içinde s\u0131k\u0131l\u0131nca ya topak olmaz veya topaklansa bile kolayca da\u011f\u0131l\u0131r. Orta bünyeli topraklar ise topak olur, parmaklar aras\u0131nda lastik hissi verir. A\u011f\u0131r bünyeli yani killi topraklar ise kolayca topakla\u015f\u0131r ve parmak aras\u0131nda kolayca \u015ferit durumuna gelir.
\n             Ancak bu yöntem tecrübe gerektirdi\u011fi için eksik veya fazla su uygulamas\u0131na neden olabilir.
\n            
\n             2. Bitkilerin görünü\u015füne bakarak sulama zaman\u0131n\u0131n belirlenmesi \u015fu yollarla yap\u0131l\u0131r;
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 7. Su her zaman ve her iklimde üretimde verimi etkileyen en önemli faktördür.
\n             a) Bitkilerin yapraklar\u0131na bakarak sulama zaman\u0131n\u0131 kabaca belirlemek mümkündür. Yapraklar sabah saat 10.00 veya ö\u011fleden sonra 16.00 civar\u0131nda kontrol edilerek bir bitkinin su isteyip istemedi\u011fi anla\u015f\u0131labilir. Yonca, patates, fasulye gibi baz\u0131 bitkilerde susuzluk önce yapraklarda renk koyula\u015fmas\u0131na, daha sonra da pörsüme ve k\u0131vr\u0131lmalara neden olur. Buradan da sulama zaman\u0131n\u0131n gelip gelmedi\u011fi belirlenir. Ancak sulama zaman\u0131n\u0131n bu yöntemle belirlenmesi yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. Çünkü renk de\u011fi\u015fimi safhas\u0131na gelen bitkilerde verim h\u0131zla azalmaya ba\u015flar. Onun içinde bitkileri bu a\u015famaya kadar susuz b\u0131rakmamak daha uygundur.
\n             b) Bitkilerin Suya Hassas Dönemlerinin bilinmesi de, sulama zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinde ba\u015fka bir yöntemdir.
\n             Örne\u011fin, yonca her biçimden sonra, m\u0131s\u0131r tepe püskülü döneminde, bu\u011fday sapa kalkma döneminde, meyve a\u011façlar\u0131 ise meyvelerin h\u0131zl\u0131 geli\u015fme dönemlerinde suya kar\u015f\u0131 çok istekli olurlar. Ürün kay\u0131plar\u0131na neden olmamak için bu dönemlerde sulama mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Daha sonra yap\u0131lacak sulamalarla bu dönemdeki ürün kay\u0131plar\u0131n\u0131 telafi etmek mümkün olmamaktad\u0131r.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 8. Ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yetersizli\u011fi sonucu, toprakta yeterli rutubetin olmamas\u0131na kurakl\u0131k denilir.
\n            
\n             3. Bitkilerin Su Tüketiminin Bilinmesi de sulama aral\u0131klar\u0131n\u0131n tesbitinde bir ölçüdür. Örne\u011fin tüketilmesine izin verilen su miktar\u0131 120 milimetre olan bir toprakta bir günde alt\u0131 milimetre su tüketen bir ürün ekilirse, sulama aral\u0131klar\u0131n\u0131n yirmi gün olaca\u011f\u0131, yani yirmi gün arayla sulama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kolayca hesaplanabilir.
\n            
\n             B\u0130R DEFADA VER\u0130LECEK SU M\u0130KTARI NASIL BEL\u0130RLEN\u0130R
\n             Sulu tar\u0131mda, sulama zaman\u0131 kadar bir defada verilecek su miktar\u0131 da önemlidir. Sulama suyu miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinde de bitki, iklim ve toprak faktörleri göz önünde bulundurulmal\u0131d\u0131r.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 9. Toprakta bulunan suyun bitkinin etkili kök derinli\u011finde tarla kapasitesine getirilmesi sulamada esast\u0131r.
\n            
\n             Her sulamada uygulanacak sulama suyu miktarlar\u0131:
\n             a) Bitkinin cinsi ve etkili kök derinli\u011fi
\n             b) Topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesi
\n             c) Topraktaki nem eksikli\u011fi
\n             d) Bitkinin günlük su tüketimine göre de\u011fi\u015fmektedir.
\n             Sulamalarda esas; toprakta bulunan suyun bitkinin etkili kök derinli\u011finde tarla kapasitesine getirilmesidir. Etkili kök derinli\u011fi bitkilerin topraktaki suyun yüzde seksenini ald\u0131\u011f\u0131 derinliktir. Bu derinlik tarla bitkilerinde 90 cm. meyve a\u011façlar\u0131nda ise 120 cm. dir.
\n             Ülkemizde yüzey sulama yöntemlerinin yayg\u0131n olmas\u0131 nedeniyle henüz ölçülü olarak su verme imkan\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Birim zamanda geçen sulama suyu miktar\u0131n\u0131 ölçen Savaklar henüz her tarlan\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle de verilecek sulama suyu miktar\u0131 pratik baz\u0131 metotlarla hesaplanmaktad\u0131r. En çok uygulanan sulamaya ba\u015flad\u0131ktan sonra topra\u011f\u0131n 60 cm derinli\u011fine, yani iki bel boyu su topra\u011fa i\u015fleyinceye kadar sulamaya devam edilmesidir. Bundan sonraki dört gün içinde su yerçekiminin etkisiyle 90 ve 120 cm derinli\u011fe i\u015flemektedir.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 10. Savaklar suyun ölçülü kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.
\n            
\n             TOPRAKTA SUYUN ETK\u0130L\u0130 KÖK BÖLGES\u0130NE ULA\u015eIP ULA\u015eMADI\u011eI NASIL ANLA\u015eILIR
\n             Toprakta suyun etkili kök bölgesi derinli\u011fine ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 Nem Kontrol çubu\u011fuyla kontrol edilerek anla\u015f\u0131l\u0131r.
\n             Sulama say\u0131s\u0131 ve bir defada verilecek sulama suyu miktar\u0131 topraklar\u0131n bünyesine göre de\u011fi\u015fir.
\n             1. A\u011f\u0131r bünyeli ve killi topraklarda az say\u0131da fakat bir defada daha çok miktarda sulama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n             2. Hafif bünyeli dedi\u011fimiz kumsal topraklarda ise her defas\u0131nda azar azar olmak \u015fart\u0131yla s\u0131k s\u0131k sulama yapmak gereklidir.
\n            
\n             \"\"
\n             Resim 11. Su tarlaya erozyon olu\u015fturmayacak bir h\u0131zla verilmelidir.
\n            
\n             Sulama suyunu hangi metotla (yüzey, ya\u011fmurlama) olursa olsun tarlaya verirken, suyun tarlan\u0131n bütün yüzeyine e\u015fit olarak da\u011f\u0131lmas\u0131na özen gösterilmelidir. Arazinin bir taraf\u0131na fazla su verilmesi, di\u011fer taraflar\u0131n da gere\u011finden az su uygulanmas\u0131 bitkilerin olgunla\u015fma zamanlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131 sonucunu do\u011furaca\u011f\u0131ndan hasatta zorluk ç\u0131kmas\u0131na neden olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

   Kazançl\u0131 bir üretim yapabilmenin önemli \u015fartlar\u0131ndan biriside, bütün girdilerde oldu\u011fu gibi, suyunda uygun zamanda ve uygun miktarda kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.              Ülkemizin co\u011frafi konumu itibariyle, topraklar\u0131m\u0131z\u0131n yüzde doksan be\u015finden sulama yapmadan yüksek verim alma imkan\u0131 yoktur. Çünkü yeti\u015fme dönemi boyunca bitkilerin kök bölgesinde yeterli nemin bulunmas\u0131 gerekir.              Bitkilerin suya ihtiyaç duydu\u011fu dönemin ve bir defada verilecek […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-511","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172858,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions\/172858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=511"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}