{"id":51418,"date":"2013-07-04T10:26:00","date_gmt":"2013-07-04T10:26:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:58","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:58","slug":"dunya-soya-pazarinda-gdolu-gdosuz-savaslari-51418","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/dunya-soya-pazarinda-gdolu-gdosuz-savaslari-51418","title":{"rendered":"D\u00dcNYA SOYA PAZARINDA GDO\u2019LU\u2013GDO\u2019SUZ SAVA\u015eLARI"},"content":{"rendered":"

Son 15 y\u0131lda, 80 milyon Hektara ula\u015fan dünya transgenik (GDO’lu) soya üretimi, s\u0131f\u0131rdan %80’lere gelirken, bu oran 2012 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile Brezilya’da %88’e, ABD’de %92’lere ve Arjantinde %100’lere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (grafik). Bu geli\u015fmelerin GDO kar\u015f\u0131t\u0131 tüketicilerin GDO’suz soyaya ve soya katk\u0131l\u0131 ürünlere eri\u015fimini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 muhakkak. As\u0131l trajedi, üreticilerin klasik soya tohumuna eri\u015fiminde ya\u015fanmaktad\u0131r. Çünkü GDO’suz ürün tohumculu\u011fu çok say\u0131da sorunla bo\u011fu\u015fmaktad\u0131r. <\/span> <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Do\u011fal olarak bu olaylar ba\u015fta Brezilya olmak üzere ABD ve Arjantin’de izlenmektedir. Asl\u0131nda soya kendine döllenen bir bitki olarak y\u0131llarca tohumluk olarak kullan\u0131labilir. Fakat GDO’lu çe\u015fitleri ekenler, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ad\u0131na, tohumcu firmayla, elde ettikleri üründen tohumluk olarak yararlanmayacaklar\u0131na dair sözle\u015fme imzalad\u0131klar\u0131ndan, ürünlerini tohumluk olarak tekrar kullanamazlar. Peki, GDO’lu olmayan tohumlar\u0131 ekenler neden kendi tohumlar\u0131n\u0131 ekmezler de tohumlu\u011fu sat\u0131n al\u0131rlar? Tohum temizleme, ay\u0131klama, ilaçlama, paketleme gibi i\u015flemleri kendi tesislerinde yapamad\u0131klar\u0131 için. \u015eimdi GDO’suz tohumculuk yapan firmalar\u0131n durumlar\u0131na bir göz atal\u0131m: <\/span><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Firmalar GDO’ya odaklanm\u0131\u015f daha büyük firmalarca sat\u0131n al\u0131nd\u0131klar\u0131ndan say\u0131ca azalmaktad\u0131rlar[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/a>;<\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>GDO’suz pazar\u0131n\u0131n daralmas\u0131 çerçevesinde \u0131slahç\u0131 kurulu\u015flar yeteri say\u0131da yeni çe\u015fit geli\u015ftirmemektedirler; <\/span><\/em><\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n önlenmesi için ekstra emek ve masraf.<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Asl\u0131nda GDO’suz üreticinin tohumu daha ucuza sa\u011flamas\u0131 ve ürüne verilen prim nedeniyle daha avantajl\u0131 olmas\u0131 beklenmektedir. 2006 y\u0131llar\u0131nda iki katagori ürün aras\u0131nda fiyat fark\u0131 %10 GDO’suz lehine iken, bu oran genelde artan soya fiyatlar\u0131 ile birlikte son y\u0131llarda  %25’lere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Son günlerde dünya piyasalar\u0131nda GDO’lu soya 400 <\/span>£’larda iken GDO’suz soya fiyatlar\u0131 500 £’lar\u0131 bulmu\u015ftur. Halbuki 2006 y\u0131l\u0131 fiyatlar\u0131 160 £ civar\u0131nda idi. <\/span> <\/span>Peki, bütün bunlara ra\u011fmen neden pahal\u0131 transgenik tohumu tercih edilmektedir? Çünkü:<\/span><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Stabil verim sa\u011flama, hastal\u0131klara ve kura\u011fa dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitlerin tar\u0131m\u0131na olanak vermektedir;<\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Brezilya’da 2003’lerde transgenik soya tar\u0131m\u0131 serbest de\u011filken Arjantin’den kaçak olarak[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/a> tohum getiriliyordu, yani üretici transgenik çe\u015fitlerin art\u0131lar\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131 <\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Normal soya tar\u0131m\u0131nda yabanc\u0131 ot ilac\u0131 uygulamas\u0131nda hem dar ve hem de geni\u015f yaprakl\u0131 yabanc\u0131 otlarla mücadelede ayr\u0131 ayr\u0131 ilaçlama gerekmekte ve bu da maliyeti yükseltmektedir;<\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Bitkisel üretimde ekim öncesi toprak i\u015flenerek özellikle yabanc\u0131 ot sava\u015f\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Fakat transgenik soya tar\u0131m\u0131nda ön toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lmadan do\u011frudan ekime geçilebilmekte ve bu a\u015famada bir haftal\u0131k zaman ve toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan do\u011facak masraftan tasarruf sa\u011flanmaktad\u0131r. Çünkü yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131 soya çe\u015fidi, bitki ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131, bir ilaçlama ile tüm yabanc\u0131 otlardan kurtulabilmektedir. Toprak i\u015flemeden tasarruf ve tek ilaçlaman\u0131n parasal avantaj\u0131 üreticiyi bu kulvara yönlendirmektedir;<\/span><\/em><\/p>\n

Ø  <\/span><\/span><\/span>Her ne kadar her co\u011frafi bölgede olmasa da, yukar\u0131da tan\u0131mlanan bir haftal\u0131k süre kazan\u0131m\u0131, bu\u011fday veya arpa hasad\u0131ndan sonra ikinci ürün olarak soyan\u0131n ekilebilmesi üreticiye bir y\u0131lda iki ürün kald\u0131rma f\u0131rsat\u0131 vermektedir.<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/span><\/em><\/p>\n

Bütün bu geli\u015fmeler soya pazar\u0131na yans\u0131makta ve GDO’suz soya ithalat\u0131 yapan ülkeler adeta saf de\u011fi\u015ftirmek zorunda kalmaktad\u0131r. Do\u011fal olarak iki katagori aras\u0131ndaki fiyat fark\u0131 da artmaktad\u0131r. Bu durum baz\u0131 ülkelerde, örne\u011fin \u0130ngiltere’de do\u011fal olarak GDO’suz yem kullanmay\u0131 kabullenmi\u015f beyaz et ve yumurta sektöründe s\u0131k\u0131nt\u0131lara neden olmakta, baz\u0131 alternatif uygulamalar\u0131 gündeme ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tohumculuk sektöründe de soruna çözüm aramak için baz\u0131 ad\u0131mlar at\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim Brezilya Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Organizasyonu EMBRAPA[3]<\/span><\/span><\/span><\/a> GDO’suz soya çe\u015fitleri \u0131slah program\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yine Monsanto’nun benzer bir uygulamas\u0131 (<\/span>http:\/\/www.organicconsumers.org\/articles\/article_18111.cfm<\/span><\/em>)<\/span><\/strong>, yani GDO’suz soya çe\u015fidi geli\u015ftirme projesi YEMEKL\u0130K kulvar\u0131ndad\u0131r. Tat, lezzet ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye yönelik kalitetenin öne ç\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu çal\u0131\u015fmalar sonucu “SOVERA” serisi çe\u015fitlerin k\u0131sa zamanda üreticiye ula\u015faca\u011f\u0131 beklenmektedir. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

GDO’sun tohum temini konusu yaln\u0131z soya üreticisi için geçerli de\u011fildir. ABD’de \u015feker pancar\u0131 üreticileri adeta \u015feker fabrikalar\u0131n\u0131n kararlar\u0131na boyun e\u011fmek zorunda kalm\u0131\u015flar ve yaln\u0131z transgenik tohum ekmek mecburiyetinde kalm\u0131\u015flard\u0131r. M\u0131s\u0131r tohumculu\u011fu da benzer geli\u015fme gözlenmi\u015f ve 2005 y\u0131l\u0131nda 3226 olan GDO’suz çe\u015fit say\u0131s\u0131 2010 y\u0131l\u0131nda 1062’ye inerken transgenik hibrid say\u0131s\u0131 %7 artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Burada as\u0131l sorunu organik üreticiler ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Safiyetin sa\u011flanamamas\u0131 nedeniyle birçok organik üretici u\u011fra\u015flar\u0131n\u0131 noktalam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n


<\/p>\n
<\/p>\n
\n

[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a>http:\/\/www.fwi.co.uk\/articles\/03\/03\/2013\/137918\/gm-soya-are-feed-supplies-running-out.htm<\/span><\/em><\/a><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> Aç\u0131kgöz N. 2007, Biyotek çe\u015fitler dünya çiftçisine on y\u0131lda net  27 US$ <\/span>milyar kazand\u0131rd\u0131 (<\/span><\/em>http:\/\/agbiyotek.ege.edu.tr\/arsiv.html<\/span><\/em><\/a>)<\/span><\/span><\/em><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> Aç\u0131kgöz N. 2012, BREZ\u0130LYA’NIN TARIMSAL MUC\u0130ZES\u0130<\/span>, <\/span><\/em>https:\/\/nacikgoz.wordpress.com<\/span><\/em><\/a> (A\u011fustos 2012)<\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Son 15 y\u0131lda, 80 milyon Hektara ula\u015fan dünya transgenik (GDO’lu) soya üretimi, s\u0131f\u0131rdan %80’lere gelirken, bu oran 2012 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile Brezilya’da %88’e, ABD’de %92’lere ve Arjantinde %100’lere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (grafik). Bu geli\u015fmelerin GDO kar\u015f\u0131t\u0131 tüketicilerin GDO’suz soyaya ve soya katk\u0131l\u0131 ürünlere eri\u015fimini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 muhakkak. As\u0131l trajedi, üreticilerin klasik soya tohumuna eri\u015fiminde ya\u015fanmaktad\u0131r. Çünkü GDO’suz ürün […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-51418","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51418"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170483,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51418\/revisions\/170483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51418"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=51418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}