{"id":5294,"date":"2007-12-13T22:27:00","date_gmt":"2007-12-13T22:27:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:46","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:46","slug":"biyolojik-cesitliligin-orman-amenajman-planlariyla-butunlestirilmesi-5294","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/biyolojik-cesitliligin-orman-amenajman-planlariyla-butunlestirilmesi-5294","title":{"rendered":"Biyolojik \u00c7e\u015fitlili\u011fin Orman Amenajman Planlar\u0131yla B\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi:"},"content":{"rendered":"

\nBiyolojik Çe\u015fitlili\u011fin Orman Amenajman Planlar\u0131yla Bütünle\u015ftirilmesi: <\/strong>GEF Projesi Yans\u0131malar\u0131 – I (Tasar\u0131m)<\/strong>\n<\/p>\n

\nProf. Dr. Emin Zeki BA\u015eKENT, Prof. Dr. Selahattin KÖSE, Doç. Dr. Salih TERZ\u0130O\u011eLU, Doç. Dr. \u015ea\u011fdan BA\u015eKAYA ,Doç. Dr. Lokman ALTUN\n<\/p>\n

Giri\u015f<\/h4>\n

\nBiyolojik çe\u015fitlilik (BÇ) kavram\u0131, küresel bazda öneminin kavranmas\u0131na paralel olarak ülkemizde de çok geçmeden gündemdeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek uluslararas\u0131 projeler gerekse bireysel tabanl\u0131 bilimsel etkinliklerle ele al\u0131nan biyolojik çe\u015fitlik kavram\u0131, tan\u0131mlanmas\u0131 ve kavranmas\u0131n\u0131n ötesinde ülkemizde orman amenajman planlar\u0131na bütünle\u015ftirilmeye çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

Bir yandan sevindirici bir geli\u015fme olarak görülse de, öte yandan konunun tüm katmanlar\u0131 ve bile\u015fenleri itibar\u0131yla henüz detayland\u0131r\u0131lamamas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla eksik bilgilerle çe\u015fitli raporlardan yap\u0131lan al\u0131nt\u0131larla okuyucu kitlelerine uzman görü\u015fü olarak sunulmas\u0131 bilimsel anlamda kayg\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Özellikle biyolojik çe\u015fitlilik gibi bir hayli karma\u015f\u0131k, çerçevesi henüz oturmam\u0131\u015f, s\u0131n\u0131rlar\u0131 kesin çizilmemi\u015f ve ayn\u0131 zamanda disiplinler aras\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 gerektiren bir konunun envanteri bir yana, planlamaya yans\u0131t\u0131lmas\u0131 pek de kolay bir süreç de\u011fildir.  Buradan hareketle, ülkemizde BÇin planlamaya yans\u0131t\u0131lmas\u0131 konusu Dünya Bankas\u0131 deste\u011fiyle gerçekle\u015ftirilen bir proje (GEF-II[1])  ile ilk defa ele al\u0131nm\u0131\u015f ve üç pilot bölgedeki (\u0130\u011fneada, Camili ve Köprülü Kanyon) prototip uygulamalar ile ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131za girmi\u015ftir. Bu ɰilot alanlar\u0131n her birinde, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin sadece bitkisel ve yaban hayvanlar\u0131 tür çe\u015fitlili\u011fi envanterini yapmak üzere (ekosistem, genetik ve süreç çe\u015fitlili\u011fi hariç) bireysel uzmanlɡrdan olu\u015fan ekipler kiralanm\u0131\u015ft\u0131r. Elde edilen 聢u k\u0131smi BÇ veriɬerini de\u011ferlendirecek ayr\u0131ca bir planlama ekibi olu\u015fturulmu\u015ftur.  Bu ekipte iki planlama uzman\u0131, bir bitki聳eɬ tür ˧e荟itlilɩ\u011fi uzman\u0131, bir yaban hayvanlar\u0131 uzman\u0131,Ƞbir eko艳istem uzman\u0131 ve bir de genetik çe\u015fitlilik uzman\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ekip (KTÜ Orman Fakültesi orman amenajman\u0131 ara\u015ft\u0131rma görevlileri ve ilgili amenajman heyetlerinin de teknik deste\u011fiyle)  yapt\u0131\u011f\u0131 ortak çal\u0131\u015fma sonucunda, üç pilot alanda BÇnin amenajman planlar\u0131na nas\u0131l bütünle\u015ftirilece\u011finin stratejilerini geli\u015ftirmi\u015f, örnek amenajman planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f ve geli\u015ftirilen yakla\u015f\u0131m\u0131n ülke geneline yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 stratejilerini ortaya koymu\u015ftur (Ba\u015fkent vd. 2004). Bu çal\u0131\u015fman\u0131n Dünya Bankas\u0131'na da sunulan bilimsel anlamdaki kavramsal çerçevesi, hem arazi hem de plan yap\u0131m a\u015famas\u0131nda bizzat bulunan ve proje boyunca özveri ile çal\u0131\u015fan bu eserin yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan çizilmi\u015ftir. Buradan hareketle, bu eserde bahsedilen proje sonuçlar\u0131na paralel olarak, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin orman amenajman planlar\u0131 ile nas\u0131l bütünle\u015ftirilmesi gerekti\u011fi konusu üzerinde durulmu\u015ftur. Konunun önemi ve kapsam\u0131 da dikkate al\u0131narak burada sadece konun kavramsal çerçevesi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki bölümden olu\u015fan bu çal\u0131\u015fman\u0131n izleyen ikinci bölümünde ise, geli\u015ftirilen kavram\u0131n ülke geneline nas\u0131l yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 üzerine durulmu\u015ftur. Daha sonra haz\u0131rlanmas\u0131 dü\u015fünülen eserlerde ise, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin amenajman planlar\u0131 ile nas\u0131l bütünle\u015ftirildi\u011fini gösterir iki örnek uygulamas\u0131 i\u015flenecektir. <\/u><\/p>\n

Biyolojik Çe\u015fitlilik ve Koruma<\/h2>\n

\nSon zamanlarda kaybolma h\u0131z\u0131 gittikçe artmas\u0131na ra\u011fmen, yerküredeki çe\u015fitlili\u011fin neler oldu\u011funu detayl\u0131 olarak bilen ve biyolojik çe\u015fitlili\u011fin önemi konusunda fikir yürütebilenlerin say\u0131s\u0131 oldukça azd\u0131r. "Biyolojik çe\u015fitlilik" terim olarak ilgili bilimsel ya da sosyolojik gruplara göre farkl\u0131 \u015fekilde anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ormanc\u0131lar, biyologlar, zoologlar, su ürünleri mühendisleri, deniz bilimleri mühendisleri, ziraatç\u0131lar, ekonomistler, ve sosyologlar biyolojik çe\u015fitlilik kavram\u0131 ile ilgili kendi görü\u015flerini yans\u0131tan farkl\u0131 görü\u015flere sahiptirler. Örne\u011fin, biyologlar, biyolojik çe\u015fitlili\u011fi tüm canl\u0131lardaki çe\u015fitlilik olarak tan\u0131mlarken, endüstriyel kullan\u0131c\u0131lar biyolojik çe\u015fitlili\u011fi biyoteknoloji için yararl\u0131 genler rezervi veya faydalan\u0131labilecek biyolojik kaynaklar grubu (tomruk, bal\u0131k üretimi gibi) olarak görmektedirler. Bununla beraber biyolojik çe\u015fitlilik, gen seviyesinden ba\u015flamak üzere tür, populasyon, ekosistem (türlerin ya\u015fam alan\u0131, habitat) ve fonksiyonlar-süreçler (türler aras\u0131 etkile\u015fim) düzeyindeki bile\u015fenlerin tümü olarak anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nBiyolojik çe\u015fitlilik<\/strong> genel tan\u0131m\u0131yla; bitki ve hayvan türlerinin bulunduklar\u0131 ekosistem içerisindeki say\u0131 ve çe\u015fitlili\u011fini ifade eder. Ancak, belirli bir alandaki say\u0131 ve çe\u015fitlilik her zaman için biyolojik çe\u015fitlili\u011fi ifade edemez.  Örne\u011fin, bir alan\u0131n 100 de\u011fi\u015fik tür, di\u011ferinin 700 de\u011fi\u015fik tür içermesi, koruma aç\u0131s\u0131ndan onlar\u0131n nispi önemi hakk\u0131nda fazlaca fikir vermez. Çünkü, her iki durumda da türlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri (i\u015flevleri), do\u011fal müdahaleler ve besin maddesi de\u011fi\u015fimi gibi önemli süreçler hakk\u0131nda bilgi verilmemi\u015ftir. Oysa ki, BÇ türlerin bulundu\u011fu ekosistemin kar\u0131\u015f\u0131m, yap\u0131 ve i\u015flevini de içerir (Ba\u015fkent vd. 2002). Kar\u0131\u015f\u0131m<\/strong>; türlerin kimlikleriyle beraber say\u0131s\u0131n\u0131, çe\u015fitlili\u011fini ve ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n tür ve genetik çe\u015fitlili\u011fin ölçümünü ifade eder. Yap\u0131<\/strong>; ekosistemin do\u011fadaki fiziksel organizasyonunu yani sistemin konumsal desenini gösterir. Fonksiyon<\/strong> ise, do\u011faya yap\u0131lan her türlü müdahaleler sonucu, gen de\u011fi\u015fimi ve besin maddesi de\u011fi\u015fimi gibi ekosistemlerin zaman boyutundaki yap\u0131 ve kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimini ifade eder. Kar\u0131\u015f\u0131msal, yap\u0131sal ve fonksiyonel çe\u015fitlili\u011fin biyosferdeki ölçek bak\u0131m\u0131ndan da olu\u015fturdu\u011fu hiyerar\u015fik yap\u0131la\u015fmadaki de\u011fi\u015fikli\u011fi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda biyolojik çe\u015fitlilik ancak tam anlam\u0131yla tan\u0131mlanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Hiyerar\u015fik yap\u0131la\u015fma, en küçük gen seviyesindeki çe\u015fitlilikten, tür düzeyine, oradan populasyona ve giderek bölgesel kapsamdaki çe\u015fitlili\u011fe dek de\u011fi\u015fikli\u011fi göstermektedir.\n<\/p>\n

\nKonumsal yap\u0131, kar\u0131\u015f\u0131m ve fonksiyon gibi üç önemli özelli\u011fi ile tan\u0131mlan\u0131p bütünle\u015fen BÇ ayn\u0131 zamanda ekosistem çe\u015fitlili\u011fi, türler aras\u0131ndaki çe\u015fitlilik ve türler içerisindeki genetik çe\u015fitlilik olmak üzere üç farkl\u0131 aç\u0131dan de\u011ferlendirilir. Tür çe\u015fitlili\u011fi<\/strong>, <\/u>belirli bir ekosisteme (örne\u011fin orman, sulak alan gibi) ba\u011fl\u0131 türlerin say\u0131s\u0131 ile nadir, tehlike alt\u0131nda, nesli tükenmekte olan veya güvence alt\u0131nda olmayan gibi durumlar\u0131n\u0131 gösterir. Genetik çe\u015fitlilik<\/strong>, türlerin populasyon seviyelerini ve onlar\u0131n ayn\u0131 zamanda genetik çe\u015fitlili\u011fini ifade eder. Ormana ba\u011f\u0131ml\u0131 türlerin dü\u015fük seviyedeki nispi populasyonlar\u0131 veya önemli derecede daralm\u0131\u015f ya\u015fam alanlar\u0131 o türlerin gen havuzu kaynaklar\u0131ndan önemli genetik karakterlerini (allellerini) kaybetme riskini art\u0131r\u0131r. Belirli habitat veya ekosistemlerin temsilcisi türlerin, do\u011fal yay\u0131l\u0131\u015f alanlar\u0131ndaki populasyon seviyelerinin gözetilmesi, benzer alanlara ba\u011fl\u0131 di\u011fer türlerin ve bunlar\u0131n alt populasyonlar\u0131n\u0131n bir göstergesidir. Dolay\u0131s\u0131yla genetik çe\u015fitlilik iç içe yap\u0131lanm\u0131\u015f karma\u015f\u0131k bir yap\u0131 arz etmektedir (I\u015f\u0131k vd., 1997). Ekosistem çe\u015fitlili\u011fi <\/strong>ise, canl\u0131 (biyotik) ve cans\u0131z (iklim, toprak özellikleri, yeryüzü \u015fekli) faktörlerinin meydana getirdi\u011fi farkl\u0131 ekosistemlerin alan, co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131m ve say\u0131 itibar\u0131yla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir.  Ekosistem çe\u015fitlili\u011fi; habitat ve tür çe\u015fitlili\u011fini kamç\u0131layan bir etkendir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, ekosistem çe\u015fitlili\u011fi, farkl\u0131 türlerin ya\u015fayabilmesi için farkl\u0131 habitatlar\u0131n, farkl\u0131 ekolojik i\u015flevlerin ve en sonunda da bunlar\u0131n denge halinde kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tan klimaks (hedef a\u015fama) canl\u0131 birliklerinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar (I\u015f\u0131k vd. 1997). Ekvatoral bölgedeki s\u0131cak ku\u015fak ormanlar\u0131ndan, savan, yar\u0131 çöl, \u0131l\u0131man ku\u015fak ormanlar\u0131, tundralar ve yüksek da\u011fl\u0131k alanlar gibi de\u011fi\u015fik ekosistemlerin var olu\u015fu ve ayr\u0131ca bu ana ekosistemler içerisinde de ana kayadaki de\u011fi\u015fiklikler, küçük iklim farkl\u0131l\u0131klar\u0131, toprak nemlili\u011fi ve verimlili\u011findeki de\u011fi\u015fikliklerden dolay\u0131 meydana gelen farkl\u0131 alt ekosistemler ekosistem çe\u015fitlili\u011fini ifade etmektedir (Ba\u015fkent, 1999).\n<\/p>\n

\nBiyolojik çe\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 ve sürdürülebilirli\u011finin planlamaya yans\u0131t\u0131labilmesi için tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ötesinde, yap\u0131sal<\/em> içerikleri<\/em> ve konumsal<\/em> da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131<\/em> itibariyle say\u0131sal parametrelerle<\/em> ölçülmesi gerekmektedir. BÇ ancak bu durumda somut olarak planlarla bütünle\u015ftirilebilir. Kullan\u0131lan ölçek ve ölçümlere göre ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda biyolojik çe\u015fitlili\u011fi farkl\u0131 \u015fekilde de de\u011ferlendirmek mümkündür. Bitki toplumlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 veya bitki çe\u015fitlili\u011fi belirli bir orman alan\u0131 içerisinde ele al\u0131narak de\u011ferlendirildi\u011fi zaman bir alfa çe\u015fitlilik, <\/em> farkl\u0131 orman alanlar\u0131nda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise, bu defa beta çe\u015fitlilik <\/em>söz konusudur. Her iki durumda da biyolojik çe\u015fitlilik statik olmay\u0131p geçmi\u015fte meydana gelen do\u011fal ve insan etkisiyle olu\u015fmu\u015f (antropojenik) olaylar neticesinde zamana ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir.  Tür çe\u015fitlili\u011fi için genellikle tür say\u0131s\u0131, ayn\u0131 türdeki birey say\u0131s\u0131, türün populasyondaki nispi oran\u0131 ve co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile do\u011fal ve yasal statüsü de\u011ferleri kullan\u0131l\u0131rken, genetik çe\u015fitlilik için genelde genetik mesafe ile yok olma durumu kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ekosistem çe\u015fitlili\u011fi için, asgari büyüklükteki biti\u015fik orman ekosistem alan\u0131n\u0131n toplam alana oran\u0131, ya\u015f, çap, boy s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu vejetasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve birbirini izleyen geli\u015fim ça\u011flar\u0131na göre orman alanlar\u0131n\u0131n durumu, muhafaza alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f alanlardaki orman tiplerinin durumu ve yine bu orman tiplerinin genel orman alan\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu konumsal mozaik içerisindeki k\u0131r\u0131nt\u0131l\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n durumu ekosistem çe\u015fitlili\u011finin say\u0131sal olarak tan\u0131mlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nBu \u015fekilde tan\u0131mlanan ve detayland\u0131r\u0131lan biyolojik çe\u015fitlilik; habitatlar\u0131n bozulmas\u0131, parçalanmas\u0131 ve kaybolmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 tüketim, çevre kirlili\u011fi, yabanc\u0131 türlerin ve genetik olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n getirilmesi, küresel iklim de\u011fi\u015fiklikleri, yo\u011fun tar\u0131m ve ormanc\u0131l\u0131k faaliyetleri sonucunda giderek azalmakta veya yok olmaktad\u0131r. Günümüzde dünyadaki türlerin kaybolma tehlikesi ciddi boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f (%11 ku\u015flar, %25 memeliler, %34 bal\u0131klar) ve ormanl\u0131k alanlar giderek azalmaya devam etmektedir (1990-2000 aras\u0131 9.4 mil ha\/y\u0131l). Biyolojik çe\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131n\u0131n do\u011fal bir sonucu olarak da mal ve hizmetlerde de ciddi bir azalma (örne\u011fin, gen kaynaklar\u0131 ABD ekonomisine y\u0131lda 500-800 milyar dolar katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r, bitkilerden elde edilen ilaçlar\u0131n de\u011feri ise y\u0131lda 43 milyar dolard\u0131r) söz konusu oldu\u011fundan, BÇ koruman\u0131n önemi daha fazla artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu aç\u0131dan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, BÇin orman amenajman planlar\u0131na yans\u0131t\u0131lmas\u0131 konusunun ne kadar önemli oldu\u011fu kolayca anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.\n<\/p>\n

Koruma Hedefleri ve Tehditler<\/h2>\n

\nDo\u011fa ve biyolojik çe\u015fitlilik bizlere temiz içme suyu, teneffüs edecek temiz hava, tar\u0131m için toprak gibi çok say\u0131da hizmet sunar ve bizler de bu hizmetleri bir do\u011fal olay olarak kabul ederiz. Fakat bu hizmetlerin birço\u011fu büyük ölçüde görünmez ve kalk\u0131nma programlar\u0131nda ve politik kararlarda çok az dikkat çekerler. Ancak, bilindi\u011fi gibi do\u011fan\u0131n (biyolojik çe\u015fitlili\u011fin) korunmas\u0131 ile topluma çe\u015fitli odun, bal\u0131k, tar\u0131msal ürün ve rekreasyon gelirleri gibi geni\u015f hacimli ekonomik yararlar da sunulmaktad\u0131r. Örne\u011fin, en popüler 150 ilaçtan 118'inin aktif maddesini canl\u0131lar\u0131n olu\u015fturmas\u0131 BÇnin ne denli önemli oldu\u011funu göstermektedir.\n<\/p>\n

\nBütün bunlara ilave olarak, karma\u015f\u0131k ve sürdürülebilir bir yap\u0131da olan ekosistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 için birçok gene ihtiyaç duyulmas\u0131, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin ayr\u0131\u015fmada, atmosferin yap\u0131s\u0131nda ve dünya iklimindeki önemli rolleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, dünya biyolojik çe\u015fitlili\u011fini koruma zorunlulu\u011fu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Yine, evrimsel olarak gezegenin en geli\u015fmi\u015f canl\u0131 türü oldu\u011fumuz için di\u011fer canl\u0131 türlerini korumak sorumlulu\u011funa sahibiz. BÇ koruman\u0131n ne kadar önemli oldu\u011funu ve bizim faaliyetlerimizin onun üzerinde ölümcül etkilere sahip oldu\u011funun bilinmesi, kaç\u0131n\u0131lmaz bir sonuç olan korumay\u0131 akla getirmektedir. Korunmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda ayn\u0131 fikirde olmak oldukça basit olmas\u0131na ra\u011fmen, nas\u0131l ve neyin korunmas\u0131 gerekti\u011fi konusu oldukça karma\u015f\u0131kt\u0131r.\n<\/p>\n

\n Koruma ile ilgili öncü çal\u0131\u015fmalar esas olarak yak\u0131n geçmi\u015fe kadar türlerin korunmas\u0131 üzerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n ula\u015fmak istedikleri amaca engel olan ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden böcekler zararl\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve nesillerinin tükenmesi ho\u015f kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Dünyan\u0131n birçok ülkesinde oldu\u011fu gibi geli\u015fmi\u015f birçok Avrupa ülkesinde de kurt gibi y\u0131rt\u0131c\u0131 yaban hayvan\u0131 türleri evcil hayvanlara veya insanlara verdikleri zararlardan dolay\u0131 adeta yok edilmi\u015flerdir. Ancak zamanla, türlerin ekosistem içindeki rollerinin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131yla do\u011frudan insana ticari yarar sa\u011flamayan veya ölüm tehlikesi olan di\u011fer türler de (ay\u0131 veya kurt gibi) koruma programlar\u0131n\u0131n birer parças\u0131 haline gelmi\u015ftir. Bir türün yok olmas\u0131 genetik çe\u015fitlili\u011fin veya ekosistemin yok olmas\u0131na oranla daha kolay anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 için kayda de\u011fer bulunmaktad\u0131r. Özellikle, tehlike alt\u0131ndaki türler, sahip olduklar\u0131 bu özellikleri nedeniyle önemli olmu\u015flar ve koruma konusunda yeterince h\u0131zl\u0131 bir kamuoyu olu\u015fturmak için etkin bir görev üstlenmi\u015flerdir.\n<\/p>\n

\nÇevrenin sonsuz oldu\u011fu ve insan etkinliklerin çevre üzerindeki etkisinin önemsiz oldu\u011fu dü\u015füncesiyle, ba\u015flang\u0131çta habitat koruman\u0131n tür korumayla çok az ilgili oldu\u011fu kanaati yayg\u0131nd\u0131. Hasat edilen bir tür tehlike alt\u0131nda olsa bile, parças\u0131 oldu\u011fu bir sistemin de tehlike alt\u0131nda oldu\u011fu yeterince dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Esasen bir tür bulundu\u011fu habitatta güvende ise türün nesli tükenmeyecektir. Bu nedenle habitat\u0131n korunmas\u0131 çok daha anlaml\u0131d\u0131r. Tehlike alt\u0131ndaki türlerin korunmas\u0131na ilave olarak habitat koruma ayn\u0131 benzer habitat\u0131 payla\u015fan di\u011fer türlerin korunmas\u0131na ve korunan alan\u0131n ekolojik bütünlü\u011fünün sa\u011flanmas\u0131na da yard\u0131m edecektir. Korunan alanlar sayesinde biyolojik çe\u015fitlili\u011fin tüm katmanlar\u0131 da korunmu\u015f olacakt\u0131r. Rasgele habitat parçalar\u0131n\u0131 koruma yerine, farkl\u0131 sistemlerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 (ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturarak) ve tehlike alt\u0131ndaki türler ile özellikli türler birlikte korunacakt\u0131r. Birçok ülkede habitat kayb\u0131n\u0131 ve tehlike alt\u0131ndaki türleri koruyan yasal düzenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve tehlike alt\u0131ndaki ekosistemleri korumaya yönelik yasal düzenlemeler de yayg\u0131n hale gelmektedir.\n<\/p>\n

\nKorumaya aday bir yer için en önemli özellik, tür say\u0131s\u0131n\u0131n yüksek olu\u015fudur. Bu gibi yerler "hassas biyolojik çe\u015fitlilik alanlar\u0131" <\/em>olarak bilinmektedir. Bu gibi alanlar\u0131 korumak bugün do\u011fa korumada en önemli konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Çünkü büyük miktarda canl\u0131 türünün korunmas\u0131 dünya yüzeyinin çok az bir k\u0131sm\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na almak suretiyle yerine getirilebilmektedir. Büyüklü\u011fü dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, filtre görevi yapan sulak alanlar gibi önemli ekosistem hizmeti veren baz\u0131 alanlar da korunmal\u0131d\u0131r. Sulak alanlarda da benzer \u015fekilde anahtar ve özellikli türler bulunmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nBÇ korumada önemli olan kavramlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, dünyada biyolojik çe\u015fitlili\u011fin etkin korunmas\u0131 ve hedeflerin belirlenmesi için baz\u0131 prensipler geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunlar;\n<\/p>\n

    \n
  • BÇ ve do\u011fal kaynak kullan\u0131m\u0131 sürdürülebilirlik felsefesi ile ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  • Baz\u0131 durumlarda, özellikle tar\u0131msal ekosistemlerde ekosistemler yar\u0131-do\u011fal sistemler olarak idare edilmeli. Kültürel ekosistemlerden elde edilecek maksimum yarar do\u011fal ekosistemler üzerindeki bask\u0131y\u0131 da azaltacakt\u0131r.<\/li>\n
  • Geleneksel maksimum gelir sa\u011flay\u0131c\u0131 yönetim yerine, yeni do\u011fal kaynak idare politikas\u0131 ve programlar\u0131 geli\u015ftirilmelidir. <\/li>\n
  • Baz\u0131 do\u011fal kaynak üretimi üzerinde k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 uygulamalar koymak gerekmektedir.<\/li>\n
  • Do\u011fal kaynaklar üzerinde geleneksel kullan\u0131m haklar\u0131 olan yerel halk aras\u0131nda BÇ ve do\u011fal kaynak kullan\u0131m bilinci geli\u015ftirilmelidir.<\/li>\n
  • Gerekli yer ve zamanda habitat iyile\u015ftirme ve restorasyon çal\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  • Tür düzeyinde, tehlike alt\u0131ndaki türlerin populasyon dinamiklerinin çal\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve türe özel koruma programlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi gereklidir.<\/li>\n
  • Korunan alanlarda habitat koridorlar\u0131 olu\u015fturmak için bo\u015fluk analizleri yap\u0131lmal\u0131, korunan alanlar ve koruma programlar\u0131 gözden geçirilmelidir.<\/li>\n
  • Koruma hedefleri belirlenmeli ve plans\u0131z üretim, a\u015f\u0131r\u0131 otlatma, kaçak kesim-avc\u0131l\u0131k-ODOÜ toplama gibi temel tehditlerin niteli\u011fi ve boyutu da ortaya konulmal\u0131d\u0131r <\/li>\n<\/ul>\n

    Biyolojik Çe\u015fitlili\u011fin Korunmas\u0131nda Orman \u0130\u015fletmecili\u011fi ve Planlaman\u0131n Rolü <\/h2>\n

    \nOrman i\u015fletmecili\u011fi, belirlenen i\u015fletme amaçlar\u0131na ula\u015fmak için zaman ve mekana ba\u011fl\u0131 etkinliklerin düzenlenmesi ve uygulanmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletmecili\u011fin kavramsal çerçevesini orman ekosistemlerinin say\u0131sal bazda tan\u0131mlanmas\u0131 (envanteri), i\u015fletme stratejilerinin ve etkinliklerinin geli\u015ftirilmesi ve plan ç\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 çizmektedir. Sürdürülebilir orman i\u015fletmecili\u011fi ve planlamas\u0131 ise, orman\u0131n sahip oldu\u011fu çe\u015fitli de\u011ferlerin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 gözetlemenin, alternatif i\u015fletme etkinliklerinin etkileri aras\u0131nda en iyi dengeyi nispi faydaya dayal\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rman\u0131n fark\u0131nda olan i\u015fletme \u015feklidir. Gerçekten de, orman ürünü üretimi ile koruma aras\u0131ndaki hassas dengeyi olu\u015fturmak bir hayli zordur. Orman amenajman\u0131 planlama sürecinde biyolojik çe\u015fitlili\u011fi korumak ve izlemek önemli bir üst görev kabul ederek sistematik olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu ba\u011flamda BÇ korunmas\u0131 ve izlenmesi için çe\u015fitli ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bunlar, 1) kritik tür, ekosistem ve gen koruma alanlar\u0131n belirlenerek etkin koruma a\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, 2) koruma yahut ya\u015fam alanlar\u0131 aras\u0131nda geçi\u015fi sa\u011flayacak koridorlar\u0131n olu\u015fturularak öncelikle alansal düzenlemenin (ön fonksiyonel ay\u0131r\u0131m-zonlama) yap\u0131lmas\u0131, 3) i\u015fletme faaliyetlerinin ekosistem kurulu\u015f amaçlar\u0131na göre belirlenmesi (uygun silvikültürel müdahalelerin belirlenmesi).\n<\/p>\n

    \nÜlke ormanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, planlanmas\u0131 ve i\u015fletilmesi için yasalar Orman Genel Müdürlü\u011fü'nü (OGM) yetkili ve sorumlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihi süreç içerisinde, koruma faaliyetleri basitçe geçi\u015ftirilmi\u015f olup, planlama ve i\u015fletme odun üretimine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Arazi yap\u0131s\u0131n\u0131n engebeli olu\u015fu toprak erozyonunu gündeme getirmi\u015f ve belirli alanlar muhafaza karakterinde i\u015fletme s\u0131n\u0131f\u0131 olarak ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, k\u0131rsal yoksullu\u011fun belirginle\u015fmesinden dolay\u0131 toplumun ormana olan bask\u0131s\u0131 artm\u0131\u015f ve baz\u0131 alanlar da bu bask\u0131dan dolay\u0131 yine muhafaza alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, ba\u015far\u0131s\u0131z ormanc\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131 ve koruman\u0131n yetersiz oldu\u011fu alanlar da zaman zaman üretim d\u0131\u015f\u0131 tutulmu\u015ftur. Kalan alanlar ise, klasik alan kontrolü yöntemine göre i\u015fletilmi\u015ftir. Buradan, geleneksel planlama ve uygulama sürecin de\u011ferlendirilerek, BÇ korumaya yönelik plan haz\u0131rlama stratejilerinin tasarlanmas\u0131 art\u0131k kaç\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu görülmektedir.\n<\/p>\n

    BÇ \u0130çerikli Planlama Yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve Ekosistem Tabanl\u0131 Çok Amaçl\u0131 Planlaman\u0131n (ETÇAP) Kavramsal Çerçevesi<\/h2>\n

    \nETÇAP anlay\u0131\u015f\u0131, orman ekosistemlerini say\u0131sal bazda tan\u0131mlayarak, belirlenen amaçlara ve koruma hedeflerine göre sürdürülebilir bir \u015fekilde kontrolünü (koruma ve kullanma) sa\u011flayacak olan stratejilerin tasar\u0131m\u0131 ve uygulanmas\u0131n\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131 yakla\u015f\u0131mla sa\u011flayan bir planlama yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Burada biyolojik çe\u015fitlilik, temel ekolojik ve toplumsal ö\u011fe olarak ETÇAP denklemine girmektedir. Di\u011fer bir ifadeyle bu yeni anlay\u0131\u015f, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin sürdürülebilirli\u011fi, üretim, yenilenme kapasitesi, canl\u0131l\u0131k ve orman ekosistemlerinin uzun dönemli dengesine zarar vermeden onlar\u0131n ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel fonksiyonlar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fine odaklan\u0131r.\n<\/p>\n

    \nETÇAP yakla\u015f\u0131m\u0131n kavramsal çerçevesinde birbirini izleyen s\u0131ral\u0131 \u015fu eylemler yer almaktad\u0131r. ETÇAP;\n<\/p>\n

      \n
    • öncelikle biyolojik çe\u015fitlili\u011fin ba\u015fta oldu\u011fu bir çok de\u011fere sahip orman ekosistemlerini say\u0131sal bazda tan\u0131mlar (ekosistem envanteri), <\/li>\n
    • orman ekosistemlerini s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r (fonksiyonel ay\u0131r\u0131m veya ön zonlama, bölgeleme), <\/li>\n
    • koruma hedefleri ve planlama amaçlar\u0131n\u0131 halk\u0131n taleplerine ve yasalara ba\u011fl\u0131 ortaya koyar (amaçlama), <\/li>\n
    • hedeflenen her bir orman de\u011feri için büyüme ve ürün miktar\u0131n\u0131 tasarlar (amaç-orman yap\u0131s\u0131 ili\u015fkisi), <\/li>\n
    • uluslararas\u0131 gereklilik ve yasal zemine uygun planlama ilkelerini ortaya koyar, <\/li>\n
    • her bir koruma-kullan\u0131m \u015fekli için uygun silvikültürel müdahale \u015feklini belirler (aktiviteler), <\/li>\n
    • uygun planlama tekni\u011fi ile (modelleme) alternatif plan seçeneklerini üretir ve <\/li>\n
    • en uygun seçene\u011fin olu\u015fturdu\u011fu plan ç\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 metin, tablo, grafik ve harita baz\u0131nda sunar.<\/li>\n<\/ul>\n

      \n \n<\/p>\n

      \nBu sürecin geleneksel amenajman ile fonksiyonel planlamadan (Asan 1999) bir hayli kapsaml\u0131 oldu\u011fu görülmektedir. \u0130lk olarak, çok amaçl\u0131 planlama anlay\u0131\u015f\u0131, BÇ ve orman de\u011ferlerini yans\u0131tan yeni bir orman envanter sürecini kullan\u0131r. \u0130kinci olarak, bu yakla\u015f\u0131m uygulanabilir bir orman amenajman plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda hayati öneme sahip de\u011fi\u015fik kurulu\u015flarla sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ve yerel halk\u0131n ortak kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar. Üçüncü olarak, bu yakla\u015f\u0131m, Co\u011frafi Bilgi Sistemleri(CBS) ve uzaktan alg\u0131lama ile destekli konumsal orman bilgi sistemi (KOBS) kurmaya yönelik BÇ verilerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 konumsal veri taban\u0131 kullan\u0131r. Dördüncü olarak, amenajman faaliyetleri ve ço\u011fu önemli kararlar, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131larda sa\u011flanan fikir birlikteliklerinden ortaya ç\u0131kart\u0131l\u0131r. Be\u015finci olarak, koruma hedeflerini de içeren i\u015fletme amaçlar\u0131 hem halk\u0131n beklentileri ve hem de potansiyel orman fonksiyonlar\u0131na göre belirlenir. Son olarak da, silvikültürel müdahaleler daha detayl\u0131 fonksiyonlara göre belirlenerek biyolojik çe\u015fitlili\u011fi korumay\u0131 da dikkate alarak kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Sonuçta ETÇAP'n\u0131n uluslararas\u0131 süreçlerle ortaya ç\u0131kan BÇ koruma ilkelerinin bütünle\u015ftirildi\u011fi bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011fu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n\"\"\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n\u015eekil 1. ETÇAP sürecinin a\u015famalar\u0131.\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \nBÇ korumaya yönelik temelde iki farkl\u0131 planlama yakla\u015f\u0131m\u0131 söz konusudur. Bunlar; 1) sadece do\u011fal olaylar\u0131 temel alan yakla\u015f\u0131m; orman\u0131 mutlak koruma, çok amaçl\u0131 kullan\u0131m ve endüstriyel plantasyon gibi üç temel i\u015fleve tahsis eden TRIAD (Seymour and Hunter 1992) yakla\u015f\u0131m\u0131 ve 2) bütünle\u015fik yakla\u015f\u0131m (Ba\u015fkent vd, 2002) olarak s\u0131ralanabilir. Her birisinin önemli taraflar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, bütünle\u015fik yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 daha çok dikkat çekmektedir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temelinde genel ve detay kapsaml\u0131 düzenlemeler bulunmaktad\u0131r. Genel yahut tüm ormanl\u0131k alan\u0131 kapsayan düzenlemeler, s\u0131ras\u0131yla ekolojik arazi s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131, do\u011fal müdahale rejimlerinin belirlenmesi, do\u011fal ya\u015fl\u0131 orman parçalar\u0131n\u0131n ve hedef geli\u015fme ça\u011flar\u0131n\u0131n belirlenmesi, koruma alanlar\u0131 a\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve do\u011fal olaylara özde\u015f silvikültür müdahalelerin belirlenmesi sürecini kapsamaktad\u0131r. Detay kapsaml\u0131 düzenlemeler ise, hedef türlere yönelik koruma stratejilerini içermektedir. Burada hedef türler yasal ve do\u011fal türler olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. Yasal aç\u0131dan korunmas\u0131 gereken türler, nadir, tehlike alt\u0131nda ya da tehlike alt\u0131nda olma sürecinde olan türler ile ekonomik olarak gelir getiren (av hayvan\u0131 türleri gibi) türler nokta baz\u0131nda belirlenerek hem populasyonlar\u0131n ve hem de ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na yönelik düzenlemeleri içermektedir. Korunmas\u0131 gereken do\u011fal türler ise, genelde gösterge türler, anahtar türler, bayrak türler, ekolojik düzenleyiciler ve \u015femsiye türler olarak tan\u0131mlan\u0131rlar. \u0130\u015fte bütünle\u015fik planlama yakla\u015f\u0131m\u0131nda bir taraftan tüm alanda düzenlemeler yap\u0131l\u0131rken, küçük alanlarda da türlere yönelik BÇ koruma çal\u0131\u015fmalar\u0131na yer verilmektedir.\n<\/p>\n

      BÇ Koruma ile Orman Ekosistem Yap\u0131lar\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/h2>\n

      \nBÇ koruman\u0131n etkinle\u015ftirilmesi için, odun üretimine yönelik düzenlemeler yap\u0131l\u0131rken üretim ile me\u015fcere kurulu\u015fu aras\u0131nda kurulan ili\u015fkilere benzer bir ili\u015fki BÇ koruma ile orman yap\u0131s\u0131 aras\u0131nda kurulmal\u0131 ve say\u0131sal parametrelerle tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. Art\u0131m ve büyüme modelleri me\u015fcere yap\u0131s\u0131na (tür, kar\u0131\u015f\u0131m, geli\u015fme ça\u011f\u0131, yeti\u015fme ortam\u0131 vs) göre birim alandaki odun üretimi de\u011ferlerini vermektedir. Benzer \u015fekilde, BÇ koruma ile me\u015fcere kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda bir ili\u015fki kurularak BÇ korumas\u0131 planlamaya yans\u0131t\u0131labilir (\u015eekil 2 ve 3). Burada, planlamaya temel te\u015fkil etmesi bak\u0131m\u0131ndan BÇ verileri daha somut olarak de\u011ferlendirilmektedir. Örne\u011fin, bir ladin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 i\u015fletme s\u0131n\u0131f\u0131nda haz\u0131rlanacak BÇ içerikli amenajman plan\u0131nda e\u011fer a\u011faç sansar\u0131 önemli ise, bu durumda idare süresini dolduran ve birim alanda servetin en yüksek oldu\u011fu baz\u0131 me\u015fcereler alanda b\u0131rak\u0131lmak zorundad\u0131r. Benzer \u015fekilde, kulakl\u0131 orman bayku\u015fu populasyonunun korunmas\u0131 istenildi\u011finde (\u015eekil 3) idare süresini doldurmu\u015f ve ayn\u0131 zamanda a\u015fm\u0131\u015f me\u015fcereler belirli oranlarda ve miktarda alanda koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu, beklenen üretim miktar\u0131n\u0131n menfi olarak etkilenmesi olay\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte, BÇ içerikli planlamada temel nokta yahut strateji koruma alanlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131yla olu\u015facak üretimin aç\u0131\u011f\u0131n\u0131n minimum düzeyde tutulmas\u0131d\u0131r. Bu da ancak, optimal karar verme teknikleri ile olu\u015fturulacak modelleme ile a\u015f\u0131labilir.\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n\"\"\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n\u015eekil 2. A\u011faç türlerinin geli\u015fme ça\u011flar\u0131 itibar\u0131yla birim alandaki odun üretimi ile habitat aras\u0131ndaki ili\u015fkiler.\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\t Uzun Kuyruklu Ba\u015ftankara<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\tYaban Tav\u015fan\u0131, Orkide<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\t Geyik, \u015eahin<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\t Ard\u0131ç Ku\u015fu, Ay\u0131, Y\u0131ld\u0131z Çiçe\u011fi<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\t Kulakl\u0131 Orman Bayku\u015fu, A\u011faç Sansar\u0131, Liken<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n\n\n\n
      \n

      \n\t\t\tMera ve Aç\u0131kl\u0131k<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

      		\n

      \n\t\t\tÇal\u0131l\u0131k ve Fundal\u0131k<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

      		\n

      \n\t\t\tT\u0131ra\u015flama Alanlar\u0131<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

      		\n

      \n\t\t\tGenç Orman<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

      		\n

      \n\t\t\tÜretime Haz\u0131r Ya\u015fl\u0131 Orman<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

      		\n

      \n\t\t\tDo\u011fal Ya\u015fl\u0131 Orman<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

      \n \n<\/p>\n

      \n\u015eekil 3. Orman\u0131n geli\u015fme ça\u011flar\u0131 itibar\u0131yla farkl\u0131 bitkisel ve yaban hayvanlar\u0131 türlerinin ili\u015fkileri.\n<\/p>\n

      \n \n<\/p>\n

      \nBÇ koruman\u0131n amenajman planlar\u0131na yans\u0131t\u0131lmas\u0131nda önemli di\u011fer konu ise, BÇ kavram\u0131n\u0131n say\u0131sal bazda tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r. BÇ nin tan\u0131mlanmas\u0131nda kullan\u0131labilecek parametreleri \u015föyle s\u0131ralamak mümkündür:\n<\/p>\n

        \n
      • Orman tiplerinin toplam alana oran\u0131<\/li>\n
      • Orman tipleri, ya\u015f s\u0131n\u0131flar\u0131 \/ süksesyonel (süreli-s\u0131ral\u0131 de\u011fi\u015fim) evrelerin alanlar\u0131<\/li>\n
      • Korunan alan s\u0131n\u0131f\u0131nda yer alan orman tiplerinin miktar\u0131<\/li>\n
      • Korunan alanlardaki orman tiplerinin ya\u015f s\u0131n\u0131flar\u0131\/süksesyona gör
        \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Biyolojik Çe\u015fitlili\u011fin Orman Amenajman Planlar\u0131yla Bütünle\u015ftirilmesi: GEF Projesi Yans\u0131malar\u0131 – I (Tasar\u0131m) Prof. Dr. Emin Zeki BA\u015eKENT, Prof. Dr. Selahattin KÖSE, Doç. Dr. Salih TERZ\u0130O\u011eLU, Doç. Dr. \u015ea\u011fdan BA\u015eKAYA ,Doç. Dr. Lokman ALTUN Giri\u015f Biyolojik çe\u015fitlilik (BÇ) kavram\u0131, küresel bazda öneminin kavranmas\u0131na paralel olarak ülkemizde de çok geçmeden gündemdeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek uluslararas\u0131 projeler gerekse bireysel […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-5294","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orman-ve-ormancilik-bilgileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5294"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171155,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5294\/revisions\/171155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5294"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=5294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}