M.Fethi Örs
\nZiraat Yük. Müh.
\n
\n \u0130nsan\u0131n tar\u0131m yoluyla ürün elde etme çabas\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan buyana insano\u011flu, elde ettiklerini nitelik ve nicelik yönünden daha art\u0131rmak, ucuzlatmak ve kolayla\u015ft\u0131rmak için çabalar harcam\u0131\u015ft\u0131r. Tar\u0131mda alet- makinal\u0131 hizmetin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 18. yy. dan günümüze kadar büyük ve h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme oldu\u011fu görülmü\u015ftür. Günümüzde tar\u0131m, alet ve makinas\u0131z yap\u0131lamayacak bir düzeye ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Ülkeler, birim alandan en fazla verim alabilmek amac\u0131yla tekni\u011fin bütün imkanlar\u0131ndan faydalanmak için büyük çaba sarfetmektedirler. Ürün art\u0131\u015f\u0131n\u0131n faydalanmas\u0131nda, uygun toprak i\u015flemenin ve iyi bir tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n rolü büyüktür. Ancak bu \u015fartlar\u0131 sa\u011flamak için tarlaya sokulan her türlü toprak i\u015fleme aleti topra\u011f\u0131n fiziksel yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na neden olmakta ve bu aletlerin ayn\u0131 derinlikleri i\u015flemesi sonucunda da, toprak profilinin bu derinli\u011finde pulluk taban\u0131 denilen sert bir tabaka olu\u015fmaktad\u0131r. Bu sert tabakan\u0131n olu\u015fmas\u0131na sadce sürüm aletleri neden olmamaktad\u0131r. Topraktaki baz\u0131 mineraller ve olu\u015fumlar da sert tabakan\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Makinalar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla sert tabakan\u0131n olu\u015fmas\u0131nda toprak nemi çok önemli bir faktördür. A\u011f\u0131r tavda yap\u0131lan sürümler bu tabakan\u0131n daha çabuk olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu tabaka sert oldu\u011fu için topra\u011fa giren suyu pulluk tabakas\u0131n\u0131n alt\u0131na geçirmez. Bitki köklerinin derinlere ula\u015fmas\u0131n\u0131 önler. Bu yüzden bu tabakan\u0131n belirli aral\u0131klarla k\u0131r\u0131lmas\u0131, kabart\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu amaç için de dipkazan aletleri kullan\u0131l\u0131r.
\n Topraklar\u0131n traktörle i\u015flenmesi sonucu olu\u015fan sert tabaka, genellikle 20-25 cm. derinlikte bulunmakta, bu tabakan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da 6-18 cm aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. A\u011f\u0131r bünyeli topraklarda sert tabaka toprak yüzeyinden daha derinde (yakla\u015f\u0131k olarak 35-40 cm) te\u015fekkül eder. Ancak orta ve hafif bünyeli topraklarda sert tabaka olu\u015fumu, a\u011f\u0131r bünyeli topraklara oranla daha çabuk ve daha sert olmaktad\u0131r.
\n Sert tabaka olu\u015fmas\u0131n\u0131n zararlar\u0131
\n Sert tabaka olu\u015fmas\u0131 topra\u011f\u0131n gözeneklili\u011fini azalt\u0131r. Toprak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan bitki köklerinin geli\u015fmesi için ihtiyaç duyulan oksijen miktar\u0131 azal\u0131r. Kökler iyi geli\u015femez.
\n Sert tabaka topra\u011f\u0131n geçirgenli\u011fini azalt\u0131r. Ya\u011fmur, sulama suyu \u015feklinde topra\u011fa giren sular sert tabakadan geçemez, bunun sonucu olarak toprak derinli\u011fine i\u015fleyemez. Dolay\u0131s\u0131yla toprakta yeterince su depolanamayaca\u011f\u0131ndan bitkiler kurak dönemlerde ihtiyaç duyduklar\u0131 suyu toprakta bulamayacaklar ve sonuçta verim dü\u015fü\u015fü kaç\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r.
\n Bitki kökleri sert tabakay\u0131 geçemeyecekleri için yukar\u0131 veya yana do\u011fru k\u0131vr\u0131larak topraktaki bitki besin maddelerinden ve mevcut toprak suyundan yeterince yararlanamayacaklard\u0131r. Tüm bunlar\u0131n sonucunda verimde bitki çe\u015fidine ba\u011fl\u0131 olarak %25- 30 oran\u0131nda azalma olacakt\u0131r.
\n Sert tabaka hangi aletlerle k\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r?
\n Toprakta genellikle pulluk sürümü derinli\u011finde olu\u015fan sert tabakan\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131, yani patlat\u0131lmas\u0131 gerekir. Bunun için en uygun zaman da topra\u011f\u0131n hangi derinlikte olu\u015ftu\u011funu ve kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kaç santimetre oldu\u011funu bilmeliyiz ki, ona uygun bir alet seçelim. Bunun için toprak incelenir. Yap\u0131lan çal\u0131\u015fman\u0131n sonucuna göre;
\n * Sert tabaka toprak yüzeyinden 20-25 cm. derinlikte olu\u015fmu\u015f ise çizel aleti kullan\u0131l\u0131r.
\n * Sert tabaka toprak yüzeyinden 30-40 cm. derinde olu\u015fmu\u015f ise subsoiler (dipkazan) aleti kullan\u0131lmmal\u0131d\u0131r.
\n * Sert tabaka toprak yüzeyinden 65-70 cm derinlikte olu\u015fmu\u015f ise riper aleti kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Sert tabakan\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n faydalar\u0131:
\n Sert tabakadan dolay\u0131 \u0131slakl\u0131k sorunu olan yerlerde sert tabaka k\u0131r\u0131larak geç tava gelme durumu ortadan kalkar, erken veya zaman\u0131nda ekim yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131 ve topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesi artar. Topra\u011f\u0131n derinlerinde bulunan besin maddelerinin al\u0131nmas\u0131 kolayla\u015f\u0131r.
\n Beklenen faydalar\u0131n olabilmesi için;
\n * Sert tabakan\u0131n iyice parçalanmas\u0131 ile bunu sa\u011flayacak çizel, dipkazan ve riper aletlerinin çekimi için en uygun zamanl topra\u011f\u0131n kuru olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle sert tabakan\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 yaz aylar\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n *Sert tabakan\u0131n çok iyi parçalanmas\u0131 için çizel veya dipkazan aletinin y\u0131rt\u0131c\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131 (derinli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan) sert tabakan\u0131n hemen alt\u0131ndan geçirilmelidir.
\n * Sert tabakay\u0131 k\u0131rmak için kullan\u0131lan aletin çok s\u0131k veya çok seyrek aral\u0131klarla çekilmesi beklenen fayday\u0131 sa\u011flamaz. Aletin 90X90 cm. aral\u0131klarla çekilmesi halinde sert tabaka iyice parçalanmakta ve rantabl olmaktad\u0131r.
\n * Sert tabakan\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131nda çizel ve dipkazan kullan\u0131lmas\u0131 halinde 4-5 y\u0131lda bir, riper kullan\u0131lmas\u0131 halinde ise 8-10 y\u0131lda bir k\u0131rma i\u015flemi yeniden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
M.Fethi Örs Ziraat Yük. Müh. \u0130nsan\u0131n tar\u0131m yoluyla ürün elde etme çabas\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan buyana insano\u011flu, elde ettiklerini nitelik ve nicelik yönünden daha art\u0131rmak, ucuzlatmak ve kolayla\u015ft\u0131rmak için çabalar harcam\u0131\u015ft\u0131r. Tar\u0131mda alet- makinal\u0131 hizmetin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 18. yy. dan günümüze kadar büyük ve h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme oldu\u011fu görülmü\u015ftür. Günümüzde tar\u0131m, alet ve makinas\u0131z yap\u0131lamayacak bir düzeye […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-542","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=542"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172830,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/542\/revisions\/172830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=542"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}