Türkiye de çi\u011f süt fiyat kaosu sürüyor..Bakan Mehdi Eker çi\u011f süt fiyat maliyeti 1,107 iken Ramazan ay\u0131ndan önce çi\u011f süt fiyatlar\u0131na 95 kuru\u015f dese ve bu fiyatlar\u0131 üreticiler be\u011fenmemi\u015f olsa da bu dü\u015fük fiyat\u0131 bile uygulayan sanayici yok. 22.07.2013 tarihinde toplanacak olan Ulusal Süt Konseyi’nde taraflar\u0131n 1 TL’ye anla\u015fmas\u0131 beklense ve anla\u015fma gerçekle\u015fse de bu fiyat\u0131 da sanayicilerin uygulamas\u0131 beklenmiyor.<\/p>\n
Çi\u011f sütte son durumu yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m\u0131zla özetler iken sütün çi\u011finin sivil toplum kurulu\u015flar\u0131na temas etmek istiyorum.<\/p>\n
TÜSEDAD, 300 üyeli dernek statüsünde bir kurulu\u015f. Kanunen kurulmu\u015f 500 bin üyeli TSÜMB c\u0131l\u0131zca sesi ç\u0131karken, 100 bin üyeli DSYMB (Dam\u0131zl\u0131k S\u0131\u011f\u0131r Yeti\u015ftiricileri Merkez Birli\u011fi) ‘’sessiz adam’’\u0131 oynarken, TZOMB (Türkiye Ziraat Odalar\u0131 Merkez Birli\u011fi) ne dedi\u011fi halk, tüketici, üreticiler taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaz iken 2008 y\u0131l\u0131 ‘’Sar\u0131k\u0131z Hakk\u0131n\u0131 Helal Etmiyor<\/strong> ‘’mitinglerini organize eden, finansman sa\u011flayabilen ’’ sadece 300 küsur üyesi’’nin al\u0131n terini, göz nurunun,’’helal<\/strong>’’ kazanc\u0131n\u0131n ard\u0131nda böylesine ‘’dimdik duran<\/strong> ‘’ duran TÜSEDAD’\u0131n aç\u0131klamalar\u0131n\u0131 size sunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n Ki bu aç\u0131klamalar\u0131 okuyacak olan Say\u0131n Eker TÜSEDAD yöneticilerine ka\u015flar\u0131n\u0131 çatacak m\u0131, küsecek mi, bakanl\u0131\u011f\u0131n veya makam\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131ndan sokmayacak m\u0131, izleyece\u011fiz.<\/p>\n Tüsedad (Tüm, Süt, Et, ve Dam\u0131zl\u0131k S\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftiricileri Birli\u011fi) May\u0131s-Haziran-2013 iki ayl\u0131k dergisinin kapak sayfas\u0131nda yazm\u0131\u015f:<\/p>\n Sütümüzü helal etmiyoruz: Çünkü;<\/em><\/strong><\/p>\n 1) <\/span><\/em><\/strong>110 kuru\u015fa üretti\u011fimiz sütü,290 gündür 90 kuru\u015fa satmak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z için,<\/em><\/strong><\/p>\n 2) <\/span><\/em><\/strong>Al\u0131n terimiz ve eme\u011fimiz gasp edildi\u011fi için;<\/em><\/strong><\/p>\n 3) <\/span><\/em><\/strong>Ç\u0131k\u0131\u015f yolu bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan sermayemiz olan ineklerimizi kesmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z için,<\/em><\/strong><\/p>\n 4) <\/span><\/em><\/strong>Süt fiyat\u0131n\u0131n sanayicinin iki duda\u011f\u0131 aras\u0131ndan ba\u015fka hiçbir bilimsel ve piyasa verilerine dayand\u0131r\u0131lmadan belirlendi\u011fi için,<\/em><\/strong><\/p>\n 5) <\/span><\/em><\/strong>6 ay sonra hatta, yar\u0131n süt fiyat\u0131n\u0131 kimin neye göre belirleyece\u011fini bilmedi\u011fimizden hiçbir planlama yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z için,<\/em><\/strong><\/p>\n 6) <\/span><\/em><\/strong>Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve Ulusal Süt Konseyi bu duruma seyirci kald\u0131\u011f\u0131 için,<\/em><\/strong><\/p>\n 7) <\/span><\/em><\/strong>Rekabet Kurumunun bu durumu görmezden geldi\u011fi için.<\/em><\/strong><\/p>\n Rekabet Kanunlar\u0131na göre mal sat\u0131\u015f ve al\u0131mlarda firmalar\u0131n bir biri ile fiyat düzenlemeleri, kararlar\u0131 almalar\u0131 yasak olup endüstriye süt sektörü birkaç kez bu yüzden Rekabet Kurumu’nca yarg\u0131lanm\u0131\u015f, küçük para cezalar\u0131 alm\u0131\u015f ise de cayd\u0131r\u0131c\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Bir üretici de din perspektifinden Diyanete sormu\u015f.<\/p>\n Bu konuda 2011 y\u0131l\u0131nda bir çi\u011f süt üreticisinin sordu\u011fu bana gönderdi\u011fi ‘’diyanetin görü\u015fü’’ sunuyorum.<\/p>\n Sorunuz:<\/em><\/strong> Diyanetin görü\u015fü yukar\u0131da idi, biz Tüsadad’a devam edelim.<\/p>\n Tüsadad Yönetim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Adnan Y\u0131ld\u0131z’\u0131n üçüncü sayfadaki makalesinin sonunda ise ‘’Bizim oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 protesto (itiraz ) ediyoruz.<\/strong>.’’diyerek makalesini bitirmi\u015f. Asl\u0131nda bakanl\u0131k üreticilerin de\u011fil, sermaye sahibi sanayicilerin olup Say\u0131n Y\u0131ld\u0131z’\u0131n ‘’Bizim <\/strong>‘’dedi\u011fi görü\u015flerine kat\u0131lm\u0131yorum. Süt devi, devleri Genel Müdür<\/strong> atamaya muktedirler. Sermaye sahipleri siyaset, bürokratlar taraf\u0131ndan kap\u0131da kar\u015f\u0131lan\u0131rken, üreticiler, üretici temsilcilerine bitmeyen ‘’toplant\u0131da ‘’ dedirtiliyor, sekretarya, özel kalem müdür veya müdirelerine telefon ile ula\u015f\u0131mda mükemmel barikatlar kurduruyorlar, ‘’size dönece\u011fiz’’lerindeki dönmeleri sonuçsuz kal\u0131yor..<\/p>\n Say\u0131n Y\u0131ld\u0131z, ‘’protesto ‘’ sözcü\u011fünde bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z derken \u015fahsile\u015ftirip ‘’bakan\u0131m\u0131z\u0131, ‘’ bir de üstüne üstlük protesto ediyoruz yerine diplomatik dilde en a\u011f\u0131r itiraz olan ‘’k\u0131n\u0131yoruz ‘’ deseydi 1978’lerin Tüsiad’\u0131 olma yolunda TÜSEDAD ilerliyor diyebilirdi ‘’yoksul <\/strong>‘’ çi\u011f süt üreticileri..Yine de diyoruz..<\/p>\n Sevgili tüketiciler;<\/strong><\/p>\n Endüstriyel süt sektörü sütün çi\u011fini 75-90<\/strong> kuru\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndan sat\u0131n alarak size üç-dört kat\u0131<\/strong> fiyata sat\u0131yor. Akl\u0131n\u0131za gelecek ilk süt markalar\u0131n\u0131n sahipleri \u0130stanbul Borsa verilerine göre % 68 kazanç sa\u011fl\u0131yorlar. Kim, hangi düzen izin veriyor buna?<\/p>\n Say\u0131n Adnan Y\u0131ld\u0131z aç\u0131kça \u015föyle demeliydi: Sevgili tüketiciler ve üreticiler;<\/em><\/strong><\/p>\n Böylesine fahi\u015f fiyata mal satanlara, satt\u0131ranlara, üreticilerin mal\u0131n\u0131 maliyetin alt\u0131nda sat\u0131n ald\u0131ranlara; tüm bunlara göz göre göre ‘’izin ‘’ verenlere<\/em><\/p>\n Siz tüketiciler,üreticiler hakk\u0131n\u0131z\u0131 ‘’helal<\/strong>’’ ediyormusunuz?<\/em><\/p>\n Onlardan birinin olur ya vefat\u0131nda, cenaze namaz\u0131 törenlerinde bulundu\u011funuzda imam üç kere ‘’Hakk\u0131n\u0131z\u0131 helal ediyormusunuz<\/strong> ‘’ \u015feklinde sordu\u011funda<\/em><\/p>\n Cenaze sahiplerinden üç be\u015f tokat yeme pahas\u0131na ‘’Hakk\u0131m\u0131 helal etmiyorum<\/strong> ‘’sözünü sesli bir \u015fekilde söyleme cesareti gösterebilecek misiniz?<\/em><\/p>\n \u0130\u015fte Tüsadad bunlara yak\u0131n \u015feyler söylemek istedi\u011fi görülüyor.<\/p>\n Ambalajl\u0131 g\u0131da güvenli\u011fine ‘’helal ‘’ sertifika ve kavram\u0131 g\u0131da konseptine girince, g\u0131dan\u0131n birincil üreticilerinin sözcüsünün de ayn\u0131 cenahtan girdi\u011fini görüyoruz..<\/p>\n G\u0131da üretiminde en büyük ve birincil güvenlik; g\u0131da üretiminin sürdürülebilirli\u011fidir. \u0130\u015fte süründürme politikalar\u0131 sürdürülüyor. Tüsedad, süt politikalar\u0131nda, iktidar\u0131n di\u011fer politikalarda kulland\u0131\u011f\u0131 ‘’dil’’i kullan\u0131yor: Helal ve Haram<\/p>\n Tüsedad sormu\u015f oluyor; siz üretici ve tüketiciler hakk\u0131n\u0131z\u0131 ‘’helal<\/strong> ‘’ ediyor musunuz?.<\/p>\n https:\/\/twitter.com\/caparkanat<\/a><\/p>\n https:\/\/groups.google.com\/group\/cigsutureticileri<\/a><\/p>\n <\/p>\n
Bir mal\u0131 tüccarlar aralar\u0131nda anla\u015f\u0131p sat\u0131n al\u0131m fiyatlar\u0131n\u0131 indirerek, kendilerinin yüksek kazanç sa\u011flayaca\u011f\u0131, üreticilerin zarar edece\u011fi \u015fekilde üreticilerden sat\u0131n al\u0131yorlar, üreticilerin de bu mal\u0131 ba\u015fka tüccarlara satma \u015fans\u0131 yok ise bu mal\u0131n edinimi helal midir haram m\u0131d\u0131r. Bu mal\u0131n edinimi haram ise bu mal\u0131 tüccarlardan bilerek sat\u0131n alanlar için de haram m\u0131d\u0131r?
Sayg\u0131lar\u0131mla
Cevap:
E-postan\u0131zda bahse konu etti\u011finiz \u015fekilde yap\u0131lan bir al\u0131\u015f- veri\u015f, \u0130slam\u0131n ticaret ahlak\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 caiz olmay\u0131p bu yolla elde edilen kazanç da helal olmaz. Ayr\u0131ca, bu \u015fekilde yap\u0131lan su-i istimallerin, gerek üreticiyi ma\u011fdur edece\u011fi gerekse haks\u0131z kazanc\u0131 te\u015fvik edece\u011fi dü\u015füncesiyle yetkililerin de bu uygulamaya engel olmalar\u0131 bir hukuk devletinin gereklerindendir.
Bununla birlikte, tüccar\u0131n çe\u015fitli sebeplerle üreticiden bir mal\u0131 ederinin alt\u0131nda al\u0131p ba\u015fka bir mü\u015fteriye satmas\u0131 halinde önceki durumdan bu mü\u015fteri do\u011frudan sorumlu olmaz. Ancak, bu olumsuz uygulamay\u0131 bilenlerin f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirmek yerine ilgilileri haberdar edip haks\u0131zl\u0131klara mani olmalar\u0131 insani ve \u0130slami bir görevdir. Aksi halde bu durumdan mesul olurlar.<\/em><\/strong><\/p>\n