{"id":6152,"date":"2008-02-08T13:33:00","date_gmt":"2008-02-08T13:33:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:09","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:09","slug":"lale-zamani-yaklasiyor-6152","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/lale-zamani-yaklasiyor-6152","title":{"rendered":"Lale  Zaman\u0131 Yakla\u015f\u0131yor."},"content":{"rendered":"<p><span class=\"gs-wm-wrap\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/images\/stories\/lale\/laletopkap.jpg\" border=\"2\" alt=\"laletopkap\" title=\"laletopkap\" hspace=\"10\" vspace=\"5\" width=\"200\" height=\"160\" align=\"left\" \/><i class=\"gs-wm-badge\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span>Il\u0131man \u0130klime sahip bat\u0131 b&ouml;lgelerimizde K\u0131\u015f mevsiminin sonu geliyor.K\u0131sa &ccedil;iceklenme d&ouml;nemide olsa lalelerin yeri ba\u015fka.Lale &ccedil;e\u015fitleri hem pezaj mimarisinde hemde &ccedil;evre d&uuml;zenlemesinde g&ouml;ze en ho\u015f gelen bir &ccedil;e\u015fit olmas\u0131ndan dolay\u0131 &ouml;zellikle aran\u0131r. Sizlere nefis bir lele &ccedil;e\u015fitleri yeti\u015ftiri&ccedil;ili\u011fi ile il\u011fili bir ara\u015ft\u0131rma sunuyorum.<br \/>\n &nbsp; <\/p>\n<p>\n<strong>LALE : SO\u011eAN K&Ouml;KL&Uuml; B\u0130R B\u0130TK\u0130<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nTeknik olarak konu\u015fulursa, baz\u0131 &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 ger&ccedil;ek so\u011fanlardan &uuml;retilmiyor. Mesela safran ve k\u0131l\u0131nc&ccedil;i&ccedil;e\u011fi ger&ccedil;ekten so\u011fan\u0131ms\u0131 k\u0131s\u0131mken, y\u0131ld\u0131z &ccedil;i&ccedil;e\u011fi ve beyanlar yumru k&ouml;klerdir. &Ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 ve so\u011fan\u0131ms\u0131 k\u0131s\u0131mlar aras\u0131ndaki fark &ccedil;ok incedir ve ikisi de birbirine &ccedil;ok benzer. Ana ay\u0131rd edilebilen &ouml;zellik, besinini saklama metodlar\u0131d\u0131r. So\u011fan\u0131ms\u0131 k\u0131s\u0131mda besinin &ccedil;o\u011fu etimsi pullar yerine b&uuml;y&uuml;t&uuml;lm&uuml;\u015f ana &ccedil;anakta saklan\u0131r. Yumru k&ouml;kler ve k&ouml;kler, &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fan\u0131ndan ve so\u011fan\u0131ms\u0131 k\u0131s\u0131mdan daha kolay ay\u0131rd edilebilir. Silindirden geni\u015fe hayal edebilece\u011finiz her t&uuml;rl&uuml; kombinasyonda &ccedil;ok &ccedil;e\u015fitli \u015fekilleri vard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 grup halinde olur. Yine de, yer alt\u0131 besin stoklama kapasitesi olan her t&uuml;rl&uuml; bitki &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fan\u0131 anlam\u0131na gelir.\n<\/p>\n<p>\n<strong><em>\u0130lkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar kuvvetli, yaz\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar zay\u0131ft\u0131r<\/em><\/strong>\n<\/p>\n<p>\n&Ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 genellikle 2 gruba ayr\u0131l\u0131r. \u0130lkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar (sonbaharda dikilir), yaz\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar (ilkbaharda dikilir). Kural olarak ilkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar kuvvetlidir. Bu so\u011fanlar sonbaharda, genellikle 1. donmadan &ouml;nce dikilir ve so\u011fuk k\u0131\u015f aylar\u0131ndan kurtulabilir. Nergis gibi bir&ccedil;ok kuvvetli so\u011fan, her sene &ccedil;i&ccedil;eklenmesi i&ccedil;in yeralt\u0131nda b\u0131rak\u0131labilir. Yaz\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar\u0131n &ccedil;o\u011fu g&uuml;&ccedil;s&uuml;z so\u011fanlard\u0131r. Bu so\u011fanlar a\u011f\u0131r k\u0131\u015f \u015fartlar\u0131na dayanamazlar ve mevsimin son donmas\u0131ndan sonra ilkbaharda dikilmeleri gerekir. Bu so\u011fanlardan her ge&ccedil;en sene zevk almak i&ccedil;in sonbaharda topraklar\u0131n\u0131n havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir ve k\u0131\u015f boyunca i&ccedil;eride saklanmal\u0131d\u0131r. Tek istisna zambakt\u0131r. Yaz\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenen zambak &ccedil;e\u015fitleri g&uuml;&ccedil;l&uuml;d&uuml;r ve hem sonbaharda ham de ilkbaharda dikilebilirler. &Ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 d&uuml;nyada en &ccedil;ok sevilen ve en pop&uuml;ler &ccedil;i&ccedil;eklerdir. Lale, safran, nergis, iris gibi ilkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar ilkbahar\u0131n evrensel sembolleridir. Y\u0131ld\u0131z &ccedil;i&ccedil;e\u011fi ve begonya gibi yaz\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar yaz bah&ccedil;elerine uzun &ccedil;i&ccedil;ekli g&uuml;nler getirir. &Ouml;zenle ve planl\u0131 bir \u015fekilde dikilmi\u015f so\u011fanlar k\u0131\u015f\u0131n son kaz\u0131ndan ilkbahar\u0131n donmas\u0131na kadar canl\u0131 ve renkli tutulabilirler.\n<\/p>\n<p>\n<strong>&Ccedil;\u0130&Ccedil;EKLER VE YA\u015eAMIN GER&Ccedil;EKLER\u0130 G&Uuml;ZEL B\u0130R BAH&Ccedil;E \u0130&Ccedil;\u0130N&#8230;<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>Laleler, nergisler ve di\u011fer so\u011fanlar hakk\u0131nda ger&ccedil;ekler<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n\u0130lkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen m&uuml;kemmel &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131ndan zevk almak i&ccedil;in onlar\u0131 sonbaharda dikmelisiniz.&nbsp; Komik ger&ccedil;ek is hi&ccedil;bir \u015fey &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131ndan daha kolay b&uuml;y&uuml;yemez. En deneyimsiz bah&ccedil;\u0131van bile nefes kesici g&uuml;zel bir ilkbahar bah&ccedil;esi yaratabilir so\u011fanlarla. \u0130lkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar sonbaharda dikilmelidir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; so\u011fuk havalarda k&ouml;k geli\u015fimini harekete ge&ccedil;irmek i&ccedil;in hareketsiz durmaya ihtiya&ccedil; duyarlar. Kural olarak ikliminiz ne kadar so\u011fuk olursa o kadar &ccedil;abuk &uuml;r&uuml;n al\u0131rs\u0131n\u0131z. Daha so\u011fuk kuzey iklimlerinde mesela Eyl&uuml;l veya Ekim veya Ekim de so\u011fan\u0131 dikin daha \u0131l\u0131k iklimlerde so\u011fanlar\u0131 Aral\u0131k &lsquo;ta dikmeniz gerek (daha ge&ccedil; de olabilir).Tek evrensel kural \u015fudur, ilkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar, ilk g&uuml;&ccedil;l&uuml; donmadan &ouml;nce dikilmelidir. So\u011fanlar\u0131 eve getirdikten hemen sonra dikmek en iyisidir. Onlar\u0131 saklamak zorundaysan\u0131z kuru ve serin bir yerde saklay\u0131n. Uzun s&uuml;reli stoklamada buzdolab\u0131n\u0131n sebze b&ouml;l&uuml;m&uuml; kullan\u0131labilir. Fakat olgunla\u015fm\u0131\u015f meyvelerden uzak tuttu\u011funuza emin olun. Meyvenin olgunla\u015fma s&uuml;recinden d\u0131\u015far\u0131 verdi\u011fi gaz so\u011fanlar\u0131 tahrip edebilir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>&Ccedil;EK\u0130C\u0130 TERC\u0130HLER<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nLalelere ve nergislere ek olarak di\u011fer egzotik so\u011fanlar\u0131 dikmek isteyebilirsiniz.\n<\/p>\n<p>\nYerel ikliminiz dikece\u011finiz so\u011fan\u0131 se&ccedil;menizi etkileyecektir. B&uuml;t&uuml;n so\u011fanlar\u0131n ayn\u0131 so\u011fuk ihtiya&ccedil;lar\u0131 yoktur. So\u011fan sat\u0131c\u0131n\u0131za hangi so\u011fan\u0131n sizin oturdu\u011funuz yer i&ccedil;in daha iyi oldu\u011funu sorun. \u0130lkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar &ccedil;ok geni\u015f bir renk, y&uuml;kseklik ve &ccedil;i&ccedil;eklenme s&uuml;reci &ccedil;e\u015fitlili\u011fi sunuyor.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Bah&ccedil;e Planlanmada &Ouml;\u011frenmeniz Gereken \u015eeyler;<\/strong>\n<\/p>\n<ul>\n<li>&Ccedil;i&ccedil;e\u011fin rengi <\/li>\n<li>Hangi aylarda &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;t\u0131\u011f\u0131 <\/li>\n<li>Ne kadar b&uuml;y&uuml;yece\u011fi <\/li>\n<li>Hangi aylarda ve ne kadar derin dikilece\u011fi <\/li>\n<\/ul>\n<p>\nR&uuml;yalar\u0131n\u0131zdaki bah&ccedil;eyi yaratmak i&ccedil;in sadece &uuml;&ccedil; fakt&ouml;r&uuml; g&ouml;z &ouml;n&uuml;nde bulundurman\u0131z gerek;\n<\/p>\n<ul>\n<li>Renk <\/li>\n<li>Dikme y&uuml;ksekli\u011fi <\/li>\n<li>&Ccedil;i&ccedil;eklenme zaman\u0131 <\/li>\n<\/ul>\n<p>\nBunlar evinizin &ccedil;evresinde renkli ve yarat\u0131c\u0131 dikimler i&ccedil;in anahtarlard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>PROFESYONEL D\u0130K\u0130M \u0130PU&Ccedil;LARI:<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n&#8211; Az b&uuml;y&uuml;yen salk\u0131ml\u0131 s&uuml;mb&uuml;l gibi so\u011fanlar\u0131 lale gibi daha uzun &ccedil;i&ccedil;eklerin &ouml;n&uuml;ne dikin.\n<\/p>\n<p>\n&#8211; K&uuml;&ccedil;&uuml;k demetler ya da b&uuml;y&uuml;k y\u0131\u011f\u0131nlar halinde de olabilir so\u011fanlar\u0131 her zaman gruplar halinde dikin tek ba\u015f\u0131na duran bir &ccedil;i&ccedil;ek &ccedil;ok etkili de\u011fildir.\n<\/p>\n<p>\n&#8211; Do\u011fal bir g&ouml;r&uuml;n&uuml;m yaratmak i&ccedil;in safran gibi demetler halinde da\u011f\u0131lm\u0131\u015f erken &ccedil;i&ccedil;eklenen so\u011fanlar\u0131 &ccedil;imenli\u011finize ba\u015ftan ba\u015fa dikin.\n<\/p>\n<p>\n&#8211; Demetler halinde nergisleri &ccedil;ok fazla bi&ccedil;ilmeyen odun istifi etraf\u0131na yada &ccedil;imenlik alana dikin. Bu sizin arazinize renkli bir g&ouml;r&uuml;n&uuml;m katacak ve e\u011fer kendi halinde solmaya b\u0131rak\u0131l\u0131rsa her y\u0131l size geri d&ouml;necek.\n<\/p>\n<p>\n&#8211; D&uuml;\u015fledi\u011finiz &ccedil;i&ccedil;ekleri siz uzmanlardan daha iyi bilirsiniz. Bir &ccedil;e\u015fit &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fan\u0131n\u0131 al\u0131n ve k&uuml;&ccedil;&uuml;k bir dikim deneyin.E\u011fer sizin i&ccedil;in iyi olursa gelecek sene daha fazlas\u0131n\u0131 ekleyin.\n<\/p>\n<p>\n&Ccedil;o\u011fu ilkbaharda &ccedil;i&ccedil;eklenen Hollanda so\u011fanlar\u0131 hem &ccedil;ok hem de k\u0131smi g&uuml;ne\u015fte b&uuml;y&uuml;yeceklerdir. Fakat iyi kanalizasyon sistemi sunan her b&ouml;lgede de b&uuml;y&uuml;rler. Sudan &ccedil;ok uzak duran &ccedil;ay\u0131rlar\u0131n veya oluklar\u0131n alt\u0131ndaki so\u011fanlar &ccedil;&uuml;r&uuml;rler.\n<\/p>\n<p>\n&#8211; Yeri se&ccedil;tikten sonra;\n<\/p>\n<p>\n1.Y\u0131\u011f\u0131n dikimi i&ccedil;in &ccedil;ukur kaz\u0131n ya da tek so\u011fanlar veya k&uuml;&ccedil;&uuml;k demetler halinde so\u011fanlar i&ccedil;in tek delikler a&ccedil;\u0131n. Ne kadar derine dikece\u011finizi belirlemek i&ccedil;in so\u011fan\u0131n &ccedil;ap\u0131n\u0131 ve b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; g&ouml;z &ouml;n&uuml;nde bulundurun. 5 cm ve daha b&uuml;y&uuml;k so\u011fanlar genellikle 20 cm kadar dibe, 2.5 &#8211; 3 cm b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml;ndeki daha k&uuml;&ccedil;&uuml;k so\u011fanlar 12 cm kadar dibe dikilir.\n<\/p>\n<p>\n2.Topra\u011f\u0131 havaland\u0131rmak i&ccedil;in t\u0131rm\u0131kla a&ccedil;\u0131n ve b&uuml;t&uuml;n zararl\u0131 atlar\u0131 ve k&uuml;&ccedil;&uuml;k ta\u015flar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131n. Topra\u011f\u0131n s&uuml;z&uuml;lmesini geli\u015ftirmek i&ccedil;in i&ccedil;ine biraz turba has\u0131l eden yosun ekleyin. So\u011fanlar\u0131 nazik&ccedil;e i\u015faretlenmi\u015f yere yerle\u015ftirin. B&uuml;y&uuml;k so\u011fanlar aras\u0131nda 7.5 &#8211; 25 cm, k&uuml;&ccedil;&uuml;k so\u011fanlar aras\u0131nda 2.5 &#8211; 5 cm bo\u015fluk b\u0131rak\u0131n.\n<\/p>\n<p>\n3.So\u011fanlar\u0131 toprakla &ouml;rt&uuml;n ve sulay\u0131n. Ba\u015ftan y\u0131\u011f\u0131n\u0131n en &uuml;st&uuml;ne 2.5 &#8211; 7.5 cm saman ve yaprak tabakas\u0131 ekleyin. Bu topra\u011f\u0131n so\u011fuktan korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve topra\u011f\u0131n so\u011fumas\u0131n\u0131 engelleyecek.\n<\/p>\n<p>\nBu kolay ipu&ccedil;lar\u0131 takip ederek, kom\u015fular\u0131n\u0131z\u0131n k\u0131skanaca\u011f\u0131 kadar g&uuml;zel,renkli bir bah&ccedil;eniz olabilir. Temel olarak, so\u011fanlar al\u0131n, topra\u011fa koyun ve b&uuml;t&uuml;n k\u0131\u015f ilkbaharda sizi kar\u015f\u0131layacak olan m&uuml;kemmel bah&ccedil;enin hayalini kurun.\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"724\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"488\">\n<p>\n\t\t\t<strong><span style=\"font-size: 8pt\">Istanbul Lalesi 150 y\u0131l sonra geri d&ouml;n&uuml;yor<\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"224\" valign=\"bottom\">\n<p>\n\t\t\t&nbsp;\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"718\">\n<table border=\"0\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p>\n\t\t\t\t\t\t&nbsp;\n\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\n<p>\n\t\t\t\t\t\t&nbsp;\n\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">Avrupa lalelerinden &ccedil;ok farl\u0131 bir bitkiydi \u0130stanbul Lalesi. &Ccedil;i&ccedil;e\u011fi badem \u015feklinde, &ccedil;i&ccedil;ek yaprak&ccedil;\u0131klar\u0131 han&ccedil;ere benzeyen, u&ccedil;lar\u0131 da t\u0131\u011fa benzeyecek \u015fekilde ince ve sivriydi. Farkl\u0131 renklerden tam 1588 &ccedil;e\u015fidi vard\u0131. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">19. yy&#39;da ortadan kayboldu. 150 y\u0131l sonra \u0130stanbul &Uuml;niversitesi botanik&ccedil;ileri ve B&uuml;y&uuml;k\u015fehir Belediyesi&#39;nin 2 milyon <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">dolarl\u0131k projesiyle geri d&ouml;n&uuml;yor. Geriye kalan &uuml;&ccedil; akrabas\u0131n\u0131n genetik yap\u0131lar\u0131 birle\u015ftirilerek yeniden \u0130stanbul Lalesi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&uuml;retilecek. D&ouml;rt y\u0131l sonra tekrar do\u011fdu\u011fu kentte &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;acak.<\/p>\n<p>\t\t\t\u0130stanbul&#39;un lalesi sanki yer yar\u0131l\u0131p da i&ccedil;ine girmi\u015fti. Oysa 1681 ile 1726 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kayda ge&ccedil;irilen <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&lsquo;Defter-i Lalezar-\u0131 \u0130stanbul&#39;da tam 1108 lale &ccedil;e\u015fidinden s&ouml;z ediliyor, 1764 tarihli &lsquo;Ferah-engiz&#39; isimli risalede ise <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">bu say\u0131 1588&#39;e kadar &ccedil;\u0131k\u0131yordu. T&uuml;rkiye&#39;deki botanik &ccedil;evrelerine g&ouml;re, bunlardan geriye bir tane bile kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&nbsp;Bir zamanlar laleyi Osmanl\u0131&#39;dan alan Hollanda&#39;dan geliyordu art\u0131k lale so\u011fanlar\u0131.<\/p>\n<p>\t\t\tHalbuki 17. y&uuml;zy\u0131lda Osmanl\u0131&#39;da &ouml;nce &lsquo;Ser \u015e&uuml;kufeciyan-\u0131 Hassa&#39; diye adland\u0131r\u0131lan &Ccedil;i&ccedil;ek&ccedil;iba\u015f\u0131l\u0131k kurumu, sonra da<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&nbsp;&lsquo;&Ccedil;i&ccedil;ek Enc&uuml;men-i Dani\u015fi&#39; yani &Ccedil;i&ccedil;ek Akademisi kurulmu\u015ftu. Edirne&#39;den Mardin&#39;e kadar bir&ccedil;ok \u015fehirde lale bah&ccedil;eleri<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">vard\u0131. Lale merak\u0131 &ouml;yle yo\u011fundu ki imparatorluk lale fiyatlar\u0131na narh koymak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. 1725 tarihli lale narh\u0131<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&nbsp;listesinde en pahal\u0131 lale 200 kuru\u015fla Nize-i Rummani&#39;ydi. Bu, 30 Cumhuriyet Alt\u0131n\u0131&nbsp; demekti. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">1588 lalenin ismini ezberden s&ouml;yleyecek, ayr\u0131ca g&uuml;l&uuml;n, zerrinin, \u015fakay\u0131k\u0131n binbir &ccedil;e\u015fidi hakk\u0131nda &uuml;&ccedil; g&uuml;n &uuml;&ccedil; gece<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&nbsp;boyunca meseller anlatacak ki\u015filer ya\u015fard\u0131 bu topraklarda. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\"><\/p>\n<p>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"96%\">\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\"><strong>Ters lale<\/strong> en yo\u011fun olarak Hakkari ve \u015eemdinli b&ouml;lgesinde yeti\u015fti\u011fi i&ccedil;in halk aras\u0131nda \u015eemdinli lalesi ve Hakkari lalesi olarak ta tan\u0131n\u0131r. So\u011fan, yumru ve rizom gibi toprak alt\u0131 organlara sahip olan geofit bitkileri di\u011fer bir&ccedil;ok kullan\u0131mlar\u0131 yan\u0131nda erken ilkbaharda ve sonbaharda a&ccedil;an narin, g&ouml;steri\u015fli ve g&uuml;zel &ccedil;i&ccedil;ekleri nedeniyle s&uuml;s bitkisi y&ouml;n&uuml;nden b&uuml;y&uuml;k bir &ouml;neme sahip olmu\u015flard\u0131r. &Ouml;zellikle k\u0131\u015f aylar\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda kar topraktan kalkar kalmaz veya karla birlikte &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;an t&uuml;rleri insanlar\u0131n ilkbahara olan &ouml;zlemini gidermesiyle birlikte bahar m&uuml;jdecisi olarak ta sembolik &ouml;nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, so\u011fan, yumru ve rizom gibi toprakalt\u0131 organlar\u0131 sayesinde orijinal habitatlar\u0131ndan ba\u015fka &uuml;lkelere canl\u0131 olarak ta\u015f\u0131na bilmesi ve kolay &uuml;retilmesi gibi nedenlerle, geofit bitkiler ekonomik a&ccedil;\u0131dan da de\u011ferlendirilmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/testhreeimage.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslalevemezarlkbuyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslalevemezarbuyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"101%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"96%\">\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale_ve_ada.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale_ve_ada.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\">Hakkari&#39;nin Cilo Da\u011flar\u0131&#39;nda yeti\u015fen &quot;Ters Lale&quot;, d&uuml;nyan\u0131n en nadide &ccedil;i&ccedil;eklerinden biridir. Ge&ccedil;mi\u015fte Hakkari B&ouml;lgesi&#39;nde ya\u015fayan Asuri&#39;lerin her sabah g&ouml;be\u011finden su yayd\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;in &#39;A\u011flayan lale&#39; ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi ve bu y&uuml;zden kutsal sayd\u0131\u011f\u0131 &quot;Ters Lale&quot;, g&uuml;n&uuml;m&uuml;zde de &ccedil;ok de\u011ferli. Boyu 75 santimetreyi bulan, her dal\u0131nda 6 lalenin ters b&uuml;y&uuml;d&uuml;\u011f&uuml; do\u011fa harikas\u0131 &ccedil;i&ccedil;ek, K&uuml;lt&uuml;r ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu&#39;nca koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslalevedagbuyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale.gif\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale333k.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\" align=\"left\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"96%\">\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale98.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale98.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\">Hakkari da\u011flar\u0131 eteklerinde kendili\u011finden yeti\u015fen, her dal\u0131nda 3 ila 8 lalenin ters b&uuml;y&uuml;d&uuml;\u011f&uuml; , boyu 60 ila 80 cm &lsquo; yi bulan ters lale belirli yerlerde yeti\u015fmektedir. Gen merkezinin ilimiz oldu\u011fu halde ka&ccedil;ak yollarla Avrupa &uuml;lkelerinde sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve buralarda kozmetik ve ila&ccedil; sanayisinde kullan\u0131lmakta hatta s&uuml;s &ccedil;i&ccedil;e\u011fi olarak parklar\u0131 s&uuml;slemekte oldu\u011fu biliniyor. <\/p>\n<p>\t\t\tAvrupa&#39;da Fritillasio \u0130mperialis , &lsquo;Kejan lalesi&#39; , Prestika &lsquo;Karag&ouml;z lalesi&#39; , Emperyalis &lsquo;A\u011flayan Gelin&#39; gibi isimlerle an\u0131lmaktad\u0131r. Halk\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan da A\u011flayan Gelin, Kerbela ve Kral lalesi olarak da bilinmektedir. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<br \/>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale8buyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/terslale5buyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/ters_lale_1.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"96%\">\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">&nbsp;<\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/fritaim1.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\"> <\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/fritaim1.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\">B&ouml;lgemiz, bir&ccedil;ok do\u011fal kaynak potansiyeli gibi s&uuml;s bitkileri a&ccedil;\u0131s\u0131ndan da zengin bir floraya sahiptir. &Ouml;zellikle erken ilk bahar d&ouml;neminde halk aras\u0131nda baharat ve sebze gibi &ccedil;e\u015fitli ama&ccedil;larla kullan\u0131lan bitkilerin &ccedil;o\u011fu do\u011fal olarak yeti\u015fen s&uuml;s bitkileridir. <br \/>\n\t\t\tS&uuml;s bitkileri i&ccedil;inde so\u011fanl\u0131 bitkilerden olan Fritillaria imperiaris en &ccedil;ok Hakkari ve \u015eemdinli b&ouml;lgesinde yeti\u015fti\u011fi i&ccedil;in halk aras\u0131nda \u015eemdinli lalesi ve Hakkari lalesi olarak da tan\u0131n\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, A\u011flayan Gelin, Kral Tac\u0131 olarak ta bilinmektedir. <br \/>\n\t\t\tSo\u011fanl\u0131 bitkiler zengin floran\u0131n nadide t&uuml;rlerindendir. Toprak alt\u0131nda g\u0131da maddesi depolamak &uuml;zere de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015f g&ouml;vdeleri olan, g&ouml;steri\u015fli &ccedil;i&ccedil;eklere sahip bu bitkilerin toprak &uuml;st&uuml;ndeki k\u0131s\u0131mlar\u0131 b&uuml;y&uuml;me mevsimini tamamlad\u0131ktan sonra sarar\u0131p solar. So\u011fanlar\u0131 ise uzun y\u0131llar ya\u015famaya devam eder. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<br \/>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/lkn0754.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/lkn0752.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/lkn075.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"33%\">\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/Fritillariahupehensis.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/Fritillariahupehensis.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\">Ters laleler d&uuml;nyan\u0131n en g&uuml;zel &ccedil;i&ccedil;ekleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.Bu &ccedil;i&ccedil;eklerinde mazisi &ccedil;ok uzun y\u0131llara dayanmaktad\u0131r.D&uuml;nya &uuml;zerinde sadece T&uuml;rkiye&#39;de yeti\u015fti\u011fi s&ouml;ylenmektedir, b&ouml;yle bir &ccedil;i&ccedil;e\u011fin ne kadar de\u011ferli oldu\u011fu buradan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.&Uuml;lkemizde Hakkari&#39;nin y&uuml;ksek da\u011flar\u0131nda yeti\u015fmektedir. <br \/>\n\t\t\tGenellikle \u015eubat sonu ve Mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda topraktan &ccedil;\u0131karak yeni mevsime merhaba derler.So\u011fuk mevsim bitkileridir &#8211; derecelerde yapraklar\u0131 donar &ouml;lm&uuml;\u015f g&ouml;r&uuml;n&uuml;rler ama g&uuml;ne\u015fi g&ouml;r&uuml;nce tekrar normale d&ouml;n&uuml;p geli\u015fimlerine devam ederler ama kesinlikle bir \u015fey olmaz. <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<br \/>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/Fritillariaphaeantherax2.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/Fritillariacirrhosax2.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/lilium_speciosum.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"33%\">\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/marthar.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/marthar.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>Ters Lale Konusunda &Ouml;nemsenmesi Gereken Hususlar:<br \/>\n\t\t\t<\/strong>1-B&ouml;lgemiz floras\u0131ndaki genetik &ccedil;e\u015fitlilik tespit edilmeli, <br \/>\n\t\t\t2-Ka&ccedil;ak s&ouml;k&uuml;mler engellenerek do\u011fada biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik korunmal\u0131. <br \/>\n\t\t\t3-Do\u011fal &Ccedil;i&ccedil;ek So\u011fanlar\u0131 Y&ouml;netmeli\u011fi &ccedil;er&ccedil;evesinde &uuml;retimi yasal bir &ccedil;er&ccedil;eveye oturtulmal\u0131,<br \/>\n\t\t\t4-Yerli &uuml;reticilere &uuml;retim izni verilerek y&ouml;re halk\u0131na yeni i\u015f imk&acirc;nlar\u0131 sunulmal\u0131, <br \/>\n\t\t\t5-Do\u011fa tahribat\u0131n\u0131n engellenmesi ve biyolojik &ccedil;e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 amac\u0131yla &uuml;retimi doku k&uuml;lt&uuml;r&uuml; ile yap\u0131lmal\u0131, <br \/>\n\t\t\t6-&Uuml;retimde kalite ve kantite sa\u011flanmal\u0131, <br \/>\n\t\t\t7-Programl\u0131 &uuml;retim yap\u0131lmal\u0131, <br \/>\n\t\t\t8-Pazar a\u011f\u0131 kurulmal\u0131<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/ters_lale-2buyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/ters_lale-1buyuk.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/lkn0755.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"10\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"33%\">\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/fthunb.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/fthunb.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>Ters lale &uuml;retimi<\/strong><br \/>\n\t\t\tTers laleler genellikle sar\u0131 ve turuncu renklidir. Imperialis cinsleri 1 metrenin &uuml;zerine &ccedil;\u0131kabilirler ve senede sadece mart-nisan aylar\u0131 aras\u0131nda bir kere a&ccedil;arlar.<br \/>\n\t\t\t&Uuml;retimi daha &ccedil;ok tohumla yap\u0131l\u0131r.So\u011fanl\u0131 bitki olduklar\u0131 i&ccedil;in so\u011fan\u0131n belli bir olgunlu\u011fa ula\u015fmas\u0131yla bitkide &ccedil;i&ccedil;eklenme g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. <br \/>\n\t\t\tTers laleler g&uuml;n&uuml;m&uuml;zde t\u0131p alan\u0131nda ve bah&ccedil;e dekorasyonlar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.Son y\u0131llarda ticari &ouml;nemi artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/img028.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/fcarica.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/img025.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.hakkarim.net\/terslale\/img024.jpg\" rel=\"noopener\"><\/a>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n<strong>LALE \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 SORULAN GENEL SORULAR<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>S: <\/strong>Baharda neden lale ekemeyiz?<br \/>\n<strong>C: <\/strong>Baharda &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;an Lale ve Nergis so\u011fanlar\u0131 &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;malar\u0131 i&ccedil;in uzun ve serin bir d&ouml;neme ihtiya&ccedil;lar\u0131 duyarlar. Bu y&uuml;zden sonbahar ya da k\u0131\u015f ba\u015flar\u0131nda ekilmeleri gerekir. Sonbaharda, toprak donmadan ekilmeleri gerekir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; g&uuml;&ccedil;l&uuml; k&ouml;kler geli\u015ftirmeleri i&ccedil;in zamana ihtiya&ccedil;lar\u0131 vard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> \u015eubat ay\u0131nday\u0131m ve ekmeyi unuttu\u011fum bir torba so\u011fan buldum;gelecek seneye kadar beklemesi m&uuml;mk&uuml;n m&uuml;?<br \/>\n<strong>C: <\/strong>Hay\u0131r! E\u011fer hala canl\u0131 ve \u015fi\u015fkinlerse \u015fimdi ekin, So\u011fanlar ya\u015fayan bitkilerdir, onlar tohum de\u011fildir ve bekleyemezler kururlar.Buzdolab\u0131nda saklay\u0131n yada bah&ccedil;enize dikin. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; so\u011fanlar g&uuml;&ccedil;l&uuml;d&uuml;r ve &ccedil;ok miktarda enerji depolam\u0131\u015flard\u0131r. So\u011fanlar\u0131n\u0131z sezon ne kadar ge&ccedil;mi\u015f olursa olsun a&ccedil;maya &ccedil;al\u0131\u015facaklard\u0131r. Kaybedece\u011finiz bir \u015fey yoktur, ge&ccedil; ekseniz bile sonu&ccedil; alma ihtimaliniz vard\u0131r\n<\/p>\n<p>\n<strong>S: <\/strong>Bahar havas\u0131 genelde karars\u0131zd\u0131r. Ya \u0131l\u0131k bir havadan sonra birden don olursa ve &ccedil;oktan so\u011fanlar a&ccedil;m\u0131\u015fsa?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Yap\u0131lacak bir \u015fey yok. Lale ve di\u011fer bahar &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 g&uuml;&ccedil;l&uuml;d&uuml;r. Genelde do\u011fa anan\u0131n verdikleriyle yetinirler. Hava so\u011fudu\u011fu zaman erken a&ccedil;an so\u011fanlar\u0131 ekstra koruyucularla &ouml;rtmeye kalkmay\u0131n. K\u0131sa bir don olay\u0131 a&ccedil;an &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131nda kal\u0131c\u0131 etki yapmaz fakat a&ccedil;an &ccedil;i&ccedil;ekleri &ccedil;&uuml;r&uuml;tebilir. &Ccedil;i\u011fdem ve kardelen gibi &ccedil;i&ccedil;ekler &ccedil;ok erken a&ccedil;abilirler, kar\u0131n i&ccedil;inden bile &ccedil;\u0131kabilirler. Do\u011fa ana onlara gereken g&uuml;c&uuml; vermi\u015ftir. Sezon d\u0131\u015f\u0131 hava \u0131l\u0131mas\u0131 so\u011fanlar\u0131n zamans\u0131z a&ccedil;mas\u0131na sebep olabilir, fakat bu bir hasara genelde sebep olmaz.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S: <\/strong>Il\u0131man iklimlerde baharda a&ccedil;an &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l yeti\u015ftirebilirim?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Il\u0131man iklimlerde ve b&ouml;lgelerde &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131 yeti\u015ftirmek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r, fakat bu b&ouml;lgelerde &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;ma mevsimi so\u011fuk b&ouml;lgelere oranla daha erkendir.Baz\u0131 so\u011fanlar bu b&ouml;lgelere ekilmeden &ouml;nceden so\u011futulmaya tabii tutulmal\u0131d\u0131r baz\u0131lar\u0131nda ise buna gerek yoktur.<br \/>\n* So\u011futulmaya gerek olmayanlar: Amaryilis,Allium neopolitanum,Allium Rosenbachioum cannes Anemonu, St. Brigid Anemonu. Kar &Ccedil;i\u011fdemi, Hollanda s&uuml;seni, Frezya, zambaklar, nergisler, Omithogalum umbeltatum, Ranunaulus, Scilla Campomulata sparaxis, Triteleia uniflora ve Tritoni<br \/>\n* So\u011futulmaya gerek olanlar: Laleler, S&uuml;mb&uuml;ller, &Ccedil;i\u011fdemler ve di\u011fer baharda a&ccedil;an &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fan\u0131 &ccedil;e\u015fitleri.<br \/>\n-Il\u0131man k\u0131\u015f bah&ccedil;ecili\u011fi ipu&ccedil;lar\u0131: \u0130lk &ouml;nce \u0131l\u0131man iklimlerde kendini kan\u0131tlam\u0131\u015f bitkiler se&ccedil;in. So\u011fuya dayan\u0131kl\u0131 ve \u0131l\u0131k k\u0131\u015f \u015fartlar\u0131nda &ouml;nceden so\u011futmaya ihtiya&ccedil; olan so\u011fanlar y\u0131ll\u0131k olarak ekilmelidir ve gelecek sonbahar yeni so\u011fanlar ekilmelidir.So\u011fu\u011fa ihtiya&ccedil; duyan so\u011fanlar minimum 6 ila 8 hafta aras\u0131 4-7 derece de buzdolab\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r (&Ccedil;o\u011fu ev buzdolab\u0131 bu derecede &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r). E\u011fer buzdolab\u0131n\u0131 kullan\u0131rsan\u0131z &ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131n\u0131n yan\u0131na elma yada benzeri meyveler koymay\u0131n. Olgun meyvelerin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 etilen gaz\u0131 so\u011fanlar\u0131n i&ccedil;indeki &ccedil;i&ccedil;e\u011fi &ouml;ld&uuml;r&uuml;r. E\u011fer so\u011fanlar\u0131 sezon &ouml;ncesi ald\u0131ysan\u0131z ve ekmeden &ouml;nce birka&ccedil; ay beklemeniz gerekiyorsa merak etmeyin. Ekme zaman\u0131 gelene kadar 16 hafta boyunca buzdolab\u0131nda tutabilirsiniz.Genelde so\u011fanlar Aral\u0131k yada Ocak ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ekilmelidir. 15-20 santim derine ekin,iyice sulay\u0131n ve nemi sa\u011flamas\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 korumas\u0131 i&ccedil;in koruyucu bir tabakayla &ouml;rt&uuml;n. So\u011fanlar haftalar boyunca so\u011fukla temas etmezlerse k\u0131sa zamanda yere &ccedil;ok yak\u0131n bi&ccedil;imde a&ccedil;arlar\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> Laleler baharda solduklar\u0131 zaman ne yapabilirim? Ve Nergisler i&ccedil;in ne yapabilirim?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Lalenin &ccedil;i&ccedil;e\u011fi soldu\u011fu zaman tohuma ka&ccedil;mamas\u0131 i&ccedil;in &ccedil;i&ccedil;ek k\u0131sm\u0131n\u0131 kesin. Nergislerde bu uygulamaya gerek yoktur. &Ouml;ylece b\u0131rakabilirsiniz. So\u011fan &ccedil;i&ccedil;ekleri i&ccedil;in tavsiye edilen uygulama yapraklar\u0131 b\u0131rakmakt\u0131r b&ouml;ylece bitki gelecek bahar i&ccedil;in enerji toparlar. Bu enerji toplama fotosentezle ger&ccedil;ekle\u015fir. Bitki g&uuml;ne\u015ften gelen oksijen, nitrojen, fosfor ve potosyum gibi elementleri besine d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;r&uuml;r. Bu besin so\u011fan\u0131n i&ccedil;inde beyaz etki k\u0131sm\u0131nda bir sonraki bahar i&ccedil;in depo edilir. &Ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;t\u0131ktan sonra ye\u015fil yapra\u011f\u0131 g&uuml;ne\u015fte b\u0131rakmak gerekir bu kahverengi olmas\u0131na yol a&ccedil;ar ve a&ccedil;t\u0131\u011f\u0131ndan beri 6 hafta ge&ccedil;ti\u011fini g&ouml;sterir. A&ccedil;t\u0131ktan sonraki solma d&ouml;neminde yapraklar\u0131 buday\u0131n. Destelemeyin, ba\u011flamay\u0131n veya so\u011fan\u0131n yapraklar\u0131n\u0131 bu d&ouml;nemde kesmeyin. Solan yapraklar temel olarak bahar so\u011fanlar\u0131 sevenlerin u\u011fra\u015fmalar\u0131 gereken bir sorundur. Tek po\u015fetleme y&ouml;ntemi kamuflajd\u0131r.&nbsp;<br \/>\nSo\u011fanlarla y\u0131ll\u0131k yada mevsimlik &ccedil;i&ccedil;eklerle yan yana dikmeyi deneyin bu da solan yapraklar\u0131 kamufle etmenizde yard\u0131mc\u0131 olur. Ekme stratejisinde so\u011fanlar\u0131 tek s\u0131ra ekmektense gurup olarak ekin. Baharda g&uuml;zel g&ouml;r&uuml;n&uuml;rler ve kamuflaj i&ccedil;in di\u011fer bitkilere yer sa\u011flarlar. So\u011fanlarla ayn\u0131 yere dikilmi\u015f y\u0131ll\u0131k bitkileri so\u011fanlar &ouml;lene kadar g&uuml;brelemekten ka&ccedil;\u0131n\u0131n. E\u011fer hepsi g&uuml;brelenmi\u015f ise &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;madan alt\u0131 hafta &ouml;nce sadece &ccedil;abuk etki eden bir doz nitrojene ihtiya&ccedil; vard\u0131r. Normalde so\u011fanlar d&uuml;\u015f&uuml;k nitrojen kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na ihtiya&ccedil; vard\u0131r. So\u011fanlar besini absorbe edemeyecekleri i&ccedil;in, &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;ma zaman\u0131na yak\u0131n g&uuml;brelemek &ouml;nerilmez.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> Benim Lalelerim ikinci &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;ma sezonunda pek iyi g&ouml;r&uuml;nm&uuml;yorlar. Benim duydu\u011fum so\u011fanlar\u0131 yaz i&ccedil;in topraktan &ccedil;\u0131kar\u0131p yaz boyunca saklamak ve sonbaharda daha iyi sonu&ccedil; vermeleri i&ccedil;in tekrar ekmek. Bu do\u011fru bir y&ouml;ntemidir?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Bu eski y&ouml;ntem zordur orta dereceli sonu&ccedil;lar verir ve &ccedil;ok u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131r. En iyisi do\u011fal olarak laleleri terar a&ccedil;malar\u0131 i&ccedil;in b\u0131rakmakt\u0131r. Botaniksel yada de\u011fi\u015fik t&uuml;rler ve melez t&uuml;rleri m&uuml;kemmel performans &ccedil;\u0131kar\u0131rlar ve bazen do\u011fal yollardan bile geli\u015firler.<br \/>\nMelez t&uuml;rler aras\u0131na:K\u0131rm\u0131z\u0131 Charles, pembe k\u0131rm\u0131z\u0131 y\u0131lba\u015f\u0131 mucizesi ve k\u0131rm\u0131z\u0131 kardinali deneyin zafer laleleri; Pembe don ki\u015fot, zambak &ccedil;i&ccedil;ekli aladdin ve ballade bir sezondan fazlas\u0131 i&ccedil;in uygundur.Di\u011ferleri Darwinin uzun merkezleri de uygundur. Sar\u0131 alt\u0131n cennet, K\u0131rm\u0131z\u0131 oxford ve turuncu-k\u0131rm\u0131z\u0131 Hollanda zaferidir. Bah&ccedil;enize iyi su alan bir yere 18 santim derine ekin.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> So\u011fanlar\u0131 sonbahar\u0131n ba\u015flar\u0131nda m\u0131 yoksa sonlar\u0131nda m\u0131 ekmeliyiz?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Ekme zamanlar\u0131 de\u011fi\u015fkendir bu sizin iklim b&ouml;lgenize g&ouml;re de\u011fi\u015fir fakat genel kural erken ekmektir. So\u011fanlar\u0131n g&uuml;&ccedil;l&uuml; k&ouml;kler yaratmalar\u0131 gerekir. K\u0131\u015f\u0131n so\u011fu\u011fu ve dondan &ouml;nce baharda a&ccedil;malar\u0131 i&ccedil;in haz\u0131rl\u0131k ve g&uuml;&ccedil; toplamalar\u0131 gerekir. So\u011fanlar\u0131 iyi sulanan yerlere ekin ve yeni ekilmi\u015f so\u011fan k&ouml;klerinin besin almas\u0131 i&ccedil;in bolca sulay\u0131n.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> Bana denilen; lale so\u011fan\u0131 ne kadar b&uuml;y&uuml;k olursa &ccedil;i&ccedil;ek o kadar iyi olur. Bu do\u011fru mudur?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Genel olarak lale so\u011fan\u0131 ne kadar b&uuml;y&uuml;k olursa &ccedil;i&ccedil;ek de o kadar b&uuml;y&uuml;k olur. Fakat b&uuml;y&uuml;k olmas\u0131 demek iyi olmas\u0131 demek de\u011fildir. &Ouml;rnek olarak, Tulipa Tarda t&uuml;r&uuml; Darwinin Melezi olan Apeldoornun yan\u0131nda k&uuml;&ccedil;&uuml;k ve narin kal\u0131r. Fakat bu k&uuml;&ccedil;&uuml;k t&uuml;rler yeti\u015ftirilmesi en zevkli olanlar\u0131ndand\u0131r. Dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar. Lale so\u011fanlar\u0131 &ccedil;ap yada b&uuml;y&uuml;kl&uuml;k olarak &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml;r ve sat\u0131l\u0131rlar. Lale so\u011fanlar\u0131 aras\u0131nda b&uuml;y&uuml;k olanlar k&uuml;&ccedil;&uuml;k olanlara g&ouml;re daha pahal\u0131d\u0131r. B&uuml;y&uuml;k olduklar\u0131 i&ccedil;in geni\u015f &ccedil;apl\u0131 so\u011fanlar daha pahal\u0131d\u0131r.B&uuml;y&uuml;k &ccedil;apl\u0131 so\u011fanlar genellikle kesme &ccedil;i&ccedil;ek i&ccedil;in kullan\u0131lmaktad\u0131r.Park ve bah&ccedil;eler i&ccedil;in en uygun so\u011fan 10-11 kalibreli so\u011fanlard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> Laleler bah&ccedil;ede g&uuml;ne\u015fli mi yoksa g&ouml;lgelik bir yerde mi durmal\u0131d\u0131r?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Laleler g&uuml;ne\u015fi de g&ouml;lgeyi de severler. Fakat bu sonbaharda lalelerinizi ekerken sonbahar bah&ccedil;esindeki g&uuml;ne\u015f ve g&ouml;lgelerin yerlerine kanmay\u0131n. Unutmay\u0131n ki bahar gelip&nbsp; laleler a&ccedil;t\u0131\u011f\u0131nda bah&ccedil;enizdeki a\u011fa&ccedil;larda ye\u015ferecek ve bah&ccedil;edeki g&ouml;lge g&uuml;ne\u015f dengesi de\u011fi\u015fecek.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> &Ccedil;i&ccedil;ek so\u011fanlar\u0131n\u0131n k&uuml;meler halinde ekilmesi gerekti\u011fini duydum Bu neden &ouml;nemlidir?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> Grup halindeki so\u011fanlar tek ekilenlere g&ouml;re daha \u015f\u0131k g&ouml;r&uuml;n&uuml;rler. Bah&ccedil;enize renk uyumu ve etkisi yaratmak i&ccedil;in ayn\u0131 renkteki so\u011fanlar\u0131 k&uuml;meler ve demetler halinde ekin.G&uuml;zel bir g&ouml;r&uuml;nt&uuml; i&ccedil;in so\u011fanlar\u0131 &uuml;&ccedil;gen \u015feklinde ekin (baklava \u015feklinde)sonu&ccedil; olarak ekti\u011finizden daha fazla &ccedil;i&ccedil;ek varm\u0131\u015f gibi g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.Genelde b&uuml;y&uuml;k so\u011fanlar 2-3 cm k&uuml;&ccedil;&uuml;kleri 1cm aral\u0131klarla ekin.\n<\/p>\n<p>\n<strong>S:<\/strong> So\u011fanlar\u0131 g&uuml;brelemeli miyim?<br \/>\n<strong>C:<\/strong> E\u011fer so\u011fanlar\u0131 tek b<\/p>\n<p><!--GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n<p class=\"gs-author-note\">Bu yaz\u0131 <strong>Biyolog Emine_NUREF\u015eAN<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><!--\/GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il\u0131man \u0130klime sahip bat\u0131 b&ouml;lgelerimizde K\u0131\u015f mevsiminin sonu geliyor.K\u0131sa &ccedil;iceklenme d&ouml;nemide olsa lalelerin yeri ba\u015fka.Lale &ccedil;e\u015fitleri hem pezaj mimarisinde hemde &ccedil;evre d&uuml;zenlemesinde g&ouml;ze en ho\u015f gelen bir &ccedil;e\u015fit olmas\u0131ndan dolay\u0131 &ouml;zellikle aran\u0131r. Sizlere nefis bir lele &ccedil;e\u015fitleri yeti\u015ftiri&ccedil;ili\u011fi ile il\u011fili bir ara\u015ft\u0131rma sunuyorum. &nbsp; LALE : SO\u011eAN K&Ouml;KL&Uuml; B\u0130R B\u0130TK\u0130 Teknik olarak konu\u015fulursa, baz\u0131 &ccedil;i&ccedil;ek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-6152","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6152"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171069,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6152\/revisions\/171069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6152"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=6152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}