{"id":656,"date":"2007-03-05T00:18:00","date_gmt":"2007-03-05T00:18:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:53","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:53","slug":"aydinlatmada-kullanilan-tanimlar-656","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/aydinlatmada-kullanilan-tanimlar-656","title":{"rendered":"AYDINLATMADA KULLANILAN TANIMLAR"},"content":{"rendered":"

  <\/p>\n

\n1. <\/strong>Ayd\u0131nl\u0131k Düzeyi<\/strong>\n<\/p>\n

\nAyd\u0131nl\u0131k düzeyi k\u0131saca, birim alana dü\u015fen \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. 1 metrekarelik bir yüzeye dü\u015fen \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 1 lm ise, bu yüzey üzerinde olu\u015fan ayd\u0131nl\u0131k (düzeyi) 1 lux ya da 1 lm\/m2dir (Özkaya,2004).\n<\/p>\n

\nBir yüzeyde olu\u015fan ayd\u0131nl\u0131k düzeyi, yüzeyin türüne ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Yüzeyin yans\u0131tma özelli\u011fi ne olursa olsun, örne\u011fin, yüzey siyah ya da beyaz olsun, ayd\u0131nl\u0131k düzeyi yaln\u0131z yüzey üzerine gelen \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 yo\u011funlu\u011funun bir fonksiyonudur.\n<\/p>\n

  <\/p>\n

\nAyd\u0131nl\u0131k düzeyi karanl\u0131ktan ayd\u0131nl\u0131\u011fa do\u011fru de\u011fi\u015fmektedir. Her ayd\u0131nlatma konusu için en yüksek ve en dü\u015fük ayd\u0131nl\u0131k düzeyi de\u011ferleri çe\u015fitli yap\u0131lan eyleme göre belirlenmi\u015ftir. Belirlenen bu de\u011ferlerlerin simgesi 'E', birimi lümen\/metrekare (Im\/m2<\/sup>) olarak gösterilir. Ayd\u0131nl\u0131k düzeyi gereksinimi yap\u0131lan i\u015fin niteli\u011fine, ya\u015fa ba\u011fl\u0131 yap\u0131lan i\u015fin h\u0131z\u0131na, fon-detay aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k fark\u0131na, yorgunluk durumuna ba\u011fl\u0131 olarak da de\u011fi\u015fim gösterir (Co\u015fkun, 2005).\n<\/p>\n

\nGözün görme yetene\u011fi, ayd\u0131nl\u0131k düzeyi ile ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011fi\u015fim göstermektedir. Gözün görme yetene\u011fi kavram\u0131 içinde, gözün kontrast duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, görü\u015f keskinli\u011fi, görme h\u0131z\u0131 ifade edilmektedir. Bunlar ayd\u0131nl\u0131k düzeyine ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u01311a\u015fmaktad\u0131r (Özkaya, 2004).\n<\/p>\n

\n2. <\/strong>Par\u0131lt\u0131<\/strong>\n<\/p>\n

\nPar\u0131lt\u0131, do\u011frultuya ba\u011fl\u0131 bir büyüklüktür. Belirli bir do\u011frultuya göre 1 candela'l\u0131k \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti do\u011furan ve do\u011frultuya dik düzlem üzerindeki izdü\u015fümü 1 metrekare olan bir yüzeyin par\u0131lt\u0131s\u0131 1 nit'dir. Par\u0131lt\u0131 L<\/em> harfi ile gösterilmektedir. Birimi nit' tir. 1 nit = cd\/m2<\/sup>' dir (Berköz, Küçükdo\u011fu; 1991).\n<\/p>\n

\nPar\u0131lt\u0131, gözün kama\u015fmas\u0131na neden olan bir kayna\u011f\u0131n \u0131\u015f\u0131ksal büyüklü\u011fü ile ilgilidir. Bu büyüklük, kayna\u011f\u0131n göz1em do\u011frultusundaki \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 ve \u015fiddeti meydana getiren kaynak yüzeyinin görülen alan\u0131 ile ters orant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu durumda par\u0131lt\u0131 olarak ele al\u0131nan büyüklük, söz konusu do\u011frultuya (gözleme do\u011frultusu) göre \u0131\u015f\u0131nlama yapan bir yüzeyin bir noktas\u0131n\u0131n kama\u015ft\u0131rma durumunu karakterize etmektedir (Berköz, Küçükdo\u011fu; 1991).\n<\/p>\n

\nKama\u015fma sa\u011flam bir gözün d\u0131\u015f etkenlerle geçici bir süre göremez hale gelmesi durumuna denir. Görsel çevrede yer alan yüzeylerin par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131n, çevredeki genel par\u0131lt\u0131 düzeyinden yüksek olmas\u0131 durumunda kama\u015fma meydana gelmektedir. Uygulamadaki gerekli ayd\u0131nl\u0131k düzeyini kama\u015fma olay\u0131 olmaks\u0131z\u0131n sa\u011flamak oldukça güç bir durumdur. Görsel çevrede yer alan yüzeylerin par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131n, çevredeki genel par\u0131lt\u0131dan yüksek olmas\u0131, kama\u015fma olay\u0131na neden olmaktad\u0131r (Özkaya,2004).\n<\/p>\n

\nYetersizlik kama\u015fmas\u0131 ve konforsuzluk kama\u015fmas\u0131 olmak üzere iki tür kama\u015fmadan söz edilebilmektedir (Berköz, Küçükdo\u011fu; 1991).\n<\/p>\n

\nYetersizlik kama\u015fmas\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n retina üzerinde saç\u0131lmas\u0131 nedeniyle meydana gelen kama\u015fmad\u0131r. Yetersizlik kama\u015fmas\u0131 kullan\u0131c\u0131n\u0131n görsel i\u015f yetene\u011fini dü\u015fürmektedir.  Yetersiz1ik kama\u015fmas\u0131, gözün kontrast duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n dü\u015fmesi ile aç\u0131klanabildi\u011finden, ölçülebilir bir büyüklüktür. Yetersizlik kama\u015fmas\u0131,  kayna\u011f\u0131n\u0131n par\u0131lt\u0131s\u0131 ve görme alan\u0131 ile do\u011fru, kaynakla görsel hedef aras\u0131ndaki aç\u0131 ile ters orant\u0131l\u0131 olarak de\u011fi\u015fim göstermektedir. Bu nedenle, görsel hedef ile kama\u015fmaya neden olan kaynak aras\u0131ndaki par\u0131lt\u0131 kontrast\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da önerilen önlemler ile engellenebilir:\n<\/p>\n

\na. Kama\u015fma kayna\u011f\u0131n\u0131n aç\u0131sal sapmas\u0131n\u0131 artt\u0131rarak; (bu sapma 40° de\u011ferine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda yetersizlik kama\u015fmas\u0131 ihmal edilebilir bir düzeye inebilir.)\n<\/p>\n

\nb. Kama\u015fmaya neden olan kayna\u011f\u0131n görülen alan\u0131n\u0131 büyütme yoluyla par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 azaltarak, ya da kayna\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k yay\u0131c\u0131 veya kesici bir elemanla maskeleyerek;\n<\/p>\n

\nc. Görsel hedefteki ayd\u0131nl\u0131k düzeyini yükselterek;\n<\/p>\n

\nd. Görsel hedef çevresindeki çevre alan ile ayd\u0131nlat\u0131lan yüzey veya detay aras\u0131ndaki par\u0131lt\u0131 oran\u0131n\u0131 1\/10'u ile 1\/1'i aras\u0131nda tutarak;\n<\/p>\n

\ne. Çevre alan ve detay aras\u0131nda yüzeylerden kaç\u0131narak.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKonforsuzluk kama\u015fmas\u0131 s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir kama\u015fma \u015feklidir. Konforsuzluk kama\u015fmas\u0131, ki\u015fide nesnelerin görsel alg\u0131lanmas\u0131na zarar vermeksizin ho\u015f olmayan duyulanmalara neden olan kama\u015fma türüdür(Ünal,2004).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nTablo  'da kama\u015fma katsay\u0131s\u0131 (G) de\u011fi\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak gerçekle\u015fen kama\u015fma dereceleri belirtilmektedir (IESNA, 2000).\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tKama\u015fma Katsay\u0131s\u0131(G)<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tKama\u015fma Derecesi<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t>600<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tKatlan\u0131lmaz rahats\u0131zl\u0131k<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t600<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tHemen hemen katlan\u0131lmaz<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t600-150<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tRahats\u0131zl\u0131k verici<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t150<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tHemen hemen rahats\u0131zl\u0131k verici <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t150-35<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tDikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 fakat rahats\u0131zl\u0131k verici de\u011fil<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t35<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tAncak kabul edilebilir<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t35-8<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tKabul edilebilir ancak hissedilmez de\u011fil<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t8<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tHemen hemen hissedilmez<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t<8<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tKama\u015fma yok<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nI\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 ile çevresi aras\u0131ndaki par\u0131lt\u0131 kontrast\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki öneriler do\u011frultusunda engellenebilir;\n<\/p>\n

\na. Kayna\u011f\u0131 maskeleyerek bak\u0131\u015f do\u011frultusundaki \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetini azaltmak;\n<\/p>\n

\nb. Kayna\u011f\u0131n konumunu bak\u0131\u015f do\u011frultusundan büyük ölçüde sapt\u0131rmak;\n<\/p>\n

\nc. Çevre par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131, hedef par\u0131lt\u0131s\u0131ndan fazla olmayacak \u015fekilde artt\u0131rmak;\n<\/p>\n

\nd. Kama\u015fmaya neden olan \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131ndan çevresine do\u011fru, derecelendirme yolu ile, yak\u0131n çevresinin par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmak (Berköz, Küçükdo\u011fu; 1991).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3. I\u015f\u0131k ve Renk<\/strong>\n<\/p>\n

\nRenklerin alg\u0131lanmas\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n cisimler taraf\u0131ndan yans\u0131t\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve özneden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n göz yard\u0131m\u0131yla beyne iletilmesi sonucunda gerçekle\u015fir.\n<\/p>\n

\nGöz taraf\u0131ndan alg\u0131lanan \u0131\u015f\u0131k, retinada sinirsel sinyallere dönü\u015ftürülüp, buradan optik sinir arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beyine iletilir. Göz, üç temel birle\u015ftirici renk olan, k\u0131rm\u0131z\u0131, ye\u015fil ve maviye tepki verir ve beyin, di\u011fer renkleri bu üç rengin farkl\u0131 kombinasyonlar\u0131 olarak alg\u0131lar.\n<\/p>\n

\nRenklerin alg\u0131lan\u0131\u015f\u0131 d\u0131\u015f ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Ayn\u0131 renk güne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve mum \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 alg\u0131lanacakt\u0131r. Ancak görme duyumuzun uyum yetene\u011fi sayesinde her iki ko\u015ful da ayn\u0131 renk olarak alg\u0131lan\u0131r.\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k, ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 nesnenin alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan araç olarak da tan\u0131mlan\u0131r. Biz bir nesneyi ancak gözlerimiz nesnenin yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k taraf\u0131ndan uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman görür ve bunu bir renk olarak alg\u0131lar\u0131z.\n<\/p>\n

\nCIE (Commission Internationale de l'Eclairage) 380 nm ile 780 nm aras\u0131ndaki dalga boylar\u0131n\u0131 "görülebilir" \u0131\u015f\u0131k olarak belirlemi\u015ftir. \u0130nsanlar ö\u011fle \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 "beyaz \u0131\u015f\u0131k" olarak alg\u0131larlar. Bu görülen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n 400 nm'den  (mavi) 700 nm'ye (k\u0131rm\u0131z\u0131) de\u011fi\u015fen kombinasyonlar\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\n\u0130nsanlar iki çe\u015fit rengi alg\u0131layabilirler. I\u015f\u0131k yayan bir cismin rengini "direkt renk" ve ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f bir cismin rengi "yans\u0131yan renk" olarak alg\u0131larlar.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3.1. <\/strong>I\u015f\u0131k Rengi<\/strong>\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k rengi, bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n görünen rengidir. I\u015f\u0131k rengini tan\u0131mlamak için, Kelvin cinsinden ölçülen bir s\u0131cakl\u0131k derecesi kullan\u0131l\u0131r (Manav, 2005)\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n rengi tayflar\u0131ndaki radyasyon yo\u011funluklar\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u015fekilde olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yüzeylerin renkleri ise, spektral yans\u0131tma faktörlerine ya da geçirme faktörlerine ve cismi ayd\u0131nlatan \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n radyasyon yo\u011funluklar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (Berköz, Küçükdo\u011fu; 1991).\n<\/p>\n

\nGenel olarak cisimlerin renkleri, gün\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda normal \u0131\u015f\u0131k rengine göre belirlenmektedir. Yapma \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131k renklerinin gün\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 renkte olmas\u0131 cismin renk etkisini de\u011fi\u015ftirmektedir (Özkaya, 2004)\n<\/p>\n

\nGörsel konfor aç\u0131s\u0131ndan, çevredeki tüm nesnelerin özgün renkleri ile görülmesi hedeflenir. Özellikle, fizyolojik amaçl\u0131 ayd\u0131nlatmada bu özellik temel hedeflerden biridir. Dekoratif ya da dikkati çekme amaçl\u0131 ayd\u0131nlatmada ise, nesnelerin oldu\u011fundan farkl\u0131 renklerde görünmesi hedeflenebilmektedir (Özkaya, 2004).\n<\/p>\n

\nAyd\u0131nlatmada renk etkileri, \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n renkleri ile ayd\u0131nlat\u0131lan yüzeylerin renksel özelliklerinin etkile\u015fimi ile ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. I\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n renksel özellikleri, renk s\u0131cakl\u0131klar\u0131na ve renksel geriverim indeksine ba\u011fl\u0131 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Özkaya, 2004).\n<\/p>\n

\nBir cismin gerçek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yerine renk s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 verilen bir s\u0131cakl\u0131k kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman o s\u0131cakl\u0131ktaki cismin yayd\u0131\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011fa renk s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 denir. Renk s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, Kelvin  (0<\/sup>K) cinsinden ölçülmektedir. I\u015f\u0131k kaynaklar\u0131 \u0131\u015f\u0131k rengi bak\u0131m\u0131ndan s\u0131cak, orta ve so\u011fuk renkli \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131 olmak üzere üç gruba ayr\u0131lmaktad\u0131r. Renk s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ile \u0131\u015f\u0131k rengi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 Tablo 'da verilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nTablo  Renk s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ile I\u015f\u0131k Rengi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 (IESNA, 2000)\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tRenk S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131<\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t( o<\/sup>K )<\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tI\u015f\u0131k Rengi<\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t<3300<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tS\u0131cak (K\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 Beyaz)<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t3300-5300<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tOrta (Beyaz)<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t>5300<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tSo\u011fuk (Mavimsi Beyaz)<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n \n<\/p>\n

\nS\u0131cak \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n toparlay\u0131c\u0131 ve do\u011fal bir etkiye, so\u011fuk \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fal olmayan ve da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 bir etkiye sahip oldu\u011fu bilinmektedir (\u015eirel, 1992).\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n renk s\u0131cakl\u0131klar\u0131, mekânda yarat\u0131lmak istenilen ortama, tasar\u0131m konseptine, mekan\u0131n i\u015flevine, mekandaki di\u011fer ö\u011felerin renksel özelliklerine ve kullan\u0131c\u0131n\u0131 isteklerine ba\u011fl\u0131 olarak belirlenebilmektedir (Özkaya, 2004).\n<\/p>\n

\nCisimlerin renklerinin, gerçekteki gibi görünmesi için \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n spektral niteliklerinin büyük önemi olmakla birlikte \u0131\u015f\u0131k niceli\u011finin de göz önüne al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir (Özkaya, 2004).\n<\/p>\n

\nBir mekânda yer alan renkler, gerek mekân\u0131n alg\u0131lanmas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan, gerekse ki\u015fi üzerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik etki bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k göstermektedir. Bu nedenle, renk psikolojisi her tasar\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan göz önüne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Renk alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n zihinsel alg\u0131lama olarak adland\u0131r\u0131lan bu evresinde, gözlenen renkli nesnelerin alg\u0131lanmas\u0131, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n seçilmesi ve daha önceden edinilmi\u015f olan deneyim ve birikimlere ba\u011fl\u0131 olarak yorumlanmas\u0131 yer almaktad\u0131r (Berköz, Küçükdo\u011fu, 1991).\n<\/p>\n

\n3.2. Renksel Geriverim<\/strong>\n<\/p>\n

\nKullan\u0131lan yere ve görü\u015f amac\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, yapay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n, renk alg\u0131laman\u0131n olabildi\u011fince hassas gerçekle\u015fmesini (gün \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi) sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Bunun için ölçüt, bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n renksel geriverim özellikleridir. Bu özellikler "Genel Renksel Geriverim Endeksi<\/em>" de Rа olarak ifade edilirler. Ra = 100 de\u011ferine sahip bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 tüm renkleri, referans \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 alt\u0131ndaki gibi optimal gösterir.  Ra de\u011feri azald\u0131kça renklerin do\u011fru olarak yans\u0131mas\u0131 da giderek azalacakt\u0131r.\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131n ayd\u0131nlatt\u0131klar\u0131 cisimlerin renklerini ay\u0131rt ettirebilme özellikleri renksel geriverim indeksi Ra ile belirlenmektedir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n4. Gölge<\/strong>\n<\/p>\n

\nI\u015f\u0131k, yay\u0131lma do\u011frultusu üzerinde herhangi bir engelle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, engelin alt\u0131nda ayd\u0131nlanmam\u0131\u015f (karanl\u0131k) bir alan yani gölge olu\u015fur. Bunlar sert, yumu\u015fak gölgeler ve kara, saydam gölgeler olarak iki ana grupta tan\u0131mlan\u0131r.\n<\/p>\n

\nSert gölge, gölgeli alandan gölgesiz alana birdenbire geçen ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 kesin olan gölgedir. Yumu\u015fak gölge ise s\u0131n\u0131rlar\u0131 kesin olmayan gölgedir. Bu tür gölgede gölgeli alandan gölgesiz alana gölgenin giderek yok olmas\u0131 ile geçilir yani yar\u0131 gölge olu\u015fur. Gölgelerin sert veya yumu\u015fak olmas\u0131 \u0131\u015f\u0131k hem kayna\u011f\u0131n\u0131n boyutuna hem de engelin, kaynakla ve gölgenin dü\u015ftü\u011fü yüzeyle aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nSaydam ve kara gölge ise, bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu gölge alan\u0131n, gölgeyi olu\u015fturan \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, ba\u015fka bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131ndan ya da çevredeki yüzeylerden yans\u0131yarak gelen \u0131\u015f\u0131klarla ayd\u0131nlanmas\u0131 ya da ayd\u0131nlanmamas\u0131 durumunda kaynak türü, konumu, say\u0131s\u0131 ve özelliklerine <\/em>ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fur. Saydaml\u0131k veya karanl\u0131k, gölge alan ile ayd\u0131nl\u0131k alan\u0131n ayd\u0131nl\u0131k düzeyleri aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n büyüklü\u011füne göre de\u011ferlendirilir.\n<\/p>\n

\nGölge alanla ayd\u0131nlanm\u0131\u015f çevre alan\u0131n ayd\u0131nl\u0131k düzeyi aras\u0131ndaki oran\u0131n 1\/20'den küçük oldu\u011fu durumlar, kara gölge olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kara gölgeli ayd\u0131nl\u0131klarda gölge (karanl\u0131k) ve çevre alan (ayd\u0131nl\u0131k) aras\u0131nda siyah ve beyaz gibi büyük kar\u015f\u0131tl\u0131klar olu\u015fur. Gölge alana gelen \u0131\u015f\u0131k artt\u0131kça yani gölge alan ile ayd\u0131nlanm\u0131\u015f çevre alan aras\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k düzeyi fark\u0131 azald\u0131kça gölge karanl\u0131ktan uzakla\u015f\u0131r ve giderek saydamla\u015f\u0131r (Ünver, 2001).\n<\/p>\n

\nE\u011fer gölge alan ile çevre alan aras\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k düzeyi fark\u0131 çok az ise ayd\u0131nl\u0131k ve karanl\u0131k ayr\u0131m\u0131 belirgin bir biçimde yap\u0131lamaz, gölge alan ortadan kalkar. Sert ve yumu\u015fak gölge kaynak, engel ve ayd\u0131nlanan yüzey aras\u0131ndaki ili\u015fkilere yani bunlar\u0131n konum ve boyutlar\u0131na, saydam ve kara gölge ise ayd\u0131nlanan alan ile gölge alan aras\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k farklar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fur.\n<\/p>\n

\nSaydaml\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi gibi ayarlanm\u0131\u015f bir ayd\u0131nl\u0131k, iyi <\/em>görme ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gölgelerin saydamla\u015fmas\u0131 için, iç yüzeylerin beyaz ya da aç\u0131k renkli olmas\u0131 gerekir. Tasar\u0131mc\u0131lar ayd\u0131nlatman\u0131n temel malzemesi olan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 biçimlendirirken, gereksinimler ve yarat\u0131lmak istenilen estetik ve mimari vurgulamalar bak\u0131m\u0131ndan düzenlemek durumundad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAyd\u0131nlatma tasar\u0131m\u0131, görme alan\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k ve karanl\u0131k parçalar\u0131n özelliklerini ve ili\u015fkilerini düzenlemektir. Bu düzenlemede, çevrenin görsel yolla anla\u015f\u0131l\u0131r duruma getirilmesi ve iyi bir görüntü elde edilmesinin yan\u0131 s\u0131ra görüntünün belli estetik ve mimari kurallara uygun olarak olu\u015fturulmas\u0131 da hedeflenmelidir. Belirtilen hedefe ula\u015fabilmek, ayd\u0131nl\u0131k ve karanl\u0131k parçalar aras\u0131ndaki dengeyi do\u011fru kurabilmek ancak ayd\u0131nlatan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n do\u011frultusal yap\u0131s\u0131 ve bu yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015facak gölgelerin niteliklerinin konunun gereksinimlerine uygun saptanmas\u0131 ile olanakl\u0131d\u0131r (Ünver, 2001).\n<\/p>\n

\nSert gölgeli ayd\u0131nl\u0131klar bükey yüzeyleri bulunan nesnelerde yanl\u0131\u015f alg\u0131lamalara neden olarak, yan\u0131lt\u0131c\u0131 görüntülere yol açarlar. Örne\u011fin koni, piramit gibi alg\u0131lanabilir, insan yüzünün yuvarlak hatl\u0131 görüntüsü sertle\u015fir, fazladan çizgiler olu\u015fur. Kara gölge çarp\u0131c\u0131, dikkat çekici etkiler yaratmakla birlikte görsel alg\u0131lamada eksikliklere yol açar. Yumu\u015fak gölgeli ayd\u0131nl\u0131klar ise, genelde her türlü yüzey için do\u011fru ve do\u011fal görüntüler olu\u015fturur.\n<\/p>\n

\nKaynak: <\/strong>DEDEO\u011eLU,\u0130.,2006"Kentsel Ye\u015fil Alanlar\u0131n Gece Kullan\u0131m\u0131nda Ayd\u0131nlatman\u0131n Önemi ve Yöntemi :Gülhane Park\u0131 Örne\u011fi" Bahce\u015fehir Üniversitesi Fenbilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  1. Ayd\u0131nl\u0131k Düzeyi Ayd\u0131nl\u0131k düzeyi k\u0131saca, birim alana dü\u015fen \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. 1 metrekarelik bir yüzeye dü\u015fen \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 1 lm ise, bu yüzey üzerinde olu\u015fan ayd\u0131nl\u0131k (düzeyi) 1 lux ya da 1 lm\/m2dir (Özkaya,2004). Bir yüzeyde olu\u015fan ayd\u0131nl\u0131k düzeyi, yüzeyin türüne ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Yüzeyin yans\u0131tma özelli\u011fi ne olursa olsun, örne\u011fin, yüzey siyah […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[406],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-656","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-peyzaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172739,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions\/172739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=656"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}