{"id":6715,"date":"2008-04-03T23:24:00","date_gmt":"2008-04-03T23:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:08","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:08","slug":"cayir-mera-yonetimi-ve-islahi-nasil-yapilir-6715","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/cayir-mera-yonetimi-ve-islahi-nasil-yapilir-6715","title":{"rendered":"\u00c7ay\u0131r-Mera Y\u00f6netimi ve Islah\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?"},"content":{"rendered":"

Tar\u0131msal Yat\u0131r\u0131m Yapmak 7. Bölüm: Çay\u0131r-Mera Yönetimi ve Islah\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/span> <\/u><\/span>Geçenlerde bir haber okudum. \u0130smini vermek istemedi\u011fim bir yerde mera \u0131slah ve amenajman (yönetim) uygulamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f. Buna göre önce toprak tahlili yap\u0131lm\u0131\u015f ve bitki örtüsü çe\u015fitli incelenmi\u015f. Buraya kadar her \u015fey güzel…<\/span> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\nAncak sonras\u0131nda \u015funlar yap\u0131lm\u0131\u015f: Ekim yap\u0131lacak alana ekimden önce gereken miktarlarda fenni gübre verilmi\u015f. Ekim yap\u0131lacak tarihte çiftçilere ait 8 adet traktör merada kazaya\u011f\u0131 t\u0131rm\u0131k çekerek toprak i\u015flenmi\u015f ve al\u0131nan yem bitkisi tohumlar\u0131 arazide harmanlanarak traktörlerin pe\u015finden 15 ki\u015fi taraf\u0131ndan elle serpme yöntemi ile meraya at\u0131lm\u0131\u015f. Daha sonra tohumlar\u0131n üstü kapat\u0131lm\u0131\u015f. Yeterli kök geli\u015fimi sa\u011flamak için ilk y\u0131l otlatma yap\u0131lmayacak ve sonuçta buradan uzun y\u0131llar yüksek verim ve kaliteli yem elde edilecekmi\u015f.<\/i><\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n“Bunlar\u0131n neresi hatal\u0131” dedi\u011finizi duyar gibiyim.<\/p>\n

Buna cevap vermek yerine önce \u015föyle bir soru sormak istiyorum:<\/p>\n

Selçuk’ taki Efes antik kentine gitsek ve desek ki “yahu bu Efes Antik kenti çok harap olmu\u015f, çok y\u0131pranm\u0131\u015f. Gelin biz buray\u0131 y\u0131k\u0131p yepyeni bir \u015fehir kural\u0131m. Hem daha sa\u011flam olur, hem içerisine insanlar yerle\u015fir, i\u015fe yarar!”<\/p>\n

Ya da \u015föyle desek:<\/p>\n

“Bu flamingo ve pelikan ku\u015flar\u0131 hiçbir i\u015fe yaram\u0131yor. Hem de bo\u015fu bo\u015funa bir sürü bal\u0131k yiyor. Biz flamingolarla pelikanlar\u0131n hepsini öldürelim, yerine ördek salal\u0131m do\u011faya, bal\u0131klar\u0131 onlar yesin, ço\u011fals\u0131nlar. Daha iyi olur!”<\/p>\n

De\u011ferli dostlar,<\/p>\n

Çay\u0131r ve meralar bir ülkenin, bir bölgenin do\u011fal zenginlikleridir. Çay\u0131r ve meralarda bulunan binlerce çe\u015fit, tür ve hatta su\u015ftaki bitkiler o bölgenin do\u011fal floras\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve o bölgeye özel hayvan (özellikle böcek) nüfusunu (popülasyonunu) içinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Burada bulunan bu binlerce çe\u015fit bitki ve hayvan, yüz binlerce y\u0131lda o bölgeye uygun hale gelmek için evrilmi\u015f; birbirleri ile uyum içerisinde ya\u015fayarak sinerjik bir ya\u015fam ortam\u0131 olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu durum o bölgenin hem zirai, hem kültürel zenginli\u011finin temel dire\u011fini olu\u015fturur.<\/p>\n

<\/span>Peki, ot verimi dü\u015fük olan bu çay\u0131r ve meralar\u0131 nas\u0131l \u0131slah edece\u011fiz?<\/span><\/b><\/span> <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGelin bunu konu\u015fal\u0131m.<\/p>\n

Elbette ki ot verimi dü\u015fük olan bu alanlar\u0131, kendi hallerine de b\u0131rakal\u0131m demek de\u011fildir bu. Ancak tüm meray\u0131 kazaya\u011f\u0131 ile sürüp oradaki mevcut tüm bitkileri ve onlarla birlikte ya\u015fayan hayvanlar\u0131 (böcekleri) öldürüp yerine \u0131slah edilmi\u015f birkaç çe\u015fit tohumu atmak ve yeti\u015ftirmek, ilk bak\u0131\u015fta faydal\u0131 gibi görünebilir ama bu uygulama uzun dönemde büyük bir kay\u0131pt\u0131r.<\/p>\n

Çay\u0131r ve meralara müdahaleler yapabiliriz. Örne\u011fin çay\u0131rlarda biçimi kolayla\u015ft\u0131rmak ve bu amaçla bu\u011fdaygilleri artt\u0131rmak için mevcut çay\u0131ra uygun zamanda, toprak analizi neticelerine de dayanarak azotça zengin gübreleme yapabiliriz. Böylece bu\u011fdaygiller tüm mera nüfusu içerisinde daha güçlü hale gelirler. Biçim say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmak da bu\u011fdaygilleri kuvvetlendirip, geni\u015f yaprakl\u0131 bitkileri zay\u0131flatacak bir uygulama olabilir.<\/p>\n

Mera \u0131slah\u0131nda merada mevcut bitki yap\u0131s\u0131n\u0131 önce tan\u0131mlar, daha sonra hangi bitkilerin ço\u011fal\u0131p büyümesini, hangi bitkilerin zay\u0131flamas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi tespit edip gübreleme, biçme, otlatma ve hatta büyük çal\u0131lar vs. için seyreltme gibi i\u015flemler uygulayabiliriz.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBat\u0131 bilimi, her bitkinin bir i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131, do\u011fada her bitkinin çe\u015fitli faydalar\u0131 ve etkileri oldu\u011funu temel al\u0131yor. Bir örnek vereyim:<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nÖ\u011frencili\u011fimde Almanya’ da çay\u0131r-mera üzerine yapm\u0131\u015ft\u0131m staj\u0131m\u0131. Bu amaçla, beni doktoras\u0131n\u0131 yapan bir Alman ziraat mühendisine yard\u0131m etmekle görevlendirmi\u015flerdi. Ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, bulundu\u011fumuz bölgede (Giessen \u015fehri) meralarda yo\u011fun olarak bulunan çok ac\u0131 kekik, nane tad\u0131nda bir bitkinin ete, süte etkisi; merada verimi nas\u0131l etkiledi\u011fi idi. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBuna göre bu bitkinin verimini ölçtük. Ete, süte etkisi konusunda denemeler yapt\u0131k. Çal\u0131\u015fma aylard\u0131r devam ediyordu. Sonunda \u015fu tip verilere ula\u015ft\u0131k: Bu otu hayvanlar çok az miktar yiyordu ve o sebeple hayvan otlat\u0131lan meralarda bu ot zamanla ço\u011fal\u0131yordu. Ancak bu ottan yiyen hayvanlar\u0131n etleri ve sütleri çok lezzetli oluyor, kendine özgü bir rahiya kazan\u0131yordu. Ayr\u0131ca bu otu tüketen hayvanlar daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oluyordu. Hatta a\u011fr\u0131s\u0131 ve rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan baz\u0131 ya\u015fl\u0131 hayvanlar\u0131n gidip özellikle bu otu tükettiklerine \u015fahit olduk kimi zaman. Yine ayr\u0131ca bu ot biçilip yeme kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman otlatmaya nazaran daha fazla tüketiliyordu hayvanlar taraf\u0131ndan. Bu otun yüksek miktar tüketiminin hayvana zarar\u0131 var m\u0131d\u0131r ö\u011frenemedik çünkü hayvanlar bu otu pek tek ba\u015f\u0131na tüketmiyorlard\u0131.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nSonuç olarak bu otun da di\u011fer tüm otlar gibi merada az da olsa bulunmas\u0131n\u0131n, toplam et ve süt kalitesini, hatta miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rabilece\u011fi ç\u0131kt\u0131 ortaya.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nVarmak istedi\u011fim nokta \u015fu; bir meradaki tüm otlar\u0131 yok eder, bunun yerine sadece seçilmi\u015f verimli bitkilerin tohumlar\u0131n\u0131 ekip oraya bir yem bitkileri tarlas\u0131 gibi davran\u0131rsak, asl\u0131nda birçok de\u011ferli gen kayna\u011f\u0131n\u0131 kaybederiz.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYaz\u0131m\u0131n ba\u015f\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131m uygulama, yani yapay çay\u0131r-mera olu\u015fturmak baz\u0131 zamanlar zorunlu olabilir.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nDo\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n bozulup yapay çay\u0131r-meraya dönü\u015ftürülmesi zorunlu olan durumlar:<\/span><\/u><\/b> <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n1) Do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n çok bozulmu\u015f olmas\u0131:<\/u><\/b> A\u011f\u0131r otlatma, fazla ezilme gibi sebeplerle do\u011fal çay\u0131r-meralar geri dönü\u015fsüz \u015fekilde bozulabilir ve buralar\u0131n yapay çay\u0131r-meraya dönü\u015ftürülmesi zorunlu hale gelebilir.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n2) Do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n bitkisel çe\u015fitli\u011finin zay\u0131flamas\u0131:<\/u><\/b> Yine a\u011f\u0131r otlatma, çe\u015fitli iklim olaylar\u0131, çe\u015fitli insan faaliyetleri sebebi ile do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n bitkisel çe\u015fitlili\u011fi zay\u0131flayabilir ve buralar\u0131n yapay çay\u0131r-meraya dönü\u015ftürülmesi zorunlu hale gelebilir.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n3) Do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n topraklar\u0131n\u0131n elveri\u015fsizle\u015fmesi:<\/u><\/b> Yine kimi kez do\u011fal çay\u0131r-meralar, asitle\u015fme, çorakla\u015fma, taban ta\u015f\u0131 olu\u015fmas\u0131, toprakta a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131k\u0131\u015fma veya gev\u015feme gibi sebeplerle elveri\u015fsiz duruma dü\u015febilir. Bu durumda buralar\u0131n yapay çay\u0131r-meraya dönü\u015ftürülmesi zorunlu hale gelebilir.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBu durumlar\u0131n haricinde do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n sürülüp bozularak yapay çay\u0131r-mera olu\u015fturman\u0131n hem ekonomik ve hem de tar\u0131msal verimli\u011fe büyük oranda olumsuz olarak yans\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131; ayr\u0131ca bu uygulamalar\u0131n yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131n\u0131n, ülkemizde var olan bitkisel genetik zenginli\u011fi kaybetmek yolunda dönü\u015fü mümkün olmayan bir geri ad\u0131m oldu\u011funu dü\u015fünüyorum.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nUmar\u0131m yaz\u0131m\u0131n ba\u015f\u0131nda isim ve bölge vermeden bahsetti\u011fim uygulama, az önce üç madde ile bahsetti\u011fim ve do\u011fal çay\u0131r-meray\u0131 bozup yapay çay\u0131r-mera olu\u015fturmay\u0131 zorunlu k\u0131lan sebeplerden biri yüzünden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nVe\/veya umar\u0131m bu 180 dekarl\u0131k s\u0131n\u0131rl\u0131 uygulaman\u0131n bir amac\u0131 da, bu alanda yeti\u015fecek kaliteli ve yüksek verimli yem bitkilerinin tohum da üreterek tüm çevreye yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bölgedeki do\u011fal çay\u0131r-mera kapasitelerini artt\u0131rmakt\u0131r.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nDo\u011fru uygulamalarla, her geçen gün daha zenginle\u015fip refaha ula\u015faca\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum. Bu amaçla k\u0131sa dönemde acil sonuç al\u0131nacak uygulamalar\u0131 yaparken, uzun dönemde neleri kaybedebilece\u011fimizi unutmamam\u0131z gerekti\u011fini savunuyorum. Diyorum ki do\u011fal çay\u0131r-meralar\u0131n \u0131slah\u0131, buralar\u0131 tamamen bozup yeniden yapmaya göre daha zor, daha planl\u0131 hareket etmeyi gerektirici ve daha fazla teknik bilgi gerektirici olabilir.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nAncak bu zengin genetik çe\u015fitlili\u011fimizi uygun \u015fekilde koruyabilmenin yegâne etkin yolu, çay\u0131r-meralar\u0131 bozarak yeniden yapmaya çal\u0131\u015fmak yerine, mevcut olanlar\u0131 bilimsel yöntemlerle uzun dönemli plan ve programlarla \u0131slah etmeye çal\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGörülecektir ki bu davran\u0131\u015f\u0131n uzun dönemde birim maliyeti daha dü\u015füktür ve orta vadede tüm hayvansal kaynakl\u0131 ürünlerimizin kalitesi ve miktar\u0131 düzenli olarak artacakt\u0131r.<\/p>\n

Bunu Oprah Winfrey çok güzel ifade ediyor: “Ba\u015far\u0131 sahibi olmak istiyorsan\u0131z ba\u015far\u0131 sizin hedefiniz olamaz. Anahtar, ba\u015far\u0131l\u0131 olmay\u0131 dert etmek de\u011fil, ANLAMLI olmay\u0131 amaçlamakt\u0131r, ba\u015far\u0131 do\u011fal olarak gelecektir. Hizmet ederek büyüklü\u011fe nas\u0131l ula\u015fabilirsiniz? Oda\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015far\u0131dan hizmete kayd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z an, i\u015finiz çok daha büyük bir anlam kazanacakt\u0131r.”<\/p>\n

En derin sayg\u0131lar\u0131mla,<\/p>\n

Hakan Ozan Erzincanl\u0131
\nZiraat Yüksek Mühendisi
\n<\/span>www.tarimsal.com<\/span><\/a> <\/span><\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Z\u0131rat Y. M\u00fchendisi Hakan Ozan Erzincanl\u0131<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tar\u0131msal Yat\u0131r\u0131m Yapmak 7. Bölüm: Çay\u0131r-Mera Yönetimi ve Islah\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r? Geçenlerde bir haber okudum. \u0130smini vermek istemedi\u011fim bir yerde mera \u0131slah ve amenajman (yönetim) uygulamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f. Buna göre önce toprak tahlili yap\u0131lm\u0131\u015f ve bitki örtüsü çe\u015fitli incelenmi\u015f. Buraya kadar her \u015fey güzel… Ancak sonras\u0131nda \u015funlar yap\u0131lm\u0131\u015f: Ekim yap\u0131lacak alana ekimden önce gereken miktarlarda fenni […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-6715","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171012,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6715\/revisions\/171012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6715"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=6715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}