ÖZET
\nYap\u0131lan \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde, pek çok bölgeye ve \u015fartlara adapte olan çilek, alternatif ürün olarak giderek daha fazla önem kazanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca küçük ölçekli yeti\u015ftiriciler için, ço\u011fu üründen daha karl\u0131 olu\u015fu yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir. Bununla birlikte çile\u011fin organik yeti\u015ftiricili\u011finde, üretim maliyetlerine eklenen masraflar, maliyetleri art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nOrganik yeti\u015ftiricilikte, sentetik gübreler ve pestisitlerin kullan\u0131m\u0131 engellenmekte, topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 iyile\u015ftirilerek hastal\u0131k ve zararl\u0131larla biyolojik mücadele sa\u011flanmaktad\u0131r. Üreticiler bu uygulamalarda, sertifikasyondan sorumlu kurutu\u015flar\u0131n belirledi\u011fi \u015fartlara uymakla yükümlüdür. Özellikle; herbisitlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 için toprak i\u015fleme, malçlama, toprak solarizasyonu ve buhar uygulamalar\u0131 gibi tekniklerle yabanc\u0131 ot kontrolünün sa\u011flanmas\u0131, toprakta yeterli seviyede organik materyalin bulundurulmas\u0131 ve di\u011fer besin maddelerinin ilavesinde organik kaynakl\u0131 unsurlar\u0131n ( kompost, kan tozu, kemik unu, bal\u0131k art\u0131klar\u0131, yosun ekstraktlar\u0131, yaprak çürüntüsü, odun art\u0131klar\u0131, h\u0131zar tala\u015f\u0131, ye\u015fil gübre-baklagiller ve hayvan gübresi gibi) kullan\u0131lmas\u0131 organik çilek yeti\u015ftiricili\u011finde esast\u0131r.\n<\/p>\n
\nBütün bunlara ra\u011fmen, organik çilek üretim metotlar\u0131n\u0131n üreticiler taraf\u0131ndan benimsenmesi, ürün rotasyonu, uygun örtü bitkisi seçimi, yeterli yabanc\u0131 ot kontrolü, hastal\u0131k ve zararl\u0131larla biyolojik mücadele, organik gübreleme gibi baz\u0131 uygulamalar\u0131n çok iyi bir \u015fekilde yerine getirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Organik yeti\u015ftiricili\u011fin, ilave masraflar\u0131 organik ürünlerin pazardaki de\u011ferlerinin daha yüksek olmas\u0131 sayesinde telafi edilmektedir.\n<\/p>\n
\nBu makalede, çilek yeti\u015ftiricili\u011finin ekolojik esaslara göre üretim uygulamalar\u0131 ile ilgili bilgiler derlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\nG\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Üzümsü meyveler grubuna giren türlerden en önemlisi çilektir. Fragaria cinsine ba\u011fl\u0131 olan çile\u011fin, Avrupa, Asya, Güney ve Kuzey Amerika'da 12 kadar türü do\u011fal olarak yeti\u015fmektedir (Konarl\u0131, 1986).\n<\/p>\n
\nÇilek, turfanda yeti\u015ftiricili\u011fe uygun, ihracat ve iç sat\u0131\u015f imkanlar\u0131 iyi, otsu fakat çok y\u0131ll\u0131k bir meyve türü olu\u015fu ve ayr\u0131ca üzerinde yap\u0131lan çok say\u0131daki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde dünya üzerinde yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gün geçtikçe artan bir türdür. Özellikle karl\u0131 bir alternatif ürün olarak önemli olmas\u0131, organik olarak yeti\u015ftirilen ürünlerdeki ek maliyetlere ra\u011fmen ekolojik olarak yeti\u015ftiricili\u011fini de yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Nitekim \u015fu anda dünyada toplam 3.028.548 ton çilek yeti\u015ftirilmektedir. Bu ürün miktar\u0131n\u0131n tahminen % 4.8' i ekolojik yöntemlerle yeti\u015ftirilmektedir (Anon, 1999 a). Ülkemizde ise son istatistiklere göre 110.000 ton olan toplam çilek üretiminin % 2.07'si (2279,90 ton) organik yöntemlerle üretilmektedir (Anon, 1999 b).\n<\/p>\n
\nEkolojik yöntemlerle yap\u0131lan çilek yeti\u015ftiricili\u011fi geleneksel yeti\u015ftiricili\u011fe oranla daha masrafl\u0131 ve zahmetli bir uygulamad\u0131r. Yabanc\u0131 ot mücadelesinde kullan\u0131lan örtü bitkileri, malçlar\u0131n temin edilmesi, uygulanmas\u0131 masrafl\u0131 ve yo\u011fun emek isteyen uygulamalardand\u0131r. Yine, hastal\u0131k ve zararl\u0131larla mücadelede sentetik pestisitlerden tamamen ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir prosedür uygulanmakta, özellikle biyolojik mücadele yöntemlerine ba\u015fvurulmaktad\u0131r. Bu yöntemler ço\u011fu zaman sentetik uygulamalar kadar etkili olmamakta, tek ba\u015f\u0131na yap\u0131lan ekolojik uygulamalardan ziyade, kombineli olarak k\u0131smen de olsa ba\u015far\u0131 sa\u011flanabilmektedir. Genel olarak organik uygulamalarla elde edilen ürünün kalitesi ve kantitesi, geleneksel çilek yeti\u015ftiricili\u011finin seviyesine ula\u015famamaktad\u0131r (Er, 1999).\n<\/p>\n
\nEkolojik çilek yeti\u015ftiricili\u011findeki tüm ek uygulamalara, verim ve kalitedeki dü\u015füklüklere ra\u011fmen; çevre bilincinin artmas\u0131, do\u011fal ürünlere talebin yükselmesi çilek yeti\u015ftiricili\u011finde ekolojik uygulamalar\u0131 te\u015fvik etmektedir. Ekolojik yöntemlerle çilek yeti\u015ftiricili\u011fine ilgi gün geçtikçe artmakta, organik olarak yeti\u015ftirilen çileklerin pazar pay\u0131 büyümektedir (Anon, 1999 a).\n<\/p>\n
\nBu makalede; çilek yeti\u015ftiricili\u011finin de\u011fi\u015fik kademelerinde organik uygulamalar ve etkileriyle ilgili bilgiler derlenmi\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131da özetlenmi\u015ftir.\n<\/p>\n
\nÇilek Yeti\u015ftiricili\u011finde Organik Olarak Yabanc\u0131 Ot Kontrolünün Sa\u011flanmas\u0131<\/p>\n
Yeti\u015ftiricilikte Plastik Malç Kullan\u0131lmas\u0131:
\nYabanc\u0131 otlar organik çilek yeti\u015ftiricilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 en önemli problemlerden biridir. Bitkinin dikiminden önce ve yer haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 a\u015famas\u0131nda bu konu çok önemlidir. Özellikle bitki ya\u015flanmas\u0131 ile bu problem daha da artmaktad\u0131r. Bu yüzden pek çok organik üretici daha k\u0131sa sürede meyve verimi sa\u011flayan münavebe sistemlerini seçmektedir. Bu da, bir yast\u0131ktan \u015fartlar uygun olsa da en fazla bir ya da iki ürün al\u0131nmas\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Bu uygulama, hem organik hem de geleneksel çilek yeti\u015ftiricili\u011finde giderek yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Sadece ABD'deki çilek yeti\u015ftiricili\u011finin %90'\u0131 bu yöntemle yap\u0131lmaktad\u0131r. Esas\u0131, siyah ya da farkl\u0131 renklerdeki plastik örtünün yeti\u015ftirme yast\u0131klar\u0131 üzerine kapat\u0131lmas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Bu sistemde damla sulama kanallar\u0131 örtünün alt\u0131ndan, örtme i\u015flemi yapmadan önce geçirilmektedir. Bitkilerin dikim yap\u0131laca\u011f\u0131 yerler özel aletlerle kesilerek haz\u0131rlan\u0131r. Bu yöntem sayesinde mükemmel bir yabanc\u0131 ot kontrolü sa\u011flan\u0131r. Meyveler temiz ve daha iri olur. (Whitcomb, 1979; Martin, 1989). Bu avantajlara ra\u011fmen, sistemin baz\u0131 dezavantajlar\u0131 da mevcuttur. Plastiklerin 1-2 y\u0131l kullan\u0131ld\u0131ktan sonra at\u0131lmak zorunda kal\u0131nmas\u0131, çevresel sürdürülebilirlik aç\u0131s\u0131ndan olumsuz bir durum ortaya ç\u0131karmaktad\u0131r. Çevresel maliyetler dü\u015fünüldü\u011fünde; uzun vadede plastik malç kullan\u0131m\u0131n\u0131n hem sürdürülebilir, hem de ekonomik olmad\u0131\u011f\u0131 savunulmaktad\u0131r. So\u011fuk iklimlerde masraflar daha da artmaktad\u0131r. Çünkü böyle yerlerde plastik k\u0131sa sürede deforme olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, fazla say\u0131da plastik örtü malçlamas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 topraklarda, organik malçlama yap\u0131lan topraklara göre su kayb\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011funu göstermektedir. Yüksek düzeydeki su kayb\u0131ndan dolay\u0131 erozyon riski de 15 kat daha fazlad\u0131r. Bütün bu olumsuzluklara ra\u011fmen uzun y\u0131llard\u0131r yabanc\u0131 ot mücadelesinde bu sistem kullan\u0131lmaktad\u0131r (Anon, 1995; Ames and Born, 2000)<\/p>\n
Mekanik Kontrol:
\nAvrupa'da üreticiler ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan bu konudaki çal\u0131\u015fmalar halen devam etmektedir. ABD'deki son çal\u0131\u015fmalarda, çilek yeti\u015ftiricili\u011finde çe\u015fitli alet ve ekipmanlar\u0131n (flex-tine harrow, brush hoe, finger finder- çapa ve t\u0131rm\u0131k özelliklerinde alet ve ekipmanlar) ekonomik olarak yabanc\u0131 otlar\u0131n kontrolünde kullan\u0131labildi\u011fi gözlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca di\u011fer ekipmanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu alet ve makinalarla iki kat daha ba\u015far\u0131l\u0131 bir yabanc\u0131 ot kontrolü sa\u011flanabildi\u011fi ifade edilmektedir (Watkins, 1989).<\/p>\n
Biyolojik Kontrol Yöntemleri:
\nYabanc\u0131 ot kontrolünde herbisit kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan önce. Özellikle kazlar bu amaçla kullan\u0131lan evcil hayvanlardand\u0131. Fakat kazlar\u0131n baz\u0131 otlarla s\u0131n\u0131rlanan mücadelede kullan\u0131labilir olmalar\u0131, ba\u015fka yöntemlerin de bu amaçla kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Biyolojik olarak yabanc\u0131 ot kontrolünün sa\u011flanmas\u0131 için kullan\u0131labilecek ilave tedbirler a\u015fa\u011f\u0131da özetlenmi\u015ftir.
\n a). Organik Malç Kullan\u0131m\u0131: Çilekler, özellikle Kuzey Bölgelerde k\u0131\u015f zarar\u0131ndan korunmak amac\u0131yla h\u0131zar tala\u015f\u0131 gibi organik materyallerle örtülürler. \u0130lkbaharda t\u0131rm\u0131klarla s\u0131ra aralar\u0131na al\u0131nan h\u0131zar tala\u015f\u0131, baz\u0131 yabanc\u0131 otlar\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131 ve meyvelerin temiz kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ara\u015ft\u0131rmalar parçalanm\u0131\u015f ve y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f ka\u011f\u0131t parçalar\u0131n\u0131n da bu amaçla organik malç kadar güvenli bir \u015feklide kullan\u0131labilece\u011fini göstermi\u015ftir. Yabanc\u0131 ot kontrolüne yönelik olarak malç uygulamas\u0131, k\u0131\u015f ba\u015flang\u0131c\u0131nda bitkileri de örtecek \u015feklide 10 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ka\u011f\u0131t ve karton parçalar\u0131n\u0131n yüzeye serilmesi \u015feklinde gerçekle\u015ftirilmektedir ( Pattern and Neuendorff, 1990; Pritts and Kelly, 1997)\n<\/p>\n
\nYabanc\u0131 ot kontrolünde kullan\u0131lan örtü bitkileri de canl\u0131 malçlar grubunda incelenmektedir. Bu amaçla uzun boylu çay\u0131r otu, marigold (kadife çiçe\u011fi), esmer bu\u011fday, çavdar otu ve sudanotu gibi türlerin kombinasyonlar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu bitkiler; h\u0131zl\u0131 büyümeleri, su ve besin maddeleri isteklerinin az olmas\u0131, yabanc\u0131 otlarla mücadele yeteneklerinin yüksek olmas\u0131 gibi nedenlerle tercih edilmektedir (William, 1981). Ara\u015ft\u0131rmalar sudanotu tohumlar\u0131n\u0131n ekimi ve k\u0131\u015f\u0131n h\u0131zar tala\u015f\u0131yla birlikte kombineli kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n herbisitler kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n kabul edilebilir bir yabanc\u0131 ot kontrolünü sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermi\u015ftir. Ayr\u0131ca yayg\u0131n olarak bu amaçla kullan\u0131mlar\u0131 çavdar otu da bir y\u0131ll\u0131k yabanc\u0131 otlar\u0131 allelopathik özellik göstermesi sebebiyle bask\u0131 alt\u0131nda tutmaktad\u0131r, (Daar, l 986; loutier and Lamarre, 1997).\n<\/p>\n
\n b). Buhar Uygulamas\u0131: Buharla yap\u0131lan yabanc\u0131 ot kontrolü için, alevle yap\u0131lan mücadelede kullan\u0131lan ekipmana benzer bir alet kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu uygulamada buhar\u0131n direkt olarak yabanc\u0131 otun üzerine uygulanmak suretiyle soldurulmas\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 için bu i\u015flemi topra\u011f\u0131n buharla yap\u0131lan sterilizasyonundan ay\u0131rmak gerekir. Genelde pek çok yeti\u015ftirici için kullan\u0131m\u0131 masrafl\u0131 olsa da kooperatifler \u015feklinde birle\u015fmi\u015f üreticilerin ve yenili\u011fe aç\u0131k olan çiftçilerin kullan\u0131m\u0131na uygun bir metottur (Ames and Born, 2000).\n<\/p>\n
\n c). M\u0131s\u0131r Gluteni Uygulanmas\u0131: Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, m\u0131s\u0131r tozu ve m\u0131s\u0131r gluteninin baz\u0131 yabanc\u0131 ot tohumlar\u0131n\u0131n çimlenmesini engelledi\u011fini göstermi\u015ftir (Liu et al., 1994). M\u0131s\u0131r gluteni yüksek düzeyde azot içerdi\u011finden (% 10), gübre yerine de geçmektedir. Çok y\u0131ll\u0131k yabanc\u0131 otlar\u0131n ço\u011funda etkisiz olmas\u0131na ra\u011fmen organik çilek yeti\u015ftiricili\u011finde yayg\u0131n olan yabanc\u0131 otlarla mücadelede yard\u0131mc\u0131 bir uygulama olarak önemlidir. Ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ko\u015fullarda m\u0131s\u0131r gluteninin herbisit etkili maddeleri, topraktan süzülerek uzakla\u015fmakta fakat geride kalan azot, yabanc\u0131 otlar için uzun dönemde faydal\u0131 kalabilmektedir. Bu sebeple böyle iklim \u015fartlar\u0131n\u0131n hüküm sürdü\u011fü bölgelerde, bu uygulama pek önerilmez (Nonnecke and Christiar\u0131s, 1993; Liu et al., 1994; Liu and Christians, 1994).\n<\/p>\n
\n d). Malç Olarak Dokuma Fabrikas\u0131 Art\u0131klar\u0131n\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131: Dokuma fabrikas\u0131 art\u0131klar\u0131 düzenli olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde, plastik malç kadar etkili olabilmektedir. Bunlar\u0131n plastik malca göre en önemli üstünlü\u011fü, su ve havay\u0131 da geçirebilmeleridir. Kullan\u0131m\u0131n\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda plasti\u011fe göre daha fazla masraf gerektirse de kaliteli fabrika art\u0131klar\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar kullan\u0131labilmesi, bütün dönem dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, plastik malça göre daha hesapl\u0131 oldu\u011fu sonucunu do\u011furur. Su ve havay\u0131 geçirdikleri için, plastik malç kullan\u0131m\u0131nda gereken sulama kanallar\u0131n\u0131n plasti\u011fin alt\u0131ndan geçirilme zorunlulu\u011fu da bu uygulama sayesinde ortadan kalkmaktad\u0131r (Ames and Born, 2000).\n<\/p>\n
\n e). Metil Bromit Uygulamas\u0131na Alternatifler: Geleneksel çilek yeti\u015ftiricili\u011finde metil bromid kullan\u0131m\u0131 rutin bir i\u015flemdir. Fakat metil bromidin oldukça fazla toksik etkiye sahip olmas\u0131 ve ozon tabakas\u0131na zarar vermesi sebebiyle kullan\u0131m\u0131 ço\u011fu yerde yasaklanm\u0131\u015f ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Organik üreticiler bu amaçla buhar ve solar radyasyon kullanmaktad\u0131rlar. Buhar sterilizasyonu geni\u015f arazilerde pratik de\u011fildir. Yine de küçük alanlarda yap\u0131lan çilek yeti\u015ftiricileri taraf\u0131ndan tercih edilmektedir. Yazlar\u0131 s\u0131cak ve yeterince güne\u015fli geçen yerlerde, toprak solarizasyonu, pek çok yabanc\u0131 ot türü, nematot ve yayg\u0131n patojenlere kar\u015f\u0131 etkilidir. Solarizasyonla birlikte, rotasyon, örtü bitkileri ve nadas gibi di\u011fer alternatif uygulamalar için en önemli problemlerden birisi yeti\u015fme sezonunun önemli bir k\u0131sm\u0131nda ya da bütününde arazinin dolu olmas\u0131d\u0131r. Bu uygulamalar\u0131n oldukça zahmetli ve külfetli i\u015flemler oldu\u011fu unutulmamal\u0131, ürünler aras\u0131nda da fumigasyon ihtiyac\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131 gözden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. Organik sistemle yeti\u015ftiricilikte, ürünler aras\u0131nda az da olsa zaman fark\u0131n\u0131n olmas\u0131, hastal\u0131k ve zararl\u0131 kontrolüne yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Uzun y\u0131llard\u0131r süren ara\u015ft\u0131rmalarda; farkl\u0131 organik materyal ve kompostolarla, bal \u0131k art\u0131klar\u0131 ve hayvan gübresinin topra\u011fa ilavesinin hastal\u0131k ve nematotlar\u0131n kontrolüne yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini, ama hiçbir zaman metil bromidin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kontrol gibi bir engellemenin söz konusu olamayaca\u011f\u0131 gözlenmi\u015ftir (Pritts and Kelly, 1997; Anon, 1997 a).\n<\/p>\n
\nBilindi\u011fi gibi toprakta biyolojik düzenin tesisinde etkili bir faktör de mikrobiyal antagonizmdir. Bununla, topraktaki organik madde miktar\u0131 yükseltilerek pek çok nematot ve patojene kar\u015f\u0131 antagonist etki yapan mikroorganizmalar\u0131n popülasyonu art\u0131r\u0131l\u0131r. Bu amaçla ticari olarak, Soil Gard® (toprak kaynakl\u0131 çilek hastal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131) ve DiTera® (nematotlara kar\u015f\u0131) kullan\u0131lmaktad\u0131r. Her iki ürün de do\u011fal mikroorganizmalardan olu\u015fur. Rotasyon, nadas ve özel örtü bitkileri gibi di\u011fer kullan\u0131labilir alternatifler öncelikle al\u0131nmas\u0131 gerekli kültürel önlemler olup, metil bromidin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pek çok probleme kar\u015f\u0131 mukavemeti art\u0131r\u0131r. Örne\u011fin çim bitkileri genellikle nematotlar için konukçu de\u011fillerdir. Rotasyon sayesinde de nematot kontrolüne yard\u0131m edilmi\u015f olur. Bununla birlikte çim bitkileri may\u0131s böcekleri ve Japon böceklerinin konukçular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131klar\u0131ndan bu tip zararl\u0131 problemleri artabilir. Bu sebeple denilebilir ki; her bir bölge ve her bir yeti\u015ftiriciye göre rotasyon uygulamas\u0131 en iyisidir. Bunun yan\u0131s\u0131ra marigold (kadife çiçe\u011fi), castor fasulyesi susam ve hardal gibi belli ba\u015fl\u0131 örtü bitkileri d\u0131\u015far\u0131ya salg\u0131lad\u0131klar\u0131 kimyasal maddelerden dolay\u0131 nematotlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutmaktad\u0131rlar. Hatta baz\u0131 örtü bitkilerinin gösterdi\u011fi nematot önleyici etkinin, "aldicarb" kimyasal\u0131\u01317\u0131nkiyle e\u015fit düzeyde oldu\u011fu bildirilmektedir (Grossman, 1990). Bundan da öte, bu bitkiler, topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda nemasit olarak daha da etkili olmaktad\u0131rlar. Mustard familyas\u0131ndaki Brassica'lar gibi bütün bu örtü bitkileri, yabanc\u0131 ot, nematot ve patojen kombinasyonlar\u0131na oldukça etkilidir. Bu etkinin, art\u0131klar\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 ortaya ç\u0131kan sülfür bile\u015fikleri sebebiyle olabilece\u011fi bildirilmektedir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, Brassica'larda da hardal etkisi hipotezini ortaya ç\u0131karm\u0131\u015f, Brassica'lar\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131yla olu\u015fan gluosionolate ve isothiocyonate maddelerinin bu etkiyi ortaya ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Gluosionolatelerin etkisinin, kimyasal bir fumigant olan VapamTM ile ayn\u0131 etkiyi yapt\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir . Brassica'lardaki \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131nda yüksek düzeylerde glucosionalate maddesi içeren hatlar tespit edilmi\u015f, kolza tohumu da bu amaca yönelik olarak kullan\u0131ma sunulmu\u015ftur. (Anon, 1997 a; Pritts and Kelly, 1999). Yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda broccoli, kompost ve mycorhiza ilavesinin topraktaki kök patojenlerini kontrol alt\u0131nda tutma etkisinin di\u011fer kimyasal uygulamalara yak\u0131n bir sonuç sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gözlenmi\u015ftir. Yine bitkilerin dikilmesi s\u0131ras\u0131nda fidelikte yeti\u015ftirilen ç\u0131plak köklü fidelerin aksine, küçük po\u015fetlerdeki steril ortamlarda yeti\u015ftirilen fidelerin fumige edilmemi\u015f topraklardaki fidelere göre %38.5 oran\u0131nda daha verimli oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r (Sanches and Ingham, 1996).<\/p>\n
Çilek Yeti\u015ftiricili\u011finde Kullan\u0131lan Organik Gübre Materyalleri:
\nBilindi\u011fi gibi organik yeti\u015ftiricilikte sentetik gübre materyallerinin yerine organik kökenli ya da do\u011fada bulunabilen maddelerden faydalan\u0131lmaktad\u0131r. Çilek yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131labilen baz\u0131 organik gübre kaynaklar\u0131, besin de\u011ferleri ve elveri\u015fli hale geçme durumlar\u0131 Çizelge 1'de özetlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Çilek Yeti\u015ftiricili\u011finde Zararl\u0131lar\u0131n Organik Yöntemlerle kontrolü:
\nBütün ürünlerde oldu\u011fu gibi, çilekte de problem olan pek çok zararl\u0131 etmeni vard\u0131r. Bunlarla mücadelede öncelikle, belirli bölgelerde yayg\u0131n olan zararl\u0131lar\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde te\u015fhisi gereklidir. Çileklerde üretim bölgesine göre zararl\u0131 problemleri fakl\u0131l\u0131k gösterir. Bununla birlikte yayg\u0131n olan zararl\u0131lar; beyaz sinekler, çilek bitleri, çilek kök kurtlar\u0131, Lygus ssp. ve k\u0131rm\u0131z\u0131 örümceklerdir. A\u015fa\u011f\u0131da (Çizelge 2) bunlarla mücadelede ekolojik yakla\u015f\u0131mlar k\u0131saca özetlenmi\u015ftir.\n<\/p>\n
\nÇizelge 1. Organik Çilek Yeti\u015ftiricili\u011finde Kullan\u0131m\u0131 Tavsiye Edilen Gübre Materyallerinin Besin Elementi \u0130çerikleri ve Elveri\u015fli Hale Geçme Süreleri (Anon, 1997 b)<\/p>\n
| \n \n\t\t\tOrganik Gübre<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tBesin De\u011feri (kg\/100 kg)<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tElveri\u015fli <\/strong>Hale<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tGeçme Süresi<\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tN\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tP<\/strong>2<\/sub>05<\/sub><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tK 0\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tMezbaha Art\u0131klar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t7\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t10\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tKemik Tozu\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t2-6\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t15-27\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tYava\u015f\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tKompost\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t1,5-3,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,5-1,0\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t1,0-2,0\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tYava\u015f\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tPamuk Tohumu Art\u0131klar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t6\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t2,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t1,7\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tYava\u015f-Orta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tKan Tozu\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t12\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t1,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,57\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta-H\u0131zl\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tBal\u0131k Art\u0131klar\u0131 (kuru\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t10\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t6\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t–\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tYava\u015f\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tDeniz Yosunu (Toz\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,9\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t4-13\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tYava\u015f\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tSüthane Art\u0131klar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,51\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,30\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,46\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tAt Gübresi (Taze)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,3\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,15\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,5\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tKoyun Gübresi (Taze)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,6\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,33\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,75\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tMidye Art\u0131klar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t3\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t4\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t3\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tOrta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tTestere Tala\u015f\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t4\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t4\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tÇok Yava\u015f\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tOdun Külü\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t1-2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t3-7\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tH\u0131zl\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \n 2 Çilek Göz Kurdu (Anthonomus signatus) 3. Çilek Kök Kurtlar\u0131 (Paria fragaria) 4. Lygus ssp. 5. K\u0131rm\u0131z\u0131 Örümcekler (Tetrauychus ssp) Çilek Yeti\u015ftiricili\u011finde Organik Yöntemlerle Hastal\u0131klar\u0131n Kontrolü: \n 1. Kur\u015funi küf (Botrytis cineria) ÖZET Yap\u0131lan \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde, pek çok bölgeye ve \u015fartlara adapte olan çilek, alternatif ürün olarak giderek daha fazla önem kazanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca küçük ölçekli yeti\u015ftiriciler için, ço\u011fu üründen daha karl\u0131 olu\u015fu yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir. Bununla birlikte çile\u011fin organik yeti\u015ftiricili\u011finde, üretim maliyetlerine eklenen masraflar, maliyetleri art\u0131rmaktad\u0131r. Organik yeti\u015ftiricilikte, sentetik gübreler ve pestisitlerin kullan\u0131m\u0131 engellenmekte, topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-676","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-organik-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172722,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/172722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} |