{"id":677,"date":"2007-03-07T01:51:00","date_gmt":"2007-03-07T01:51:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:53","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:53","slug":"bazi-uzumsu-meyvelerin-frenkuzumu-ahududu-bogurtlen-ve-nar-ekolojik-yetistiricilige-uygunlugu-677","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/bazi-uzumsu-meyvelerin-frenkuzumu-ahududu-bogurtlen-ve-nar-ekolojik-yetistiricilige-uygunlugu-677","title":{"rendered":"Baz\u0131 \u00fcz\u00fcms\u00fc meyvelerin (frenk\u00fcz\u00fcm\u00fc, ahududu, b\u00f6\u011f\u00fcrtlen ve nar) ekolojik yeti\u015ftiricili\u011fe uygunlu\u011fu"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/strong> <\/p>\n

\nDünyada artan çevre kirlili\u011fi ve yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n insan ya\u015fam\u0131n\u0131 her alanda tehdit etmesi, özellikle kimyasal at\u0131klar\u0131n, hava kirlili\u011finin, sular\u0131n kirlili\u011finin yedi\u011fimiz yiyecekler üzerinde dolay\u0131s\u0131yla da insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndaki olumsuz yönde etkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda geli\u015fen çevreci hareketlerin artmas\u0131yla tüketici talepleri de de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Üretim verimlili\u011fini art\u0131rmak için birçok ürünün yeti\u015ftirilmesinde yapay katk\u0131 maddeleri veya hormon kullan\u0131lmas\u0131 ve bu tür uygulamalar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit edici geli\u015fmelere neden olmas\u0131 insanlar\u0131 tar\u0131msal kirlenmeyi önleyecek, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ve çevreye duyarl\u0131 üretim sistemlerinin aray\u0131\u015f\u0131na itmi\u015ftir (ANON\u0130M, 1999; ÖZER, 2000). Ortaya at\u0131lan bu üretim sistemleri dünyada organik, ekolojik veya biyolojik tar\u0131m olarak bilinmekte ve uygulanmaktad\u0131r. Ekolojik tar\u0131m\u0131n birçok tarifi yap\u0131lmakla beraber k\u0131saca, "üretimden tüketime sentetik madde kullanmadan insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve çevreye duyarl\u0131 üretim teknikleriyle tar\u0131msal üretim yapmakt\u0131r" \u015feklinde tan\u0131mlanabilmektedir (ÖZER, 2000).\n<\/p>\n

  <\/p>\n

\nDÜNYADA EKOLOJ\u0130K YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130K\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nKimyasal maddelerle yap\u0131lan tar\u0131m üretimine seçenek aray\u0131\u015flar\u0131 bat\u0131 ülkelerinde geçti\u011fimiz yüzy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f, 1970'li y\u0131llarda tüm ülkeler kendilerine özgü çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sürdürmü\u015fler, 1972 y\u0131l\u0131nda ekolojik tar\u0131m hareketlerini bir çat\u0131 alt\u0131nda toplamak ve düzenlemek amac\u0131yla IFOAM (Uluslararas\u0131 Organik Tar\u0131m Federasyonu) organizasyonunu kurmu\u015flard\u0131r. IFOAM'\u0131n kurulmas\u0131ndan sonra ekolojik tar\u0131m ürünleri dünyada daha çok gündeme gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (ÖZER, 2000). Özellikle, son y\u0131llarda tüketici tercihlerini ekolojik ürünlerin lehine yönlendiren en önemli olay genetik olarak modifiye edilmi\u015f g\u0131da maddelerinin piyasaya sürülmesidir. Ekolojik üretimde genetik modifikasyona tümüyle kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131lmas\u0131 bu olaydan kendini korumak isteyen tüketicilerin tüm dünyada ekolojik ürünlere yönelmesine yol açm\u0131\u015ft\u0131r (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999). Özellikle ABD ve \u0130ngiltere'de ekolojik ürünlerin pazar hacmi gün geçtikçe artmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAvrupa'da 1990'l\u0131 y\u0131llardan sonra Avusturya, Almanya, Lüksemburg ve \u0130sviçre gibi ülkelerde ekolojik tar\u0131m h\u0131zla geli\u015fmi\u015ftir (AKSOY ve AL TIND\u0130\u015eL\u0130, 1999). Di\u011fer taraftan \u0130sviçre, Hollanda, \u0130talya, \u0130srail, Japonya, Polonya gibi ülkelerde toplam tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n %1O-25'inde organik tar\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r (ÖZER, 2000). Almanya, Avustralya, \u0130sviçre, \u0130sveç, Hollanda, Finlandiya'n\u0131n yan\u0131nda son y\u0131llarda özellikle \u0130talya ve \u0130spanya gibi ülkelerde de önemli geli\u015fmeler görülmektedir. M\u0131s\u0131r, Lübnan gibi Ortado\u011fu ülkeleri ile Uganda gibi Afrika ülkelerinde de farkl\u0131 amaçlarla da olsa ekolojik yeti\u015ftiricilik önem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine son y\u0131llarda Arjantin, Japonya, Polonya ve Avustralya gibi ülkelerde h\u0131zl\u0131 büyüyen bir iç talebin oldu\u011fu bildirilmektedir (AKKAYA, 2000).\n<\/p>\n

\nAvrupa ülkeleri üretimde oldu\u011fu gibi tüketim aç\u0131s\u0131ndan da tüm dünyan\u0131n çekim merkezi konumundad\u0131r. Ancak, ekolojik ürün al\u0131m\u0131nda öncelik AB ülkelerinde olmaktad\u0131r. Güneydeki Fransa, \u0130spanya ve \u0130talya özellikle meyve ve sebze ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131larken, Danimarka et ve süt ürünlerinin ana sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. AB d\u0131\u015f\u0131ndaki ülkelerden d\u0131\u015f al\u0131mlarda genellikle sezon d\u0131\u015f\u0131 taze g\u0131da maddeleri, t\u0131bbi ve aromatik bitkiler, egzotik kuru ve kurutulmu\u015f meyveler ilk s\u0131ray\u0131 almaktad\u0131r (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999).\n<\/p>\n

\nABD' de ise, ekolojik ürün endüstrisi h\u0131zla büyümektedir. 1990 y\u0131l\u0131ndan itibaren y\u0131ll\u0131k büyüme h\u0131z\u0131n\u0131n % 20 oldu\u011fu ve 1997 y\u0131l\u0131 verilerine göre 4.2 milyar dolarl\u0131k ekolojik ürünün pazarland\u0131\u011f\u0131 bildirilmektedir. 1997 y\u0131l\u0131nda 5000 tar\u0131m i\u015fletmesi ekolojik olarak sertifikaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve 608.000 hektarl\u0131k alanda sertifikal\u0131 üretim gerçekle\u015ftirilmi\u015ftir (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999). Japonya'da 1990 y\u0131l\u0131nda 200 milyon dolar olan ekolojik ürünler talebi 1997 y\u0131l\u0131nda 1.4 milyar dolar olarak gerçekle\u015fmi\u015ftir. Bu pazar\u0131n % 70'ini ABD kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r (ÖZER, 2000).\n<\/p>\n

\nDünya ülkelerinde sistemin ba\u015far\u0131l\u0131 ve sürekli olmas\u0131 için bir dizi önlem al\u0131nmaktad\u0131r. Bu yüzden bu ülkelerde ekolojik tar\u0131m h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f göstermektedir. Bu ülkelerde sisteme h\u0131zl\u0131 geçi\u015fte ve ba\u015far\u0131da üreticilere sa\u011flanan finansal olanaklar, h\u0131zl\u0131 bilgi ak\u0131\u015f\u0131, geni\u015f ürün yelpazesi koruma ve planlama ba\u015fl\u0131ca etkenlerdir (ÖZER, 2000).\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nDÜNYADA EKOLOJ\u0130K ÜZÜMSÜ MEYVE YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130\u011e\u0130\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜlkemizde gerçek anlamda yeti\u015ftiricili\u011fi henüz yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f olan üzümsü meyveler, ABD ve baz\u0131 Avrupa ülkelerinde sanayiye yönelik olarak geni\u015f çapta klasik yöntemlerle yeti\u015ftirilmektedir. Dünya ülkelerinin 1998 y\u0131l\u0131 üretim miktarlar\u0131 ve üretim alanlar\u0131 incelenecek olursa Rusya Federasyonu'nun 12500 ha' l\u0131k ve 90000 tonluk üretimiyle dünyan\u0131n en önemli ahududu üretici ülkesi oldu\u011fu görülmektedir. Do\u011fu Avrupa ülkelerinden Polonya ve Yugoslavya Federasyonu ile ABD di\u011fer üretici ülkelerdir. Frenküzümü üretimi de Do\u011fu ve Orta Avrupa ülkelerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya Federasyonu, Polonya ve Almanya en önemli frenküzümü üreticisi ülkelerdir. Dünya bö\u011fürtlen üretiminde ise ABD önemli bir yere sahiptir (KAPLAN ve ark., 1999). Dünya nar üretimi istatistiklere girmedi\u011fi için bilinmemektedir. Ancak Özbekistan, Tacikistan, Türkistan Gürcistan, K\u0131r\u0131m, \u0130ran, Afganistan, Çin, Türkiye, Pakistan ve Suriye s\u0131rayla önemli nar üreticisi ülkelerdir. Ayr\u0131ca Hindistan, Irak, Lübnan, \u0130srail, M\u0131s\u0131r, \u0130spanya, \u0130talya, Yunanistan, ABD, \u015eili ve Arjantin gibi ülkelerde de daha dü\u015fük miktarlarda nar üretimi yap\u0131lmaktad\u0131r (ONUR, 1988).\n<\/p>\n

\nEkolojik üzümsü meyve üretimi ise Polonya, Norveç, Macaristan, Finlandiya, \u0130sveç, \u0130ngiltere gibi ülkelerde yap\u0131lmaktad\u0131r. Polonya'da 1998 y\u0131l\u0131 de\u011ferlerine göre 148 ha' da, yani ekolojik üretim yap\u0131lan toplam alan\u0131n % 2'sinde, Norveç'te ise % O.14'ünde (21 ha) ekolojik üzümsü meyve üretimi yap\u0131lmaktad\u0131r. Finlandiya'da ekolojik üretimin % 5Tsini mera ve otlaklar, % 35'ini tah\u0131llar, % 2'sini patates, % 2'sini sebze, % 1 'ini üzümsü meyveler, di\u011ferlerini ise ya\u011f bitkileri, sera ürünleri ve yabani otlar olu\u015fturmaktad\u0131r. Macaristan'da 1999 y\u0131l\u0131 de\u011ferlerine göre elma, biber ve so\u011fanla beraber üzümsü meyveler ekolojik üretim yap\u0131lan toplam alan\u0131n % 1.88'inde yeti\u015ftirilmektedir. \u0130sveç'te ekolojik üretimde hayvansal ürünler ve tah\u0131llar lokomotif rolü oynamakta; ayr\u0131ca kök sebzeler, patates, mantar ve üzümsü meyveler önemli ürünler aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999). Di\u011fer taraftan, \u0130ngiltere' de g\u0131da endüstrisinde son y\u0131llarda tüketici tercihlerine göre ekolojik reçellere olan talep artmakta, en çok talep gören reçel çe\u015fitleri aras\u0131nda ahududu ve siyah frenküzümü önemli bir yer tutmaktad\u0131r. Mintel istatistiklerine göre \u0130ngiltere'de organik, do\u011fal ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalara olan talebin daha da artaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Meyve suyu sanayisinde de tüketimde ilk s\u0131rada portakal suyu, ikinci s\u0131rada de\u011fi\u015fik kar\u0131\u015f\u0131mlar, üçüncü s\u0131rada ise siyah frenküzümü yer almaktad\u0131r. Üzümsü meyvelerin ihracat\u0131 aç\u0131s\u0131ndan ise ba\u015fta Almanya olmak üzere Avusturya, Hollanda, Fransa ve Danimarka önemli pazarlar olarak görülmektedir (KAPLAN ve ark., 1999).\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nTÜRK\u0130YE'DE EKOLOJ\u0130K YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130K\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nAvrupa orijinli firmalar\u0131n ülkemizden ekolojik ürün talebinde bulunmas\u0131yla dünyada uzun y\u0131llard\u0131r yap\u0131lan ekolojik g\u0131da üretimi Türkiye'de 1984-1985 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ekolojik üretim önce geleneksel ihraç ürünlerimizden kuru incir ve kuru üzüm: <\/em>ile Ege Bölgesi'nde gerçekle\u015ftirilmi\u015f, daha sonra bunu kuru kay\u0131s\u0131 ve f\u0131nd\u0131k izlemi\u015ftir (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999; AKSOY, 1999). Günümüzde üretilen ve ihraç edilen ekolojik ürünlerin ço\u011funlu\u011funu ya\u015f ve kuru meyveler olu\u015fturmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra yemeklik dane baklagillerden nohut, kuru fasulye ve ye\u015fil-k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimek, endüstri bitkilerinden ise pamuk, susam, ha\u015fha\u015f ekolojik tar\u0131m ürünleri aras\u0131nda yer almakta ve Avrupa' da pazarlanmaktad\u0131r. Yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lan ekolojik tar\u0131m ürünlerinin tar\u0131m bölgelerine göre da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 incelenecek olursa, Kuzey Do\u011fu ve Güney Do\u011fu Anadolu Bölgelerinin d\u0131\u015f\u0131ndaki yedi tar\u0131m bölgesinde (Orta Kuzey, Ege, Marmara, Akdeniz, Karadeniz, Orta Do\u011fu ve Orta Güney) üretim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Ancak bu bölgeler içinde de yo\u011funluk Ege, Orta Do\u011fu, Orta Güney ve Akdeniz Bölgelerinde bulunmaktad\u0131r (DEDE ve ark. 1999).\n<\/p>\n

\nÜlkemizde ekolojik üretim yapan çiftçilerin say\u0131s\u0131 1990 y\u0131l\u0131nda 313 iken, 1999 y\u0131l\u0131nda 39 kat artarak 12275 adete ula\u015fm\u0131\u015f, 1990 y\u0131l\u0131nda 1037 ha olan üretim alan\u0131 ise 9 y\u0131l içinde 45 kat artarak 46.523 ha'a, üretim miktar\u0131 69 kat ve üretilen ürün say\u0131s\u0131ndaki çe\u015fitlilik yakla\u015f\u0131k 12 kat artarak 92 'ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Tablo 1).\n<\/p>\n

\nTablo 1. Türkiye'de Y\u0131llar \u0130tibariyle Üretilen Organik Ürün Miktarlar\u0131, Üretici Say\u0131s\u0131, Üretim Alan\u0131 Ve Ürün Çe\u015fidi\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/p>\n

\n\t\t\tYILLAR\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tÜRET\u0130C\u0130\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tÜRET\u0130M\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tÜRET\u0130M (ton)\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tÜRÜN ÇE\u015e\u0130D\u0130\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n

 <\/td>\n<\/p>\n

\n\t\t\tSAYISI\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tALANI (ha)\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

 <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\t1990\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t313\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1037\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2476\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t8\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1992\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1780\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6077\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t13930\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t23\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1994\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1600\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t5196\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t8843\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t20\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1996\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4035\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t15250\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t40968\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t37\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1997\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t7417\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t15906\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t47612\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t53\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1998\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t8199\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t24042\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t99300\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t67\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1999\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t12275\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t46523\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t168306\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t92\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

<\/p>\n

\nKaynak: Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, APK Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nTürkiye ekolojik ürünlerin üretimi aç\u0131s\u0131ndan Avrupa ülkelerine göre daha \u015fansl\u0131 durumdad\u0131r. Avrupa ülkelerinde iklim ko\u015fullar\u0131 nedeniyle yeti\u015ftirilemeyen üzüm, incir, kay\u0131s\u0131, f\u0131nd\u0131k gibi ürünler Türkiye'de bol miktarda yeti\u015ftirilmektedir. Ülkemizin ekolojik tar\u0131m aç\u0131s\u0131ndan bir di\u011fer avantaj\u0131 da gübre ve ilaç kullan\u0131m\u0131n\u0131n Amerika ve Avrupa ülkeleri kadar yo\u011fun olmamas\u0131d\u0131r (ANON\u0130M, 1999; DELEN, 1999). Ülkemizde gübre ve ilaç kullan\u0131m\u0131 1950'li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru ba\u015flam\u0131\u015f, 60'l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda art\u0131\u015f göstermi\u015f,1970'li y\u0131llarda ise h\u0131z\u0131n\u0131 giderek art\u0131rarak bugünkü düzeyine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Türkiye' de 1982-1991 döneminde kimyasal gübre kullan\u0131m\u0131 % 20 artarken, ilaç kullan\u0131m\u0131nda % 8'lik bir azalma görülmü\u015ftür (GÜVEL\u0130, 1996). 1991 y\u0131l\u0131 rakamlar\u0131na göre, hektar ba\u015f\u0131na kullan\u0131lan kimyasal gübre bak\u0131m\u0131ndan ülkemiz dünya ortalamas\u0131n\u0131n da alt\u0131nda bulunmaktayd\u0131. Ayr\u0131ca, hektar ba\u015f\u0131na kullan\u0131lan tar\u0131m ilac\u0131 etkili madde miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ülkemiz yine baz\u0131 Avrupa ülkeleri ve Amerika'n\u0131n alt\u0131nda yer almaktayd\u0131. 1997 y\u0131l\u0131nda kesin olmayan sonuçlara göre 700 g\/ha etkili madde miktar\u0131yla FAO verilerine göre ülkemiz halen geli\u015fmi\u015f, hatta Polonya gibi geli\u015fmekte olan ülkelerin bile alt\u0131nda yer almaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nEkolojik tar\u0131m, Türkiye'de henüz oldukça küçük çapta olsa da baz\u0131 bölgelerde uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015f bir üretim biçimidir. Bu tar\u0131m yönteminin ileride ülkemizde daha da yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve önem kazanmas\u0131 beklenmektedir, çünkü bu üretim \u015feklinde yasaklanan veya kullan\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan kimyasallar baz\u0131 k\u0131rsal alanlarda zaten az kullan\u0131lmakta veya hiç kullan\u0131lmamaktad\u0131r. Türkiye'nin uygun iklim ve toprak ko\u015fullar\u0131 da bu üretim \u015feklinin uygulanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan, frenküzümü, ahududu, bö\u011fürtlen ve nar di\u011fer meyve türlerine göre ön s\u0131ralarda yer almaktad\u0131r, çünkü bu türler zaten y\u0131llard\u0131r do\u011fada kendili\u011finden yeti\u015fmekte olduklar\u0131ndan yeti\u015ftikleri bölgelerin iklim ve toprak ko\u015fullar\u0131na uymu\u015f durumdad\u0131r ve bu nedenle kültür formlar\u0131 da fazla kültürel i\u015fleme gerek duymadan zahmetsizce yeti\u015ftirilebilmekte, kimyasal gübre ile tar\u0131m ilac\u0131 gereksinimleri de az olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nBAZI ÜZÜMSÜ MEYVELER\u0130N (Frenküzümü, ahududu, bö\u011fürtlen, nar) TÜRK\u0130YE'DE EKOLOJ\u0130K YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130\u011e\u0130\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜzümsü meyveler olarak an\u0131lan frenküzümü, ahududu ve bö\u011fürtlenler Asya, Avrupa ve Amerika k\u0131talar\u0131nda; kuzeyde arktik ve güneyde subtropik iklim s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar yeti\u015ftirilmektedir. Nar\u0131n anavatan\u0131 ise Güneybat\u0131 Asya olmas\u0131na ra\u011fmen, özellikle Anadolu, Azerbaycan ve \u0130ran'da çok say\u0131da yabani formu bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Bat\u0131da Amerika ve bütün Akdeniz ülkeleri, do\u011fuda Çin' e kadar yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (ONUR, 1988; 1996a; 1996b).\n<\/p>\n

\nTürkiye'de Frenk üzümleri Kuzey, Orta ve Do\u011fu Anadolu' nun 1000m'nin üzerindeki yüksek yerlerinde, ahududular yine Kuzey Anadolu'nun 1000 m'nin üzerinde ve oransal nemi yüksek olan yörelerinde, bö\u011fürtlenler hemen hemen bütün bölgelerin farkl\u0131 yerlerinde do\u011fal olarak bulunmaktayken bu meyve türlerinin s\u0131n\u0131rl\u0131 miktarda yap\u0131lan ticari yeti\u015ftiricili\u011fi \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu elde edilen çe\u015fitlerin kültüre al\u0131nmas\u0131yla artmaktad\u0131r. Nar üretimi ise son y\u0131llarda kapama bahçelerin ço\u011falmas\u0131yla 60.000 tona kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. En fazla üretim s\u0131rayla Akdeniz, Ege ve Güneydo\u011fu Anadolu Bölgeleri'ndedir (ONUR, 1988; 1996a; 1996b).\n<\/p>\n

\nÜlkemizde üzümsü meyvelerin yeti\u015ftiricili\u011fi henüz yeni geli\u015fmektedir. Bursa ilinde yakla\u015f\u0131k 10-15 y\u0131l önce ahududu ile ba\u015flayan üretim yakla\u015f\u0131k 1600 tona ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda bö\u011fürtlen ve frenküzümleri ile de kapama bahçeler kurulmaktad\u0131r. Elde edilen ürünün büyük bir ço\u011funlu\u011fu ihraç edilmektedir.Sadece Almanya'n\u0131n ahududu meyvesine olan talebi y\u0131lda ortalama 15.000 tondur. Avrupa' daki di\u011fer tüketici ülkeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda üzümsü meyvelerin büyük bir ihraç potansiyeli oldu\u011fu görülmektedir. Avrupa ülkelerinin el eme\u011fi gerektiren tar\u0131msal faaliyetlerden i\u015fçilik ücretlerinin pahal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle giderek kaç\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve ihtiyaçlar\u0131n\u0131 ihracat yoluyla kar\u015f\u0131lamak istedi\u011fi dü\u015fünülürse ülkemizde üzümsü meyvelerin yeti\u015ftiricili\u011fi ulusal ekonomimiz için büyük önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (KAPLAN ve ark. 1999).\n<\/p>\n

\nÜlkemizde ahududu bitkisinde 1997 y\u0131l\u0131nda toplam 54 ha' da ba\u015flayan ekolojik üretim 500 ton iken, 1998 y\u0131l\u0131nda üretim az miktarda artarak 502 tona yükselmi\u015ftir. 1997 y\u0131l\u0131nda ihracat ise 40 ton olarak belirlenmi\u015ftir. 1999 y\u0131l\u0131nda bö\u011fürtlende 30 ha'da ba\u015flayan 150 ton'luk ekolojik üretimin tamam\u0131 iç piyasada tüketilmi\u015ftir. Frenküzümlerinde ve narda ise ekolojik üretime henüz geçilmemi\u015ftir. 1997 y\u0131l\u0131nda ahududu bitkisinde ba\u015flayan ekolojik üretim toplam ekolojik üretim miktar\u0131n\u0131n % \u0131.05'ini, üretim alan\u0131 olarak da % 0.33 'ünü olu\u015fturmaktad\u0131r. 1998 y\u0131l\u0131nda bu meyve türünün ekolojik üretimi miktar olarak artsa da toplam üretim miktar\u0131 içindeki pay\u0131 azalarak oransal bak\u0131mdan % 0.5'lik, üretim alan\u0131nda ise % O.2'lik bir yer tutmu\u015ftur. Bö\u011fürtlen ise, 1999 y\u0131l\u0131nda toplam ekolojik üretim içinde alan olarak % 0.06, üretim miktar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan da %0.09 oran\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r (Tablo 4). Sözü edilen de\u011ferler ahududu ve bö\u011fürtlen türlerinin ekolojik yeti\u015ftiricili\u011fi aç\u0131s\u0131ndan yetersiz görülmektedir. Bu meyve türlerinde ba\u015flayan ekolojik üretimin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, nar ve frenküzümünde ise ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi ülkemizde yeni tan\u0131nmakla beraber yurt d\u0131\u015f\u0131nda, özellikle Avrupa' da y\u0131llard\u0131r tan\u0131nan, özel bir öneme sahip olan ve talep gören üzümsü meyvelerin de\u011ferini daha da yükseltecek, ihracat \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nTablo 4. Ülkemizde Ekolojik Ahududu ve Bö\u011fürtlen Üretim De\u011ferleri\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
  <\/p>\n

\n\t\t\tAHUDUDU\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n <\/td>\n<\/p>\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

 <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n
 <\/td>\n <\/td>\n Çiftçi say\u0131s\u0131<\/td>\n <\/td>\n\n

\n\t\t\tAlan (ha)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\tÜretim (ton)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\t1997\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t224\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t54\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t500\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\tToplam\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t7224\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t17448\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t46465\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\t1998\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t225\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t53\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t502\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\tToplam\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t8199\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t24042\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t99305\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
 <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\tBÖ\u011eÜRTLEN\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\t1999\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t7\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t30\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n\n

\n\t\t\t150\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\t12275\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t46523\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t168306\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n
\n

\n\t\t\tToplam\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

<\/p>\n

\nKaynak: Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 APK Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.\n<\/p>\n

\nBAZI ÜZÜMSÜ MEYVELER\u0130N (Frenküzümü, ahududu, bö\u011fürtlen ve nar) EKOLOJ\u0130K YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130K AÇISINDAN AV ANT AJLARI\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nEkolojik tar\u0131m ürünlerinin çok büyük k\u0131sm\u0131 ihraç edilmektedir. Ürünlerin hammadde olarak ihrac\u0131 yerine i\u015flenerek ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131larak pazarlanmas\u0131 ülke ekonomisi, ihracatç\u0131 ve üretici için daha karl\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130lk y\u0131llarda hammadde olarak ihraç edilen ekolojik ürünler günümüzde gittikçe artan oranlarda i\u015flenerek ihraç edilmektedir. Bu bak\u0131mdan üzümsü meyveler olarak an\u0131lan frenküzümü, ahududu ve bö\u011fürtlen \u015fansl\u0131d\u0131r, çünkü bu meyve türleri kendilerine özgü renk, tat ve kokular\u0131 nedeniyle meyve suyu, konsantre, reçel, \u015furup, marmelat, jöle, \u015fekerleme, pasta, dondurma, likör, meyveli yo\u011furt; nar ise meyve suyu, pasta, tatl\u0131, dane konservesi, ek\u015fi olarak de\u011ferlendirilmesinin yan\u0131nda meyve ve bitkisi çok çe\u015fitli maddelerin (ilaç, boya, mürekkep, ya\u011f, hayvan yemi, tanen, pektin, sirke, sitrik asit) yap\u0131m\u0131 için g\u0131da endüstrisi kurulu\u015flar\u0131nda de\u011ferlendirilerek ihraç edilmeye uygundur. Di\u011fer taraftan; frenküzümü, ahududu, bö\u011fürtlen ve nar\u0131n günümüzde yap\u0131lan yeti\u015ftiricili\u011fi zaten ekolojik yeti\u015ftiricili\u011fe uygundur ve di\u011fer birçok meyve türüne göre bu türlerin yeti\u015ftiricili\u011fi;\n<\/p>\n

    \n
  • Kolay, k\u0131sa sürede ve ucuz olarak ço\u011falt\u0131lmalar\u0131,<\/li>\n
  • Teknik deneyim ve bilgi gerektiren a\u015f\u0131lamaya gerek duyulmamas\u0131, <\/li>\n
  • E\u011fimli alanlarda di\u011fer meyve bahçeleri kenarlar\u0131nda çit bitkisi veya ara bitkisi olarak yeti\u015ftirilebilmeleri,<\/li>\n
  • Meyvelerinin zengin vitamin ve mineral madde içerikleri<\/li>\n
  • \u0130kinci ya da üçüncü y\u0131lda meyveye yatmalar\u0131 ve birim alandan elde edilen verimin yüksekli\u011fi,<\/li>\n
  • Birçok toprak tipinde yeti\u015febilmeleri,<\/li>\n
  • Kimyasal gübre gereksinimlerinin az olmas\u0131,<\/li>\n
  • Kültürel i\u015flemlerin kolay ve üretim maliyetinin dü\u015fük olmas\u0131,<\/li>\n
  • Özellikle frenküzümü, ahududu ve bö\u011fürtlenin ülkemizde yeni kültüre al\u0131nmas\u0131 nedeniyle hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak görülmemesi gibi çok say\u0131da avantaja sahiptir.<\/li>\n<\/ul>\n

    \nBu avantajlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda; gerek hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 kültürel önlemler al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 taktirde verim ve kalite kayb\u0131n\u0131n en aza indirilebilmesi, gerekse besin maddeleri ihtiyac\u0131n\u0131n çiftlik gübresi kullan\u0131larak ya da ye\u015fil gübreleme yap\u0131larak büyük oranda kar\u015f\u0131lanabilmesi nedeniyle bu türlerin ülkemizde ekolojik yeti\u015ftiricili\u011finin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 büyük önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\n<\/p>\n

    <\/p>\n

    \nSONUÇ\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nDünya nüfusunun 2100 y\u0131l\u0131nda 10,4 milyara ula\u015faca\u011f\u0131, bu nüfusun 1.4 milyar\u0131 geli\u015fmi\u015f, 9.0 milyar\u0131n\u0131n geli\u015fmekte olan ülkelerde olaca\u011f\u0131 görü\u015fü savunulmaktad\u0131r. Özellikle geli\u015fmekte olan ülkelerdeki açl\u0131k ve yetersiz beslenme sorununun giderek artaca\u011f\u0131 ve tehlikeli boyutlara ula\u015faca\u011f\u0131 dü\u015fünüldü\u011fünde insan beslenmesinde büyük öneme sahip olan bitkisel ürünlerin artan nüfusa ba\u011fl\u0131 olarak art\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fu kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r (ÜNVER ve ark., 1997). Bu art\u0131\u015f\u0131n, ancak; tar\u0131msal kirlenmeyi önleyici, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve çevreyi koruyucu üretim sistemlerine dayanan ekolojik yeti\u015ftiricilikle gerçekle\u015ftirilebilece\u011fi aç\u0131kça görülmektedir.\n<\/p>\n

    \nEkolojik tar\u0131m, gerek ülkemizde, gerekse Avrupa ülkeleri, ABD ve Japonya ba\u015fta olmak üzere tüm ülkelerde giderek artan bir ilgi görmektedir. Bu ilginin artmas\u0131 çevreye olan duyarl\u0131l\u0131\u011fa, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan özellikle tar\u0131mda kullan\u0131lan sentetik girdilerin alerjik reaksiyonlara ve kanser gibi baz\u0131 olumsuz etkilere yol açmas\u0131na ba\u011flanmakta ve insanlar\u0131 belirli yörelerde do\u011fada y\u0131llard\u0131r var olan ürünleri kültüre alarak ekolojik yeti\u015ftirmeye yöneltmektedir (AKSOY ve ALTIND\u0130\u015eL\u0130, 1999). Böylece sentetik girdi kullan\u0131m\u0131 kendili\u011finden azalmaktad\u0131r. Bu nedenle ülkemizde bulunan çok farkl\u0131 ekolojik ko\u015fullar, biyolojik zenginlik ve söz edilen ko\u015fullara adapte olmu\u015f ürünler ekolojik tar\u0131m aç\u0131s\u0131ndan önemli bir yer olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu noktada Kuzey, Orta ve Do\u011fu Anadolu'nun yüksek yerlerinde do\u011fal olarak yeti\u015fen frenküzümleri, yine Kuzey Anadolu'nun yüksek ve oransal nemi fazla olan bölgelerinde yeti\u015fen ahududular, hemen hemen bütün bölgelerin farkl\u0131 yerlerindeki bö\u011fürtlenler ve ülkemizin de\u011fi\u015fik yörelerinde bulunan yabani formdaki narlar ekolojik yeti\u015ftiricilik yönünden büyük bir \u015fans olarak görülmekte ve bu durumun de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi dü\u015fünülmektedir. Üzümsü meyveler olarak an\u0131lan bu meyve türleri yukar\u0131da belirtilen birçok avantaj\u0131 nedeniyle de ekolojik tar\u0131m bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 bir de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\n<\/p>\n

    <\/p>\n

    \nKAYNAKLAR\n<\/p>\n

    \nAKKAYA, F. 2000. Ekolojik Tar\u0131m Gerçe\u011fi. Hasad Dergisi, \u015eubat 2000.\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nAKSOY, U. ve A., ALTIND\u0130\u015eL\u0130. 1999. Dünyada ve Türkiye'de Ekolojik Tar\u0131m Ürünleri Üretimi, \u0130hracat\u0131 ve Geli\u015ftirme Olanaklar\u0131. \u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, No:70, 123 sayfa.\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nAKSOY. U. 1999. Organic Agriculture In Turkey. IFOAM AgriBioMediterraneo Newsletter, January:8-9.\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nANON\u0130M. 1999. Export, Nisan. \u0130stanbul \u0130hracatç\u0131 Birlikleri Yay\u0131n Organ\u0131.\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nDEDE, Ö., \u015e., M., KARA ve F. SARIAYDIN. 1999. Karadeniz Bölgesi Tar\u0131msal Üretim ve \u0130hracat Potansiyelinde Organik Tar\u0131m\u0131n Yeri ve Önemi. Karadeniz Bölgesinde Tar\u0131msal Üretim ve Pazarlama Sempozyumu,157-165.\n<\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n

    \nDELEN, N. 1999. Pestisitlerin Çevre ve Sa\u011fl\u0131k Sorunlar\u0131 Yönünden <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    G\u0130R\u0130\u015e Dünyada artan çevre kirlili\u011fi ve yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n insan ya\u015fam\u0131n\u0131 her alanda tehdit etmesi, özellikle kimyasal at\u0131klar\u0131n, hava kirlili\u011finin, sular\u0131n kirlili\u011finin yedi\u011fimiz yiyecekler üzerinde dolay\u0131s\u0131yla da insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndaki olumsuz yönde etkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda geli\u015fen çevreci hareketlerin artmas\u0131yla tüketici talepleri de de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Üretim verimlili\u011fini art\u0131rmak için birçok ürünün yeti\u015ftirilmesinde yapay katk\u0131 maddeleri veya hormon kullan\u0131lmas\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-677","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-organik-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172721,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions\/172721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=677"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}