{"id":6999,"date":"2008-05-08T21:26:00","date_gmt":"2008-05-08T21:26:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:07","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:07","slug":"stres-yonetimi-6-6999","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/stres-yonetimi-6-6999","title":{"rendered":"Stres y\u00f6netimi (6)"},"content":{"rendered":"

Merhaba dostlar!<\/span><\/h1>\n

\n      Bu yaz\u0131 serisini yazarken zaman zaman strese girdi\u011fim oldu. \u0130çinizden “- Hani stres iyi bir \u015fey de\u011fildi ve girmemek bizim elimizdeydi!? ” diyenleriniz mutlaka vard\u0131r. \u0130nan\u0131n, bende olsam muhatab\u0131ma böyle bir soruyu kesinlikle sorard\u0131m. Evet, gerçekten de sorard\u0131m ve de çok makul bir soru olurdu bu. \u0130zin verin aç\u0131klayay\u0131m.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

      Hat\u0131rlarsan\u0131z, stresin faydal\u0131 olan k\u0131sm\u0131ndan bahsetmi\u015ftik. T\u0131pk\u0131 baz\u0131 felçli hastalara uygulanan tedavide, son derece zehirli bir y\u0131lan\u0131n zehrinin kullan\u0131lmas\u0131 gibi. Ama bu zehrin dozu çok dü\u015füktür. Malum, oldukça zehirli bir y\u0131landan al\u0131n\u0131yor. Ya da serumdan bir örnek verelim; herkes bilir ki serum, zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f ve gücü azalt\u0131lm\u0131\u015f mikrop s\u0131v\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ama hastal\u0131klara direnç kazanmak için doktorlar\u0131n daha do\u011fumdan itibaren bizler üzerinde kulland\u0131\u011f\u0131 bir koruyucu tedavi metodudur. <\/span><\/h1>\n

\n      \u0130\u015fte bunun gibi sevgili dostlar, stresin de dozaj\u0131 iyi ayarland\u0131\u011f\u0131nda, hayat\u0131m\u0131z\u0131n lokomotifi olabilir. Ya\u015fam\u0131m\u0131z renklenir. E\u011fitimlerde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z “topluluk önünde konu\u015fma egzersizleri”nde (istisnalar\u0131 saymazsak) herkes bana “- Hocam bana ta\u015f ta\u015f\u0131t\u0131n, ama arkada\u015flar\u0131n önüne ç\u0131kartmay\u0131n. Heyecandan ölecek gibi oluyorum. Çok geriliyorum. Ne olur ba\u015fkas\u0131 ç\u0131ks\u0131n.” türünden yalvarma ve ricalar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131m. Onlara bunu çok normal oldu\u011funu, herkesin bu süreçten geçtiklerini söylüyorum. E\u011fer heyecanlanmazlarsa i\u015fte o zaman i\u015fimin daha zor oldu\u011funu anlat\u0131yorum. Gerçekten kontrollü bir heyecan\u0131 olmayan insan\u0131n, kar\u015f\u0131s\u0131ndakini etkilemesi oldukça zordur. \u0130stisnai olarak, do\u011fu\u015ftan yetenekli güçlü sosyal ki\u015fili\u011fi olanlar var. Ama bu genel sonucu de\u011fi\u015ftirmiyor. Sizi temin ederim, say\u0131s\u0131n\u0131 hat\u0131rlayamayacak kadar çok e\u011fitim semineri vermeme ra\u011fmen, \u015fimdi bile heyecanlanmad\u0131\u011f\u0131m seminerim yok, olmayacak da. Bu heyecan (dolay\u0131s\u0131yla gerilim) bizi diri tutan, kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insanlarla olan diyalogumuza renk ve canl\u0131l\u0131k katan faydal\u0131 bir duygudur. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Bat\u0131l\u0131 dü\u015fünür Hans Seyle; “Stres, organizman\u0131n herhangi bir duruma kar\u015f\u0131 gösterdi\u011fi s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir tepkidir.” diyor. O halde organizmam\u0131z\u0131n, bir tehlike seziyor ve buna tepki veriyor olmas\u0131n\u0131n ne zarar\u0131 olabilir ki? Mesela sadece k\u0131zarak tepki verebilece\u011fimiz bir olaya, daha da öteye giderek öfkelenip ç\u0131lg\u0131na dönerek tepki vermemiz sizce ölçülü bir davran\u0131\u015f olur mu? Elbette olmaz. Bilirsiniz ki K\u0131zmak da üzülmek gibi insani bir duygudur. \u0130nsan\u0131n kendini savunma refleksidir. Ama dikkatli kulland\u0131kça bize fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi, a\u015f\u0131r\u0131ya giderek kantar\u0131n topuzunu kaç\u0131r\u0131rsak, çok kötü sonuçlarla kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131z \u015fa\u015f\u0131r\u0131lacak bir \u015fey de\u011fildir. Örne\u011fin onursal alan\u0131m\u0131za, haysiyetimize yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lara ölçülü tepki vermemiz son derece normaldir ve gereklidir. Fakat bu tepkinin ölçüsü, yap\u0131lan sald\u0131r\u0131ya orant\u0131l\u0131 olmay\u0131p a\u015f\u0131r\u0131ya kaçmamal\u0131d\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Tepki diyince, ço\u011fu insan kavga ya da olumsuz bir diyalog olarak alg\u0131l\u0131yor. Hâlbuki tepki; olay ya da insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131, kendi dü\u015füncemizi cesaretle ortaya koymakt\u0131r. Uyuyan birinin burnuna dokunsan\u0131z, o bile buna tepki verir. Dolay\u0131s\u0131yla, as\u0131l tepkisizlikten korkmak gerek diye dü\u015fünüyorum. Ancak tepkimiz ki\u015finin \u015fahs\u0131yla alakal\u0131 de\u011fil, yapt\u0131klar\u0131yla alakal\u0131 ve ölçülü olmal\u0131d\u0131r. Faraza hiç bilmedi\u011fi veya zararlar\u0131n\u0131 kestiremedi\u011fi bir \u015feyi yapan çocu\u011fa gösterilen a\u015f\u0131r\u0131 olumsuz tepki, hele onun ki\u015fili\u011fini taciz ederek yap\u0131lm\u0131\u015fsa, durum daha da vahimdir. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Kontrolcülük, genellikle hayat\u0131n\u0131 kontrol edemedi\u011fini dü\u015fünen insanlar\u0131n sergiledi\u011fi bir tutumdur. Siz siz olun, kontrolü ele almak için kontrolden vazgeçin. Böylece her \u015feyi kontrol edemeyece\u011finiz gerçe\u011fiyle, harekete geçme dürtünüzü dengeler ve kendinizi daha iyi hissedersiniz. Bir yaz\u0131s\u0131nda Csikszentmihalyi diyor ki; “\u0130nsan\u0131n korunmac\u0131 güvenlik a\u011flar\u0131ndan vazgeçmeden, hayat\u0131n\u0131n kontrolünü eline almas\u0131 mümkün de\u011fildir. Ki\u015finin, kontrolü elinde bulundu\u011funu hissedebilmesi, ancak kesin olmayan bir sonuç söz konusu oldu\u011fu ve bireyin o sonuca etki edebilme imkân\u0131 bulundu\u011fu durumlarda mümkün olur.” Gerçekten de müdahale etmeyip (veya edemeyip) zamana b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z birçok problem, kendili\u011finden çözülecektir. Usta biniciler, durmak istediklerinin haricinde at\u0131n dizginlerini asla gergin tutmazlar. Bu at\u0131n kendi iradesini kullanarak ko\u015fmas\u0131na ve ayn\u0131 zamanda onun i\u015finin kolayla\u015fmas\u0131na fayda sa\u011flar. Hayata dair bir e\u011fitimci arkada\u015f\u0131m\u0131n 4. makalemdeki sözünü hat\u0131rlad\u0131n\u0131z m\u0131?  Hat\u0131rlamayanlar yaz\u0131y\u0131 tekrar kontrol edebilirler.<\/span>\n<\/p>\n

\n      Buradan tüm idarecilere bir tavsiyem olacak; ara\u015ft\u0131rmalar, herhangi bir organizasyon içerisinde yap\u0131lacak i\u015flerin kontrolü çal\u0131\u015fanlara devredildi\u011finde, ba\u015far\u0131n\u0131n % 70 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131 ile i\u015f stresinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermi\u015ftir. Sevgili anne ve babalar; sizler de birer idarecisiniz, i\u015fleri delege edin. Ailenin tüm bireylerine da\u011f\u0131t\u0131n. Göreceksiniz, e\u011fer buna cesaretle devam ederseniz, i\u015fler size eskisi kadar yük olmayacak. Küçük Ali, her zaman odas\u0131n\u0131 toplayacak, b\u0131c\u0131r Betül bula\u015f\u0131klar\u0131 makineye dizmesine yard\u0131m edecek. Evin afacan\u0131 Mehmet, ne\u015feyle sürahiyi annesine uzatacak, ergenlik f\u0131rt\u0131nalar\u0131 ile çalkant\u0131l\u0131 bir dönem geçiren Okan çok daha az asile\u015fecek, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve payla\u015f\u0131mc\u0131 olacak. Yeter ki siz sab\u0131rla uygulay\u0131n. Bu konuyu daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde çocuk ve ebeveyn ili\u015fkilerinde i\u015fleriz. Mesela aile toplant\u0131lar\u0131n\u0131n önemini ne kadar dikkate al\u0131yoruz?<\/span>\n<\/p>\n

\n      Stresin her türlüsü zararl\u0131 de\u011fildir. Her insan motive olabilmek için belli bir miktar strese ihtiyaç duyar. Heyecanlanmayan bir damat aday\u0131 dü\u015fünün, onun için k\u0131smetin gerçekle\u015fmesi daha zordur. Tecrübeyle sabit. Asl\u0131nda en tehlikeli stres, yetersiz olan strestir. Yani stressizlik, en büyük strestir. Günümüzde “emeklilik hastal\u0131\u011f\u0131” diye tabir edilen bir rahats\u0131zl\u0131k t\u0131p dünyas\u0131nda yerini ald\u0131. Bu, y\u0131llarca sorumluluk ve ko\u015fu\u015fturman\u0131n verdi\u011fi yo\u011funlu\u011fun birden ortadan kalkmas\u0131 ile ortaya ç\u0131kar. K\u0131saca tarifi budur. Uzmanlar, emeklilikten sonra eski tempoda olmasa da herkese bir u\u011fra\u015f, bir me\u015fgale tavsiye ediyorlar. Demek ki “bir parça stresin olmas\u0131 iyidir.” fikrini art\u0131k kabul etmemiz laz\u0131m. Asl\u0131nda olumsuz stres, çok az veya çok fazla olmas\u0131 durumlarda ortaya ç\u0131kar. Olumlu stres ise, yeterli derecede gerilim hissedip motive oldu\u011fumuz durumlarda ortaya ç\u0131kar ve en verimli \u015fekilde çal\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Olumlu ve olumsuz stres aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r, ki\u015fisel olgunla\u015fman\u0131n meydana geldi\u011fi denge noktas\u0131d\u0131r. Zaten huzurlu ve ba\u015far\u0131l\u0131 ya\u015fam da “denge kurma sanat\u0131”ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Her \u015feyin a\u015f\u0131r\u0131s\u0131ndan kaç\u0131nmak gerek. Takdir edersiniz ki, stresin de a\u015f\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 bundan ay\u0131ramay\u0131z. Sizce de öyle de\u011fil mi? Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hastal\u0131klar\u0131n yakla\u015f\u0131k % 75’inin, yönetilemeyen stres nedeni ile meydana geldi\u011fini veya olan hastal\u0131\u011f\u0131n kötüle\u015fmesini oldukça h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermi\u015ftir. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Ne dersiniz, bu haftal\u0131k bu kadarla yetinelim mi? Ama haftaya stresin belirtilerini bir testler zinciri ile inceleyip, herkesin bu belirtiler çerçevesinde kendini \u015föööyle bir yoklama imkân\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131z. Hepinize yetecek kadar ba\u015far\u0131, payla\u015faca\u011f\u0131 ve mutlu olaca\u011f\u0131 bir hayat diliyorum. Ho\u015fça, umutla, sevgiyle kal\u0131n…<\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130smail Hakk\u0131 Kar
\n\u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131<\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 \u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 KAR<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Merhaba dostlar!       Bu yaz\u0131 serisini yazarken zaman zaman strese girdi\u011fim oldu. \u0130çinizden “- Hani stres iyi bir \u015fey de\u011fildi ve girmemek bizim elimizdeydi!? ” diyenleriniz mutlaka vard\u0131r. \u0130nan\u0131n, bende olsam muhatab\u0131ma böyle bir soruyu kesinlikle sorard\u0131m. Evet, gerçekten de sorard\u0131m ve de çok makul bir soru olurdu bu. \u0130zin verin aç\u0131klayay\u0131m.       Hat\u0131rlarsan\u0131z, stresin […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-6999","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170975,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999\/revisions\/170975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6999"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=6999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}