{"id":7003,"date":"2008-05-08T21:34:00","date_gmt":"2008-05-08T21:34:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:07","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:07","slug":"stres-yonetimi-10-7003","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/stres-yonetimi-10-7003","title":{"rendered":"Stres y\u00f6netimi (10)"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n     SEN BAHANE ARIYORSUN!<\/strong><\/span><\/h1>\n

<\/span><\/strong><\/p>\n

\n            <\/span>Baz\u0131 tan\u0131d\u0131klar\u0131mdan zaman zaman: “- Hocam yaz\u0131lar biraz uzun oluyor” \u015fikâyetleri ald\u0131\u011f\u0131m oldu. Bunlardan birine \u015faka yollu sordum: “- Peki o zaman, söyle bakal\u0131m makaleler kaç sayfa oluyor?” biraz duraklad\u0131ktan sonra; “ee.. \u015feey.. tam olarak hat\u0131rlam\u0131yorum.. Ama oldukça uzun oldu\u011funu söyleyebilirim.” diye cevap verince, ikimizde gülmeye ba\u015flad\u0131k.  <\/span>Çünkü asl\u0131nda yaz\u0131lar\u0131 okumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmi\u015f oldu. Ama bunu beden diliyle yapt\u0131. Oysa bunlar\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m kaynaklar\u0131n toplam\u0131 16 kitap ve yakla\u015f\u0131k 4.600 sayfa. Ehh.. onlar da hakl\u0131lar, ne de olsa çok okuyan bir milletin çocuklar\u0131y\u0131z (!) \u015eöyle savunma yapanlar\u0131m\u0131z olabilir; vaktimiz kalm\u0131yor, kendimi okuduklar\u0131ma veremiyorum, yaz\u0131lanlarla ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131n normal hayata uygulanabilece\u011fine inanm\u0131yorum vs. vs…  <\/span>Ama ö\u011frenmeden bilmek, bilmeden yapmak da mümkün görünmüyor<\/u><\/strong>. Ö\u011frenmenin en önemli kural\u0131ndan birisi e\u011fitimcilerdir. Bunlar ö\u011fretilecek bilginin temel prensiplerini ve o i\u015fin ama paydalar\u0131n\u0131 ö\u011fretirler.  <\/span>Di\u011feriyse kitaplard\u0131r.  <\/span>Bize o konunun en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar anla\u015f\u0131lmas\u0131 için gerekli teferruat bilgiyi sunarlar. Ba\u015fka bir çaresi varsa da ben bilmiyorum. Ama galiba yok. Siz de benim gibi mi dü\u015fünüyorsunuz?<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

<\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

      <\/span>Maalesef toplumumuzun büyük kesimimizde ve ço\u011fu de\u011fer yarg\u0131m\u0131zda oldu\u011fu gibi bir çarp\u0131kl\u0131k, haz\u0131rc\u0131l\u0131k, adeta “zahmetsiz rahmet” beklentimiz var. \u0130nsan\u0131 kahreden yan\u0131, mekteplilerimizin bir k\u0131sm\u0131nda (lütfen bana k\u0131zmay\u0131n, baz\u0131 akademisyenlerimizde de) bu hastal\u0131\u011f\u0131n izlerine rastlamak mümkün. Bunu, \u015fahsi deneyim ve gözlemlerimle çok defa tespit ettim. Ke\u015fke tam tersi olsayd\u0131. Bu “zahmetsiz rahmet” bekleme anlay\u0131\u015f\u0131na bir örnek verelim; televizyonlarda spor yapmadan zay\u0131flatma aletlerine hayranl\u0131kla bakanlar\u0131m\u0131z var. Sözüm ona, dinlenirken ya da ba\u015fka i\u015fler yaparken, spor yapmadan, fazla kilolar\u0131m\u0131zdan kurtulaca\u011f\u0131z. Bize bunu vaat ediyorlar. Hâlbuki spor otoriteleri bunun kocaman bir yalan oldu\u011funu, spor yaparak vücudun forma girece\u011fini, güçlü bir kondisyona ancak bu \u015fekilde sahip olunabilece\u011fini, bunun için de terlemek ve zorlanmay\u0131 göze almak gerekti\u011fini söylüyorlar. \u0130nsan geli\u015fimi uzmanlar\u0131 da, erdeme ula\u015fman\u0131n e\u011fitimlerini ald\u0131ktan sonra, bununla ilgili çe\u015fitli kaynak kitaplar\u0131 sürekli okumak gerekti\u011fini, hayata uygulama cesareti olanlar\u0131n her geçen gün daha iyi sonuçlar alabilece\u011fimizi anlat\u0131yorlar. E\u011fitimlerime ba\u015flarken, genellikle kat\u0131l\u0131mc\u0131 grubumla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m ilk sözüm; “Kitap okumak, nefes almakt\u0131r.” <\/strong>oluyor. <\/strong>\u0130nsan nefes almadan ya\u015fayabilir mi?  <\/span>Onun da sona erece\u011fi bir zaman var elbet; ölüm… <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n      <\/span>Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edelim. Demi\u015ftik ki stresimizi kontrol alt\u0131na almak için dört ad\u0131m atmal\u0131y\u0131z. Bunlardan ikincisi olan K<\/strong> (kabul et) <\/strong>ad\u0131m\u0131,  <\/span>ilk bak\u0131\u015fta teslimiyeti ça\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsa da kaz\u0131n aya\u011f\u0131 öyle de\u011fil. Alt ba\u015fl\u0131klar\u0131na girerek beraberce neler oldu\u011funu görelim;<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n—    <\/span><\/span><\/span>Dü\u015fünce tarz\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmemiz gerekti\u011fini<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n—    <\/span><\/span><\/span>Kayg\u0131lanmamam\u0131z\u0131<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n—    <\/span><\/span><\/span>Öfkemize hâkim olmam\u0131z\u0131<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n— Durumu daha da kötüle\u015ftirmememiz gerekti\u011fini bilmeliyiz.  <\/span><\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Ne kadar çabalarsak çabalayal\u0131m, kontrol edemeyece\u011fimiz ve de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fimiz durumlar\u0131n, olaylar\u0131n var oldu\u011funu da kabul etmeliyiz; akrabalar\u0131m\u0131z veya hava durumu, buna verebilece\u011fimiz sadece birkaç örnektir. <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Sevgili dostlar; kabul etmek, vazgeçmek veya teslim olmak de\u011fildir. Buradaki as\u0131l anlam\u0131, kontrolü ele al\u0131p, tavr\u0131m\u0131z\u0131 belirlemek için irademizi kullanma giri\u015fimidir. Ancak bunu ba\u015farmak, olgunluk gerektirir. Birçok insan s\u0131zlan\u0131p \u015fikâyet etmeyi, gerçeklerle yüzle\u015fip durumu oldu\u011fu gibi kabul etmekten daha kolay bulur. Peki, sonuç de\u011fi\u015fir mi? Sanm\u0131yorum.. \u0130lahiyatç\u0131 dostlar\u0131mdan ö\u011frendi\u011fime göre, dinimizde “tevekkül”<\/strong> anlay\u0131\u015f\u0131; ba\u015f\u0131m\u0131za gelen olumsuzluklar\u0131 gidermek için mücadeleden sonra, sonuçlar\u0131 kabullenmeyi, ama onun giderilmesi için çareler aramay\u0131 da ihmal etmemeyi gerektiriyor. Bendeniz, “sab\u0131r”\u0131 tarif ederken; “yapacaklar\u0131m\u0131z\u0131 yapt\u0131ktan sonra, sonuçlar için bilinçli bekleyi\u015ftir<\/strong>” olarak tarif ediyorum. Zaten ba\u015f\u0131m\u0131za geleni tam olarak görmeden mücadele etmek nas\u0131l olabilir ki? <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Henüz 13 – 14 ya\u015flar\u0131ndayken denize gitmi\u015f, su alt\u0131 belgesel filmlerinden etkilenerek sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m deniz gözlü\u011fünü takarak dal\u0131\u015f denemesi yapmak istemi\u015ftim. Ama gözlü\u011fü takarken, beni neredeyse can\u0131mdan edecek \u015fekilde yanl\u0131\u015f takt\u0131\u011f\u0131m akl\u0131ma hiç gelmemi\u015fti. Bilirsiniz, o ya\u015flarda insan çok macera tutkunu, bir o kadar da tecrübesiz olur. \u0130\u015fte bu yanl\u0131\u015f takma sebebi ile a\u011f\u0131z ve burun deliklerimi birlikte kapatarak, kendime ellerimle tuzak haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131m. Gözlü\u011fün nefes alma borusundan sular girince de, i\u015fler hepten sarpa sarm\u0131\u015ft\u0131. Yard\u0131m için a\u011fz\u0131m\u0131 açmaya çal\u0131\u015ft\u0131kça daha fazla deniz suyu yutuyordum. Bir an için hayat\u0131m film \u015feridi gibi gözümün önünden geçmi\u015f, her taraf yemye\u015fil olmu\u015ftu. Art\u0131k ölümü kabullenmi\u015ftim. Elli metre uza\u011f\u0131mdaki olmalar\u0131na ra\u011fmen bana (fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 için) yard\u0131m edemeyen arkada\u015flar\u0131m ve ben. \u0130çimden bir ses “ – demek ki ölüm an\u0131, böyle bir \u015fey” diye geçirirken, ba\u015fka bir ses “- henüz her \u015fey bitmi\u015f de\u011fil. Önce sakin ol” diye seslendi\u011fini duydum adeta. Hemen manas\u0131z hareketlerle ç\u0131rp\u0131narak, bo\u015fu bo\u015funa enerji kaybetmeyi b\u0131rakt\u0131m. Sonra da kendi kendime: “- neden a\u011fz\u0131n\u0131 burnunu kapatan \u015fu deniz gözlü\u011fünden kurtulmuyorsun?” diye sordum. Biraz u\u011fra\u015f\u0131p, bu korkunç durumdan kurtulmu\u015f, sahile do\u011fru yüzmü\u015ftüm.  <\/span><\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>\u0130\u015fte dostlar, ba\u015f\u0131mdan geçen bu talihsiz olaydaki kurtulma çabam gibi, olaylara bak\u0131\u015f aç\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fimizde çevremizde olup bitenlerin de\u011fi\u015fti\u011fini fark ederiz. Ama bunun için çevremizden önce kendi bak\u0131\u015f aç\u0131m\u0131z\u0131, yakla\u015f\u0131m tarz\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmeliyiz. Bir \u015feyler yapmadan sadece umut etmek ve durumdan \u015fikâyetçi olmak, sonuçlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmez. Sadece stresimizin artmas\u0131na<\/strong> veya daha kötü<\/strong> sonuçlarla kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131za sebep olabilir.<\/u> Buradan, herhangi bir durumla ilgili “memnuniyetsizli\u011fimizi dile getirmememiz gerekti\u011fi” \u015feklinde bir anlam ç\u0131karmay\u0131n lütfen. Tabi ki memnuniyetsizli\u011fimizi kendimize yak\u0131n gördü\u011fümüz bir ki\u015fi ile payla\u015fman\u0131z\u0131n hiçbir sak\u0131ncas\u0131 yok. Hatta faydas\u0131 bile olabilir. Mesela arkada\u015f\u0131n\u0131z size bir ç\u0131k\u0131\u015f yolu gösterebilir veya hiç olmasa sizinle birlikte üzüntülerinizi payla\u015farak biraz da olsa rahatlaman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Ama yolunuza devam edip, bununla ilgili çözümlere odaklanmak \u015fart\u0131yla. Defalarca probleminizi dile getirmenizin size bir faydas\u0131 olur mu? Belki “m\u0131zm\u0131z” bir tip olup, kara gözlüklerle dünyaya bakma kabiliyetinizi geli\u015ftirirsiniz. Bunu aran\u0131zda isteyenleriniz oldu\u011funu zannetmiyorum ve ummuyorum. Elbette “neden?, niçin?, niye?” sorular\u0131, bize durum tespiti yapmam\u0131z için gereklidir. Ama çözüm için bu sorulardan sonra “nas\u0131l?”<\/strong> sorusunu sormak \u015fart\u0131yla. \u0130\u015fte çözüm yolunun anahtar\u0131 bu sorudur.<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Demek ki, dü\u015fünce tarz\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmemiz gerekti\u011fini <\/strong>unutmamal\u0131y\u0131z. Epistetus; “insanlar varl\u0131klar\u0131ndan de\u011fil, o varl\u0131klar\u0131n kendilerine görünü\u015fünden rahats\u0131z olur” diyor. Hepimizin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumlar asl\u0131nda bize tarafs\u0131zd\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z durum hakk\u0131nda belli bir dü\u015fünce geli\u015ftirmeliyiz. Bu dü\u015füncelerimizi duygular\u0131m\u0131zda yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131p, harekete geçmeliyiz. Dü\u015füncelerimiz, vücudumuzun yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecek bir güce sahiptirler. “Adamca\u011f\u0131z, kar\u0131s\u0131 öldükten sonra 10 ya\u015f birden çöktü” veya “ yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n i\u015f, seni 10 ya\u015f geçle\u015ftirmi\u015f” tarz\u0131 sözleri çevremizden s\u0131k s\u0131k duyar\u0131z. Çevremizden kaynaklanan (gürültü ve hava kirlili\u011fi gibi) fiziksel stres nedenlerinin d\u0131\u015f\u0131ndaki tüm stres faktörleri, alg\u0131 ve dü\u015füncelerimizin ürünüdür. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumu ele\u015ftirerek, yarg\u0131layarak veya sapt\u0131rmadan oldu\u011fu gibi kabul etmek, stresimizi yönetmemizin en önemli teknikleridir. <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n       <\/span>Haddinden fazla genelleme yapmam\u0131z\u0131n ölçütü, \u015fu iki cümledir; “her zaman”<\/strong> veya “hiçbir zaman”<\/strong>. Bu kelimeleri kullanarak gerçekleri büyük oranda sapt\u0131rm\u0131\u015f oluruz. Çünkü olaylar ne her zaman, nede hiçbir zaman meydana gelirler. Her iki cümle de sizi, stresinizi yönetebilmek için sahip olman\u0131z gereken “duruma hâkim olma”<\/strong> duygusu yerine, kendinizi “kurban”<\/strong> gibi hissetmenize yaramaktan öteye geçemez. Sizi acizle\u015ftirir. Lütfen bu kelimeleri hayat\u0131n\u0131zdan ç\u0131kar\u0131n ve onun yerine sadece o andaki “aç\u0131k gerçekleri”<\/strong> kuyun. Kald\u0131 ki hata yapmak, tamamen ba\u015far\u0131s\u0131z olmak de\u011fildir. Bir i\u015fi bitirememek, hiç ba\u015flamamak ile ayni \u015fey de\u011fildir. Her konuda mükemmel olamay\u0131z. Bu yönden kendimize a\u015f\u0131r\u0131 yüklenmenin bir anlam\u0131 yok. “\u015eimdi”<\/strong> ve “burada”<\/strong> olanla ilgilemek, stresi azaltmak için çok önemli bir tutumdur. Geçmi\u015f ve gelecek zihnimizde ya\u015far. Oysa o an ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z bizim müdahalemizle olumlu bir \u015fekilde de\u011fi\u015febilir. Stres, gerçeklerimizin ortas\u0131nda, geçmi\u015f ve gelecekle ilgili kayg\u0131lar\u0131m\u0131zdan do\u011far. Çözüm; içinde bulundu\u011fumuz durumu en sade ve gerçekçi bir \u015fekilde tahlil ederek, de\u011ferlendirmektir. Ancak bunu yaparken, kendimize veya ba\u015fkalar\u0131na duygular\u0131m\u0131z\u0131 kat\u0131ks\u0131z (yorumsuz, abart\u0131s\u0131z) ve tam olarak ifade etmeliyiz. Duygular\u0131m\u0131z\u0131 mazeretlere ve yorumlara çevirmemeye dikkat etmeliyiz. Moza\u015fist duygularla kendimizi suçlamamal\u0131y\u0131z. Sadece gerekti\u011fi kadar yarg\u0131lay\u0131p, üzerimize dü\u015fen olumsuzlu\u011fu kabul etmeliyiz, hepsi bu. <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Me\u015fhur hikâye ile bu haftay\u0131 da kapatal\u0131m; hocan\u0131n evine h\u0131rs\u0131z girmi\u015f, ne var ne yok al\u0131p götürmü\u015f. Tabi hocan\u0131n can\u0131 hayli s\u0131kk\u0131n. Kom\u015fular\u0131 olaydan haberdar olmu\u015flar. A\u011f\u0131z birli\u011fi etmi\u015fçesine: “- A be hocam! \u0130nsan \u015funu yapmaz m\u0131, bu önlemi almaz m\u0131?! “ gibisinden yarg\u0131lar, hatta adeta azarlar gibi ifadelerinden iyice bunalan hoca, iki elini yana do\u011fru açar ve onlara; “ – Bre kom\u015fular! Tamam, bu dediklerinizi yapsak daha do\u011fru olurdu. \u0130yi ama, h\u0131rs\u0131z\u0131n hiç mi kabahati yok?!!” diyerek ta\u015f\u0131 gedi\u011fine koyar.<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Hepinize haftaya kadar rahat, s\u0131hhatli, dertleri ile mücadele ederek ba\u015far\u0131 sa\u011flayan ve bu bilinci benimseyen insan olma azmi diliyorum.  <\/span>Ho\u015fça, umut ve sevgiyle kal\u0131n…  <\/span> <\/span><\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n (Devam Edecek)<\/span><\/strong>\n<\/p>\n

<\/span><\/span><\/h1>\n

\u0130smail Hakk\u0131 Kar
\n<\/span>\u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131<\/span><\/strong><\/span>
\n<\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 \u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 KAR<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

     SEN BAHANE ARIYORSUN!             Baz\u0131 tan\u0131d\u0131klar\u0131mdan zaman zaman: “- Hocam yaz\u0131lar biraz uzun oluyor” \u015fikâyetleri ald\u0131\u011f\u0131m oldu. Bunlardan birine \u015faka yollu sordum: “- Peki o zaman, söyle bakal\u0131m makaleler kaç sayfa oluyor?” biraz duraklad\u0131ktan sonra; “ee.. \u015feey.. tam olarak hat\u0131rlam\u0131yorum.. Ama oldukça uzun oldu\u011funu söyleyebilirim.” diye cevap verince, ikimizde gülmeye ba\u015flad\u0131k.  Çünkü asl\u0131nda yaz\u0131lar\u0131 okumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-7003","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7003"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170971,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7003\/revisions\/170971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7003"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=7003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}