{"id":7004,"date":"2008-05-08T21:35:00","date_gmt":"2008-05-08T21:35:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:07","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:07","slug":"stres-yonetimi-11-7004","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/stres-yonetimi-11-7004","title":{"rendered":"Stres y\u00f6netimi (11)"},"content":{"rendered":"


\nSEN BAHANE ARIYORSUN! <\/p>\n

<\/span><\/strong><\/p>\n

\n      <\/span>Merhaba sevgili dostlar; <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/strong>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Yo\u011fun bir hafta geçirmeme ra\u011fmen çok mutluyum. Çünkü hafta sonu çok de\u011ferli dostlar\u0131mla bir araya gelme f\u0131rsat\u0131m oldu. Onlarla geçmi\u015f y\u0131llarda mükemmel i\u015fler yapt\u0131k; gençler yeti\u015ftirmeye çabalad\u0131k. \u015eimdi baz\u0131lar\u0131 kaymakam, avukat, doktor, mühendis, idareci, ö\u011fretmen, çoluk çocuk sahibi iyi bir baba oldular. Gelece\u011fimizin umudu bu gençlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, o gönlerde yeti\u015fmeleri için çekilen çileler, kendini ho\u015f bir duyguya b\u0131rak\u0131yor.<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

<\/span><\/h1>\n

<\/p>\n

<\/span><\/span> <\/p>\n

\n      <\/span>Eski günleri yâd etmek için bir kahvalt\u0131 bahanesi ile toplanmam\u0131z, tüm yorgunlu\u011fumu ald\u0131 götürdü. Sa\u011f olsunlar,  <\/span>hepside vefal\u0131 insanlar. Yap\u0131lan, payla\u015f\u0131lan de\u011fer ve katk\u0131lar\u0131 hiç biri unutmuyor. Ama bazen “vefa” duygusunu, sadece bir semt ad\u0131 olarak de\u011ferlendirenlerimiz oldu\u011funu da unutmamak gerek. \u0130lerleyen haftalarda “tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanlara kar\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131z” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir makalede bunu enine boyuna yazacak, sizlerin de bu konudaki fikirlerini bilme f\u0131rsat\u0131 yakalayaca\u011f\u0131m. <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Geçen hafta dü\u015fünce tarz\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmemiz gerekti\u011finden bahsederken yar\u0131m kalm\u0131\u015ft\u0131. Hat\u0131rlarsan\u0131z, kö\u015feli dü\u015fünce tarz\u0131ndan kurtulmaktan bahsetmi\u015ftik, “ya hep, ya hiç”<\/u> tarz\u0131 tutumla kendimizi veya kar\u015f\u0131m\u0131zdakini kal\u0131plama e\u011filimimiz dünyay\u0131 zindana çevirmek için yeter de artar bile.  <\/span>Baz\u0131 insanlar “yapmal\u0131y\u0131m”, “etmeliyim”  <\/span>kelimelerini çok s\u0131k kullan\u0131r. Ne yaz\u0131k ki bu kelimelerin, insan\u0131 olumsuz duygulara iten ve özsayg\u0131s\u0131n\u0131, özgüvenini azaltan etkileri vard\u0131r. Asl\u0131nda bu kelimeler yapmak istediklerinizi de\u011fil, sizden istenen \u015feyleri temsil eder. Bunlar, geçmi\u015ften bu güne ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z kal\u0131nt\u0131lard\u0131r. Birço\u011fu çocuklu\u011fumuzdan kalmad\u0131r al\u0131\u015fkanl\u0131klard\u0131r. Ailemiz, ö\u011fretmenlerimiz, e\u011fitmenlerimiz, çevremiz ve di\u011fer otorite makamlar\u0131n\u0131n bizden istediklerinin yans\u0131malar\u0131d\u0131r. <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n     <\/span> <\/span>Baz\u0131lar\u0131m\u0131z, “yapmal\u0131yd\u0131m”lar\u0131 di\u011fer insanlara ve onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da gayet rahat ve umursamazca uygular. Böyle davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yarg\u0131lay\u0131c\u0131 olmaya ba\u015flar\u0131z ve do\u011fal olarak di\u011ferleri de bizi öyle alg\u0131lamaya ba\u015flar. Ortada görünür bir sebep yokken kar\u015f\u0131m\u0131zdakinden savunmaya yönelik tepkiler almam\u0131z\u0131n alt\u0131nda yatan ana sebep, i\u015fte bu tutum,. Kar\u015f\u0131n\u0131zdan olumsuz tepkiler al\u0131yorsan\u0131z, bilin ki büyük ihtimalle kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insanlara neleri “yapmamas\u0131n\u0131”, neleri “yapmas\u0131n\u0131” söylüyor veya bunu hissettiriyoruzdur. Bazen normal bir \u015fekilde seslenilen çocuklar\u0131n, “- vallahi billahi ben yapmad\u0131m anne!” diyerek savunmaya geçmelerinin alt\u0131nda i\u015fte bu sebep yatar. <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>“Yapmal\u0131(s\u0131n)y\u0131m”, “etmeli(sin)yim”, “bu \u015fart”, “bu zorunlu” tarz\u0131 ifadelerinin yerine kullanabilece\u011fimiz t\u0131ls\u0131ml\u0131 kelimeler; “yapmay\u0131 denemeli(sin)yim”, “tercih edebilir(sin)im”, ihtiyac\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131layabilir(sin)im”, “iste\u011fimi gerçekle\u015ftirebilir(sin)im” v.s. Yani olmazsa olmaz\u0131m\u0131z de\u011fil, ba\u015farabildi\u011fimiz oranda yapabildiklerimiz de\u011ferlidir. Kald\u0131 ki; yapamad\u0131klar\u0131m\u0131z için hay\u0131flanmam\u0131z bize ne kazand\u0131rabilir? Sadece üzüntü ve endi\u015fe.. öyle de\u011fil mi? <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Bir gün ailecek piknikteyiz. Yan taraftaki kom\u015fumuz olan ailenin konu\u015fmalar\u0131na istemeden \u015fahit oluyorum. Evin küçük k\u0131z\u0131, annesi taraf\u0131ndan sözlerle adeta linç ediliyor, babas\u0131 da takviye ederek onu destekliyor. Kabahat çok büyük (!); Suyun ba\u015f\u0131nda dikkatsizlikten dolay\u0131 çamurlu suya bas\u0131lm\u0131\u015f ve ayakkab\u0131lar mahvolmu\u015ftur. Zannedersiniz ki, ailenin bir ayl\u0131k paras\u0131n\u0131 kaybetti veya evi ate\u015fe verdi. Kald\u0131 ki bunlar\u0131 yapsa bile, yavrucak bu kadar \u015fiddetli ve onu hakir gösterecek hakaretleri hak etmiyor. Tabi ki ailesi onu uyar\u0131lmal\u0131lar. Ama bu, “yapmay\u0131 denemelisin”, “tercih edebilirsin”, ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilirsin”, “iste\u011fini gerçekle\u015ftirebilirsin” tarz\u0131 bir üslupla olmal\u0131yd\u0131. Yani alternatifler teklif etmeliydiler.  <\/span>Bunu yaparken, ses tununu munis ve anlay\u0131\u015fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 belli edecek \u015fekilde ayarlamay\u0131 da unutmamal\u0131yd\u0131lar. <\/p>\n

<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Olumlu dü\u015füncelere \u0131srarla kapal\u0131 olan insanlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Bu tarz olumsuz dü\u015fünceyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirenler, kendileri ve çal\u0131\u015fmalar\u0131 ile alakal\u0131 her türlü olumlu de\u011ferlendirmeleri geri çevirirler. E\u011fer onlara bir övgü yap\u0131lsa, hemen geri çevirmenin, sahibine iade etmenin veya etkisini yok etmenin bir yolunu bulurlar. Oysa bu, hem kendilerini, hem de onlara kar\u015f\u0131 olumlu de\u011ferlendirmelerde bulunanlar\u0131 de\u011fersiz göstermenin incelikli bir yoludur. Bu davran\u0131\u015f s\u0131kl\u0131kla devam ederse, hiç kimse onlara iltifat etme iste\u011fi duymaz. Bu adeta tokala\u015fmak için uzat\u0131lan elin havada kalmas\u0131 gibi bir \u015feydir. Siz \u0131srarla havada b\u0131rak\u0131lan elinizi ayn\u0131 ki\u015fiye uzatmay\u0131 dener misiniz? William James; “<\/span><\/span><\/span>Hepimizin do\u011fas\u0131ndaki en derin prensip, takdir edilme<\/u> (övülme) iste\u011fidir.” diyor. <\/em>\u0130nsanlar\u0131n ço\u011funa alçak gönüllü olmalar\u0131 ö\u011fretilir. Maalesef ço\u011fumuz bundan “üstün yanlar\u0131m\u0131z\u0131 görmezden gelmeyi ve kendimize yöneltilen övgüyü reddetmeliyiz” anlam\u0131n\u0131 ç\u0131kar\u0131yoruz. Oysa atalar\u0131m\u0131z; “A\u015f\u0131r\u0131 tevazu, zillet<\/u> (a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusu) getirir.” diyerek bizi uyar\u0131yor. <\/em>Ki\u015finin kendine duydu\u011fu sayg\u0131, stresi kontrol alt\u0131na alarak yönetmesini önemli bir faktörüdür.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Bu konumuza bir örnek olmas\u0131 için \u015fu hikâyeyi bir de\u011ferlendirin. Genç ya\u015fta dul kalan kad\u0131n, bebe\u011fiyle kendi halinde, yaln\u0131z ya\u015f\u0131yordu. Günler böyle geçerken, tavan aras\u0131ndan bir \u015feyler alacakken, gelincikle göz göze geldi. Bu sevimli yarat\u0131kla o günden sonra o kadar iyi dostluk kurdu ki, art\u0131k ailenin üçüncü bireyi olmu\u015ftu. Tarla ve ormanda i\u015fi oldu\u011funda bebe\u011fin dad\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile ona emanet etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Günler bu \u015fekilde geçerken, ormana odun yapmak için gitmesi gerekti\u011finde, her zamanki gibi tereddüt etmeden minik yavrusunu gelinci\u011fe emanet ederek ormana gitmi\u015fti. Yorucu bir çal\u0131\u015fman\u0131n ak\u015fam\u0131nda, yorgun arg\u0131n evine döndü\u011fünde, yavrusunu kuca\u011f\u0131na alma arzusu ile dopdoluydu. Be\u015fi\u011fin oldu\u011fu odaya yöneldi\u011fi anda, bebe\u011finin yüzünün ve beyaz örtülerinin kan revan içinde oldu\u011funu görünce ç\u0131lg\u0131na döndü. Be\u015fi\u011fin yan\u0131nda gelincik’ i a\u011fz\u0131 kanl\u0131 oldu\u011fu halde göz göze geldiklerinde, ç\u0131lg\u0131na dönmü\u015f, getirdi\u011fi odun yükünden h\u0131rsla çekip ald\u0131\u011f\u0131 irice sopa ile gelinci\u011fe vurmaya ba\u015flad\u0131. Cans\u0131z bir \u015fekilde yere dü\u015ftü\u011fünde bile vurmaya devam etmi\u015f, biz süre sonra yorulup yere y\u0131\u011f\u0131ld\u0131. Ne kadar zaman geçti\u011fini bilmiyordu. Bir zaman sonra bebe\u011finin a\u011flamas\u0131 ile tekrar kendine gelmi\u015f, sevinçle bebe\u011finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Bebe\u011finin yaralar\u0131n\u0131 pansuman ettikten sonra aya\u011f\u0131 cans\u0131z bir hayvana de\u011fdi\u011finde gelinci\u011fin cans\u0131z bedeni oldu\u011funu zannetmi\u015f, birazdan o hainin le\u015finin icab\u0131na bakar\u0131m diye dü\u015fünürken, ba\u015fka bir ölü hayvan bedeni aya\u011f\u0131na tak\u0131ld\u0131. Hemen idare lambas\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyice aç\u0131p neler oldu\u011funu anlamaya karar verdi. \u0130\u015fte o an beyninden vurulmu\u015fa döndü. Gelinci\u011fin cans\u0131z bedeninin yan\u0131nda, kocaman bir fare yat\u0131yordu.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Her \u015fey apaç\u0131k ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k. Fare bebe\u011fi yemek için sald\u0131rm\u0131\u015f, ama gelincik buna izin vermemi\u015fti. Uzun bir bo\u011fu\u015fmadan sonra fareyi öldürmü\u015ftü. Bu arada her taraf\u0131 kan revan içinde kalm\u0131\u015ft\u0131. Bo\u011fu\u015fmadan dolay\u0131, en fazla da a\u011fz\u0131 kana bulanm\u0131\u015ft\u0131. Tam da bu s\u0131rada sahibesi eve girmi\u015fti. Neler oldu\u011funu sorgulamadan, onu ortadan kald\u0131rma karar\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Ve gelincik vefas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi can\u0131n\u0131 vererek görmü\u015ftü. Hemde en sevdi\u011fi evin sahibesi eliyle.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Onun için çok güzel bir mezar yap\u0131p, t\u0131pk\u0131 insanm\u0131\u015fças\u0131na sayg\u0131yla gömdü. Genç kad\u0131n ne büyük bir hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, derin bir hüzünle günlerce a\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Bir anl\u0131k acele karar\u0131n\u0131 ve çok sevdi\u011fi can yolda\u015f\u0131na yapt\u0131klar\u0131n\u0131, y\u0131llarca pi\u015fmanl\u0131k duyarak üzgün olarak geçirmi\u015fti.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Olaylardan hemen sonuç ç\u0131kararak yanl\u0131\u015f sonuçlara varmak ba\u015fka bir kusurlu tutumdur. Bu dü\u015fünce tarz\u0131yla, herhangi bir durumun kar\u015f\u0131s\u0131nda, zihnimizde derhal birtak\u0131m sonuçlara var\u0131r\u0131z. Asl\u0131nda, vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonuçlar hakl\u0131 temellere dayan\u0131yor olabilir; ama bu denli h\u0131zl\u0131 ula\u015f\u0131lan sonuçlar\u0131n ço\u011fu “zan”a dayan\u0131yor. Varsay\u0131mdan ibaret kal\u0131yor. Ço\u011funlukla hatal\u0131 olan bu tür varsay\u0131ma ula\u015ft\u0131ktan sonra, sanki bu zan do\u011fruymu\u015f gibi davranmaya ba\u015fl\u0131yoruz.
\n<\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span>Acele sonuçlara varmak, insanlarla olan ili\u015fkilerimizde çok ciddi sorunlar\u0131 beraberinde getirebilir. Hani eskiden beri söylenip gelen bir ifade var; “hüsnü zan<\/u>”. Yani olumlu kanaat beslemek. Güncel tabiri ile “olumlu dü\u015fünce” veya “pozitif dü\u015fünce”. Bu haklar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131 tarafa b\u0131rakmak de\u011fildir asla. Sadece gerekti\u011finde esnemek, müsamaha göstermektir. Zaten insan demir gibi de\u011fil, çelik gibi olmal\u0131. \u0130ncir veya kavak dal\u0131 gibi de\u011fil, erik veya vi\u015fne dal\u0131 gibi olmal\u0131. Bilirsiniz demir çekerinden fazla bas\u0131nç görürse yamulur. \u0130ncir dal\u0131 biraz kar yüklense k\u0131r\u0131l\u0131r. Çelik bas\u0131nç görünce esner. Bas\u0131nçtan kurtulunca eski halini al\u0131r. Erik a\u011fac\u0131 ise bir yük gördü\u011fünde e\u011filir, e\u011filir. Zannedersiniz ki k\u0131r\u0131lacak. Ama tam tersi, üzerinden yükü atar ve eski halini al\u0131r. Alman Goethe; “yumu\u015fak olma ezilirsin, sert olma k\u0131r\u0131l\u0131rs\u0131n.” diyor. O halde Atalar\u0131m\u0131z\u0131n tarifi ile bu haftay\u0131 kapatal\u0131m. <\/span><\/span>“olgun insan odur ki; ne kimseyi incite, nede kimseden incine”
\n<\/span><\/em><\/span>\n<\/p>\n

\n      <\/span><\/span><\/em>Ne kimsenin k\u0131rd\u0131\u011f\u0131, nede kimseyi k\u0131ran insanlar\u0131n toplumda gün geçtikçe ço\u011falmas\u0131 dile\u011fiyle, ho\u015f ve esen kal\u0131n\u0131z. Umut ve sevgiyle…<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u0130smail Hakk\u0131 Kar
\n\u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131<\/span><\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

<\/span><\/h1>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 \u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 KAR<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SEN BAHANE ARIYORSUN!       Merhaba sevgili dostlar;       Yo\u011fun bir hafta geçirmeme ra\u011fmen çok mutluyum. Çünkü hafta sonu çok de\u011ferli dostlar\u0131mla bir araya gelme f\u0131rsat\u0131m oldu. Onlarla geçmi\u015f y\u0131llarda mükemmel i\u015fler yapt\u0131k; gençler yeti\u015ftirmeye çabalad\u0131k. \u015eimdi baz\u0131lar\u0131 kaymakam, avukat, doktor, mühendis, idareci, ö\u011fretmen, çoluk çocuk sahibi iyi bir baba oldular. Gelece\u011fimizin umudu bu gençlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-7004","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7004"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170970,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7004\/revisions\/170970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7004"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=7004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}