{"id":7080,"date":"2008-05-18T19:46:00","date_gmt":"2008-05-18T19:46:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:07","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:07","slug":"bitki-yetistiriciliginde-kimyasal-madde-ve-hormonlar-kullanilmali-mi-7080","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/bitki-yetistiriciliginde-kimyasal-madde-ve-hormonlar-kullanilmali-mi-7080","title":{"rendered":"Bitki Yeti\u015ftiricili\u011finde Kimyasal madde ve Hormonlar Kullan\u0131lmal\u0131 m\u0131?"},"content":{"rendered":"

\n<\/i><\/span>Günümüz medyas\u0131nda, en çok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan birisi, hiç ku\u015fkusuz “Aman üzerine hormon ve kimyasal maddeler at\u0131lm\u0131\u015f yiyeceklerden uzak durun, aksi halde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bozulabilir ve ba\u015f belas\u0131 hastal\u0131klara ve özellikle kansere yakalanabilirsiniz” haberidir.<\/span>\n<\/p>\n

\nBu tart\u0131\u015fmalar birçok televizyon programlar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kmakta ve sorunun yan\u0131t\u0131 daha çok konu d\u0131\u015f\u0131 insan ve uzmanlara sorulmakta ve bazen ürkütücü ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 cevaplar al\u0131nmaktad\u0131r.<\/span>
\nCanl\u0131 ya\u015fam\u0131n, kimyasal maddelerden organik maddelerin olu\u015fmas\u0131, bu maddelerin etraf\u0131 zarla çevrili hücre içinde toplanmas\u0131 ve hayat bulmas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 var say\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u0130lk canl\u0131 hücre olu\u015ftuktan sonra, bu hücrenin ço\u011falmas\u0131yla hem tek hücreli ve hem de çok hücreli yarat\u0131klar ortaya ç\u0131km\u0131\u015f ve birbirine benzer ve birbirinden çok farkl\u0131 hayvan ve bitki topluluklar\u0131 meydana gelmi\u015ftir.
\nAma bütün canl\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fmeyen özel ve temel tek mü\u015fterek yan\u0131, hepsinin benzer yap\u0131 gösteren “tek hücresi”dir.
\n\u0130nsanlar\u0131, di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran özelliklerinden birkaç\u0131, hareket etmesi, dü\u015fünmesi, planlama yapmas\u0131 ve yönetmesidir. Bu yüzden hem kendisini ve hem de di\u011fer canl\u0131lar\u0131 etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.
\nCanl\u0131 ya\u015fam\u0131, öncelikle sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beslenmeye dayan\u0131r. Çünkü beslenme bozuklu\u011fu ya\u015fam dengesini bozar, vücut direncini azalt\u0131r ve hastal\u0131klara yakalanma riskini art\u0131r\u0131r.
\nHer canl\u0131 ( bitkilerin büyük k\u0131sm\u0131 hariç), ya\u015fam\u0131 için di\u011fer canl\u0131lar\u0131 besin olarak kullanmak mecburiyetindedir. Böylece bir canl\u0131 kendi ya\u015fam\u0131 için di\u011fer bir canl\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit eder. 
\nSa\u011fl\u0131kl\u0131 olmak, hayat\u0131n kalitesini art\u0131r\u0131r ve uzamas\u0131na yol açar. Bu ayn\u0131 zamanda ya\u015fam s\u0131ras\u0131nda meydana gelecek hastal\u0131klar ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n hücumuna kar\u015f\u0131, canl\u0131n\u0131n kendisini korumas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nGerek hastal\u0131klara ve gerekse d\u0131\u015fardan gelecek sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 korunmak, ço\u011fu kez baz\u0131 ilaçlar\u0131n, yani kimyasallar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile mümkün olur.
\nBu yüzdendir ki insan nesli eskiden, az geli\u015fmi\u015flikten ötürü ortalama 40-50 y\u0131l ya\u015farken, günümüz teknolojisi sayesinde ömür ortalamas\u0131n\u0131 60-70 y\u0131la ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile u\u011fra\u015fan t\u0131p dünyas\u0131, hastal\u0131\u011fa yakalanan insanlar\u0131 iyile\u015ftirmek ve ömrünü uzatmak için onlara çe\u015fitli beslenme programlar\u0131, organik, sentetik ve kimyasal ilaçlar tavsiye eder.
\nDemek ki sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmak için, iyi bir beslenme yan\u0131nda, uzmanlarca uygun görüldü\u011fünde, çe\u015fitli kimyasal ve hormonlar\u0131 kullanmam\u0131zda hiçbir sak\u0131nca bulunmamaktad\u0131r.
\nÇo\u011fumuz, t\u0131p dünyas\u0131n\u0131n bu kimyasallar\u0131 kulland\u0131rma önerisine sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z için kar\u015f\u0131 ç\u0131kmay\u0131z.
\nÇünkü vücut organlar\u0131 iyi beslense bile, özellikle ya\u015flanma ile beraber i\u015flevini yapmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Damarlar esnekli\u011fini kaybeder, kan\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 azal\u0131r, yüksek tansiyon, kalp yetmezli\u011fi v.s. ortaya ç\u0131kar.
\nVücudu besleyen damarlar eskisi gibi, hücrelerin beslenme görevini yerine getiremez, oksijen ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamaz.
\n\u0130\u015fte bu durumda ilaç kullan\u0131m\u0131 art\u0131k zorunlu hale gelir. Bunun tersi küçük ve genç ya\u015flarda bile, d\u0131\u015fardan gelen çe\u015fitli hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 ilaç kullan\u0131lmas\u0131 mecburiyeti kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kar.
\n\u0130nsanlarda olan yukar\u0131daki durumlar, onlar\u0131n idare etti\u011fi bitki ya\u015fam\u0131 için de geçerlidir. Bir bitkinin iyi büyüyüp geli\u015fmesi, öncelikle iyi beslenmesine ve sonra d\u0131\u015fardan gelecek hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nBu yüzden bitkilerin beslenmesinde rol oynayan organik ve özellikle kimyasal gübreler onlara verilir. Hastal\u0131k ve zararl\u0131lardan korunmas\u0131 için üzerlerine ilaç at\u0131l\u0131r. \u0130yi ve kaliteli ürün almak için de bitki büyümeyi düzenleyici kimyasal maddeler (eski ve halk aras\u0131nda bilinen \u015fekli ile HORMONLAR ) uygulan\u0131r.
\nAma tar\u0131mc\u0131lar, bu maddeleri bitkilerde kulland\u0131klar\u0131nda ve ürettikleri bu bitkileri insan beslenmesi için pazara sunduklar\u0131nda ortaya sorun ç\u0131kmaktad\u0131r.
\nNeden bu kimyasallar kullan\u0131l\u0131yor ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehdit ediliyor. Sorusuna yeniden dönelim. Konuyu insan ve bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan kimyasal maddeler ve hormon örnekleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ral\u0131m.
\nÇocu\u011fu olmayan bir aileyi doktor muayene eder ve sebebini ara\u015ft\u0131r\u0131r.
\n* Üremede erkek spermi ile kad\u0131n yumurtas\u0131n\u0131n kalitesine, birle\u015fme fonksiyona ve zamanlamas\u0131na,
\n* Üremede erkek ve di\u015fi uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131na ve di\u011fer baz\u0131 hususlara bak\u0131l\u0131r.
\nSonra bunlara çözüm aran\u0131r. Örne\u011fin, yumurta olu\u015fturamayan bir bayan veya spermleri az veya yeterli güce sahip olmayan bir erkek kimyasal ilaç ve\/veya hormon tedavisine al\u0131n\u0131r.
\nKullan\u0131lan kimyasal maddeler ve hormonlar belirli zamanlarda ve belirli dozlarda doktor kontrolünde uygulan\u0131r. Sonuçta çocu\u011fu olmayan aile büyük bir ihtimalle çocuk sahibi yap\u0131l\u0131r.
\nAyn\u0131 durumu, bitkileri ele alarak aç\u0131klamak istersek, bu konuya ait baz\u0131 bilgileri vermemiz gerekmektedir.
\n \u0130lk insanlar önce çevrelerinde do\u011fal halde yeti\u015fen bitkileri toplay\u0131p, yiyerek hayatlar\u0131n\u0131 sürdürmü\u015ftür. Buna daha sonra hayvansal yiyecekler kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nO dönemlerde çevredeki yiyecekler azald\u0131\u011f\u0131nda, yiyecek bak\u0131m\u0131ndan zengin di\u011fer yerlere göç etmi\u015flerdir. Ancak insan nesli ço\u011fal\u0131p, yerle\u015fik düzene geçme mecburiyeti olu\u015funca, bulunduklar\u0131 alanlarda üretime ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.
\nKendi beslenmesi için, toprakta yeti\u015ftirdikleri bitkileri toplay\u0131p tüketmi\u015fler, bu yeti\u015ftirdikleri bitkilerin topraktan ald\u0131klar\u0131 besin maddelerini hiçbir \u015fekilde topra\u011fa geri vermemi\u015flerdir. 
\nBu durumda toprak yozla\u015fm\u0131\u015f, bitkilerin verim ve kalitesi dü\u015fmü\u015ftür. \u0130\u015fte topraktan al\u0131nanlar\u0131 topra\u011fa geri vermek için gübreleme yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olmu\u015ftur. Tabiat\u0131yla ortaya ç\u0131kan bitki hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu tedbir olarak kimyasal ilaçlar da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nGünümüze kadar gelen bu tar\u0131m \u015fekline biz “klasik tar\u0131m (geleneksel tar\u0131m)” diyoruz.
\nKlasik tar\u0131mda bitkilere dekar ba\u015f\u0131na verilen su ve gübre miktar\u0131 belli bir oranda art\u0131r\u0131lacak olursa, bitkilerin verim ve kalitesi artar.
\nBunun için ço\u011fu yeti\u015ftirici bilinçsizce fazla su ve gübre kullan\u0131r. Bununla daha kaliteli ve verimi yüksek ürün alaca\u011f\u0131n\u0131 ve fazla para kazanaca\u011f\u0131n\u0131 zanneder. Bu durum ilaç kullan\u0131m\u0131 için de geçerlidir.
\nÖnceleri d\u0131\u015far\u0131da, sadece tarlada yeti\u015ftiricilik yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu yüzden bitkiler iklim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalarak üretilir, bu bitkiler ve onlardan al\u0131nana ürünler k\u0131\u015fl\u0131k ve yazl\u0131k olarak an\u0131l\u0131rd\u0131.
\nSa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme kurallar\u0131 ortaya ç\u0131kt\u0131kça, yazl\u0131k ve k\u0131\u015fl\u0131k sebzelerin y\u0131l boyu tüketilmesi gündeme geldi. Ayr\u0131ca devaml\u0131 artan nüfusun gereksinmesini kar\u015f\u0131lamak da mevsim d\u0131\u015f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi zorunlu hale getirdi.
\nMevsim d\u0131\u015f\u0131 üretim, üretici için daha fazla kazanç demekti. Böylece y\u0131l boyunca d\u0131\u015f iklime ba\u011fl\u0131 kalmadan üretim \u015fekli ba\u015flad\u0131. Bunun için kapal\u0131 alanlar yap\u0131ld\u0131.
\nSonunda y\u0131l boyu üretim süreklik kazand\u0131. Kapal\u0131 alanlarda üretim, önce turfanda yeti\u015ftiricilik olarak plastik tüneller alt\u0131nda alçak sistemler \u015feklinde yürütüldü ve sonra ser yeti\u015ftiricili\u011fi, yani yüksek sistemler olarak devam etti.
\nKapal\u0131 alanlarda üretim yap\u0131lmas\u0131 yani mevsim d\u0131\u015f\u0131 yeti\u015ftiricilikte, bitkilerin istemi\u015f oldu\u011fu iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 temel ko\u015fuldur.
\nYaz aylar\u0131nda yüksek s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 so\u011futma, fazla \u0131\u015f\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 gölgeleme, hatta karartma ve yine nem, havaland\u0131rma kontrolüne gidilir.
\nK\u0131\u015f aylar\u0131nda dü\u015fük s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kapal\u0131 alanlar \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r, az \u0131\u015f\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131l\u0131r ve di\u011fer iklim ko\u015fullar\u0131 nem ve havaland\u0131rma ayarlanmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.
\nAma bütün yap\u0131lan bu i\u015flemler ve tesisler büyük maliyetler getirir. Bu maliyetleri kar\u015f\u0131lamak üzere çe\u015fitli çal\u0131\u015fmalar yürütülür. Biz bunlardan konumuzla ilgili ikisi üzerinde duraca\u011f\u0131z.
\n1. Kapal\u0131 alandaki \u0131s\u0131tma ve so\u011futma masraflar\u0131n\u0131 azaltmak için, dü\u015fük veya yüksek s\u0131cakl\u0131kta yeti\u015fen bitki tür ve çe\u015fitlerini \u0131slah etmek. Örne\u011fin domatesler tarlada 25-30oC’de geli\u015fir. Kapal\u0131 alan\u0131 bu derecelerde \u0131s\u0131tmak oldukça pahal\u0131d\u0131r.
\nBu yüzden yap\u0131lan \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131yla kapal\u0131 alanlarda yeti\u015ftirilmek üzere 15-20oC’de yeti\u015febilen domates çe\u015fitleri ortaya ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tersi k\u0131\u015fl\u0131k sebzelerin yaz aylar\u0131ndaki üretimi için, yüksek s\u0131cakl\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 olanlar tercih edilmektedir.
\n2. Mevsim d\u0131\u015f\u0131 yeti\u015ftiricilik s\u0131ras\u0131nda ortaya ç\u0131kacak aksakl\u0131klar\u0131n giderilmesinde, bitki büyümesini ve verimini kontrol alt\u0131na alan kimyasal madde,  baz\u0131 hormonlar\u0131 kullan\u0131r\u0131z.
\nNormal ko\u015fullarda domates üretimi için istenen en dü\u015fük s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 25-30oC oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Domateslerin büyümesinde en dü\u015fük s\u0131cakl\u0131k iste\u011fi 4-8oC’dir. Bunun alt\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131klarda art\u0131k büyüme yok denecek kadar azal\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 0oC alt\u0131na dü\u015fmesiyle donma olay\u0131 ba\u015flar ve bitkiler ölür.
\nDomateslerin geli\u015fmesi yani meyve vermesinde s\u0131cakl\u0131k alt s\u0131n\u0131r\u0131 15oC’dir. 15-10oC aras\u0131nda organ olu\u015fumu k\u0131smen meydana gelse bile erkek organlarda polen ve di\u015fi organda yumurta olu\u015fumu hemen hemen durma noktas\u0131na iner.
\nBu dereceler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Nisan-Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda bitki büyümesinde ve meyve veriminde bir sorun yoktur. Domateslerin meyve vermesi için her hangi bir hormon uygulamas\u0131 yap\u0131lmaz.
\nAncak Kas\u0131m-Nisan aylar\u0131 aras\u0131nda s\u0131cakl\u0131k dereceleri, gerek büyüme ve gerekse meyve verme bak\u0131m\u0131ndan istenenin alt\u0131nda kalabilir. Bu durumda üretim yap\u0131lan kapal\u0131 alan\u0131n \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n istenen düzeylere getirilmesi gerekir.
\nYap\u0131lacak \u0131s\u0131tma masraflar\u0131, zaten yüksek olan in\u015faat maliyetine eklenince, yeti\u015ftiricinin zarar etme riski ortaya ç\u0131kar. Kar için domates birim fiyat\u0131n\u0131 yükseltmek gerekir. Yüksek sat\u0131\u015f fiyat\u0131 tüketicinin al\u0131m gücünü dü\u015fürür. \u0130nsan beslenmesi bak\u0131m\u0131ndan istenen sonuç elde edilemez.
\n\u0130\u015fte burada, aynen insanlarda çocuk yapmak için kullan\u0131lan hormonlar gibi, bitki hormonlar\u0131 devreye girer. Dü\u015fük s\u0131cakl\u0131kta yeti\u015ftirilen domateslerde hormon kullan\u0131larak çiçek, çiçeklerde erkek ve di\u015fi organ, organlarda yumurta, polen olu\u015fumu sa\u011flan\u0131r.
\nDöllenmenin meydana gelmesi için bitkiler sallan\u0131r, vibratör kullanarak çiçekler sars\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca kapal\u0131 alana konan çe\u015fitli böceklerle polen ta\u015f\u0131mas\u0131 ve dölleme yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\nBöylece domateslerde meyve meydana getirilir. Ancak meyvenin meydana gelmesi, kendi ba\u015f\u0131na bir anlam ta\u015f\u0131maz. Çünkü dü\u015fük s\u0131cakl\u0131kta olu\u015fan meyvenin irile\u015fmesi, renklenmesi, tat ve aroma maddelerinin istenen düzeye ula\u015fmas\u0131 gerekir.
\nBu sefer bu yönde çal\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131r. Bunun için hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 ilaç ve beslenme için gübre kullan\u0131l\u0131r.
\nEskiden, tarla domateslerinde dekardan 3-5 ton ürün al\u0131n\u0131rken, \u015fimdi 10-15 ton, kapal\u0131 alanlarda toprakta yeti\u015ftiricilikte 15-20 ton, topraks\u0131z yeti\u015ftiricilikte ve özellikle su kültüründe 20-30 ton ve hatta baz\u0131 ülkelerde 40-60 ton ürün al\u0131nmaktad\u0131r.
\n\u015eimdi ba\u015fta belirtti\u011fimiz gibi, insanlarda gerekli hormon ve di\u011fer kimyasallar kullan\u0131l\u0131nca bir sak\u0131nca ortaya ç\u0131kmazken, bitkilerde bu büyük verim potansiyelini ortaya ç\u0131karmak için hormon ve kimyasallar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda neden sorun ortaya ç\u0131k\u0131yor ?…<\/span>\n<\/p>\n

\nHaftaya Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 aç\u0131klayaca\u011f\u0131m ve Kimyasal ve hormon kullan\u0131lmal\u0131 m\u0131 konusuna devam edece\u011fiz…<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>Prof. Dr. Atila GÜNAY<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Atila G\u00dcNAY<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Günümüz medyas\u0131nda, en çok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan birisi, hiç ku\u015fkusuz “Aman üzerine hormon ve kimyasal maddeler at\u0131lm\u0131\u015f yiyeceklerden uzak durun, aksi halde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bozulabilir ve ba\u015f belas\u0131 hastal\u0131klara ve özellikle kansere yakalanabilirsiniz” haberidir. Bu tart\u0131\u015fmalar birçok televizyon programlar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kmakta ve sorunun yan\u0131t\u0131 daha çok konu d\u0131\u015f\u0131 insan ve uzmanlara sorulmakta ve bazen ürkütücü ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-7080","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7080"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7080\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170961,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7080\/revisions\/170961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7080"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=7080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}