{"id":7081,"date":"2008-05-18T20:03:00","date_gmt":"2008-05-18T20:03:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:59:07","modified_gmt":"2025-10-23T09:59:07","slug":"stres-yonetimi-14-7081","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/stres-yonetimi-14-7081","title":{"rendered":"Stres y\u00f6netimi (14)"},"content":{"rendered":"

\nSEN BAHANE ARIYORSUN! <\/span>\n<\/p>\n

\n      Merhaba dostlar! <\/span>\n<\/p>\n

\n      Bir zamanlar\u0131n çok popüler bir \u015fark\u0131yd\u0131; “bo\u015f ver bo\u015f ver arkada\u015f…” diye ba\u015flayan, kanad\u0131 k\u0131r\u0131k sevdal\u0131lar için yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fark\u0131 vard\u0131. Art\u0131k bu günlerde söylenmese de, otuz ya\u015f üstü olanlar çok iyi hat\u0131rlar. \u015eark\u0131n\u0131n sözleri, bize bu makalede anlatacaklar\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131smen aktarmaktad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n      Bu hafta sizlerle dördüncü ad\u0131m\u0131; “B” bo\u015f vermeyi konu\u015fal\u0131m. Bilirsiniz; bo\u015f vermeyi ço\u011fumuz “vazgeçmenin”, “y\u0131lg\u0131nl\u0131k göstermenin” ve bilumum tüm cesaret k\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n özeti olarak anlar\u0131z. Peki, stres için bu geçerlimi? Evet, ama ilk akla geldi\u011fi gibi de\u011fil. Esnek olarak ve olaya daha iyi intibak edebilmek, kavramak ve hâkim olmak için yap\u0131l\u0131rsa anlam kazan\u0131r. Bu da, gerekti\u011finde beklentilerimizden vazgeçerek ve planlar\u0131m\u0131z\u0131 yeni duruma göre de\u011fi\u015ftirmek için gereklidir. Yani bu de\u011fi\u015fiklik hedef ve gayemizde de\u011fil, uygulama biçimimizde düzeltmelere, düzenlemelere gitmektir. Diyor ki Albert Einstein; “Bir \u015feyi tekrar tekrar deneyip, farkl\u0131 sonuçlar ummak kadar belirgin bir delilik yoktur.” Sonuca giden tek yol mu var? E\u011fer öyle olsa, yüce Yaratan \u0130n\u015firah suresi 5. ayetinde “Muhakkak zorlukla beraber kolayl\u0131k vard\u0131r”  diye bize adeta “nasihat” eder miydi? <\/span>\n<\/p>\n

\n      Benim a\u011fabeyim, el becerileri yönünden muhte\u015fem yetenekleri olan biridir. Bir \u015fey tamir edecek olsa ve elinde gerekli olan yeterli malzeme bulunmasa bile, akla hayale gelmeyecek e\u015fyalarla mükemmel sonuçlar al\u0131r. Bu durum, aile içinde gündeme geldi\u011finde benim beceriksizli\u011fim, onunsa üstün kabiliyeti (çocuk geli\u015fimi için son derce sak\u0131ncal\u0131 oldu\u011funu belirtelim) mukayese olurdu. En sonunda kabullenmi\u015flik psikolojisi ile “nas\u0131lsa benim elimden bir \u015fey gelmiyor” diyerek (klasik olarak) bo\u015f vermeyi kendime ç\u0131kar yol seçmi\u015ftim. Bu “bo\u015f veri\u015f”, sizce do\u011fru bir bo\u015f veri\u015f mi? Bana kal\u0131rsa hay\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\n        Bununla alakal\u0131 kendi hayat\u0131mdan kötü bir örnek vereyim. Ama sonunda do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 da belirtmek isterim. Hiç unutmam, daha yeni evliydim. Aksilik bu ya, evin musluk contas\u0131n\u0131n bozulaca\u011f\u0131 tuttu. Do\u011fal olarak e\u015fim tamir etmemi istedi. Bu durum, onun için basitçe halletmem gereken bir \u015feydi. Belli ki beni, elinden her tür tamir i\u015fi gelen kay\u0131npederim ile kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ar\u0131zay\u0131 \u015fip\u015fak halledece\u011fimi dü\u015fünüyordu. Oysa ben bu kadar basit bir i\u015fi bile, hayat\u0131m boyunca hiç yapmam\u0131\u015ft\u0131m. Ama bunu e\u015fime (erkeklik egosu ve yeni evli olma hassasiyeti ile) söyleyemiyordum. Hep bir mazeretlerle i\u015fi erteleyerek bir hafta geçirmi\u015ftim. Ar\u0131za iyice art\u0131nca, bir tamirci ça\u011f\u0131rmaya karar verdim. Tam telefon edecekken, bu kadar basit bir ar\u0131za için gelen tamircinin “beceriksizin önde gideni!” yaftas\u0131n\u0131 boynuma ast\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal ettim. Hem para ver, hemde böyle bir yaftay\u0131 boynuna ast\u0131r. Olacak \u015fey de\u011fil! Öyle ya, bu kadar basit bir i\u015fi kim olsa yapar. Kendimden utand\u0131m ve hemen musluk anahtar\u0131n\u0131 elime ald\u0131m. Tamamen bozulursa, yeni bir musluk al\u0131r\u0131m diye geçirdim içimden. Üçüncü denememden sonra ar\u0131zay\u0131 giderdi\u011fimde, karne hediyesi olarak kendine bilgisayar al\u0131nan çocuklar kadar sevinçliydim. Oysa sadece basit bir conta tamiri yapm\u0131\u015ft\u0131m. Bu olay, benim hayat\u0131mda adeta milat olmu\u015ftu. Kazand\u0131\u011f\u0131m özgüvenle, asl\u0131nda her erke\u011fin yapabilece\u011fi bu i\u015fleri yapabilece\u011fimi kavrad\u0131m. Bu gün, yap\u0131labilecek tüm basit tamirleri becerebiliyorum. Çok yetenekli miyim? Hay\u0131r. Ama bir ustan\u0131n on dakikada yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yirmi dakikada halledebiliyorum. Böyle olmakla beraber ustal\u0131k yaparak hayat\u0131m\u0131 kazanmam\u0131n çok zor oldu\u011funu da biliyorum. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Maalesef birçok insan, geçmi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131, üzüntülerini ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 geride b\u0131rakmay\u0131 seçiyor. Bu tav\u0131r, onlar\u0131 geçmi\u015fte ya\u015famaya mahkûm ediyor. Önceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda bahsetti\u011fimiz gibi gerek geçmi\u015fe, gerek gelece\u011fe odaklanarak \u015fimdiki ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 unutarak, adeta strese “davetiye” ç\u0131karm\u0131\u015f oluyorlar. Bu geçmi\u015fte ya\u015famaya devam etme e\u011filimi, onlar\u0131n nefret, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve hüsran gibi duygular\u0131n\u0131 canl\u0131 tutarak, çevrelerindeki insanlara da “stres” bula\u015ft\u0131rabiliyorlar. Durduk yerde sakin bir insan\u0131n, bir süre sonra onun gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiç görmediniz mi? Unutmay\u0131n; “davran\u0131\u015flar, davran\u0131\u015flar\u0131 do\u011furur. Davran\u0131\u015flar bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131rlar!” <\/span>\n<\/p>\n

\n      Gün boyu birçok duygu ya\u015far\u0131z. Kafam\u0131zda, bu duygular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 olumlu, bir k\u0131sm\u0131 ise olumsuzdur. Bu \u015fekilde, herhangi bir duygunun ba\u015fka bir duygudan daha az arzu edilir oldu\u011fu dü\u015füncesine kap\u0131l\u0131r\u0131z. Asl\u0131nda, duygular sadece hissetti\u011fimizden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. “\u0130nsan tecrübesi” denen olgu, geni\u015f duygu yelpazemizin önemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Çaydanl\u0131ktan eli yanan çocuk, kendine gelecek zarar\u0131, geçmi\u015fteki benzer olumsuz olay\u0131 hat\u0131rlayarak ve hissederek tecrübe sahibi olur. I\u015f\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, karanl\u0131\u011f\u0131 anlaml\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, üzüntünün varl\u0131\u011f\u0131 da mutlulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lar. Bu nedenle, problemleri ve buhran\u0131 (stres) do\u011furan \u015fey duygular de\u011fildir. Gerçekte strese yol açan, bu duygulara yükledi\u011fimiz anlam ve bu anlamlara kendimizi derinden kapt\u0131rmam\u0131zd\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Firmalardan birinde personele e\u011fitim veriyordum. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 beyefendi, bize ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir an\u0131s\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131; “Eski i\u015f yerimizde bir arkada\u015f\u0131m\u0131z vard\u0131. Herkesle, ama herkes ile mutlaka bir tart\u0131\u015fmas\u0131 olmu\u015ftur. Bir ara çok dikkatimi çekti ve özellikle gözlemlemeye ba\u015flad\u0131m. Sabah temizli\u011fini yapan hizmetlimiz; “- Harun bey, \u015fu an çöpe ataca\u011f\u0131n\u0131z bir \u015fey varm\u0131? E\u011fer yoksa çöpü yenisi ile de\u011fi\u015ftiriyorum.’ dedi\u011finde, Harun bey küplere bindi. Efendim kendi çöpünden ona neymi\u015f! Görevi gere\u011fi bo\u015f bile olsa de\u011fi\u015ftirmeliymi\u015f. Asl\u0131nda kendisine çok çöp ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima ederek, onunla alay etmek için bunu söylemi\u015fmi\u015f.. Hâlbuki Harun Bey, bizimde dikkatimizi çekecek \u015fekilde ak\u015famdan atmas\u0131 gereken çöpleri, kovalar temizlendikten hemen sonra atmay\u0131 adet haline getirmi\u015fti. Adeta görevli arkada\u015ftan intikam al\u0131rm\u0131\u015fças\u0131na yapard\u0131 bunu. Temizlik görevlisi bayan, orac\u0131kta kala kald\u0131. \u015eoke olmu\u015f bir vaziyette h\u0131çk\u0131rarak a\u011flamaya ba\u015flad\u0131.  E\u011fer biz olaya müdahale etmesek, daha da kötü olacakt\u0131. Kald\u0131 ki hizmetli han\u0131m, Harun beye sordu\u011fu soruyu rutin olarak bize de sorard\u0131. E\u011fer varsa çöpümüzü atar, yoksa te\u015fekkür ederek i\u015fimize devam ederdik.” <\/span>\n<\/p>\n

\n      Görüldü\u011fü gibi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tarafs\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 veya pozitif etkilendi\u011fi bir hadiseden, baz\u0131lar\u0131 olumsuz anlam ç\u0131kararak, negatif sonuçlara varmas\u0131 tamamen bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131 ile alakal\u0131 bir \u015feydir. \u0130çinizde kaç üzüntü, k\u0131rg\u0131n\u0131, öfke ta\u015f\u0131yorsunuz ve nereye kadar ta\u015f\u0131yabileceksiniz? Para, bilgi, e\u015fya biriktirmek iyidir belki. Ama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z olumsuz duygular için ayn\u0131 \u015feyi söylemek mümkün mü? Affetmeyi ö\u011frenmeli, bunu en önemli al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z haline getirmeliyiz. Ne öfkeyle ya\u015famal\u0131, ne de intikam almal\u0131y\u0131z; bu duygular\u0131m\u0131z\u0131 serbest b\u0131rakmal\u0131y\u0131z. Onlardan uzakla\u015fmal\u0131y\u0131z. Çünkü vazgeçmez, hayat\u0131m\u0131z boyunca beraberimizde ta\u015f\u0131rsak, bu sadece kendimizi kötü hissetmemize yarar. Ama kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131 halletmemizde hiçbir katk\u0131 sa\u011flamaz. Sadi \u015eirazi; ‘’Öfkenin ate\u015fi, önce sahibini yakar.‘’ diyor. Öfke, k\u0131rg\u0131nl\u0131k ve k\u0131zg\u0131nl\u0131k duydusu intikam\u0131, affedip ba\u011f\u0131\u015flamak ise sevgiyi ço\u011falt\u0131r. Sizce tüm erdem sahibi insanlar\u0131n yap\u0131lan kötülü\u011fü unutup, iyili\u011fi ise asla hat\u0131r\u0131nda ç\u0131karmamas\u0131 bo\u015funa m\u0131?. \u0130çinizde ‘’biz onlar gibi olamay\u0131z, onlar özel insanlard\u0131r’’ diyenleriniz olabilir. Bu ilk bak\u0131\u015fta do\u011fru gibi görünse de, her seminerimde kulland\u0131\u011f\u0131m bir sözüm var; “bizler realiteyi (gerçekleri) göz ard\u0131 etmeden, ideale do\u011fru yürümeliyiz, ko\u015fmal\u0131y\u0131z.’’ Atalar\u0131m\u0131z\u0131n ‘’damlaya damlaya göl olur, damlac\u0131ktan sel olur’’ sözünü ne çabuk unutuyoruz?! Kanaatimce bu de\u011fi\u015fmez kural, olumlu veya olumsuz \u015feylerin ço\u011falmas\u0131nda ayn\u0131 oranda etkilidir. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Mesai arkada\u015f\u0131n\u0131z\u0131n veya kom\u015funuzun bir talebinize gösterdi\u011fi anlams\u0131z a\u015f\u0131r\u0131 tepkiyi anlamaya çal\u0131\u015f\u0131n. Size ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bir hadiseyi aktaray\u0131m; \u0130.E.T.T. \u015foförlerine verdi\u011fim e\u011fitimlerde bana en çok \u015fikâyet ettikleri \u015fey, sürekli problemli insanlara kar\u015f\u0131la\u015fmak ve haks\u0131zca hakaretamiz davran\u0131\u015flara muhatap olduklar\u0131ndan dert yanmalar\u0131yd\u0131. Onlara; “- belki hepsi için söylemek zor ama kim bilir; araban\u0131za binmeye çal\u0131\u015fan yolcunuz, yak\u0131n\u0131n\u0131n ölüm haberini on dakika önce alm\u0131\u015f olabilir. E\u015fiyle veya yak\u0131n arkada\u015f\u0131yla çok \u015fiddetli bir kavgadan hemen sonra sizinle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Borcunu ödeyememekten dolay\u0131 evine haciz gelmi\u015f veya çocu\u011funun bir kaza sonucu komaya girdi\u011fin ö\u011frenmi\u015f ve bu ruh hali ile araban\u0131za ad\u0131m\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f biri olamaz m\u0131? Bunu nerden bilebilirsiniz ki?” demi\u015ftim. Tüm \u015foför arkada\u015flar bu söylediklerime hak vermi\u015f, bana çe\u015fitli an\u0131lar\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015flard\u0131.      Sevgili dostlar\u0131m; Unutmamak laz\u0131m ki, sebepsiz fevri (sald\u0131rgan) davran\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fsak, sakinli\u011fimizi muhafaza etmeliyiz. Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki ki\u015fi zaten kendini mahvetmi\u015f. Neden bizi de peri\u015fan etmesin? T\u0131pk\u0131 h\u0131zla akan selin önünden, tedbir için hemen çekilmemiz gerekti\u011fi gibi çekilmeliyiz. Ona ‘’empatik’’ bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131yla yakla\u015farak, anlamaya çal\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Bunu yaparken, öfke an\u0131n\u0131 geçmesini beklemeyi sak\u0131n unutmay\u0131n. Hat\u0131rlay\u0131n, daha önce ne demi\u015ftik? “öfkeli insan\u0131n akl\u0131 yoktur. Geçici olarak özürlüdür.” Yani bir anlamda meczuptur. Bunu nas\u0131l m\u0131 yapmal\u0131y\u0131z?  Onu da bir ba\u015fka yaz\u0131m\u0131zda i\u015fleriz. <\/span>\n<\/p>\n

\n      Lokman Hekim’ in o\u011fluna nasihatini, hepimiz için temenni ediyorum. Diyor ki; ‘’O\u011ful! Aya\u011f\u0131n\u0131 s\u0131cak tut, ba\u015f\u0131n\u0131 serin. Oturup dü\u015fünme öyle deriiin derin.’’ Herkese sa\u011fl\u0131kl\u0131, mutlulukla dolu, esenlikli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir hafta diliyorum. Umut ve sevgiyle…<\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130smail Hakk\u0131 Kar
\n\u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131
\n<\/span>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 \u0130nsan \u0130li\u015fkileri Ustas\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 KAR<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SEN BAHANE ARIYORSUN!       Merhaba dostlar!       Bir zamanlar\u0131n çok popüler bir \u015fark\u0131yd\u0131; “bo\u015f ver bo\u015f ver arkada\u015f…” diye ba\u015flayan, kanad\u0131 k\u0131r\u0131k sevdal\u0131lar için yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fark\u0131 vard\u0131. Art\u0131k bu günlerde söylenmese de, otuz ya\u015f üstü olanlar çok iyi hat\u0131rlar. \u015eark\u0131n\u0131n sözleri, bize bu makalede anlatacaklar\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131smen aktarmaktad\u0131r.       Bu hafta sizlerle dördüncü ad\u0131m\u0131; “B” […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-7081","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7081"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170960,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7081\/revisions\/170960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7081"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=7081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}