{"id":761,"date":"2007-03-14T22:30:00","date_gmt":"2007-03-14T22:30:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:33","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:33","slug":"kent-ormanciliginin-tarihsel-gelisimi-761","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kent-ormanciliginin-tarihsel-gelisimi-761","title":{"rendered":"Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tarihsel Geli\u015fimi"},"content":{"rendered":"

\"urbanforest\"<\/i><\/span>Do\u011fan\u0131n uyumlu bir üyesi olarak ya\u015fayan insan, ilk kez neoli­tik ça\u011fda yerle\u015fik düzene geçerek çevresini kendi istek ve ihtiyaçlar\u0131na göre de\u011fi\u015ftirmek suretiyle do\u011fay\u0131 etkilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 6000 y\u0131l önce ba\u015flayan bu sürecin baz\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lara göre Güney Çin, Hindistan ve Mezopotamya ile birlikte Anadolu'da da ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu olgunun getirdi\u011fi baz\u0131 olanaklar dünya nüfusunda ilk kez art\u0131\u015flar\u0131n ba\u015fla­mas\u0131na yol açm\u0131\u015ft\u0131r. 18. yüzy\u0131lda ilk kez \u0130ngiltere'de su makineleri, sonra buhar makineleri ile ba\u015flayan Endüstri devrimi, daha önce hayal bile edilemeyen güç ve kolayl\u0131klar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.Bu dönemden itibaren iyice h\u0131zlanan nüfus art\u0131\u015f\u0131 ve gerek i\u015f imkânlar\u0131 gerekse daha yüksek ya\u015fam standard\u0131 sa\u011flamas\u0131 nedeniyle nüfus art\u0131\u015f\u0131yla paralel giden ve nüfus art\u0131\u015f\u0131ndan daha fazla artan, kentsel nüfus çok yönlü sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. 1927-2000 aras\u0131 73 y\u0131ll\u0131k süreçte insan nüfusu 5 kat artm\u0131\u015ft\u0131r (Scheer, 2001).
\n   <\/p>\n

\nTablo 2. 1927-1980 Aras\u0131 Kentsel ve K\u0131rsal Alan Nüfus Geli\u015fimleri (Anonim, 1996).\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tY\u0131llar<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tKentsel alan(%)<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tK\u0131rsal alan<\/strong> (%)<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1927<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t16.4<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t83.6<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1950<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t18.5<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t81.5<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1960<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t25.2<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t74.8<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1970<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t35.7<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t64.3<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t1980<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t45.4<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t54.6<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n \n<\/p>\n

\n                                      \n<\/p>\n

\n6000 y\u0131l önce 1-2 milyon oldu\u011fu tahmin edilen dünya nüfusu günümüzde 6 milyar\u0131 çoktan a\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Böylece insan gelinceye kadar milyonlarca y\u0131lda dengeye oturmu\u015f olan dünya ekosistemi, insano\u011flunun eliyle kendisini de yok edecek bozul­ma sürecine girmi\u015f ve son 50 y\u0131ld\u0131r çe\u015fitli bilim çevrelerinin ikazlar\u0131na ra\u011f­men bu yolda h\u0131zla ilerlemektedir.\n<\/p>\n

\nEkologlar\u0131n konu ile ilgili fikirleri \u015föyledir;\n<\/p>\n

    \n
  • Dünya insanlara ait de\u011fil, insan dünyaya aittir,<\/li>\n
  • Do\u011fa bir bütündür, bir sistemdir,<\/li>\n
  • Hiyerar\u015fik bir yap\u0131ya sahip do\u011fada bir üst düzey alt düzeylerin toplam\u0131ndan fazla bilgi içerir, ba\u015fka bir deyi\u015fle bütün parçalar\u0131n\u0131n toplam\u0131ndan fazla bilgi içerir. Bu nedenle de al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f analitik yöntemler do\u011fay\u0131 anlamada yetersiz kal\u0131r. Yani tek tek a\u011façlara bakarken orman\u0131 kaç\u0131rabiliriz.<\/li>\n
  • Sadece daha fazla ve daha ucuz üretimi amaçlayan ekonomik öngörüler, ekolojik ilke ve gerçeklerle irdelenip düzenlenmezse çevre sorunlar\u0131n\u0131n önlenmesi olas\u0131 görülmemektedir (K\u0131\u015flal\u0131o\u011flu, Berkes, 1989).<\/li>\n<\/ul>\n

    \nBu yaln\u0131zca insana de\u011fer veren bir uygulama olmaktan öte, birçok kentte ya\u015fayabilmenin asgari ko\u015fulunu da olu\u015fturabilmektedir. Kentlerde olu\u015fan çevre sorunlar\u0131n\u0131 bu ba\u011flamda k\u0131saca ama sistematik olarak bir kez daha hat\u0131rlamak, nelere nas\u0131l çözüm getirilece\u011fi konusunda yol gösterici olabile­cektir.\n<\/p>\n

    \nTarihsel geli\u015fim süreci içinde bilim ve teknoloji, toplumsal ya\u015fam standartlar\u0131 ile yo\u011fun bir etkile\u015fim sürdürür. Biz bu durumu ekonomideki arz talep ili\u015fkisine benzetebiliriz. Bilim ve teknolojideki geli\u015fmeler insanlara yeni imkânlar sunar ve buna ba\u011fl\u0131 olarak yeni potansiyel beklentiler ortaya ç\u0131kar. Biz bu durumu tersinden de ele alabiliriz. Yani toplumsal beklentilerdeki geli\u015fim ve birikimler bilim ve teknolojinin cevaplamas\u0131 gereken yeni talepleri olu\u015fturabilir. Bilim-teknoloji ve insanlar\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n geli\u015fmesi ile birlikte yeni kavramlar olu\u015fur. Fakat olu\u015fturulan yeni kavramlar\u0131n iyi irdelenip benimsenip ortaya ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekmektedir yoksa kavram karga\u015fas\u0131 meydana gelir. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131n\u0131 belirtti\u011fimiz yakla\u015f\u0131mlar çerçevesinde ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kavram\u0131n ülkemizde tam olarak alg\u0131lan\u0131p alg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131, kim­liklendirme de temel özelliklerinin neler olmas\u0131 gerekti\u011fi, bugün var\u0131lan noktan\u0131n, uluslararas\u0131 anlay\u0131\u015fa olan uyum yada uyumsuzluklar\u0131n\u0131n öncelikle tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131nda yan\u0131t bekleyen soru­lar\u0131n en aza indirgenmesinin zorunlu oldu\u011fu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

    \nÇünkü bu konudaki uygulamalara, ara\u015ft\u0131rmalara, ilgili disiplinlerin tan\u0131mlama konusundaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortak bile\u015fkelerin henüz olu\u015fturulamad\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Özellikle konuyla ilgili bilimsel çal\u0131\u015fmalar ba\u015fta olmak üzere, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131la gelen ve yap\u0131lacak etkinliklerde dü\u015fünce ve emek verimlili\u011fi sa\u011flayabilmek, kavram karga\u015fas\u0131n\u0131 önlemek amac\u0131yla" Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131" kavram\u0131n\u0131n ilk a\u015famada kavramsal çerçevede ele al\u0131n­mas\u0131 yararl\u0131 olacakt\u0131r (Akesen, Akgül, 2004  ).\n<\/p>\n

    \n20. <\/em>yüzy\u0131l ile birlikte artan kentle\u015fmenin sonucunda kent alanlar\u0131 içindeki veya yak\u0131n\u0131ndaki a\u011façl\u0131k alanlar ve ormanlara olan ilgi artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fme ad\u0131 geçen alanlar\u0131n belli amaçlara yönelik yönetilmesini gerektiren kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015ftur. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kentsel geli\u015fim­lerin paralelinde günden güne önem kazanan bir disiplin haline gelmi\u015ftir. Ancak, bu geli\u015fim uzun y\u0131llar alm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel geli\u015fim sürecine daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kent çevrelerindeki do\u011fal kaynaklar\u0131n yönetimi için yeni bir yakla\u015f\u0131m olarak 1960'larda Kuzey Amerika'da geli\u015fti\u011fi görülmektedir. Kent ve \u015fehirlerdeki a\u011faç tabanl\u0131 bütün kaynaklar\u0131n planlama ve yönetim ile bir­le\u015ftirilmesi amac\u0131 ta\u015f\u0131yan anlay\u0131\u015fa, ba\u015flang\u0131çta hem ormanc\u0131l\u0131k hem de kent ye\u015fil alan uzmanlar\u0131n\u0131n direnmeleri olmu\u015fsa da daha sonra Kuzey Amerika'da büyük destek olmu\u015ftur (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nUygulama felsefeleri incelendi\u011finde, Kuzey Amerika'da "Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131"n\u0131n ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n farkl\u0131 üç evresi sonucunda do\u011fdu\u011fu görülmek­tedir. Bu evreler klasik ormanc\u0131l\u0131k, ekonomik ormanc\u0131l\u0131k ve ekosistem yöne­timidir. Klasik ormanc\u0131l\u0131k, Amerikan Ormanc\u0131lar\u0131n\u0131n Avrupa'daki silvikültür metotlar ile ilgili ald\u0131klar\u0131 e\u011fitim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Avrupa'dan Kuzey Amerika'ya gelmi\u015ftir. "Klasik Ormanc\u0131l\u0131k" yönetimi yakla\u015f\u0131m\u0131, özel ormanlar\u0131n odun re­zervleri olarak kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman süresince özellikle özel arazilerde sürdürülmü\u015ftür. II. Dünya sava\u015f sonras\u0131, odun arz\u0131ndaki ekonomik de\u011fi\u015fim­ler ile birlikte 2. evre olan "Ekonomik Ormanc\u0131l\u0131k Devri" ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2. evre de uygulay\u0131c\u0131 ve akademik ormanc\u0131lar klasik ormanc\u0131l\u0131k teknikleri yerine artan oranlarda ekonomik analizlerle ilgilenmi\u015f, s\u0131k s\u0131k di\u011fer kaynak faktörleri yerine ekonomiyi seçmi\u015flerdir. Bu arada, kamu alanlar\u0131ndaki kesimlerin h\u0131zlanmas\u0131 sonucu, silvikültür, yüksek verim ve yeterli derecede üretim sa\u011flayan bir teknik olarak yeniden ön plana ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, halk\u0131n bu konu­da farkl\u0131 fikirlere sahip olu\u015fu 1960'l\u0131 y\u0131llarda ormanc\u0131l\u0131k mesle\u011finin, özellik­le kamu alanlar\u0131nda, odun üretim politikalar\u0131 nedeniyle kamuoyu ele\u015ftirileri etkisinde kalmas\u0131na yol açm\u0131\u015ft\u0131r. Sonuçta, ormanc\u0131l\u0131k mesle\u011fi kamu bask\u0131s\u0131n­dan etkilenmi\u015f ve ekonomik ormanc\u0131l\u0131k evresi yerini ekosistem yönetimi evresine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Ekosistem yönetimi, biyolojik çe\u015fitlilik, estetik, yaban hayat\u0131 do\u011fal ortamlar\u0131 (habitatlar\u0131), su kaynaklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, rekreasyon ve toprak koruma vb. konular\u0131 ekonomi ile bütünle\u015ftiren yakla\u015f\u0131m özellik­lerini yans\u0131tmaktad\u0131r (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \nEkosistem yönetiminde tüm yakla\u015f\u0131mlar geni\u015f \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015f peyzajlar ile ba\u015flar ve bu peyzaj içindeki de\u011fi\u015fik habitat tiplerinin uzamsal ve zamansal düzenini kapsar. Bu son evre ile birlikte, hem yönetilen alanlar\u0131 hem de yönetilen rezervleri kapsayan ilgili ekosistemler ile sürdürülebilir ormanlar, verimlilik ve çe\u015fitlilik aç\u0131s\u0131ndan hiçbir kayba u\u011framayan ormanc\u0131l\u0131k fonksiyonu durumuna gelmi\u015ftir. Ekosistem yönetimi devlet yönetim tayf\u0131n\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 tüm kamu ve özel alanlardaki yönetim etkinlik­leri üzerinde denenmi\u015ftir (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \nSonraki zaman dilimlerinde ormanc\u0131lar çevre ak\u0131m\u0131n\u0131n destekçileri ile ileti\u015fim kurdukça k\u0131rsal alanlardaki toplum taleplerinin bir tek ormanc\u0131l\u0131k mesle\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flard\u0131r. Böylece ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir dal\u0131 olarak "çevresel ormanc\u0131l\u0131k" ve ard\u0131ndan "kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131" yava\u015f yava\u015f geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fimlere paralel olarak ormanc\u0131lar iki \u015feyin fark\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r. Birincisi, kent sakinleri ile ilgilenmeleri gerekti\u011fi ve ikincisi politik güç temellerinin kentlere do\u011fru yön de\u011fi\u015ftirdi\u011fidir. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu geli\u015fimler sonucunda ya\u015fam\u0131n vazgeçilmez bir disiplini durumuna gelmi\u015ftir (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \n1970'de Amerika Ormanc\u0131l\u0131k Örgütü geçmi\u015ften beri devam eden kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili ara\u015ft\u0131rma ve çal\u0131\u015fmalar\u0131n merkezi olarak "Çevresel Ormanc\u0131l\u0131k Çal\u0131\u015fmalar\u0131" ad\u0131 alt\u0131nda bir enstitü kurmu\u015ftur (Carter, 1995).\n<\/p>\n

    \nYakla\u015f\u0131m\u0131n Amerikan Ormanc\u0131lar\u0131 Birli\u011fi'nce tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015f bir uzman grubu taraf\u0131ndan kabul görmesi uzun zaman alm\u0131\u015ft\u0131r. Burada ormanc\u0131lar\u0131n kent alanlar\u0131nda ormanc\u0131l\u0131k yönünden bir rol üstlenmekteki gönülsüzlü\u011fü, arborist ve kent ye\u015fil alan uzmanlar\u0131n\u0131n kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmekteki karars\u0131zl\u0131klar\u0131 önemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, birle\u015ftirici ve disiplinler aras\u0131 özellikteki bu anlay\u0131\u015f\u0131n uygulama yararlar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131, Amerikan ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi ilgi gruplar\u0131n\u0131n kulis çal\u0131\u015fmalar\u0131 ile yak­la\u015f\u0131m için politik destek kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucunda Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, politikalar\u0131n\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla oldukça kapsaml\u0131 bir fon olu\u015fturulmu\u015ftur (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nGünümüzde Amerika kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalar geli\u015fmi\u015f bir düzeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fim üniversite, federal ve eyalet ara\u015ft\u0131rma organi­zasyonlar\u0131nda gerçekle\u015ftirilen akademik çal\u0131\u015fmalar ile olmu\u015ftur. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda halen yüksek e\u011fitim, ço\u011funlu\u011fu ormanc\u0131l\u0131k fakülteleri ve bölüm­lerinde bulunan 30 program ile yürütülmektedir (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nAmerika'daki bu geli\u015fimin benzerlerini Kanada, Avrupa ve Avustralya'da da görmek mümkündür. Birçok ülkenin kent ve \u015fehirlerinde kentsel çevrenin (gürültü, hava kirlili\u011fi, s\u0131cakl\u0131k, hava ak\u0131mlar\u0131 vb.) karma\u015f\u0131k ve s\u0131k\u0131c\u0131 görünü\u015fünü de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla a\u011façlar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusuna kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 çözüm aramaktad\u0131r (Carter, 1995).\n<\/p>\n

    \nAmerika kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015flarda olu\u015fan direni\u015f ile Avrupa'da da kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu direni\u015fler 1990'lar\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar, yani kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015f kabul ve destek gördü\u011fü zamana kadar sürmü\u015ftür. Daha sonra, Avrupa Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Toplulu\u011fu, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n politika, program ve yüksek e\u011fitim gibi konular\u0131yla ilgilen­mi\u015ftir (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nKentsel ye\u015fil alanlar\u0131n i\u015flevlerine yönelik taleplerin büyümesi ve ye\u015fil alanlar üzerindeki bask\u0131lar\u0131n artmas\u0131, 1970'ler ve 1980'lerde kent ekolojisi ve kentsel ye\u015fil alan planlamas\u0131 gibi daha çok stratejik ve bütünle\u015fmi\u015f yak­la\u015f\u0131mlara yönelik bir ilgiye yol açm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 Kuzey Amerika kent ­ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n öncüleri Norveç'te 1976 y\u0131l\u0131nda "\u0130nsan Yerle\u015fimleri için "A\u011façlar ve Ormanlar" konulu sempozyumu düzenleme çal\u0131\u015fmalar\u0131na dâhil edilmi\u015ftir. Bu sempozyum Birle\u015fik Devletler Ortak Ya\u015fam Forumu ve IUFRO (International Union of Forestry Research Organization) ile ortak­la\u015fa yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nAvrupa'da da anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 ç\u0131kanlar olmu\u015ftur. Bilimsel Arborikültür Dergisi, 1981 'de "Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Dergisi" alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile bas\u0131l­mas\u0131yla birlikte, \u0130ngiliz Arborikültür Derne\u011fi, kavram\u0131 önemsiz bir "Amerikan Yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131" olarak görmü\u015ftür. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ilk ilgi peyzaj mimarlar\u0131 ve özellikle ormanc\u0131lardan gelmi\u015ftir (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \n\u0130ngiltere kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Avrupa'daki ilk kalesidir. \u0130lgili devlet bir­imleri ve gruplar, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n desteklenmesine yard\u0131mc\u0131 olacak Amerikan gru­plar\u0131 ile s\u0131k\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi içine girmi\u015f, bu i\u015fbirli\u011fi sayesinde \u0130ngiltere'de kent a\u011façlar\u0131n\u0131n dikimi ve bu a\u011façlar\u0131n yönetimi ile ilgili planlar\u0131 uygulama f\u0131rsat\u0131 bulmu\u015flard\u0131r. Hükümet ilgisi 1980'lerin sonlar\u0131nda halk\u0131n kamu ormanlar\u0131na olan ilgisine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fmi\u015ftir. Orman ile a\u011faç dikimi ve yöne­tim planlar\u0131 birçok kentte çevresel, sosyal ve ekonomik geli\u015fimin bir arac\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. NUFU <\/em>(The National Urban Forestry Unit) 1995'de, sa\u011fl\u0131k, arazi \u0131slah\u0131, insan geli\u015fimi ve e\u011fitimi gibi farkl\u0131 birimlerin a\u011faç diki­mi, korunmas\u0131 ve yönetimi ile bütünle\u015ftirilmesi amac\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z bir orga­nizasyon olarak kurulmu\u015ftur (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \nBu tarihsel süreç içinde ba\u015flang\u0131çta kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ço\u011funlukla peyzaj geli\u015fimi ve refah amac\u0131 aç\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nmakta iken, günümüzde ise artan bir \u015fekilde hava ve ses kirlili\u011fi ile mikroklima de\u011fi\u015fimlerinin kontrolü gibi yeni çevresel etkilerle daha fazla ilgilenir olmu\u015flard\u0131r (Carter, 1995).\n<\/p>\n

    \nKent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kavramsal tan\u0131mlanma yönünden tarihsel geli\u015fimi incelendi\u011fi zaman ise konuyla ilgili çe\u015fitli kurumsal ve bireysel tan\u0131mlama örnek­lerine rastlanmaktad\u0131r. ABD'de Ormanc\u0131lar ile Arboristler 1900'lü y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri kent ormanlar\u0131n\u0131 ve a\u011façlar\u0131n\u0131 yönetmekte ise de, 1970'lere kadar kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ormanc\u0131l\u0131k mesle\u011fi içinde tan\u0131nm\u0131\u015f bir disiplin olamam\u0131\u015ft\u0131r. 1970'de kurulan Birle\u015fik Devletler Ormanc\u0131l\u0131k Örgütü'nün "Çevresel Ormanc\u0131l\u0131k Çal\u0131\u015fmalar\u0131 Pinchot Enstitüsü" çevresel ormanc\u0131l\u0131k ile ilgili \u015fu tan\u0131mlamay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r; "Çevresel ormanc\u0131l\u0131k, metropol alanlar\u0131n içindeki veya çevresindeki orman vejetasyonunun maddi ve manevi de\u011ferlerine insanlar\u0131n gereksinimi ve bu de\u011ferler ile olan yak\u0131n ili\u015fkisiyle ilgilenen kaynak yönetimi biçim­lerini kapsar. Ço\u011fu ormanla\u015fm\u0131\u015f vejetasyon, geni\u015f bir ormanla\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 kapsayan alanlar\u0131 gerektirir. Bu \u015fartlar, kent çevresinden metropollerin her taraf\u0131nda büyük ve yay\u0131lm\u0131\u015f olan kentsel kompleksler aras\u0131na kar\u0131\u015fan k\u0131rsal alanlardaki kent park çevrelerinden ye\u015fil ku\u015fak ve a\u011façl\u0131k arazilere do\u011fru s\u0131ralanabilir. "Bu tan\u0131msal biçimlendirmeden sonra, Pinchot Enstitüsü, güncel ad\u0131 ile "Çevresel Ormanc\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Konsorsiyumu", kentsel ve çevre­sel ormanc\u0131l\u0131k ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda önderlik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \n"Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131" kavram\u0131 ilk kez 1965 y\u0131l\u0131nda Toronto Üniversitesi'nde yerel yönetim a\u011façland\u0131rmalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 üzerine yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \n1971'de Florida Parlamentosu ülke ormanlar\u0131 kanununa "A\u011façlar\u0131n ve bitki topluluklar\u0131n\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kent ve kent yak\u0131n\u0131 alanlarda çekici ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir çevrenin yarat\u0131lmas\u0131yla bu alanlar\u0131n güzellik­lerinin geli\u015ftirilmesi" ifadesini eklemi\u015ftir (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \n1971 'de Carlozzi basit bir \u015fekilde kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, kentsel bir toplumda "bütün ormanlar kent orman\u0131d\u0131r" \u015feklinde ifade etmi\u015ftir (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \n1972'de Amerikan Ormanc\u0131lar\u0131 Birli\u011fi bir kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 çal\u0131\u015fma grubu olu\u015fturmu\u015f ve bu grup kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki tan\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r; "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kent toplumlar\u0131n\u0131n psikolojik, sosyal ve ekonomik rahatl\u0131\u011f\u0131na mevcut ve potansiyel katk\u0131lar\u0131 için a\u011façlar\u0131n yönetimini ve yeti\u015fti­rilmesini amaç edinen, ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir dal\u0131d\u0131r. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015flevsel özü, kentsel çevredeki a\u011faç ve  bitkilerin rolü hakk\u0131nda kent halk\u0131n\u0131n e\u011fitilmesini planlayan kapsaml\u0131 bir program olmas\u0131d\u0131r. En geni\u015f anlamda kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerel yönetim bo\u015falt\u0131m havzalar\u0131 ve at\u0131k dönü\u015fümler, yaban hayat\u0131 do\u011fal ortamlar\u0131, aç\u0131k hava rekreasyon olanaklar\u0131, peyzaj düzenlemeleri, a\u011façlar\u0131n genel olarak korunmas\u0131 ve ham madde olarak odun ürünlerini içeren çok yönlü bir yönetim sistemini içerir" (Thompson, Pillsburg, Hanna, 1994).\n<\/p>\n

    \n1978'de Amerika'da kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 resmen tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ormanc\u0131l\u0131k ile ilgili bir yasada kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u015fu \u015fekilde bahsedilmi\u015ftir "Kent ve toplum ormanlar\u0131 kentte ya\u015fayanlar\u0131n ya\u015fam kalitelerini geli\u015ftirir, konut ve ticari alanlar\u0131n ekonomik de\u011ferlerini artt\u0131r\u0131r, hava kalitesini düzenler, karbon dioksit birikimini azalt\u0131r, kent alanlar\u0131na s\u0131cak havan\u0131n etkisini azalt\u0131r ve toplumun dü\u015fünce ve sosyal rahatl\u0131\u011f\u0131na katk\u0131da bulunur" (Duke, 2004).\n<\/p>\n

    \nDi\u011fer bir tan\u0131m 1986 y\u0131l\u0131nda Grey ve Deneke taraf\u0131ndan \u015fu \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kent toplumunun psikolojik, sosyal ve ekonomik refah\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 a\u011façlar\u0131n yönetilmesidir. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerdeki a\u011façl\u0131k alanlar, a\u011faç gruplar\u0131 ve tek tek bulunan a\u011façlar\u0131 ile ilgilenir. Bu durum, a\u011façlar\u0131n çe\u015fitli yarar ve sorunlar\u0131n\u0131n meydana geldi\u011fi alanlarda birden çok do\u011fal ortam\u0131 (yollar\u0131, parklar\u0131, sahipsiz ortamlar\u0131 vb.) içeren kentsel alanlar için çok yönlüdür. Bu tan\u0131m ayn\u0131 zamanda FAO (Food and Agriculture Organiation of United Nations) taraf\u0131ndan da kullan\u0131lan kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131m\u0131d\u0131r (Carter, 1995).\n<\/p>\n

    \n1988 y\u0131l\u0131nda Miller taraf\u0131ndan yap\u0131lan tan\u0131mda, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 "Kent sakinleri için birçok çevresel ve sosyal yararlar\u0131n korunma alt\u0131na al\u0131n­mas\u0131 amac\u0131yla kentlerdeki a\u011façlar\u0131n yeti\u015ftirilme, bak\u0131m ve yönetimiyle bütünle\u015fmi\u015f kapsaml\u0131 bir kent yakla\u015f\u0131m\u0131" olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. 1992'de Har\u0131s kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 "tek bir ana ilkedense daha geni\u015f ilkeler üzerine kentsel alanlardaki a\u011façlar\u0131n yönetimini içeren ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir dal\u0131 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r (Miller, 1996).\n<\/p>\n

    \n1993'de Jorgensen, "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 genel ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n özel bir dal\u0131d\u0131r. Ve kent toplumunun psikolojik, sosyolojik ve ekonomik rahatl\u0131\u011f\u0131na a\u011façlar\u0131n mevcut ve potansiyel katk\u0131lar\u0131 için bu a\u011façlar\u0131n yönetimi ve bak\u0131m\u0131n\u0131 kendine amaç edinmi\u015ftir. A\u011façlar\u0131n katk\u0131lar\u0131, çevreye rekreasyonel ve genel rahatlat\u0131c\u0131 özellikleri kadar, kapsaml\u0131 iyile\u015ftiri­ci etkilerini içerir" \u015feklinde tan\u0131mlama yapm\u0131\u015ft\u0131r (Roren, Kenney, 2003).\n<\/p>\n

    \nAyn\u0131 y\u0131l, Blouin ve Comeau taraf\u0131ndan yap\u0131lan tan\u0131mlamaya göre, "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, insanlara ekonomik, çevresel, sosyal ve toplumsal sa\u011fl\u0131k aç\u0131s\u0131ndan sa\u011flanan yararlar için kent içindeki ve çevresindeki a\u011façlar\u0131n, ormanlar\u0131n, ye\u015fil alanlar\u0131n ve bu alanlarla ilgili kaynaklar\u0131n sürdürülebilir planlama, bitkilendirme, koruma ve bak\u0131m çal\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r" (Jensen, 2000).\n<\/p>\n

    \nTan\u0131m k\u0131rsal alanlar çevresine kentsel toplumlar\u0131n uzan­mas\u0131 nedeniyle a\u011façlar ile ormanlar\u0131n sürdürülebilirli\u011fi veya devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 içermektedir. Ayr\u0131ca yap\u0131lanmadan sonra kentsel çevrelerin kritik bölüm­lerinin tekrar olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Sonuçta, kent ve kamu orman­lar\u0131na olan insan ilgisinin geli\u015fimini ve sürdürülen uzun dönemli a\u011façland\u0131r­malar\u0131, korunma ve yeti\u015ftirilme programlar\u0131na yat\u0131r\u0131mlar\u0131n desteklenmesini kapsar (Jensen, 2000).\n<\/p>\n

    \n1991 y\u0131l\u0131nda Lewis "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kent alanlar\u0131nda özel olarak de\u011fil genel olarak bulunan a\u011façlar\u0131 içine alan bütün tipik aktiviteleri kap­samaktad\u0131r" ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Tan\u0131m geni\u015f boyutlu, tüm bir kent a\u011faç populasyonunun yönetimini içine almaktad\u0131r.\n<\/p>\n

    \nÖte yandan 1994'de "Sürdürülebilir Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131'n\u0131n" unsurlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir çal\u0131\u015fmada kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131na farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131 getirilmi\u015f, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ormanc\u0131l\u0131k ve arborikültür bilimi ve çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir bile\u015fimi olarak yakla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, ekolojik, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik amac\u0131yla kent orman peyzaj\u0131n\u0131n içinde veya yak\u0131n\u0131ndaki kamu ve özel alanlar\u0131n planlanmas\u0131 ve yeterli olacak \u015fe­kilde yönetilmesi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 sosyal bilimlerde peyzaj mimarl\u0131\u011f\u0131nda ve kent planlamalar\u0131nda di\u011fer temel ve uygulamal\u0131 bi­limler ile teknolojileri içermesi yan\u0131nda, farkl\u0131 bir disiplin olarak geli\u015fmek­tedir. Genel ormanc\u0131l\u0131kta oldu\u011fu gibi kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n temel anlay\u0131\u015f\u0131 sürdürülebilirliktir.\n<\/p>\n

    \n1995 y\u0131l\u0131nda Carter'in yapt\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mda ise "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kentsel toplumlar\u0131n psikolojik, sosyolojik ve ekonomik rahatl\u0131klar\u0131na a\u011façlar\u0131n katk\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla a\u011façlar\u0131n yönetilmesidir. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerdeki a\u011façl\u0131k alanlar, a\u011faç topluluklar\u0131 ve tek tek bulunan a\u011façlar ile ilgilenmektedir" denilmi\u015ftir (Carter,1995).\n<\/p>\n

    \nMiller 1996'da "Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 vejetasyon ile kent geli\u015fiminin kompleks bir mozai\u011fi oldu\u011fu kadar, kent ormanlar\u0131n\u0131n yönetimi de peyzaj ve birbirini etkileyen bir tak\u0131m mesleklerden olu\u015fan bir mozaiktir" \u015feklindeki tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, 1997 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 "kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kent toplum ekosistemleri içindeki veya yak\u0131n\u0131ndaki a\u011faç ve orman kaynaklar\u0131n\u0131n psikolojik, sosyolojik, ekonomik ve estetik yararlar için yönetimin sanat\u0131, bilimi ve teknolojisidir" tan\u0131m\u0131 geni\u015f kabul görmü\u015ftür (Konijnendijk, 2003).\n<\/p>\n

    \n1998'de Kuchelmeister taraf\u0131ndan yap\u0131lan kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131m\u0131nda kavram bölgesel boyutlarda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna göre; kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, bir kentteki bölgesel toplumlara de\u011fer eklenmesi ya da bu toplumlar için de\u011fer yarat\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla a\u011façlar\u0131n, ormanlar\u0131n ve ilgili veje­tasyonun planlanmas\u0131, yönetilmesi ve korunmas\u0131 olarak dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. Kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 uzun dönemli planlamay\u0131, disiplinler aras\u0131 uzmanl\u0131k düzeyinde e\u015fgüdüm ile bölgesel kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kapsayan kent a\u011faç yönetiminin modern bir kent ekosistem yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r (Kuchelmeister, 1998).\n<\/p>\n

    \nAyn\u0131 y\u0131l Helms taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve ormanc\u0131l\u0131k sözlü\u011fünde yer alan tan\u0131ma göre Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, a\u011façlar\u0131n toplumlara sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 psikolojik, sosyolojik, ekonomik ve estetik yararlar için kentsel toplum ekosistemleri içindeki ve çevresindeki a\u011façlar ile orman kaynaklar\u0131n\u0131n yönetim sanat\u0131, bi­limi ve teknolojisidir. Bu tan\u0131m IUFRO taraf\u0131ndan da benimsenmi\u015ftir.\n<\/p>\n

    \n1999 ve 2000 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bir ara\u015ft\u0131rmada kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, kent içinde veya yak\u0131n\u0131nda bulunan a\u011façlar ile orman topluluklar\u0131n\u0131n rahatlat\u0131c\u0131 de\u011ferleriyle birlikte planlanmas\u0131, tasarlanmas\u0131 kurulmas\u0131 ve yönetilmesi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda ormanc\u0131l\u0131k, peyzaj mimarl\u0131\u011f\u0131 ve peyzaj ekolojisinin kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda pay\u0131 olan ba\u015fl\u0131ca disiplinler olduklar\u0131 ortaya konulmu\u015ftur. Kent orman\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131; kentsel a\u011façl\u0131k alanlar, kentsel parklar\u0131n ve tek a\u011façlar ya da yollarda bulunan küçük a\u011faç gruplar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu belir­tilmi\u015ftir. \u0130nsan topluluklar\u0131n\u0131n kentsel orman kaynaklar\u0131 ile ili\u015fkisi de biçim, fonksiyon ve politikalar, bitki materyalinin seçimi ve yönetimi olarak s\u0131ralan­m\u0131\u015ft\u0131r (Konijnendijk, Randrup, Andersen, 2001).\n<\/p>\n

    \n2003 y\u0131l\u0131nda Ohio Eyalet Üniversitesinde Ormanc\u0131l\u0131k ve Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 program\u0131nda Kent Ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, insan aktivitesinin egemen oldu\u011fu ormanla\u015fm\u0131\u015f ekosistemlerin yönetimi olarak aç\u0131klanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 her a\u011faç ve a\u011faç toplulu\u011funun üzerine ayr\u0131 ayr\u0131 dikkatin toplan­mas\u0131 yerine bir bütün olarak kent ormanlar\u0131n\u0131n yönetimini içeren ekolojik bir yakla\u015f\u0131m olmas\u0131 nedeniyle geleneksel ormanc\u0131l\u0131k ve a\u011façland\u0131rmalardan farkl\u0131l\u0131k gösterdi\u011fi belirtilmi\u015ftir. Kent ormanc\u0131s\u0131 ise kent, \u015fehir ve köyler ile iç içe olan ya da yak\u0131nlar\u0131nda bulunan a\u011faç ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131ndan sorumlu olan ki\u015fi olarak ifade edilmi\u015ftir (Usda, 2004).\n<\/p>\n

    \nKaynak:<\/strong> Peyzaj Mimar\u0131 Murat ERMEYDAN, 2005 " KENT ORMANLARININ PLANLANMASI \u0130STANBUL ÖRNE\u011e<\/strong>\u0130"Bahce\u015fehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü  Yüksek Lisans Tezi,\u0130stanbul<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Do\u011fan\u0131n uyumlu bir üyesi olarak ya\u015fayan insan, ilk kez neoli­tik ça\u011fda yerle\u015fik düzene geçerek çevresini kendi istek ve ihtiyaçlar\u0131na göre de\u011fi\u015ftirmek suretiyle do\u011fay\u0131 etkilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 6000 y\u0131l önce ba\u015flayan bu sürecin baz\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lara göre Güney Çin, Hindistan ve Mezopotamya ile birlikte Anadolu'da da ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu olgunun getirdi\u011fi baz\u0131 olanaklar dünya nüfusunda ilk […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-761","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orman-ve-ormancilik-bilgileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172638,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/761\/revisions\/172638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=761"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}