{"id":765,"date":"2007-03-15T22:23:00","date_gmt":"2007-03-15T22:23:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:33","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:33","slug":"kent-ormanlarinin-islevleri-765","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kent-ormanlarinin-islevleri-765","title":{"rendered":"Kent Ormanlar\u0131n\u0131n \u0130\u015flevleri"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp; <\/p>\n<p>\n<span class=\"gs-wm-wrap\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/images\/stories\/urban_forester.jpg\" border=\"0\" alt=\"urban_forester\" title=\"urban_forester\" hspace=\"10\" vspace=\"5\" width=\"450\" height=\"300\" align=\"left\" \/><i class=\"gs-wm-badge\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span>Do\u011fal hayat\u0131n destek sisteminin &ouml;nemli bir elementi olan a\u011fa&ccedil;lar, ayn\u0131 zamanda kentsel ya\u015fam\u0131n s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lebilir olmas\u0131nda olduk&ccedil;a etkin rol oynarlar. Kentlerde yer alan a\u011fa&ccedil;lar sadece rekreasyonel ama&ccedil;lara hizmet etmezler ayn\u0131 zamanda kent ekolojisinin temelini olu\u015ftururlar. Yery&uuml;z&uuml;nde bitki topluluklar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 b&uuml;y&uuml;k oranda iklimle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ancak bunun tam tersi olarak bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml; de iklimi etkiler. Bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml;n&uuml;n bir b&ouml;lgeye olan etkisi, b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; ve yo\u011funlu\u011fu ile ili\u015fkilidir (Kuchelmeister, 2000).\n<\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p>\n<strong>1. Kent Ormanlar\u0131n\u0131n Ekolojik \u0130\u015flevleri<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>1.1. Kent \u0130klimini \u0130yile\u015ftirme ve Hava Kalitesini Y&uuml;kseltme<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, kentin ekolojik ko\u015fullar\u0131n\u0131 toplum ya\u015fam\u0131na uygun \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilmektedir. Bitkilerin fizyolojik fonksiyonlar\u0131 gere\u011fi uygun ko\u015fullarda yapt\u0131klar\u0131 &ouml;z&uuml;mleme ile karbon dioksiti t&uuml;ketip oksijen &uuml;rettikleri iyi bilinir. Kentsel ortamlarda solunum ile insanlar taraf\u0131ndan ger&ccedil;ekle\u015ftirilen oksijen t&uuml;ketimine benzinli motorlar\u0131n, ya\u011f, k&ouml;m&uuml;r ve gazl\u0131 \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131n yanma ile b&uuml;y&uuml;k miktardaki t&uuml;ketimleri de eklenmektedir. Bitkilerin karbondioksiti t&uuml;ketip oksijeni &uuml;retmekle ger&ccedil;ekle\u015ftirdikleri do\u011fal temizleme i\u015flevinde kent ormanlar\u0131 b&uuml;y&uuml;k paya sahip olmakta, ayr\u0131ca olu\u015f&shy;turduklar\u0131 orman havas\u0131, hava vitamini diye isimlendirilen insan organiz&shy;mas\u0131na yararl\u0131 &ouml;zel kar\u0131\u015f\u0131mlar i&ccedil;ermektedir (&Uuml;rgen&ccedil;, 1998).\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, kentin hava kalitesinin ar\u0131t\u0131lmas\u0131nda da olduk&ccedil;a &ouml;nemli i\u015flevleri yerine getirmektedir. Kent &ccedil;evresindeki kirletici kaynaklardan gelen partik&uuml;l ve aerosolleri yaprak y&uuml;zeyleri ile tutmak, absorbe etmek ve hava hareketlerini yava\u015flatarak yere d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerini sa\u011flamakta kentin havas\u0131n\u0131n kir&shy;lenmesini &ouml;nlemektedir. Ye\u015fil ku\u015faklar zararl\u0131 gazlar\u0131 yapraklar\u0131 ile k\u0131smen absorbe ederek, k\u0131smen de tutarak ya\u011f\u0131\u015flarla &ccedil;&ouml;z&uuml;n&uuml;p topra\u011fa kar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Kentler &ccedil;evresindeki ta\u015f, toprak ve maden ocaklar\u0131 gibi hammadde kaynaklar\u0131 ile toz &uuml;reten end&uuml;striyel tesisler, kentlerin hava kalitesini boz&shy;maktad\u0131r. A\u011fa&ccedil;lar ve ormanlar r&uuml;zg&acirc;rlarla ta\u015f\u0131nan tozlar\u0131n tutulmas\u0131nda olduk&ccedil;a etkili i\u015flevler &uuml;stlenirler. Yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, kenti saran bir ye\u015fil ku\u015fa\u011f\u0131n arkas\u0131nda, havadaki kur\u015fun oran\u0131n\u0131n % 85 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir (Keller, 1979).\n<\/p>\n<p>\nKentsel mek&acirc;nlar &ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de beton ve asfalt y&uuml;zeylerle kapl\u0131 olduklar\u0131 i&ccedil;in kent havas\u0131n\u0131n nem a&ccedil;\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatabilecek nem kaynaklar\u0131ndan yoksundurlar. Bu nedenle, kentlerin havas\u0131 do\u011fal ve k\u0131rsal alanlardaki havaya g&ouml;re daha kurudur. Kent ormanlar\u0131, di\u011fer kentsel ye\u015fil alanlarla bir&shy;likte yapt\u0131klar\u0131 transpirasyon vas\u0131tas\u0131yla kent havas\u0131n\u0131n d&uuml;\u015f&uuml;k d&uuml;zeylerdeki ba\u011f\u0131l nemini y&uuml;kseltmekte ve serinlik etkisi yaratmaktad\u0131r. Almanya&#39;n\u0131n Frankfurt kentinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, kenti &ccedil;evreleyen sadece 50-100 mt geni\u015flikteki orman ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n evapotranspirasyona ba\u011fl\u0131 olarak kent merkezine oranla hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 3,5 derece azaltt\u0131\u011f\u0131, hava nemini de % 5 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir (Olembo, Rham, 1987).\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;Kent ormanlar\u0131 ayr\u0131ca kuvvetli esen r&uuml;zg&acirc;rlar\u0131n ve f\u0131rt\u0131nalar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 keserek zararlar\u0131n\u0131 &ouml;nle&shy;mekte, kent i&ccedil;i hava hareketlerini d&uuml;zenlemekte ve s\u0131cakl\u0131k ekstremlerini azaltarak kent i&ccedil;i iklimini yumu\u015fatmaktad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nPeyzaj Mimar\u0131 Frederick Law Olmsted 19. yy. da Newyork&#39;taki Central Park&#39;\u0131 olu\u015ftururken b&ouml;ylesi parklar\u0131n &#39;kentlerin ci\u011feri&quot; oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Ger&ccedil;ekten a\u011fa&ccedil;lar, &ccedil;al\u0131lar, otsu perennialler, &ouml;rt&uuml; bitkileri, t\u0131rman\u0131c\u0131-sar\u0131l\u0131c\u0131 bitkiler, &ccedil;imler, mevsimlik &ccedil;i&ccedil;ekler, hem tek ba\u015flar\u0131na hem de gruplar halinde kullan\u0131lmalar\u0131 ile kent ortam\u0131nda bir&ccedil;ok i\u015flevlere sahiptirler.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Kaynak:<\/strong> Peyzaj Mimar\u0131 Murat ERMEYDAN, 2005 &quot;&nbsp;<strong>KENT ORMANLARININ PLANLANMASI \u0130STANBUL &Ouml;RNE\u011e<\/strong>\u0130&quot;Bahce\u015fehir &Uuml;niversitesi Fen Bilimleri Enstit&uuml;s&uuml;&nbsp; Y&uuml;ksek Lisans Tezi,\u0130stanbul\n<\/p>\n<p>\nYap\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu&ccedil;lar\u0131 ile bunu daha a&ccedil;\u0131k&ccedil;a g&ouml;rebi&shy;liriz. Her y\u0131l Chicago kentsel ye\u015filinin 15 metrik ton CO<sub>2<\/sub>, 89 metrik ton NO<sub>2<\/sub>, 89 metrik ton S0<sub>2<\/sub>, 191 metrik ton O<sub>3<\/sub>, 212 metrik ton partik&uuml;l tut&shy;tu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bitkilerin (&ouml;zellikle a\u011fa&ccedil;lar\u0131n) gaz halindeki kirleticileri, stomalar\u0131 ile absorbe ederek fotosentez ile onlar\u0131 daha az zararl\u0131 molek&uuml;llere &ccedil;evirdikleri bilinmektedir. Kent a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\u0131n, k\u0131rsal a\u011fa&ccedil;lardan 15 kez daha fazla &#39;C&#39; absorbe etti\u011fi Texas orman idaresi taraf\u0131ndan belirtilmi\u015ftir (Scheer, 2001).\n<\/p>\n<p>\nOrmanlar, rasgele bir araya gelmi\u015f a\u011fa&ccedil;lar de\u011fil, &ccedil;e\u015fitli t&uuml;rlerin, &ccedil;e\u015fitli bitki tiplerinin bir arada denge olu\u015fturduklar\u0131 &#39;Bitki &Ouml;rt&uuml;leri&#39;dir. Ormanlarda yaz s\u0131caklar\u0131 a&ccedil;\u0131k alanlara g&ouml;re 5-8,5 <sup>o<\/sup>C daha d&uuml;\u015f&uuml;k, k\u0131\u015f\u0131n ise 1,6-2,8 <sup>o<\/sup>C daha s\u0131cakt\u0131r. ABD&#39;de yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda orman alanlar\u0131nda %50&#39;ye varan ya\u011f\u0131\u015f fazlas\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r (&Ccedil;a\u011flar, 1992).\n<\/p>\n<p>\n<strong>1.2. Su Kaynaklar\u0131n\u0131n Kullan\u0131m D&ouml;ng&uuml;s&uuml; Ve Korunmas\u0131n\u0131 D&uuml;zenleme<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nY&uuml;zeysel ak\u0131\u015fa ge&ccedil;en sular\u0131n do\u011fal ormanlarda %18, &ccedil;ay\u0131rlarda %36, &ccedil;\u0131plak alanlarda %56 oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. &Uuml;lkemizde zaman zaman g&ouml;r&uuml;len sellerin nas\u0131l &ouml;nlenece\u011fi kendili\u011finden ortaya &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r. R&uuml;zgar h\u0131z\u0131n\u0131n %30 d&uuml;\u015fmesi nem kayb\u0131n\u0131 %20 azaltmaktad\u0131r (Lovejoy, 1973).\n<\/p>\n<p>\nBir makilik alanda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada; ayn\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;lerdeki 2 parselden, bitkisiz alanda 125 kez daha fazla toprak kayb\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r (Anonim, 1996).\n<\/p>\n<p>\nB&uuml;t&uuml;n bu &ouml;rnek&shy;ler, bitkilerin klimatik ekstremleri yumu\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, canl\u0131lar i&ccedil;in daha ya\u015fa&shy;nabilir bir s\u0131\u011f\u0131nak olu\u015fturdu\u011funu hatta baz\u0131 do\u011fal felaketleri &ouml;nledi\u011fini g&ouml;stermektedir.\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131 \u015fehirlere su temininin g&uuml;vence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131nda &ouml;nemli rol oynarlar. Kent ormanlar\u0131 ya\u011f\u0131\u015flarla gelen sular\u0131n kentler &ccedil;evresin&shy;deki topraklara s\u0131zmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rarak y&uuml;zeysel ak\u0131\u015fla ortaya &ccedil;\u0131kan ka&shy;y\u0131plar\u0131 azaltmaktad\u0131r. B&ouml;ylece kentin hidrolojik d&ouml;ng&uuml;s&uuml;n&uuml; d&uuml;zenleyen &ouml;nemli bir elementi olu\u015fturmaktad\u0131r (Murray, 1996).\n<\/p>\n<p>\nAt\u0131k sular, kentsel ekosistemler i&ccedil;in &ouml;nemli bir sorundur. Kent ormanlar\u0131, bu sular\u0131n yeterli ar\u0131t\u0131mdan ge&ccedil;irilmesi sonras\u0131nda tekrar do\u011faya kazand\u0131r\u0131labilece\u011fi uygun ortamlard\u0131r. B&ouml;ylece su kaynaklar\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu b&ouml;lgelerde hem kent ormanlar\u0131n\u0131n yeti\u015fme ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek, hem de kentler &ccedil;evresindeki akiferlerin hidrolojik dengelerine katk\u0131 sa\u011flamak m&uuml;mk&uuml;n olabilmektedir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>1.3. Toprak Koruma<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, hassas ortamlarda kurulan kentler &ccedil;evresinde eroz&shy;yon ve heyelan etkilerine kar\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 korurlar. &Ouml;zellikle vejetasyonun seyrek ve e\u011fimlerin y&uuml;ksek oldu\u011fu yama&ccedil; arazilerde biyolojik m&uuml;hendislik tekniklerine uygun kurulan kent ormanlar\u0131nda, tarak koruma i\u015flevi di\u011fer i\u015flevlerine g&ouml;re &ouml;n plana ge&ccedil;er. Kurak ve yar\u0131 kurak b&ouml;lgelerde yer alan kentlerde ise r&uuml;zgar erozyonunun yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar\u0131n giderilmesine &ouml;nemli katk\u0131lar sa\u011flarlar.\n<\/p>\n<p>\n<strong>1.4. &Ccedil;&ouml;pl&uuml;k ve At\u0131k Depolama Alanlar\u0131n\u0131 Islah Etme<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n&Ccedil;&ouml;pl&uuml;kler, kentsel ya\u015fam\u0131n do\u011furdu\u011fu ka&ccedil;\u0131n\u0131lmaz bir olgudur. Ortalama bir yakla\u015f\u0131mla her insan\u0131n g&uuml;nde 1 kg &ccedil;&ouml;p &uuml;retti\u011fi hesap edilmek&shy;tedir. &Ccedil;&ouml;pl&uuml;kler, genellikle belli bir uzakl\u0131k g&ouml;zetilmekle birlikte kentleri &ccedil;evreleyen zonlarda tesis edilmektedir. \u0130\u015flevini tamamlayan, gaz &ccedil;\u0131k\u0131\u015f\u0131, fer&shy;mantasyon vb. bak\u0131m\u0131ndan yeterli bir dura\u011fanl\u0131k d&uuml;zeyine gelen &ccedil;&ouml;pl&uuml;kler, yeniden do\u011faya kazand\u0131r\u0131lma &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131na konu edilmektedir. &Ccedil;&ouml;p depo alanlar\u0131, sosyal de\u011ferleri bak\u0131m\u0131ndan &ouml;zellikle g&ouml;n&uuml;ll&uuml; kurulu\u015flar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 da sa\u011flanarak a\u011fa&ccedil;land\u0131r\u0131lmakta ya da ko\u015fullar uygun oldu\u011funda rekreasyon alanlar\u0131na d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;r&uuml;lmektedir (Boudru, 1992).\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, kentsel bitki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 at\u0131klar\u0131n tekrar do\u011faya kazand\u0131r\u0131labilece\u011fi uygun ortamlard\u0131r. Fakir &uuml;lke ve b&ouml;lgelerde yakacak olarak de\u011ferlendirilen bu at\u0131klar, &ccedil;o\u011fu geli\u015fmi\u015f &uuml;lke ve b&ouml;lgelerde &ouml;\u011f&uuml;t&uuml;lm&uuml;\u015f halde kent ormanlar\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Kentler &ccedil;evresin&shy;deki &ccedil;\u0131plak ve degrade alanlarla dolgu sahalar\u0131, kent ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n &ccedil;evre sorunlar\u0131na &ccedil;&ouml;z&uuml;m getiren di\u011fer bir i\u015flevini olu\u015fturur. Dolgu materyali i&ccedil;inde yer alan ve &ccedil;evre kirlili\u011fine yol a&ccedil;an &ouml;zellikle a\u011f\u0131r metaller, a\u011fa&ccedil;lar taraf\u0131n&shy;dan absorbe edilerek zarars\u0131z hale getirilmektedir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>1.5. Biyolojik &Ccedil;e\u015fitlili\u011fi Koruma<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131 ve kentsel ye\u015fil doku, kentsel biyolojik &ccedil;e\u015fitlili\u011fin temeli konumundad\u0131r. Ses yans\u0131malar\u0131 ile ho\u015f etkiler yaratan ku\u015flar\u0131n, bir &ccedil;ok sevimli hayvanlar\u0131n, faydal\u0131 b&ouml;ceklerin bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kent i&ccedil;i ve kent &ccedil;evre&shy;si ye\u015fil alanlar, genel anlamda ekolojik dengeye katk\u0131 sa\u011flayan fauna &ccedil;e\u015fitli&shy;li\u011fine uygun zemin haz\u0131rlayan ortamlard\u0131r. IUCN taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131r&shy;malar, kentlerde uygun bir ye\u015fil alan \u015febekesinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n biyolojik &ccedil;e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesine hizmet etti\u011fini, kentleri &ccedil;evreleyen ye\u015fil ku\u015faklar ve lineer parklar gibi ye\u015fil kulvarlar\u0131n, ayn\u0131 zamanda biyolo&shy;jik kulvarlara d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; ortaya koymu\u015ftur (Kuchelmeister, 2000).\n<\/p>\n<p>\n<strong>2. Kent Ormanlar\u0131n\u0131n Sosyal \u0130\u015flevleri<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.1. Kent Halk\u0131n\u0131n Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na Katk\u0131 Sa\u011flama<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n\u0130nsanlar\u0131n dikkati ile &ccedil;evresi aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi belirten bir teori geli\u015ftirmi\u015ftir. Buna g&ouml;re h\u0131zl\u0131 seyreden ara&ccedil;lar, parlayan neon lambalar\u0131 ve g&ouml;z al\u0131c\u0131 renkleri ile kent ya\u015fam\u0131 insanda s&uuml;rekli gerilimlere neden olmaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar g&ouml;ster&shy;mektedir ki bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml; ve do\u011fa kendili\u011finden anl\u0131k dikkatimizi takviye etmekte, duyu organlar\u0131m\u0131z\u0131 dinlendirmekte ve bize taze enerji vermektedir. Ye\u015fil alanlara gitmek bizi rahatlatmakta ve konsantrasyonumuzu g&uuml;&ccedil;lendirmektedir (N\u0131lsson, Randrup, 1997).\n<\/p>\n<p>\nA\u011fa&ccedil;lar\u0131n sahip oldu\u011fu hijyenik etkilerin i&ccedil;inde psikolojik i\u015flevleri kent halk\u0131 i&ccedil;in &ccedil;ok &ouml;nemli bir etkidir. \u0130ki taraf\u0131 y&uuml;ksek yap\u0131 kitleleriyle &ccedil;evrili bir alanda &ouml;l&ccedil;e\u011fini kaybeden insan a\u011fa&ccedil;l\u0131kl\u0131 bir alanda kendini daha huzurlu hissedecektir. A\u011fa&ccedil;lar\u0131n insanlar &uuml;zerindeki psikolojik etkileri sahip olduklar\u0131 form &ouml;zelliklerine g&ouml;re de de\u011fi\u015fir. \u0130nsanlar &uuml;zerinde da\u011f\u0131n\u0131k formlu a\u011fa&ccedil;lar rahatl\u0131k duygusu uyand\u0131r\u0131rken piramidal formlu a\u011fa&ccedil;lar ise disiplin duy&shy;gusunu uyand\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n&Ccedil;e\u015fitli kaynaklara g&ouml;re ormanlar\u0131n insanlar &uuml;zerine yapt\u0131\u011f\u0131 dinlendirici etkiler \u015fu \u015fekilde a&ccedil;\u0131klanmaktad\u0131r;\n<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li>Orman\u0131 olu\u015fturan a\u011fa&ccedil;lar\u0131n tac\u0131 g&ouml;lgeleme etkisi ile g&uuml;ne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n insan cildi &uuml;zerindeki nitelik ve nicelik olarak etkisini 1\/3 oran\u0131nda azaltmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>G&ouml;ze gelen \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetinin azalmas\u0131, g&ouml;z&uuml;n &ccedil;evreyi alg\u0131lamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakta, ayr\u0131ca ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k retina &uuml;zerinde olumlu etki yapmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>R&uuml;zg&acirc;r\u0131n orman i&ccedil;inden ge&ccedil;erken frenlenmesi, sert hava hareketlerinin cilt &uuml;zerindeki mekanik kurutucu etkisini azaltmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Transprasyon sonucu atmosfere verilen nem, hem &ccedil;evre atmosferini serin&shy;letmekte, hem de havadaki kat\u0131 par&ccedil;ac\u0131klar\u0131n &ccedil;&ouml;kmesini sa\u011flamaktad\u0131r. B&ouml;ylece akci\u011ferlerin temiz ve nemli havay\u0131 solumas\u0131 kolayla\u015fmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>S\u0131cakl\u0131k, nem ve r&uuml;zg&acirc;r\u0131n ortakla\u015fa etkisi sonucu olu\u015fan Biyoklimatik Konfor Etkisi orman &ouml;rt&uuml;s&uuml; alt\u0131nda mevsimlere g&ouml;re de\u011fi\u015fmekle birlikte a&ccedil;\u0131k alana g&ouml;re daha s\u0131k ya\u015fanmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>A\u011fa&ccedil;lar\u0131n &ccedil;i&ccedil;ek, yaprak ve &ccedil;e\u015fitli salg\u0131lar\u0131ndan yayd\u0131klar\u0131 kokular, yaprak&shy;lar\u0131n r&uuml;zg&acirc;rda sal\u0131nmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda &ccedil;\u0131kard\u0131klar\u0131 sesler, ayr\u0131ca ku\u015flar\u0131n ve b&ouml;ceklerin sesleri genelde kent insan\u0131 i&ccedil;in de\u011fi\u015fik izlenimlerdir.<\/li>\n<li>Bu &ouml;zelliklere ek olarak insan\u0131n kentteki yo\u011fun ta\u015f\u0131t ve yaya trafi\u011fi bask\u0131s\u0131 olmayan, g&uuml;venli bir ortamda bulundu\u011funu hissetmesi bile rahatlat\u0131c\u0131 ve dinlendirici etki olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\nYukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu &ouml;zellikler ormanlar\u0131n ancak belirli kapal\u0131l\u0131kta, ya\u015fl\u0131 a\u011fa&ccedil;lardan olu\u015fan b&ouml;l&uuml;mleri i&ccedil;in ge&ccedil;erlidir. Buradaki a\u011fa&ccedil;lar\u0131n d&uuml;zg&uuml;n g&ouml;vdeli olmalar\u0131 da &ouml;nemli de\u011fildir. Ancak y&uuml;ksekten ta&ccedil;lanm\u0131\u015f olmalar\u0131 mek&acirc;n\u0131n i&ccedil; a&ccedil;\u0131c\u0131 (ferah) olarak alg\u0131lanmas\u0131 ve tac\u0131n alt\u0131n&shy;da harekete, aktif dinlenceye olanak vermesi bak\u0131m\u0131ndan &ouml;nemlidir. \u0130\u015fletme ormanlar\u0131nda aranan d&uuml;zg&uuml;n g&ouml;vdelerin yerine bu ormanlarda e\u011fri, kovuk, &ccedil;atal g&ouml;vdeli vb. a\u011fa&ccedil;lar ziyaret&ccedil;iler i&ccedil;in daha da ilgin&ccedil; olabilir.\n<\/p>\n<p>\nPsikolojik a&ccedil;\u0131dan da kent ormanlar\u0131n\u0131n kent halk\u0131n\u0131n ruh ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 &uuml;zerinde k&uuml;&ccedil;&uuml;msenmeyecek d&uuml;zeyde olumlu etkileri vard\u0131r. Her \u015fey&shy;den &ouml;nce insanlara kent ortam\u0131nda do\u011fa ile temas etme, zamana ve de mevsimlere g&ouml;re do\u011fada olu\u015fan de\u011fi\u015fimleri g&ouml;zlemleme olana\u011f\u0131 vererek do\u011fa ile b&uuml;t&uuml;nle\u015fmelerini sa\u011flarlar. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara g&ouml;re ye\u015fil renk insanlarda mutluluk, rahatl\u0131k ve huzur duygular\u0131 uyand\u0131rmaktad\u0131r. Penceresinden koruluk ve a\u011fa&ccedil;lar\u0131n g&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; bir hastane odas\u0131ndaki hasta&shy;lar\u0131n di\u011ferlerine g&ouml;re daha &ccedil;abuk iyile\u015ftikleri, t\u0131p uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan &ouml;nemle belirtilmektedir (Kuchelmeister, Braatz, 1993).\n<\/p>\n<p>\nDaha &ouml;nce de belirtildi\u011fi gibi, kent havas\u0131n\u0131n ar\u0131t\u0131m\u0131 ve oksijen bak\u0131m\u0131ndan oran\u0131n\u0131 art\u0131rma gibi i\u015flevleri, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na sunduklar\u0131 en &ouml;nemli hizmetlerdendir. Kent ormanlar\u0131, kent &ccedil;evresindeki ula\u015f\u0131m ve end&uuml;striyel tesislerden kaynaklanan g&uuml;r&uuml;lt&uuml;y&uuml; &ouml;nleyerek ya da azaltarak kent halk\u0131n\u0131 g&uuml;r&uuml;lt&uuml; kirlili\u011finden korumaktad\u0131r. S\u0131k olu\u015fturulmu\u015f 30 mt geni\u015fli\u011findeki bir plantasyon, g&uuml;r&uuml;lt&uuml;y&uuml; ko\u015fullara g&ouml;re 5 &#8211; 15 desibel d&uuml;zeyinde azaltabilmektedir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.2. G&ouml;rsel G&uuml;zellikler Sunma<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKentlerin &ccedil;evresindeki ormanlar estetik a&ccedil;\u0131dan, kentin kat\u0131 ve keskin hatl\u0131 olu\u015fumlar\u0131n\u0131 yumu\u015fat\u0131rlar, kontrast \u015fekil ve tekst&uuml;rler olu\u015fturarak ilgin&ccedil; ve etkileyici g&ouml;r&uuml;n&uuml;mler yarat\u0131rlar. Kentin yak\u0131n &ccedil;evresindeki end&uuml;striyel tesisler, hammadde kaynaklar\u0131, &ccedil;&ouml;pl&uuml;kler ve di\u011fer g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml; arzu edilmeyen alanlar\u0131n s\u0131n\u0131rlanma ve saklanmalar\u0131nda &ouml;nemli g&ouml;revler &uuml;stlenirler (Aslanbo\u011fa, 1976).\n<\/p>\n<p>\n&Ouml;zellikle end&uuml;strile\u015fmi\u015f \u015fehirlerde kentsel ye\u015fil dokunun pasif peyzaj etkisiyle bile kent halk\u0131n\u0131n fiziksel ve ruhsal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na &ouml;nemli katk\u0131lar\u0131 s&ouml;z konusudur. Kent ormanlar\u0131, &ouml;zellikle kentin ana giri\u015f ve &ccedil;\u0131k\u0131\u015flar\u0131ndaki yollar\u0131n etraf\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 ye\u015fil doku ile ziyaret&ccedil;ilerin kent hakk\u0131ndaki ilk izlenimlerini olumlu y&ouml;nde etkilemekte ve kente prestij kazand\u0131rmaktad\u0131r (Cabanel, 1989).\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.3. Do\u011fa Ve &Ccedil;evre E\u011fitimi \u0130&ccedil;in Ortam Olu\u015fturma<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, git gide &ouml;nem kazanan kent halk\u0131n\u0131n &ccedil;evre e\u011fitimi ve &ccedil;evre bilincinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda &ouml;nemli roller &uuml;stlenmektedir. &Ouml;zellikle geli\u015fmekte olan &uuml;lkelerin end&uuml;strile\u015fmi\u015f &ccedil;o\u011fu kentlerindeki kent korular\u0131, botanik bah&ccedil;eleri, hayvanat bah&ccedil;eleri, b&uuml;y&uuml;k akvaryumlar ve arboretumlar gibi tesisler, kent halk\u0131n\u0131n fauna ve floray\u0131 daha iyi tan\u0131malar\u0131nda, ekolojik dengedeki rollerini daha iyi kavramalar\u0131nda &ouml;nemli hizmetler vermektedir. Kent a\u011fa&ccedil;lar\u0131 ve kent orman&shy;lar\u0131 kolay kavranabilir &ouml;zellikleri ile do\u011fa ve &ccedil;evre e\u011fitimi i&ccedil;in hem ana &ccedil;er&ccedil;eve, hem de en uygun bir ba\u015flang\u0131&ccedil; konusudur.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.4. Rekreatif Hizmetler Verme<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, kent halk\u0131n\u0131n a&ccedil;\u0131k hava rekreasyonu ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmesi;&nbsp; ko\u015fu, y&uuml;r&uuml;y&uuml;\u015f gibi &ccedil;e\u015fitli sportif aktiviteleri ger&ccedil;ek&shy;le\u015ftirebilmesi i&ccedil;in olduk&ccedil;a elveri\u015fli ortamlard\u0131r. Uygun d&uuml;zenlemelerle her gelir grubuna mensup kent halk\u0131n\u0131n rekreatif ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 m&uuml;mk&uuml;n k\u0131larlar.\n<\/p>\n<p>\n<strong>3. Kent Ormanlar\u0131n\u0131n Ekonomik \u0130\u015flevleri<\/strong><em> <\/em>\n<\/p>\n<p>\n<strong>3.1. Yapacak Ve Yakacak Odun Hammaddesi Sa\u011flama<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent ormanlar\u0131, &ouml;zellikle fakir ve geli\u015fmekte olan &uuml;lkelerin k&uuml;&ccedil;&uuml;k kent&shy;lerindeki yakacak odun ihtiyac\u0131n\u0131 % 25 &#8211; 90 oran\u0131nda kar\u015f\u0131layabilmektedir. Bu oran, fakir kent halk\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k gelirinin &ouml;nemli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; yakacak odun almak i&ccedil;in harcamak durumunda oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha b&uuml;y&uuml;k anlam kazanmaktad\u0131r. Zira yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, fakir &uuml;lke ve b&ouml;lge kentlerindeki insanlar\u0131n y\u0131ll\u0131k gelirlerinin ortalama % 30 &#8211; 40&#39;\u0131n\u0131 yakacak odunun temini i&ccedil;in harcamak durumunda olduklar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Kent ormanlar\u0131, yakacak odunu yan\u0131nda yerel a\u011fa&ccedil; end&uuml;strisinin hammadde ihtiyac\u0131na da kaynak olu\u015fturabilmektedir (Kuchelmeister, Braatz, 1993).\n<\/p>\n<p>\n<strong>3.2. Bitkisel Besin Maddeleri Sa\u011flama<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nFakir &uuml;lkelerdeki kent ormanlar\u0131, estetik ve ekolojik i\u015flevleri yan\u0131n&shy;da g\u0131da temini i&ccedil;in de bir kaynak olarak g&ouml;r&uuml;lmektedir. &Ccedil;o\u011fu Asya, Afrika ve Latin Amerika &uuml;lkelerinde di\u011fer i\u015flevleri yan\u0131nda kent ormanlar\u0131n\u0131n geleneksel bitkisel besin &uuml;retimi i\u015flevleri halen g&uuml;ncelli\u011fini korumaktad\u0131r. &Ccedil;in&#39;in ba\u015fkenti Pekin&#39;de Belediye Orman B&uuml;rosu&#39;nun &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131 ile meyveliklerin kent i&ccedil;i ve &ccedil;evresindeki a\u011fa&ccedil;l\u0131 alanlar i&ccedil;indeki oran\u0131 % 17&#39;ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bitkisel besin maddeleri sa\u011flama kent tar\u0131m\u0131 boyutuyla geli\u015fmi\u015f &uuml;lkelerde de git gide &ouml;nem kazanan bir faaliyete d&ouml;n&uuml;\u015fm&uuml;\u015f durumdad\u0131r. Geli\u015fmekte olan &uuml;lke kentlerinde kentler &ccedil;evresinde tesis edilen meyvelikler, ekolojik ve estetik i\u015flevleri ile birlikte kent halk\u0131n\u0131n bitkisel besin maddeleri ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kent i&ccedil;i alle tesislerinde meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda dikkat &ccedil;ekici art\u0131\u015flar g&ouml;zlenmektedir (Dembner, 1993).\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Do\u011fal hayat\u0131n destek sisteminin &ouml;nemli bir elementi olan a\u011fa&ccedil;lar, ayn\u0131 zamanda kentsel ya\u015fam\u0131n s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lebilir olmas\u0131nda olduk&ccedil;a etkin rol oynarlar. Kentlerde yer alan a\u011fa&ccedil;lar sadece rekreasyonel ama&ccedil;lara hizmet etmezler ayn\u0131 zamanda kent ekolojisinin temelini olu\u015ftururlar. Yery&uuml;z&uuml;nde bitki topluluklar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 b&uuml;y&uuml;k oranda iklimle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ancak bunun tam tersi olarak bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml; de iklimi etkiler. Bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml;n&uuml;n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-765","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orman-ve-ormancilik-bilgileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=765"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172634,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/765\/revisions\/172634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=765"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}