{"id":770,"date":"2007-03-15T22:41:00","date_gmt":"2007-03-15T22:41:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:33","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:33","slug":"kent-ormanlarinin-planlanmasina-iliskin-temel-kriterler-ve-yontemler-770","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kent-ormanlarinin-planlanmasina-iliskin-temel-kriterler-ve-yontemler-770","title":{"rendered":"Kent Ormanlar\u0131n\u0131n Planlanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Temel Kriterler ve Y\u00f6ntemler"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp; <\/p>\n<p>\nG&uuml;n&uuml;m&uuml;zde insanlar\u0131n b&uuml;y&uuml;k bir k\u0131sm\u0131 kentlere yerle\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Fakat artan insan oran\u0131na g&ouml;re kentin ekolojisi a&ccedil;\u0131s\u0131ndan herhangi bir iyile\u015ftirme &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kentlerin insanlar &uuml;zerindeki negatif etkileri g&uuml;n ge&ccedil;tik&ccedil;e artmaktad\u0131r. Kentin do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131n geri kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda ormanlar\u0131n \u015fehirlerin merkezine kadar girmesinin gereklili\u011fi ge&ccedil;te olsa anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n\u015eehir planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra kentler olu\u015fturulur; fakat bizim &uuml;lkemizde &ccedil;ekirdek bir kentin etraf\u0131na (&ouml;zellikle tarihi dokusu olan \u015fehirlerde) geli\u015fig&uuml;zel insan yerle\u015fimleri, sanayi ve di\u011fer &ouml;nemli fonksiyonlar d&uuml;zensiz bir \u015fekilde olu\u015fturuluyor. B&ouml;ylece orman alanlar\u0131 ve mevcut ormanlar h\u0131zla kentlerde yok olmaya mahkum olmu\u015f oluyor. Tar\u0131m alan\u0131 zaten hem toprak olarak hem de hava kirlili\u011fi (asit ya\u011fmurlar\u0131, fosil yak\u0131tlar vs.) bak\u0131m\u0131ndan yok olmu\u015ftur.\n<\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p>\n<strong>1. Kent Orman\u0131n\u0131n Sahip Olmas\u0131 Gereken Temel Kriterler<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent orman\u0131 olarak tespit edilecek alan\u0131n, &ouml;ncelikle baz\u0131 temel kriterlere sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu kriterler;\n<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li>Kent orman\u0131, kentin i&ccedil;inde veya &ccedil;ok yak\u0131n &ccedil;evresinde bulunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Orman karakterine, yani kendini yenileyebilme a\u015famas\u0131nda ve belli bir kapal\u0131l\u0131\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. <\/li>\n<li>Do\u011fal karakteri bozulmayarak aynen korunabilmelidir. <\/li>\n<li>&Ccedil;ok ama&ccedil;l\u0131 bir kullan\u0131m &ouml;zelli\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r. Ana ama&ccedil; rekreasyon ve koruma (biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik, toprak-su koruma, yaban hayat\u0131, orijinal peyzaj alanlar\u0131 gibi) olmak &uuml;zere, odun\/odun d\u0131\u015f\u0131, bitkisel materyal &uuml;retim alanlar\u0131, e\u011fitim-ara\u015ft\u0131rma ve k&uuml;lt&uuml;rel ama&ccedil;l\u0131 alanlar gibi kullan\u0131m zonlar\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Kent orman\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda temel ama&ccedil;, do\u011fal orman karakterini s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lebilir ve dengeli bir \u015fekilde korumak ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu ama&ccedil;la, bir kent park\u0131 gibi tasarlanmamal\u0131 ve &ccedil;ok say\u0131da yap\u0131sal tesis bulunmamal\u0131d\u0131r. Kent orman\u0131 &ouml;zellikle giri\u015f b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde veya sadece belirli kullan\u0131m alanlar\u0131nda k\u0131r gazinosu, seyir kuleleri, tuvaletler, &ccedil;ocuk bah&ccedil;esi, spor alanlar\u0131, piknik alanlar\u0131, otoparklar gibi temel tesislere yer verilmelidir. Yap\u0131sal tesis gerekiyorsa kesinlikle do\u011fal yap\u0131yla uyumlu olmal\u0131 ve beton g&ouml;r&uuml;n&uuml;mlere yer verilmemelidir. Ayr\u0131ca orman i&ccedil;inde ara&ccedil;la her yere gidilecek \u015fekilde tasarlanmamal\u0131d\u0131r. <\/li>\n<li>Kent insanlar\u0131na &ouml;zellikle &ccedil;e\u015fitli rekreasyonel olanaklar sunabilmeli, her bir rekreasyonel etkinlik i&ccedil;in tasar\u0131m a\u015famas\u0131nda en iyi \u015fekilde analiz edilmeli ve ta\u015f\u0131ma kapasiteleri belirlenmeli ve do\u011fal turizm etkinliklerine &ouml;ncelik verilmelidir.<\/li>\n<li>Yo\u011fun ziyaret&ccedil;ilerin yararlanabilece\u011fi bir konumda ve &ccedil;ok ama&ccedil;l\u0131 kullan\u0131m i&ccedil;in yeterli b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011fe sahip olmal\u0131d\u0131r. Bel&ccedil;ika&#39;da (Flanders Long Term Forestry Plan) genellikle yeni kent orman\u0131 minimum alan b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; 100ha olarak kabul edilmektedir. &Uuml;lkemizde ise kentsel alanda ki\u015fi ba\u015f\u0131na d&uuml;\u015fen ye\u015fil alan miktar\u0131 en az 10 m<sup>2<\/sup> ve en fazla 40 m<sup>2<\/sup> olarak d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml;nde ve kent birimi en az 45 000 n&uuml;fusu temsil etti\u011fine g&ouml;re, kent orman\u0131 i&ccedil;in d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lmesi gereken alan b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; en az 45 ha olmal\u0131d\u0131r. Kent n&uuml;fusu artmas\u0131 oran\u0131nda, kent orman\u0131 b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; de o oranda art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>&Ouml;zellikle hafta i&ccedil;i ve hafta sonlar\u0131nda ziyaret edilebilecek \u015fekilde yerle\u015fim yerlerinden m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011fu kadar yak\u0131n mesafede ve kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131labilmelidir.<\/li>\n<li>Kentin fiziksel yap\u0131s\u0131na, ekolojisine ve peyzaj\u0131na estetik ve i\u015flevsel &ouml;nemde de\u011ferler sa\u011flamal\u0131, ye\u015fil dokuyu g&uuml;&ccedil;lendirmeli ve b&uuml;t&uuml;nl&uuml;k sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Suni olarak tesis edilecek veya tamamlama yap\u0131lacak kent orman\u0131nda, gelecekteki estetik ve i\u015flevsel ama&ccedil;lara ve plan kararlar\u0131na g&ouml;re t&uuml;r se&ccedil;imi yap\u0131lmal\u0131 ve bitki kompozisyon yap\u0131s\u0131 belirlenmelidir. <\/li>\n<\/ul>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n<strong>2. Kent Ormanlar\u0131n\u0131n Planlamas\u0131 \u0130&ccedil;in Gerekli Veriler<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent Orman\u0131 olarak planlanacak alan imar planlar\u0131nda ye\u015fil alan kriterinde olmal\u0131 ya da imar plan\u0131nda gerekli de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak kamu mal\u0131 olduktan sonra planlama a\u015famas\u0131na ge&ccedil;ilmelidir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.1. Arazinin Do\u011fas\u0131 Ve Do\u011fal Potansiyeli<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nJeolojik yap\u0131s\u0131 ve y&uuml;zey bi&ccedil;imi planlama a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ccedil;ok &ouml;nemlidir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; toprak yap\u0131s\u0131na g&ouml;re gerekli bitkilerin se&ccedil;imi yap\u0131l\u0131r. Sert zemin &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da arazinin yap\u0131s\u0131 ve y&uuml;zey \u015fekli &ouml;nemlidir. &Ccedil;ok e\u011fimli arazilerde sadece bitkilendirme &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131p gerekli erozyon tedbirleri de al\u0131nd\u0131ktan sonra insanlar\u0131n ula\u015f\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca &ccedil;ok ekstrem jeomorfolojik yap\u0131ya sahip alanlar\u0131n (ba\u015fkala\u015f\u0131m kayalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu b&ouml;lgeler, k&uuml;k&uuml;rtl&uuml; topraklar, ma\u011faralar, farkl\u0131 toprak katmanlar\u0131n\u0131n bir arada oldu\u011fu yerler vs.) do\u011fal yap\u0131s\u0131 tahrip edilmeden, korunarak s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lebilir kullan\u0131ma a&ccedil;\u0131lmal\u0131d\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.2. Toprak<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nToprak tipi ve &ouml;zellikleri; Kent orman\u0131 olarak planlanacak alan\u0131n toprak s&ouml;rveyi &ccedil;\u0131kart\u0131l\u0131r. Toprak tipi yada tipleri incelenir. Gerekiyorsa toprak \u0131slah\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yol &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131 ve bitkisel &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131n kriterlerini belirlemede &ouml;nemli bir veridir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.3. Hidrolojik Ko\u015fullar<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nY&uuml;zey suyu, yer alt\u0131 suyu ve su kalitesi analiz &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n &ouml;nemli bir a\u015famas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bitkilerde suyu seven bitkiler, susuzlu\u011fa dayanabilenler, batakl\u0131klar\u0131 kurutanlar gibi&nbsp; bir&ccedil;ok istekleri olan canl\u0131lard\u0131r. Proje sahas\u0131nda su olur fakat kalitesi bak\u0131m\u0131nda kullanamayaca\u011f\u0131m\u0131z nitelikte olabilir. Proje sahas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 havza koruma alan\u0131na girebilir, bu gibi durumlar tasar\u0131m a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ouml;nemlidir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.4. \u0130klim &Ouml;zellikleri<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nYa\u011f\u0131\u015flar y\u0131l\u0131n hangi aylar\u0131nda, ne kadar ya\u011f\u0131\u015f d&uuml;\u015f&uuml;yor? S\u0131cakl\u0131k durumu yaz aylar\u0131nda ka&ccedil; dereceye kadar y&uuml;kseliyor ve bu durumu ne kadar muhafaza ediyor. Yine k\u0131\u015f aylar\u0131nda ka&ccedil; derece minimuma inip ve bu \u015fekilde ne kadar kal\u0131yor. Bitkiler a&ccedil;\u0131s\u0131ndan en d&uuml;\u015f&uuml;k ve en y&uuml;ksek s\u0131cakl\u0131klar ve kald\u0131klar\u0131 zaman dilimi &ccedil;ok &ouml;nemlidir. R&uuml;zgar y&ouml;n&uuml; olarak da&nbsp; kuzeyden mi, g&uuml;neyden mi, lodos mu, poyraz m\u0131, r&uuml;zgarl\u0131 ge&ccedil;en zaman dilimi planlama a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ccedil;ok gereklidir. Mikro klima planlama alan\u0131n\u0131n mikro klimas\u0131 en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar incelenmelidir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.5. Flora ve Fauna<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nProje sahas\u0131nda mevcut do\u011fal bitki &ouml;rt&uuml;s&uuml; ve t&uuml;rleri incelenir. Mevcut bitki dokusu o y&ouml;reye uyum sa\u011flam\u0131\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f demek oldu\u011fundan bitki se&ccedil;imi konusunda elimizde &ouml;nemli bir veridir. Yine fauna bak\u0131m\u0131ndan da o b&ouml;lgeye has fauna ara\u015ft\u0131rmas\u0131 gereklidir. Proje alan\u0131na g&ouml;re yaban hayat\u0131 haritas\u0131 &ccedil;\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ku\u015f t&uuml;rleri, kelebek &ccedil;e\u015fitleri vs. &Ccedil;\u0131kar\u0131lan bu harita planlama a\u015famas\u0131nda e\u011fitim, g&ouml;zetleme, foto\u011fraf &ccedil;ekme, koruma gibi aktivitelerde kullan\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>2.6. Proje Sahas\u0131nda Korunmas\u0131 Gerekli Yap\u0131lar<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKent Orman\u0131 olarak planlayaca\u011f\u0131m\u0131z alan\u0131n i&ccedil;inde yap\u0131 alanlar\u0131, do\u011fal koruma alanlar\u0131, end&uuml;stri alanlar\u0131 k&uuml;lt&uuml;rel koruma alan\u0131, an\u0131tlar gibi yap\u0131lar yer alabilir, planlama kriterleri a&ccedil;\u0131s\u0131ndan bu tarz verilerde &ouml;nemli olup planlama kriterlerini &ouml;nemli &ouml;l&ccedil;&uuml;de etkiler. Planlama alan\u0131 i&ccedil;erisinde tarihi yap\u0131lar (su kemerleri, k&ouml;pr&uuml;ler, kal\u0131nt\u0131lar gibi) bulunabilir. Planlama da var olan yap\u0131lardan yararlanarak projelendirme, do\u011fal kimli\u011fe uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Kaynak:<\/strong> Peyzaj Mimar\u0131 Murat ERMEYDAN, 2005 &quot;&nbsp;<strong>KENT ORMANLARININ PLANLANMASI \u0130STANBUL &Ouml;RNE\u011e<\/strong>\u0130&quot;Bahce\u015fehir &Uuml;niversitesi Fen Bilimleri Enstit&uuml;s&uuml;&nbsp; Y&uuml;ksek Lisans Tezi,\u0130stanbul<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; G&uuml;n&uuml;m&uuml;zde insanlar\u0131n b&uuml;y&uuml;k bir k\u0131sm\u0131 kentlere yerle\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Fakat artan insan oran\u0131na g&ouml;re kentin ekolojisi a&ccedil;\u0131s\u0131ndan herhangi bir iyile\u015ftirme &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kentlerin insanlar &uuml;zerindeki negatif etkileri g&uuml;n ge&ccedil;tik&ccedil;e artmaktad\u0131r. Kentin do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131n geri kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda ormanlar\u0131n \u015fehirlerin merkezine kadar girmesinin gereklili\u011fi ge&ccedil;te olsa anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eehir planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra kentler olu\u015fturulur; fakat bizim &uuml;lkemizde &ccedil;ekirdek bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orman-ve-ormancilik-bilgileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172629,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions\/172629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=770"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}