Merhabalar.<\/p>\n
Narda çatlama sorunun ile Akkuyu’ da nükleer santral kurulmas\u0131 aras\u0131nda çok ciddi bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r. Bak\u0131n\u0131z aç\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n
Narda çatlama, üreticiler için ciddi bir ekonomik sorundur. <\/strong><\/p>\n Bak\u0131n\u0131z konu ile ilgili 26.10.2011 tarihli Yeni As\u0131r Gazetesinin haberine:<\/p>\n “Denizli’de nar çatlad\u0131 üretici zarara u\u011frad\u0131<\/p>\n Türkiye nar üretiminin yüzde 15’ini kar\u015f\u0131layan kentte ya\u011f\u0131\u015flarla, gece ve gündüz aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k fark\u0131, meyveyi olumsuz etkiledi.<\/p>\n Denizli’de, hem ya\u011fmur hem de gece ile gündüz aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k fark\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131 nedeniyle a\u011façlardan hasad\u0131 yap\u0131lamayan nar çatlad\u0131. \u0130hracata kilogram\u0131 bir liradan gönderilen nar çatlay\u0131nca, kilogram\u0131 35-40 kuru\u015ftan meyve suyu fabrikalar\u0131na sat\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n Türkiye’nin nar üretiminin yüzde 15’ini kar\u015f\u0131layan Denizli’de üretici zor duruma dü\u015ftü.” 1<\/sup><\/p>\n HASAN DURNA (DEN\u0130ZL\u0130) \/ 26.10.2011<\/p>\n nükleer santral kalsiyum kaynaklar\u0131n\u0131 etkiler<\/p>\n Ka\u015f ve çevresindeki narlar\u0131n çatlamas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile üreticiler nardan bekledikleri geliri elde edememektedir.<\/p>\n Üreticiler narda çatlaman\u0131n sebebinin ya\u011f\u0131\u015flar oldu\u011funu dü\u015fünmektedir. Do\u011frudur.<\/p>\n Ancak bilinmelidir ki toprak kalsiyum bak\u0131m\u0131ndan dengeli oldu\u011funda ve bu kalsiyum bitkiye yeterince geçti\u011finde meyvelerde çatlama en az seviyede olmakta, ço\u011funlukla olmamaktad\u0131r.<\/p>\n Toprak besleme aç\u0131s\u0131ndan kalsiyum önemli bir kaynakt\u0131r<\/strong><\/p>\n Asl\u0131nda ya\u011fmur çatlaman\u0131n dolayl\u0131 sebebidir. Siz meyveye uygun besinleri verdi\u011finide çatlama olmaz. Nitekim sizin narlar çatlarken kom\u015funuzun nar\u0131nda çatlak olmayabilir. Bu durumda biliniz ki kom\u015funuz kalsiyum kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Çünkü,<\/p>\n Bilimsel aç\u0131klama: Kalsiyum noksanl\u0131\u011f\u0131nda meristem dokular\u0131n büyümesi yava\u015flar, noksanl\u0131k belirtileri önce büyüme noktalar\u0131nda ve genç yapraklarda kendini gösterir. Genç yapraklar deforme olur ve yaprak kenarlar\u0131nda siyah ve kahverengi nekrozlar olu\u015fur. Noksanl\u0131ktan zarar gören dokularda hücre duvarlar\u0131 eridi\u011finden buralar\u0131 yumu\u015fak bir yap\u0131 al\u0131r.<\/p>\n Herkesin anlayaca\u011f\u0131 dilden aç\u0131klama:<\/strong> nar kabu\u011fu kalsiyum eksikli\u011finden çatlar (detay aç\u0131klamas\u0131 yukar\u0131da, anlayan anlamayana anlats\u0131n)<\/p>\n <\/p>\n Ancak kalsiyum toprakta çok zor ilerleyen bir besindir. Bunun iyi yanlar\u0131 topra\u011fa kalsiyum verdi\u011finizde yapaca\u011f\u0131n\u0131z fazla verme hatalar\u0131n\u0131n çok önemli olmamas\u0131 (bitkiye zarar vermemesi) ve verilen kalsiyumun y\u0131llarca toprakta kalabilmesi; her sene yeniden i\u015flem yapma zorunlulu\u011funun olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kötü yan\u0131 ise ürün verme a\u015famas\u0131na gelmi\u015f bitkide kalsiyum eksikli\u011fi oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunu gidermek için topraktan kalsiyum verilmeye geç kal\u0131nm\u0131\u015f olur. Ürün için olan kalsiyum o y\u0131ll\u0131k yapraktan verilir. Ancak bu a\u015famada sonraki y\u0131llar için gerekli toz kalsiyumun da topraktan verilmesi gerekir.<\/p>\n Burada toz kalsiyum dedi\u011fimiz tar\u0131m kireci, dolomit denilen bir madenden üretilebilir. Bak\u0131n\u0131z meslekta\u015f\u0131m Amaç Keskin konuyu bilimsel \u015fekilde nas\u0131l aç\u0131klam\u0131\u015f (herkesin anlayaca\u011f\u0131 \u015fekilde özetini yapaca\u011f\u0131m ben sonunda, h\u0131zl\u0131 geçebilirsiniz):<\/p>\n “Kireç terimi normal olarak toprak asitli\u011fini düzeltmek için kullan\u0131lan kalsiyumlu bile\u015fiklere verilen bir isimdir. Bu isim alt\u0131nda, yani kireç denince, prensip olarak ö\u011fütülmü\u015f kireç ta\u015f\u0131 ve tebe\u015fir akla gelir. Bunlar\u0131n içeri\u011fi de kalsiyum karbonatt\u0131r. Pek çok ülkede magnezyumlu kireç ta\u015f\u0131 yataklar\u0131 yayg\u0131n bir \u015fekilde bulunmaktad\u0131r. Yani bu yataklar magnezyum karbonat ve kalsiyum karbonat kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 halindedir. Bu malzemeler geni\u015f oranda tar\u0131mda kireçleme i\u015flerinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Magnezyumlu kireç ta\u015flar\u0131, mat sar\u0131 renkte dar \u015feritler halinde bulunabildi\u011fi gibi, bazen lokal sert magnezyum kireç ta\u015flar\u0131 halinde de bulunabilir. Rengi kur\u015funi, kirm\u0131z\u0131ms\u0131 kur\u015funi renklerede olabilece\u011fi gibi, içerisinde saf olmayan maddeler az miktarda bulunsa bile, bu maddeler bu ta\u015flar\u0131n kireçlemede kullan\u0131lmas\u0131na negatif bir etkide bulunmazlar. Magnezyumlu kireç ta\u015flar\u0131n\u0131n içerisinda bulunan magnezyum karbonat oran\u0131 % 3’ten % 45’e kadar de\u011fi\u015fik oranlarda bulunabilir. Ancak % 15’ten fazla magnezyum oksit (MgO) içerenler magnezyumlu kireç ta\u015f\u0131 olarak sat\u0131labilir. Böyle yüksek oranda magnezyum içeren kireç ta\u015flar\u0131na çifte karbonatl\u0131 kireç ta\u015flar\u0131 (CaCO3 MgCO3) veya dolomit denebilir. Bütün dolomitik kireç ta\u015flar\u0131n\u0131n saf kireç ta\u015f\u0131na göre daha az aktif oldu\u011fu, kimyasal reaksiyona daha yava\u015f girdi\u011fi, hatta asitlerle bile daha yava\u015f reaksiyona girdi\u011fi bilinmektedir. Bu özellik, yava\u015f etki sitenen ko\u015fullarda çok yararl\u0131 olabilir. Bir kireçleme malzemesi olarak magnezyumlu karbonat, kalsiyum karbonattan daha etkilidir. 84 kg saf magnezyum karbonat, 100 kg kalsiyum karbonat\u0131n nötralizasyon de\u011ferine e\u015fittir. Yani ayn\u0131 dereceki toprak asitli\u011fini nötralize edebilir. Yani, magnezyumlu kireç ta\u015flar\u0131n\u0131n nötrzlizasyon de\u011feri adi kireç ta\u015f\u0131na göre çok daha yüksektir. Durum böyle oldu\u011funa göre, % 35 magnezyom karbonatl\u0131 bir malzemenin nötralizasyon de\u011feri 61 iken, saf kalsiyum karbonat\u0131n nötralizasyon de\u011feri 56 olmaktad\u0131r. Bununla birlikte pratik amaçlar için, magnezyumlu kireç ta\u015flar\u0131 ö\u011fütülmü\u015f kireç ta\u015f\u0131 ve tebe\u015firle e\u015fde\u011fer olarak kabul edilebilece\u011fi gibi, daha üstün bir nötralizasyon de\u011ferine sahip oldu\u011fu da kabul edilebilir. En geni\u015f kullan\u0131lan ve en uygun magnezyumlu kireç ta\u015f\u0131 \u015fekli, ö\u011fütülmü\u015f olan tipi, yani dolomittir. Ö\u011fütülmü\u015f dolomitin kullan\u0131lmas\u0131, saklanmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 son derece kolayd\u0131r. Kalsiyum karbonatl\u0131 kireç ta\u015flar\u0131 için geçerli standartlar dolomit için de geçerlidir. Örne\u011fin, arazi \u0131slah\u0131nda kullan\u0131lacak olan ö\u011fütülmü\u015f dolomitin en az % 40’\u0131n\u0131n 150 mm elekten geçmesi gerekir. Bundan daha ince ö\u011fütülmesinin pratikte hiç bir yarar\u0131 yoktur ve tar\u0131msal amaçl\u0131 kullan\u0131mlar için uygun de\u011fildir. Bununla birlikte, bazen piyasaya daha kaba ö\u011fütülmü\u015f malzemeler de ç\u0131kar\u0131l\u0131r ve yerine göre tar\u0131mda kullan\u0131l\u0131r. Bu tip malzemelerin tümünün 5 mm’lik elekten, % 20’sinin de 150 mm elekten geçmesi gereklidir. Daha iri haz\u0131rlanm\u0131\u015f dolomitin ise, tamam\u0131n\u0131n 5mm’lik elekten, en az % 15’inin ise 150 mm elekten geçmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Bu \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f malzemeler, daha ince ö\u011fütülmü\u015f kireç ta\u015flar\u0131na göre daha etkilidir, yani nötralizasyon de\u011ferine e\u015fittir. Ancak çabut etki beklenen ko\u015fullar için çok kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fildir. Bununla birlikte, fazla ya\u011f\u0131\u015f alan bölgelerde, kaba ö\u011fütülmü\u015f dolomit, y\u0131kanmaya kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Normal veya kaba ö\u011fütülmü\u015f magnezyumlu kireç ta\u015flar\u0131, di\u011fer kireçleme malzemeleri gibi, problemsi olarak standart kireç da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 ile uygualanbilir ve tarlaya serpilebilir. Magnezyumlu Kireç Ta\u015flar\u0131n\u0131n Özel Kullan\u0131m Alanlar\u0131 Magnezyum en önemli bitki besin maddelerinden biridir. Yo\u011fun tar\u0131m yap\u0131lan ve az gübre kullan\u0131lan yerlerde, kumlu topraklarda magnezyum eksikli\u011fi görülür. Bu gibi topraklarda, asiditeyi düzeltmek için yap\u0131lacak kireçleme i\u015flemi için magnezyumlu kireç kullan\u0131lsa bile, magnezyum eksikli\u011fini gidermek uzun vadeli bir i\u015ftir.”2<\/sup><\/p>\n Özetle:<\/strong> Dolomit hem bir kalsiyum hem de magnezyum kayna\u011f\u0131d\u0131r. Hem besin eksikli\u011fi kar\u015f\u0131larken topra\u011f\u0131n bozulmu\u015f asitli\u011fini düzelterek topra\u011f\u0131 tamir eder.<\/p>\n Herkesin anlayaca\u011f\u0131 dilden aç\u0131klama:<\/strong> Bozulmu\u015f topra\u011fa kireç ta\u015f\u0131 (dolomit) vermek onu tedavi etmek için yap\u0131lacak en önemli \u015feylerden biri olabilir.<\/p>\n Peki, bir maden topra\u011fa yapay olarak verilmeli mi?<\/strong><\/p>\n E\u011fer siz topra\u011f\u0131 sürekli çapalam\u0131\u015f, yapay olarak sulam\u0131\u015f, yapay gübre ve ilaçlarla dengesini bozmu\u015f iseniz toprak kendini tedavi etmek için böyle bir madene yapay olarak ihtiyaç duyuyor. Do\u011fal bir alanda böyle bir ihtiyaç olmayacakt\u0131r.<\/p>\n Hangi kalsiyum kayna\u011f\u0131 kullan\u0131lmal\u0131?<\/strong><\/p>\n En uygun do\u011fal kalsiyum kaynaklar\u0131 organik kaynaklar olacakt\u0131r. Bu amaçla örne\u011fin y\u0131kanm\u0131\u015f, kurutulmu\u015f, toz haline getirilmi\u015f midye kabu\u011fu çok iyi bir kaynak olabilir. (Tatl\u0131 su midyesi tercih edilmelidir.) Bu bahsedilen organik kaynak, araziye en yak\u0131n kaynaktan elde edilmelidir. Örne\u011fin yak\u0131ndaki sübye i\u015fleme tesisinden al\u0131nan kalsiyum kabuklar\u0131n\u0131n tozu. Ekonomik ve ekolojik aç\u0131dan en do\u011frusu yak\u0131ndan yüzyüze (do\u011frudan al\u0131c\u0131 sat\u0131c\u0131 ile) ileti\u015fimli al\u0131\u015f veri\u015ftir. Ancak maalesef ki topra\u011f\u0131 organik kalsiyumla tedavi edebilecek kadar bol organik at\u0131k maddemiz yok. Büyük bir düzeltme için madenlere muhtaç gibiyiz.<\/p>\n E\u011fer maden kullan\u0131lacaksa ilçenize en yak\u0131n dolomit maden yata\u011f\u0131ndaki dolomitler kullan\u0131lmal\u0131. Örne\u011fin Ka\u015f (Antalya) bölgesindeki nar bahçeleri için dolomit Mersin Ayd\u0131nc\u0131k’ tan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yak\u0131nda uygun maden yoksa (maden sodyumlu ise vs. gibi tar\u0131ma uyumsuz ise) bir sonraki maden yata\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu durum hem ekonomik ve hem de ekolojik olarak çok faydalar sa\u011flar. A\u015fa\u011f\u0131daki haritada ye\u015fil i\u015faretli noktalar Türkiye’ deki önemli dolomit yataklar\u0131n\u0131 gösteriyor. Bunlar:<\/p>\n Mersin civar\u0131nda Ayd\u0131nc\u0131k, Mersin’ in kuzeyi, Hatay, Antakya; Malatya’ n\u0131n kuzeyi ve Kastamonu’ dan Marmara Adas\u0131na dek uzanan fay hatt\u0131 üzeri; K\u0131rklareli ve Edirne’ nin do\u011fusu; \u0130zmir Yar\u0131madas\u0131 3<\/sup><\/p>\n <\/p>\n