{"id":840,"date":"2007-03-28T00:00:00","date_gmt":"2007-03-28T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:31","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:31","slug":"buyuk-erime-840","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/buyuk-erime-840","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fck erime"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/span>"Bizler art\u0131k iklimi belirleyen süreç üzerinde etkili olabilen jeolojik unsurlar\u0131z" George Philander<\/em>.<\/span><\/p>\n

Dünya \u0131s\u0131n\u0131yor, hem de h\u0131zla. Peki bizler bu \u0131s\u0131nman\u0131n ne kadar\u0131ndan sorumluyuz?<\/strong><\/p>\n

\u015eu
\nanda Alaska'dan And Da\u011flar\u0131'n\u0131n karl\u0131 zirvelerine kadar her yer
\n\u0131s\u0131n\u0131yor, hem de h\u0131zla. S\u0131cakl\u0131klar geçti\u011fimiz yüzy\u0131ldan bu yana Dünya
\ngenelinde 0,6 C artt\u0131 ancak en so\u011fuk, en uzak noktalar çok daha fazla
\n\u0131s\u0131nd\u0131. Sonuçlar pek de iç aç\u0131c\u0131 de\u011fil. Buzullar eriyor, nehirler
\nkuruyor, k\u0131y\u0131lar erozyona u\u011fruyor ve yak\u0131nlarda ya\u015fayan topluluklar\u0131
\ntehdit ediyor.<\/p>\n

Yüzlerce y\u0131ld\u0131r ormanlar\u0131 kesiyor; kömür, petrol
\nve benzin yakarak bitkilerle okyanuslar\u0131n so\u011furabilece\u011finden çok daha
\nbüyük bir h\u0131zla karbon dioksit ve \u0131s\u0131y\u0131 tutan di\u011fer gazlar\u0131 atmosfere
\nsal\u0131yoruz. Atmosferdeki karbon dioksit düzeyi bugün, yüz binlerce y\u0131l
\nönce oldu\u011fundan çok daha yüksek. \u0130klim uzmanlar\u0131ndan George Philander,
\n"Bizler art\u0131k iklimi belirleyen süreç üzerinde etkili olabilen jeolojik
\nunsurlar\u0131z" diyor. <\/span><\/p>\n

\n
\nBaz\u0131 \u015füpheciler, "Hemen karar vermeyin"
\ndiyor. \u0130klim karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla ünlüdür. Bin y\u0131l önce Avrupa \u0131l\u0131mand\u0131 ve
\n\u0130ngiltere'de \u015farapl\u0131k üzümler yeti\u015fiyordu; 400 y\u0131l öncesine
\ngelindi\u011finde ise iklim de\u011fi\u015fmi\u015f, hava serinlemi\u015f ve Thames belirli
\naral\u0131klarla donmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u015eu andaki \u0131s\u0131nma da do\u011fan\u0131n kaprisi,
\ngeçici bir durum olamaz m\u0131? Uzmanlar, "Bundan çok da emin olmay\u0131n"
\ndiyor. Ku\u015fkusuz, izleyen sayfalarda okuyaca\u011f\u0131n\u0131z \u0131s\u0131nma belirtilerinin
\nbaz\u0131lar\u0131 iklimin do\u011fal ritmiyle aç\u0131klanabilir. Ancak gezegen genelinde
\nate\u015fi yükselten bir di\u011fer etken daha var. <\/p>\n

IPCC (BM
\nHükümetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli), yüzy\u0131l\u0131n sonuna kadar 1,5
\nila 5,5 C'lik bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 öngörüyor. Ancak \u0131s\u0131nma a\u015famal\u0131
\nolmayabilir. Ve baz\u0131 uzmanlar günümüzdeki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 bir
\niklimsel sendelemeyi h\u0131zland\u0131rabilece\u011fi konusunda kayg\u0131l\u0131. <\/p>\n

IPCC,
\niklim sisteminin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ve insan etkinliklerinin bunu nas\u0131l
\nde\u011fi\u015ftirdi\u011fini anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayan daha güçlü kan\u0131tlar\u0131 içeren üçüncü
\nde\u011ferlendirme raporunu 2001 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131. Bu de\u011ferlendirmeye göre,
\n"son 50 y\u0131lda gözlenen \u0131s\u0131nman\u0131n büyük bölümünün insan etkinliklerine
\nba\u011flanabilece\u011fi konusunda yeni ve daha güçlü kan\u0131tlar" vard\u0131r. <\/p>\n

Raporda
\nayr\u0131ca, küresel \u0131s\u0131nman\u0131n daha önce dü\u015fünülenden daha h\u0131zl\u0131 ve \u015fiddetli
\ngerçekle\u015fti\u011fi saptamas\u0131 da yer almaktad\u0131r. Ve iklim modellemeleri,
\nyanarda\u011f ve güne\u015f patlamalar\u0131 gibi do\u011fal iklim güçlerinin tüm bu
\n\u0131s\u0131nmay\u0131 aç\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor. <\/p>\n

IPCC, iklim de\u011fi\u015fiminin \u015fu anda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015fu kan\u0131tlar\u0131 gösteriyor:<\/strong>
\n*
\n1990 y\u0131l\u0131 bilinen en s\u0131cak ony\u0131l, 1998 ise en s\u0131cak y\u0131l olmu\u015ftur (Not:
\nBM Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre, 1998 kaydedilmi\u015f en s\u0131cak
\ny\u0131l olmaya devam ederken, 2002 en s\u0131cak ikinci y\u0131l olarak 2001'i de
\ngeride b\u0131rakt\u0131).
\n* Ortalama küresel yüzey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131kça, kar örtüsü ve buz alanlar\u0131 da azalm\u0131\u015ft\u0131r.
\n* Ortalama küresel deniz düzeyi yükselmi\u015ftir ve okyanuslar \u0131s\u0131nmaktad\u0131r.
\n*
\nBölgesel iklim de\u011fi\u015fiklikleri, özellikle de s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131, \u015fimdiye
\nkadar birçok fiziksel ve biyolojik sistemi etkilemi\u015ftir. Bu etkiler
\n\u015funlar\u0131 içermektedir:
\n– Buzullar\u0131n küçülmesi,
\n– Permafrost tabakas\u0131n\u0131n çözülmesi,
\n– Nehir ve göllerdeki buz tabakalar\u0131n\u0131n daha geç olu\u015fmas\u0131 ve daha erken erimesi,
\n– Orta-yüksek düzeydeki büyüme mevsimlerinin uzamas\u0131,
\n– Bitki ve hayvanlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler,
\n– Baz\u0131 bitki ve hayvan popülasyonlar\u0131nda azalma,
\n– A\u011façlar\u0131n erken çiçeklenmesi, böceklerin erken ortaya ç\u0131kmas\u0131, ku\u015flar\u0131n erken yumurtlamas\u0131
\n* Akdeniz bölgesi de tehlikeli iklim de\u011fi\u015fimi etkilerine kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z durumdad\u0131r.<\/p>\n

\u0130klim de\u011fi\u015fimi;<\/strong>
\nbesin üretimi, içme suyu kaynaklar\u0131 ve sürdürülebilir kalk\u0131nma için bir
\ntehdittir. Deniz düzeyinin yükselmesi, a\u015f\u0131r\u0131 do\u011fa olaylar\u0131 ve çölle\u015fme,
\nözellikle yoksul ülkelerde ya\u015fayan milyonlarca insan için büyük bir
\ntehlike olu\u015fturmaktad\u0131r. Bugün ekonomik zorluklar ya\u015fayan Akdeniz
\nülkeleri, büyük ölçekli, y\u0131k\u0131c\u0131 iklim felaketlerinin, yüksek ve önceden
\nkestirilemeyecek maliyetleriyle ba\u015fa ç\u0131kmak aç\u0131s\u0131ndan da en az beceriye
\nsahip ülkelerdir.<\/p>\n

Is\u0131nman\u0131n nedeni;<\/strong> son yüzy\u0131lda ciddi
\nbir art\u0131\u015f gösterdi\u011fi belirtilen küresel \u0131s\u0131nman\u0131n en önemli nedeni,
\nseragazlar\u0131n\u0131n (GHG) sanayile\u015fmeyle birlikte insano\u011flunun faaliyetleri
\nsonucu atmosfer içindeki emisyonlar\u0131n\u0131n çok önemli oranlarda artmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130klim
\nde\u011fi\u015fikli\u011fine neden olan ba\u015fl\u0131ca alt\u0131 tane seragaz\u0131 vard\u0131r. Bunlar\u0131n
\niçinde en önemlisi CO2 gaz\u0131d\u0131r ve toplam seragaz\u0131 miktar\u0131 içindeki pay\u0131
\n% 80 civar\u0131ndad\u0131r. Di\u011fer seragazlar\u0131 ise büyüklük s\u0131ras\u0131na göre Metan
\n(CH4), Azotoksit (N2O), Hidroflorokarbon (HFC), Perflorokarbon (PFC) ve
\nKükürtHekzaFlorid (SF6) olarak s\u0131ralanabilir.<\/p>\n

Seragazlar\u0131 içinde
\nen önemlisi olan CO2 gaz\u0131 sal\u0131m\u0131, çok önemli oranda ekonominin her
\nsektöründe kullan\u0131lan fosil yak\u0131tlar\u0131n (kömür, petrol, do\u011fal gaz)
\nyak\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Bu nedenle enerji politikalar\u0131 ve
\nçevre ili\u015fkisi, seragaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n azatl\u0131m\u0131 aç\u0131s\u0131ndan büyük önem
\narzetmektedir. <\/span>\n<\/p>\n

\n kaynak:http:\/\/zinderud.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

"Bizler art\u0131k iklimi belirleyen süreç üzerinde etkili olabilen jeolojik unsurlar\u0131z" George Philander. Dünya \u0131s\u0131n\u0131yor, hem de h\u0131zla. Peki bizler bu \u0131s\u0131nman\u0131n ne kadar\u0131ndan sorumluyuz? \u015eu anda Alaska'dan And Da\u011flar\u0131'n\u0131n karl\u0131 zirvelerine kadar her yer \u0131s\u0131n\u0131yor, hem de h\u0131zla. S\u0131cakl\u0131klar geçti\u011fimiz yüzy\u0131ldan bu yana Dünya genelinde 0,6 C artt\u0131 ancak en so\u011fuk, en uzak noktalar çok […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-840","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=840"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172495,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/840\/revisions\/172495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=840"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}