Dünyada oldu\u011fu gibi, ülkemizde de turunçgillerden en çok portakal yeti\u015ftirilir. Limon ve mandarin ise, birbirine yak\u0131n miktarlarda üretilir. En az miktarda yeti\u015ftirilen tür alt\u0131ntoptur.
\n
\n \u0130KL\u0130M
\n Turunçgiller Ülkemizde Akdeniz, Ege ve k\u0131smen de Do\u011fu Karadeniz bölgelerindeki, iklim \u015fartlar\u0131n\u0131n uygun oldu\u011fu yörelerde yeti\u015ftirilir.
\n Yeti\u015ftiricili\u011fini s\u0131n\u0131rlayan en önemli iklim olay\u0131, dü\u015fük s\u0131cakl\u0131klar (don)’d\u0131r. Türlerin dü\u015fük s\u0131cakl\u0131klara dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 farkl\u0131l\u0131klar gösterir.
\n Limon 0°C, portakal -2°C, alt\u0131ntop -3°C ve mandarin -4°C'nin alt\u0131nda zarar görür. Zarar\u0131n \u015fiddeti don olay\u0131n\u0131n süresine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Uzun sürerse zarar\u0131 da artar.
\n \u0130kinci önemli iklim faktörü, rüzgard\u0131r. Rüzgar hem \u015fiddetiyle (a\u011façlar\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131, meyve dökümü), hem de so\u011fuklu\u011fuyla turunçgillere zarar verir.
\n
\n ANAÇ
\n Akdeniz bölgesinde yeti\u015ftirilecek olan bütün çe\u015fitlerin, uygun anac\u0131 turunçtur. Satsuma mandarini yeti\u015ftirilecek yöreler için ise, anaç olarak
\n üç yaprakl\u0131 ve melezleri uygun olmaktad\u0131r. Melezlerden Troyer ve Carrizo kullan\u0131lmaktad\u0131r.
\n
\n TOPRAK
\n Dikimden önce arazinin topra\u011f\u0131, mutlaka analiz ettirilmelidir. Turunçgil kökleri topra\u011f\u0131n 5-120 cm derinli\u011finde bulunur. Turunçgil bahçesi tesis edilecek yerin toprak derinli\u011fi en az 1.5-2 m olmal\u0131d\u0131r. Turunçgiller, bitki besin maddelerince ve humusca zengin, süzek geçirgen topraklar\u0131 tercih ederler.
\n Turunçgiller için uygun topraklar; hafif ve orta a\u011f\u0131r yap\u0131da, iyi drene olabilen, gev\u015fek ve iyi havalanabilen, kumlu, kumlu-t\u0131nl\u0131, t\u0131nl\u0131, killi t\u0131nl\u0131 yap\u0131daki topraklard\u0131r. Bunlar içerisinde, süzek ve iyi havalanabilen kumlu-t\u0131nl\u0131 topraklar ise en uygun olan\u0131d\u0131r.
\n Taban suyu yüksek olan topraklar\u0131 hiç sevmez. Böyle yerlerde, mutlaka drenaj yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r bünyeli ve fazla kireçli topraklar da turunçgiller için tercih edilmez.
\n
\n TURUNÇG\u0130L BAHÇES\u0130 YER\u0130N\u0130N SEÇ\u0130M\u0130
\n Turunçgil yeti\u015ftiricili\u011finde bahçe yerinin seçimini bir çok faktör etkilemektedir. Genelde uygun bir bahçe yeri seçimi için üç temel özellik bulunmal\u0131d\u0131r.
\n – Yeti\u015ftirilecek tür ve çe\u015fit için en yüksek ve en dü\u015fük s\u0131cakl\u0131klar bak\u0131m\u0131ndan uygun, rüzgar zarar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f bir iklim,
\n – \u0130ç drenaja sahip, yeterince derin ve verimli, yeksenak bir toprak,
\n – Sulama için yeter miktarda ve iyi kalitede su.
\n Bahçe tesisi için seçilen alan özellikle s\u0131kça donlara maruz kalmamal\u0131, en az on y\u0131ll\u0131k iklim kay\u0131tlar\u0131 gözden geçirilmelidir. Don gölü olu\u015fumuna uygun çukur ve alçak araziler ile vadi tabanlar\u0131nda bahçe tesisinden kaç\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Fazla ya\u011f\u0131\u015f alan alçak arazilerde ise suyun drene edilebilme olanaklar\u0131 iyice incelenmelidir.
\n
\n BAHÇE TES\u0130S\u0130
\n Turunçgil yeti\u015ftiricili\u011fi için, öncelikle, kaliteli fidan üretimi veya temini gerekir.
\n Turunçgil yeti\u015ftiricili\u011finde yüksek verim ve kalite elde etmenin ilk ko\u015fulu, virüsten ari sertifikal\u0131 fidanlarla bahçe tesis etmektir. 1992 y\u0131l\u0131ndan beri Antalya Narenciye ve Serac\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü virüsten ari sertifikal\u0131 turunçgil a\u015f\u0131gözü ve fidan\u0131 üretmekte olup, fidan üreticilerinin ve turunçgil yeti\u015ftiricilerinin hizmetine sunmaktad\u0131r (\u015eekil 1).
\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 fidanlardan, iyi ürün elde edebilmek için, dikiminde de özen gösterilmesi gereklidir. Dikimden önce, arazi parsellere ayr\u0131l\u0131r. Yabanc\u0131 ot ve di\u011fer bitkiler temizlenir.
\n
\n
\n \u015eekil 1. Virüssüz turunçgil çö\u011fürleri.
\n
\n Kaliteli ve bol meyve elde edebilmek için, bahçenin kenar\u0131na rüzgark\u0131ran dikilmelidir (\u015eekil 2). Bunun için, yayvan ve dikine geli\u015fen serviler tercih edilir. Aralar\u0131 1 m'den daha s\u0131k olmamal\u0131d\u0131r.
\n
\n
\n \u015eekil 2. Rüzgark\u0131ranl\u0131 turunçgil bahçesi.
\n
\n Çizelge 1. Dikim mesafeleri.
\n TÜR VE ÇE\u015e\u0130T—————ARALIKLAR
\n Washington portakal\u0131———–7×7 m
\n Yafa-Valencia Portakal\u0131——–8×8 m
\n Limonlar————————-7×7 m
\n Satsuma mandarini————-5×5 m
\n Klemantin mandarini———–6×6 m
\n Alt\u0131ntoplar———————–8×8 m
\n
\n E\u011fer arazinin tesviyesi bozuksa, dikim öncesi tesviye yap\u0131l\u0131r. Daha sonra, önerilen dikim aral\u0131klar\u0131na göre, dikim yerleri i\u015faretlenir. Turunçgiller için kare dikim tercih edilir. Çe\u015fitlere göre, dikim aral\u0131klar\u0131 5 ila 8 m aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.
\n Ülkemizde, uygun dikim zaman\u0131 ilkbahar dönemidir. \u015eubat ortalar\u0131ndan nisan sonlar\u0131na kadar, dikime devam edilebilir. Dikimden önce, fidanlarda budama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Naylon (polietilen) torbalarda yeti\u015ftirilen fidanlarda da, dikim budamas\u0131 uygulanmal\u0131d\u0131r. Fidanlar\u0131n tutmas\u0131 ve geli\u015fmesi için, bu husus çok önemlidir. Naylon torbalardaki fidanlar, genellikle gölge evlerinde ve seralarda yeti\u015ftirildiklerinden; dikimden önce, topluca 10-15 gün süreyle, güne\u015f alt\u0131nda bekletilmelidir.
\n Dikimin derin olmamas\u0131na çok dikkat edilmelidir. Dikimden sonra topak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, fidan ba\u015f\u0131na, en az 35-40 litre can suyu verilmelidir. Dikimi yap\u0131lan fidanlar\u0131n gövdeleri, hava \u015fartlar\u0131na (özellikle güne\u015fe) kar\u015f\u0131 korumak amac\u0131yla kal\u0131n bir ka\u011f\u0131tla sar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Fidan büyüdükçe, ka\u011f\u0131d\u0131n yerine kireç badanas\u0131 yap\u0131labilir.
\n S\u0131k aral\u0131klarla dikilmi\u015f eski bahçelerden, yeterli miktarda ve kaliteli meyve elde etmek için, a\u011façlar\u0131n mutlaka seyreltilmesi gerekir. Bu suretle, her türlü bak\u0131m i\u015flemi de kolay uygulanabilir hale gelecektir. Seyreltme, verilen plana uygun olarak, kö\u015fegen do\u011frultusunda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n
\n BUDAMA
\n Budama; a\u011façlar\u0131n dengeli ve kuvvetli taç olu\u015fturmas\u0131; verimlilik süresinin uzat\u0131lmas\u0131; fazla ve kaliteli ürün elde edilmesi; uygun olmayan iklim ko\u015fullar\u0131yla, hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n olumsuz etkilerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131; zirai mücadelede ba\u015far\u0131n\u0131n artmas\u0131; hasatta kolayl\u0131k; baz\u0131 durumlarda, verimden dü\u015fmü\u015f a\u011façlar\u0131n yeniden kazan\u0131lmas\u0131 gibi, yararlar sa\u011flar.
\n \u015eekil budamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan fidanlar, bahçeye dikilince, 2-3 y\u0131l süreyle budama yap\u0131lmaz. E\u011fer fidanlarda \u015fekil budamas\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015fsa, bu i\u015flem bahçede uygulan\u0131r (\u015eekil 3).
\n
\n
\n \u015eekil 3. Turunçgil fidan\u0131nda \u015fematik olarak \u015fekil budamas\u0131.
\n
\n Fidan meyveye yat\u0131ncaya kadar, yaln\u0131z ana dallarla, bundan ç\u0131kan iskelet dallar\u0131 k\u0131salt\u0131l\u0131r. S\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yapan, istenmeyen sürgünler ç\u0131kar\u0131l\u0131r.
\n A\u011fac\u0131n ortas\u0131ndan geçip, çatalla\u015fma ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yaratan dallar, mutlaka al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n Budama öncesi ve budamada a\u011faç de\u011fi\u015ftirirken, budama aletleri mutlaka ilaçlarla muamele edilmelidir. Turunçgillerde budama zaman\u0131, k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131 tehlikesinin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131, a\u011façlar\u0131n yeteri kadar uyanmad\u0131\u011f\u0131, \u015eubat-Mart aylar\u0131d\u0131r. Ancak uçkurutan hastal\u0131\u011f\u0131yla bula\u015f\u0131k olan limon bahçeleri, s\u0131cak aylarda (Temmuz-A\u011fustos) budanmal\u0131d\u0131r. Genel olarak, dikkat edilecek hususlar \u015fu \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r:
\n Öncelikle kuru dallar al\u0131n\u0131r. Obur dallar\u0131n, büyümesine müsaade etmeden, her zaman al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Birbiri üzerine binmi\u015f ve sürtünme meydana getiren dallardan, alttaki dallar ç\u0131kart\u0131l\u0131r. Ba\u015f parmak ve daha kal\u0131n dallar\u0131n kesim yeri, kesimden bir gün sonra, mutlaka macunlanmal\u0131d\u0131r.
\n
\n TOPRAK \u0130\u015eLEME
\n Turunçgillerde, y\u0131ll\u0131k bak\u0131m i\u015flerinden toprak i\u015flemede; toprak ya i\u015flenmez yada en az düzeyde i\u015flenir. Toprak i\u015flemenin genelde amac\u0131, yabanc\u0131 otlar\u0131 imha etmektir. Bu i\u015flem uygun ot öldürücü ilaçlarla da yap\u0131labilir.
\n Akdeniz ve Ege bölgesi ko\u015fullar\u0131nda toprak; k\u0131\u015f\u0131n örtülü b\u0131rak\u0131larak, yaz\u0131n i\u015flenir. Turunçgiller, derin i\u015flenmeye çok hassas olup; bu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kökler, büyük oranda zarar görürler. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, meyve küçük kal\u0131r ve a\u011façlarda geli\u015fme yava\u015flar. Turunçgillerde en uygun toprak i\u015fleme derinli\u011fi, 8 ila 12 cm civar\u0131ndad\u0131r. Toprak, mutlaka tavl\u0131 oldu\u011fu zaman i\u015flenmelidir. Toprak i\u015fleme aletleri a\u011f\u0131r olmamal\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r i\u015fleme, topra\u011f\u0131n s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden olur; bu durumda a\u011façlar\u0131n beslenmesi engellenir.
\n
\n SULAMA
\n Genellikle, yaz aylar\u0131n\u0131n kurak geçti\u011fi; Akdeniz ve Ege Bölgelerinde, turunçgillerde sulama gerekir. Sulama suyu yeterli miktarda bulunmal\u0131 ve iyi kalite özellikleri ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Sodyum, klor ve bor gibi elementler, suda çok dü\u015fük miktarlarda bulunmal\u0131d\u0131r.
\n Ülkemizde, turunçgillerin sulanmas\u0131nda genellikle, çanak veya tava ile kar\u0131k usulü, uygulan\u0131r. Yeni kurulan turunçgil bahçelerinde, kar\u0131k usulü tercih edilmelidir.
\n Türlerin su ihtiyac\u0131 de\u011fi\u015fiktir. En çok limonlar su ister. Daha sonra birbirine yak\u0131n miktarlarda alt\u0131ntop ve portakallar gelir. En az su mandarinlere verilir. Y\u0131ll\u0131k su ihtiyac\u0131, 875-825 mm aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.
\n Sulama aral\u0131klar\u0131n\u0131n tespitinde, hava kurakl\u0131k durumu ve toprak yap\u0131s\u0131, en önemli faktörlerdir. Nisan-May\u0131s aylar\u0131nda ba\u015flayan sulamalar, havalar\u0131n çok kurak seyretti\u011fi, Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131nda, daha s\u0131k aral\u0131klarla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130klime ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan sulamalar, Ekim-Kas\u0131m aylar\u0131na kadar devam eder. Turunçgillerde 15 ila 35 gün arayla yap\u0131lacak yüzey sulamas\u0131 genellikle yeterlidir.
\n Damla ve ya\u011fmurlama sulama da, ülkemiz turunçgil bahçelerine girmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n, verim ve kalite art\u0131\u015f\u0131 yönünden önemli avantajlar\u0131 vard\u0131r. Özellikle sulama suyunun yetersiz oldu\u011fu yörelerde, ba\u015far\u0131yla kullan\u0131labilir.
\n
\n GÜBRELEME
\n Turunçgillerde tekni\u011fine göre gübreleme için, mutlaka yaprak ve toprak analizlerinin yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Analiz için yaprak ve toprak örnekleri, Eylül ortas\u0131ndan Kas\u0131m ba\u015f\u0131na kadar olan dönemde ve mutlaka uzman elemanlarca al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n Turunçgillerin gübrelenmesi ile ilgili, yaprak ve toprak analizleri Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131'na ba\u011fl\u0131 \u0130çel, Antalya, Alata ve \u0130zmir-Bornova'daki, uzman elemanlar\u0131n çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, modern laboratuvarlar\u0131 bulunan, ara\u015ft\u0131rma enstitülerinde yapt\u0131r\u0131labilmekte ve gübreleme tavsiyeleri buralardan k\u0131sa sürede al\u0131nabilmektedir. Gübrelerin mutlaka bu tavsiyeler do\u011frultusunda verilmesi gerekir.
\n Genelde, en fazla miktarda gübre limonlara, en az mandarinlere, orta derecede portakal ve alt\u0131ntoplara verilir. Gübrelemede, ilk uygulama Kas\u0131m-Aral\u0131k aylar\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bu devrede fosforlu ve potasl\u0131 gübrelerle, çiftlik gübresi; a\u011fac\u0131n taç hizas\u0131na aç\u0131lacak 15-20 cm derinlik ve geni\u015flikteki, çukur veya bant içerisine verilerek üzeri kapat\u0131l\u0131p bahçe sulan\u0131r.
\n Azotlu gübrelerin ilk uygulamas\u0131 ise, çiçeklenme devresinden önce yani tomurcuklanma dönemidir. Bu dönem genellikle \u015eubat sonu-Mart ba\u015f\u0131na rastlar. Azotlu gübre, a\u011façlar\u0131n taç çevresinde serpilerek verilir. 2. uygulama ise; May\u0131s ay\u0131 ortalar\u0131ndan, Haziran ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131na kadar olan devrede, sulama suyuyla birlikte yap\u0131l\u0131r.
\n Gerek gübre miktar\u0131nda, gerekse veri\u015f \u015fekil ve zamanlar\u0131nda, tavsiyelere mutlaka uyulmal\u0131d\u0131r.
\n
\n HORMON UYGULAMASI
\n Turunçgillerde bitki geli\u015fmesini düzenleyiciler (hormonlar) genellikle, meyve tutumunun artt\u0131r\u0131lmas\u0131, (Klemantin mandarini) amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. Bunlarla birlikte, baz\u0131 çekirdeksiz çe\u015fitlerde (Washington ve Yafa portakallar\u0131 ile alt\u0131ntoplar) haziran dökümü ve hasat önü dökümlerinin azalt\u0131lmas\u0131 için de kullan\u0131labilir. Bunun için, resmi kurulu\u015flardaki uzmanlara ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. Aksi halde, beklenilen amac\u0131n tam tersi bir tepki elde edilebilir.
\n Uygulamalarda, bu faydalar\u0131 sa\u011flamak üzere, ruhsat al\u0131nm\u0131\u015f maddeler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ruhsat\u0131 olmayan maddelerin kullan\u0131m\u0131; hem beklenen faydan\u0131n ç\u0131kmamas\u0131na neden olur, hem de insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yönünden zararlar meydana getirebilir.
\n
\n HASAT
\n E\u011fer y\u0131ll\u0131k bak\u0131m i\u015fleri tekni\u011fine göre yap\u0131lm\u0131\u015fsa; hasatta üreticinin yüzü gülecek ve daha çok ve daha kaliteli meyve elde edilecektir. Hasat, uzman i\u015fçiler taraf\u0131ndan ve tekni\u011fine uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Bütün ürünler gibi, turunçgillerin de, hasat zaman\u0131n\u0131n tespiti çok önemlidir. Zaman\u0131nda erken veya daha geç yap\u0131lacak hasat; meyve kalitesini dü\u015fürür ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Hasat, mutlaka olgun meyvelerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Olgunlu\u011fun tespitinde, genellikle meyvede usare oran\u0131, \u015feker, asitlik ve meyve kabuk rengi de\u011fi\u015fimleri göz önüne al\u0131n\u0131r. Esasen, uzun y\u0131llar boyunca hasat yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, hasat zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinde, fazla bir yan\u0131lma olmaz.
\n Hasat temizlenip ilaçlanm\u0131\u015f makasla yap\u0131lmal\u0131 ve saplar uzun b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Hasat s\u0131ras\u0131nda, hava aç\u0131k veya güne\u015fli olmal\u0131, a\u011façlar \u0131slak olmamal\u0131d\u0131r. Hasatta merdiven kullan\u0131lmal\u0131; hasat yap\u0131l\u0131rken a\u011façlara zarar verilmemelidir. Hasada ba\u015flarken, önce a\u011façlar\u0131n, etek dallar\u0131ndaki meyveler toplanmal\u0131d\u0131r. Hasat edilen meyvelerin zarar görmemesi için, toplama kaplar\u0131n\u0131n içleri, düzgün olmal\u0131 veya gerekli önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n Hasat edilen meyvelerden, bereli ve hastal\u0131kl\u0131 olanlar\u0131 ay\u0131kland\u0131ktan sonra, ta\u015f\u0131ma kaplar\u0131na konulmal\u0131d\u0131r. Ta\u015f\u0131ma kaplar\u0131, hastal\u0131k bula\u015fmalar\u0131n\u0131 önlemek için, do\u011frudan topra\u011fa konulmamal\u0131d\u0131r. Toplanm\u0131\u015f meyveler, bahçede bir gece bekletilmelidir.
\n
\n AMBALAJLAMA
\n Her ne kadar, hasat edilen meyveler, az miktarda olduklar\u0131nda, bahçenin kenar\u0131nda tasnif edilip ambalajlanabilirse de; meyve ço\u011fald\u0131\u011f\u0131nda ve iyi bir ambalaj yapmak için, mutlaka paketleme evleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Türkiye'de üretilen bütün meyveleri i\u015fleyecek kapasitede paketleme evleri bulunmaktad\u0131r. Bunlar yeti\u015ftirme bölgelerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r.
\n Ta\u015f\u0131ma kaplar\u0131 ile topluca paketleme evlerine getirilen meyveler, burada, bantlar üzerinde önce ay\u0131klan\u0131r, daha sonra y\u0131kama bölümlerinde, özel ilaçl\u0131 s\u0131v\u0131larla ve f\u0131rçalarla temizlenir. Gerekirse (özellikle ihracat için) mumlan\u0131r ve kurutulur. Daha sonra, çaplar\u0131na göre boylanarak, uygun boyutlardaki ambalaj sand\u0131klar\u0131na yerle\u015ftirilir. (\u015eekil 4) Bu suretle, meyveler iç ve d\u0131\u015f pazarlama için, haz\u0131rlanm\u0131\u015f olur.
\n
\n
\n \u015eekil 4. Ambalajlanm\u0131\u015f turunçgil meyveleri
\n
\n DEPOLAMA
\n Turunçgillerde en ihmal edilen hususlardan birisi de depolamad\u0131r. Halbuki, depolaman\u0131n çok önemli avantajlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar,
\n – A\u011faç üzerinde olu\u015fan kaliteyi, meyve tüketilinceye kadar muhafaza etmek,
\n – Pazara düzenli olarak meyve arz edilerek, fiyat istikrar\u0131 sa\u011flamak,
\n – Özellikle ihracat için, toplu ve düzenli meyve temin etmek;
\n Bu avantajlardan yararlanabilmek için, meyveler mutlaka, so\u011fuk depolara konularak muhafaza edilmelidir.
\n Turunçgil meyveleri, adi depolarda veya makineyle so\u011futulan depolarda muhafaza edilirler. K\u0131\u015f aylar\u0131nda, adi depo olarak havaland\u0131r\u0131labilen herhangi bir oda kullan\u0131labilir. Havalar \u0131s\u0131nd\u0131ktan sonra, bu odalarda meyve muhafaza edilmez. Ülkemizde, "yatak limonculu\u011fu" denilen i\u015flem, buna örnektir. K\u0131\u015f aylar\u0131nda hasat edilen limonlar, Mart ay\u0131na kadar üretildikleri yerlerdeki adi depolarda saklan\u0131r. Havalar \u0131s\u0131n\u0131nca, Ürgüp'teki tabii ma\u011faralara götürülür. Bu \u015fekilde limonlar, A\u011fustos ay\u0131na kadar muhafaza edilebilmektedir.
\n Meyveler, adi depoya veya makine ile so\u011futulan modern depolara konmadan önce, ambalajlanmal\u0131d\u0131r. Depolanacak meyveler, ambalajlanmadan önce veya ambalajlama s\u0131ras\u0131nda, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 mutlaka ilaçlanmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, so\u011fuk depolarda temizlenip ilaçlanmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lacak ilaçlar için, resmi kurulu\u015flardaki uzmanlara ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.
\n So\u011fuk depolara ambalajlanm\u0131\u015f meyveler, ambalaj kaplar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan hava geçebilecek \u015fekilde istiflenmelidir.
\n Turunçgil meyvelerinin depolanmas\u0131nda, nispi rutubet genellikle %85-90 olmaktad\u0131r. Depo s\u0131cakl\u0131klar\u0131 ile muhafaza süreleri, türler itibariyle a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.
\n
\n Mandarinler: 3-4 oC’ de 2-3 ay
\n Portakal : 5-6 oC’ de 5-6 ay
\n Alt\u0131ntoplar : 7-9 oC’ de 6-7 ay
\n Limonlar : 10-12 oC’ de 7-8 ay
\n Gerek hasat mevsiminin 9 ayl\u0131k döneme yay\u0131lmas\u0131, gerekse uzun say\u0131labilecek bir depolama süresine sahip olmalar\u0131 nedeniyle, turunçgil meyveleri, taze olarak pazarlanabilmekte ve tüketilmektedir.
\n
\n PORTAKALLAR
\n Portakallar turunçgil üretimlerinin yakla\u015f\u0131k %50'sini olu\u015fturmaktad\u0131r. Önemli baz\u0131 çe\u015fitler ve özellikleri \u015funlard\u0131r.
\n
\n WASHINGTON NAVEL
\n Göbekli portakallar grubunun temelini olu\u015fturan bu çe\u015fit, Brezilya'da do\u011fal mutasyon sonucu ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1945 y\u0131l\u0131nda Kaliforniya'dan Antalya Narenciye \u0130stasyonuna getirilmi\u015f ve Türkiye'ye buradan yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n A\u011faç tac\u0131 yuvarlak ve orta büyüklüktedir. Meyveler a\u011faç üzerinde düzgün bir da\u011fl\u0131ma sahiptir. Verimlidir ve genellikle periyodisite göstermez.
\n Meyve kabu\u011fu koyu portakal renginde, hafif pürüzlü, orta ince kal\u0131nl\u0131ktad\u0131r. Kabuk meyve etine s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Muhafaza ve ta\u015f\u0131maya elveri\u015fli bir çe\u015fittir. Meyveler yuvarlak ve yuvarla\u011fa yak\u0131n \u015fekilde olup, stil ucunda de\u011fi\u015fen büyüklükte bir göbek bulunur. Meyve eti portakal renginde gevrek, aromal\u0131 ve lezzetli bir çe\u015fittir. Genelde çekirdeksizdir. Ancak nadiren 1-2 çekirde\u011fe rastlan\u0131r (\u015eekil 5).
\n Orta erkenci bir çe\u015fittir. Kas\u0131m sonu-Ocak ay\u0131 ortalar\u0131nda olgunla\u015f\u0131r. Partenokarp olmas\u0131 nedeniyle, \u015fiddetli so\u011fuk, s\u0131cak ve kuru rüzgarlar önemli meyve dökümleri meydana getirebilirler. Ülkemizin çok lezzetli standart sofral\u0131k çe\u015fitlerinden birisidir. Parent Washington Navel, Atwood, Fisher ve Thomson gibi tipleri mevcuttur.
\n
\n
\n \u015eekil 5. Washington Navel portakal\u0131
\n
\n NAVEL\u0130NA
\n Kaliforniya orjinli Navel türü portakallardan biridir. A\u011façlar\u0131 güçlü bir yap\u0131 ve geli\u015fme özelli\u011fine sahiptir. Verimli bir çe\u015fit olup, Washington Navelden iki hafta daha erkencidir. \u0130spanya'da Ekim ay\u0131 ortalar\u0131ndan itibaren olgunla\u015f\u0131r. Göbekli portakallar içerisinde en erkenci çe\u015fittir.
\n Meyveleri Washington Navelden daha küçük ve oval \u015fekillidir. \u0130ç olgunlu\u011fa, kabuk renginden önce ula\u015f\u0131r ve sarartma i\u015flemi yap\u0131lmas\u0131nda bir problem yoktur. Erken ya\u015flarda meyveye yatar. Çekirdeksizdir. \u0130spanya'da yayg\u0131n olarak üretilmektedir. Avustralya ve Arjantin'de üretimi artmaktad\u0131r. Ülkemize \u0130spanya'dan getirilmi\u015f olan bu çe\u015fitte henüz adaptasyon çal\u0131\u015fmalar\u0131 tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n
\n NAVELATE
\n \u0130spanya'da Washington Navelden mutasyon sonucu elde edilmi\u015f bir Navel portakal çe\u015fididir.
\n Güçlü a\u011faç yap\u0131s\u0131na sahiptir. A\u011façlar\u0131 Washington Navelden daha büyük ve geni\u015f fakat dikenlidir.
\n Meyveler orta büyüklükte olup, Washington çe\u015fidinden daha küçüktür. Meyve de kabu\u011fu daha ince, düzgün, fakat daha zor soyulabilir yap\u0131dad\u0131r. Meyve iç kalitesi ve suyu oldukça iyi, tatl\u0131 ve aromal\u0131d\u0131r.
\n Meyve a\u011faç üzerinde kalitesini kaybetmeden 4 ay süreden daha fazla kalmaktad\u0131r. Navel grubu içerisinde, geççi bir çe\u015fit olmas\u0131 nedeniyle, hasat dönemini zamana yaymak için kullan\u0131labilecek çe\u015fitlerden biri olarak dü\u015fünülmesine kar\u015f\u0131n, \u0130spanya, Fas ve Güney Afrika'da verimin dü\u015fük olmas\u0131, kabu\u011fun zor soyulmas\u0131 ve a\u011façlar\u0131n dikenli olmas\u0131 gibi olumsuz yönlerinin olmas\u0131ndan dolay\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi fazla yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Olgunla\u015fma zaman\u0131 Ocak-Nisan'd\u0131r. Lane late'den daha az verimlidir. Bu yüzden yerine Lane late ve Midknight tavsiye edilmektedir. Ülkemizde adaptasyon çal\u0131\u015fmalar\u0131 henüz tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Çekirdeksizdir.
\n
\n LANE LATE
\n Avustralya'da 1950 y\u0131l\u0131nda <\/p>\n
<\/p>\n