{"id":8862,"date":"2008-11-03T15:34:00","date_gmt":"2008-11-03T15:34:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:31","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:31","slug":"tarimsal-urunlerde-aflatoksin-zarari-ve-alinmasi-gereken-onlemler-8862","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tarimsal-urunlerde-aflatoksin-zarari-ve-alinmasi-gereken-onlemler-8862","title":{"rendered":"Tar\u0131msal \u00dcr\u00fcnlerde Aflatoksin Zarar\u0131 ve Al\u0131nmas\u0131 Gereken \u00d6nlemler"},"content":{"rendered":"

\nYrd. Doç. Dr. Ömer Beyhan\/ <\/strong>Günlük ya\u015fant\u0131m\u0131zda s\u0131k görülen ve hemen her çe\u015fit g\u0131da maddesinde üreyebilen küfler, olu\u015fturduklar\u0131 direkt ve dolayl\u0131 etkiler sayesinde bitkiler, hayvanlar ve özelikle insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan üzerinde durulmas\u0131 gereken oldukça önemli bir konu haline gelmi\u015flerdir.<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\n       Aflatoksinler Aspergillus flavus<\/i><\/b> olarak adland\u0131r\u0131lan bir fungus taraf\u0131ndan üretilmektedir.Bu funguslar uygun ko\u015fullarda gerek canl\u0131 g\u0131da ürünlerinde,gerekse depolama <\/span>\u015fartlar\u0131nda ürünün <\/span>üzerinde ço\u011falarak bir yandan ürünün kalitesini ve kantitesini direkt olarak de\u011fi\u015ftirirler, bir yandan da besin  <\/span><\/span>maddesini tüketen hayvan ve insanlar için çok zararl\u0131 toksik maddeleri üretirler.(1 )\u0130\u015fte insan ve hayvan metabolizmas\u0131nda olumsuz geli\u015fmelere sebep olan ve küfler taraf\u0131ndan salg\u0131lan\u0131lan bu maddelere mikotoksinler , bu maddelerin olu\u015fturdu\u011fu hastal\u0131klara  <\/span>da "micotoksikosis" ad\u0131 verilmektedir.(2,3) Günümüzde 200’ü a\u015fk\u0131n mikotoksin çe\u015fidinin varl\u0131\u011f\u0131 tesbit edilmi\u015f olup,  <\/span>bunlara her gün yenileri eklenmektedir.(4) <\/span> <\/span>           <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n        Mikotoksinler gerek hayvanlarda ve gerekse insanlarda çok ciddi sa\u011fl\u0131k problemlerine sebep olduklar\u0131 gibi; ayn\u0131 zamanda insan ve hayvanlar\u0131n tükettikleri g\u0131da maddelerinde kalite ve kantite <\/span>kay\u0131plar\u0131na da sebep olmaktad\u0131rlar. G\u0131da maddelerinde bulunan, A, D, E, K, B12<\/span>, B1<\/span>, Riboflavin , Niac\u0131n, Panthothen\u0131k Asit, Pridoksin ve Biotinler, ya üreyen küfler taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131p bitirilirler; ya da tahrip edilirler. Depolanan ürünlerde üreyen küfler, besin maddelerine zarar verdikleri gibi, ürünün renk, koku, k\u0131vam ve tad\u0131nda da  <\/span>de\u011fi\u015fiklikler olu\u015fmas\u0131na sebep olurlar.(4)<\/span>\n<\/p>\n

\nMikotoksinler içerisinde bahçe ürünleri ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan en önemli grubu \u015füphesiz ki Aflatoksinler olu\u015fturmaktad\u0131r. Aflatoksinler ilk defa 1960 y\u0131l\u0131nda "Hindi X" hastal\u0131\u011f\u0131 sayesinde tespit edilmi\u015f ve fungusun ad\u0131na izafeten bu maddelere"Aflatoksin" ad\u0131 verilmi\u015ftir.Aflatoksinlerin 10 tanesi g\u0131da  <\/span>maddelerinde s\u0131k rastlanan önemli 16 çe\u015fidi çe\u015fidi bulunmaktad\u0131r. Bunlardan 8 tanesi Akut karaci\u011fer nekrozuna sebep olan çok toksik maddelerdir.Bahçe ürünlerinde en çok rastlanan Aflatoksin B1<\/span>,B2<\/span>,G1<\/span> ve G2<\/span> olup bunlar içerisinde en etkilisi B1 <\/span>grubudur. Bu madde hücreye ve hücre çekirde\u011fine i\u015fleyerek orada DNA ile birle\u015fir.Bu birle\u015fme sonucu DNA sentezi azal\u0131r ve özellikle m-RNA yap\u0131m\u0131 engellenir.Bundan 15 dakika sonra da Protein sentezi bloke olur.Sonuçta hücre k\u0131sa sürede ölür.(3,4,5)<\/span>\n<\/p>\n

\nAflatoksin üreten funguslar optimum \u0131s\u0131 ve nem \u015fartlar\u0131nda çok h\u0131zl\u0131 üreme yetene\u011fine sahiptirler ve 24 saat içerisinde mikotoksinleri üretebilirler.\u0130deal ortamlarda tek bir spordan çok h\u0131zl\u0131 üreyebilen funguslar hastal\u0131k kayna\u011f\u0131 olabilirler.Nem ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n ortadan kalkmas\u0131 durumunda, küflerin beslendi\u011fi maddelerin ortadan kalkmas\u0131 veya antifungal preperatlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla üremeleri durur veya yava\u015flar.(6)Aflatoksinin kronik etkisi kanser yap\u0131c\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Özellikle insan beslenmesinde kullan\u0131lan g\u0131dalarda Aflatoksinin yayg\u0131n oldu\u011fu Afrika ülkelerinde kanser oran\u0131n\u0131n yayg\u0131n olmas\u0131n\u0131n sebeplerinden birisi de Aflatoksindir.Bu ülkelerdeki kanser oran\u0131 di\u011fer ülkelere göre 100 kat daha fazlad\u0131r.Bu yüzden g\u0131da ve yem maddeleri üretiminde ve ithalat\u0131nda Aflatoksin için tüm ülkeler kabul edilebilir limitler belirleyerek ithal etti\u011fi ürünlerde bu limitlere oldukça dikkat etmektedirler.Aflatoksinin zararl\u0131 etkileri ortaya ç\u0131kt\u0131kça da bu limitleri sürekli a\u015fa\u011f\u0131lara do\u011fru çekmektedirler.<\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130\u015fte Avrupa Birli\u011fi kap\u0131s\u0131nda bekleyen Ülkemizin tar\u0131msal ürünlerin üretimi, i\u015flenmesi, kurutulmas\u0131, depolanmas\u0131 ve pazarlanmas\u0131nda en çok dikkat etmesi gereken konulardan birisi de, pazarlama ve tüketime kadar ki a\u015famalarda Tar\u0131msal ürünlerde Aflatoksin olu\u015fmas\u0131na engellemek ve ba\u015fta Avrupa birli\u011fi olmak üzere tüm ülkelerde kabul edilebilir limitler düzeyinde tutmak olacakt\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\nAflatoksin kirlili\u011fi, ço\u011fu tar\u0131msal ürünlerde meydana gelebiliyor olmakla birlikte, do\u011frudan insan beslenmesiyle ilgili oldu\u011fundan bahçe ürünleri içerisinde, yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131, Antep f\u0131st\u0131\u011f\u0131, badem, ceviz, f\u0131nd\u0131k, kuru incir, kay\u0131s\u0131, üzüm ve özellikle k\u0131rm\u0131z\u0131 biber ve di\u011fer baharat ürünlerinde de rastlanabilmektedirler. Nitekim, gerek ülkemizde gerekse yurtd\u0131\u015f\u0131nda bu ürünlerde yap\u0131lan analizler sonucunda konsantrasyonu  <\/span>de\u011fi\u015fmekle beraber de\u011fi\u015fik oranlarda aflatoksin bula\u015f\u0131\u011f\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.Hatta ülkemizden ihraç edilen kuru kay\u0131s\u0131, incir, üzüm, Antep f\u0131st\u0131\u011f\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 biber gibi baz\u0131 ürünlerimizde.Aflatoksin miktar\u0131 limitlerini a\u015ft\u0131\u011f\u0131 için reddedilen ürünlerimiz olmu\u015ftur.(7 ) Avrupa Birli\u011fine üyelik a\u015famas\u0131nda Tar\u0131m ürünleri pazarlananda en çok dikkat etmemiz gereken hususlardan birisi de budur ve mutlaka aflatoksin olu\u015fumunu engelleyecek ve limitlerin alt\u0131nda tutabilecek önlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu zorunluluk sadece ürünlerin d\u0131\u015f pazarda kolay pazarlanabilmesi için de\u011fil, yurt içi tüketiminde kendi insan\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan da oldukça gerekli gözükmektedir .<\/span>\n<\/p>\n

\nÜrünlerde Aflatoksin olu\u015fumunu engellemek için toksin olu\u015fumunu etkileyen faktörlerin bilinmesi ve bu olumsuz faktörlerin minimize edilmesi gerekir.<\/span>\n<\/p>\n

\nToksin olu\u015fumunu etkileyen faktörler üç gruba ayr\u0131labilir:<\/span>\n<\/p>\n

\n1-Fiziksel Faktörler:<\/b> Bu faktörler fungusun geli\u015fimini do\u011frudan etkileyen ürün nemi, s\u0131cakl\u0131k, nisbi nem, kuruma h\u0131z\u0131, yeniden \u0131slanma, mekanik zararlanma gibi etkenlerdir.<\/span>\n<\/p>\n

\n2-Kimyasal Faktörler:<\/b> CO2<\/span>, O2,<\/span> kurutma ortam\u0131, mineral maddeler ve uygulanan kimyasal i\u015flemlerdir.<\/span>\n<\/p>\n

\n3-Biyolojik Faktörler: <\/b>Bitki stresi, bitki dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, böcek faaliyeti, bitki tür ve çe\u015fidi, ortam\u0131n mikrobiyolojik ekosistemi gibi faktörlerdir.(7,8,9)<\/span>\n<\/p>\n

\nBütün bu faktörler göz önünde bulundurularak ürünlerinin Aflatoksin kirlenmesine engel olabilmek için al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca önlemler \u015funlar olabilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n1-<\/b>Ürünlerin fungusa dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak için en önemli kültürel mücadele olan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bitki ve ürün yeti\u015ftirilmelidir.Bu bak\u0131mdan  <\/span>dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131racak \u015fekilde bak\u0131m i\u015flemleri  <\/span>eksiksiz yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n2- <\/b>Gerek hasat esnas\u0131nda gerekse ta\u015f\u0131ma, i\u015fleme, kurutma, ambalajlama gibi i\u015flemler esnas\u0131nda ürünün mekanik zararlanmas\u0131 engellenmelidir.<\/span>\n<\/p>\n

\n3-<\/b>Kurutulan ürünlerde kurutma h\u0131z\u0131 ve süresi, i\u015flenen ürünlerde i\u015fleme süresi iyi ayarlanmal\u0131 ve en k\u0131sa sürede yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n4-<\/b>Kurutma tam olarak yap\u0131lmal\u0131 ve her ürün için ideal su seviyesine kadar kurutma i\u015flemine  <\/span>devam edilmelidir.<\/span>\n<\/p>\n

\n5-<\/b>Kurutulan ürünler sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir depolama ile su s\u0131zmas\u0131na, böcek, ku\u015f ve kemirgenlerin zararlar\u0131na kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n6-<\/b>Gerek hasat döneminde gerekse i\u015fleme esnas\u0131nda kurutma döneminde fungus bula\u015fm\u0131\u015f olan ürünler mutlaka ay\u0131klanmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n7-<\/b>\u0130\u015fleme veya kurutma i\u015flemleri mutlaka temiz, kontrollü ortamlarda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Özellikle kuruduktan sonra yeniden \u0131slanmas\u0131n\u0131n önüne geçmek için önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n8-<\/b>Üreticiler fungal geli\u015fimin önlenmesi, iyi tar\u0131m tekni\u011fi, kurutma da yeni yöntemler, ay\u0131klama, do\u011frama ve ambalajlama konusunda  <\/span>e\u011fitilmelidirler.<\/span>\n<\/p>\n

\n9-<\/b>Funguslara dayan\u0131kl\u0131 türlerin seçilmesi ve yeti\u015ftirilmesi ve bu konu da ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131larak sonuçlar\u0131n\u0131n uygulamaya geçirilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n10-<\/b>Mekanik kurutma imkanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sonuçlar\u0131n k\u0131sa sürede uygulanabilir hale getirilmesi gerekir.<\/span>\n<\/p>\n

\n11-<\/b>Üretim bölgelerinde üretici ve pazarlay\u0131c\u0131lar\u0131n önderli\u011finde kontrol sistemleri kurulmal\u0131d\u0131r.Gönderilen ürünler partiler halinde kontrol edilmelidir.<\/span>\n<\/p>\n

\n12-<\/b>Al\u0131nan önlemler yetkili kurumlar taraf\u0131ndan takip edilmelidir.<\/span>\n<\/p>\n

\n13-<\/b>Aflatoksin konusunda haks\u0131zl\u0131k ve ticari oyun iddialar\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131larak kendi halk\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 için de oldukça tehlikeli bir sorun olan Aflatoksin hususunda gerekli tüm önlemler al\u0131nmal\u0131 ve üreticilerimiz ve ürünlerimiz haks\u0131z ithamlardan kurtar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\nKAYNAKLAR<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n1.EKE,D., GÖKTAN,D.,<\/b>1987,F\u0131nd\u0131klarda Aflatoksin Geli\u015fmesi, Ege Üniv.Ziraat   <\/span>Fak. Dergisi ,Cilt.24, Say\u0131 1,(289-297) <\/span>\n<\/p>\n

\n2.ÖZEN,N.,ÇAKIR,A.,HA\u015e\u0130MO\u011eLU,S.,AKSOY.A.,<\/b>1981,Yemler,Atatürk Üniv. Ziraat         <\/span>Fakültesi Zootekni Böl. Ders Notlar\u0131.<\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n3.ANON\u0130M,<\/b>1990, Mikotoksinler ve Kanatl\u0131 Üretiminde Üretim Kay\u0131plar\u0131,Damla   <\/span>Dergisi, Roche Chemical. (1-12)<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n4.ANON\u0130M,<\/b>1990,Black Light Lamps For Aflatoksin Contamination Detection Specttronics Corporation.956,Brush Hollow Road P.O. Box483,Westbury Newyork,11590 U.S.A<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n5.ÇOKSÖYLER,N.,<\/b>1995, Aflatoksin Olu\u015fumu ve Aflatoksin Olu\u015fumunu Etkileyen   <\/span>Faktörler.,K. Sütçü \u0130mam Üniv. Ziraat Fak. Çiftçi Konfer. No 13. <\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span>\n<\/p>\n

\n6.http:\/\/www.inchem.org\/documents\/ehc\/ehc\/ehc011.htm<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n7.<\/b> http:\/\/www.food-info.net\/tr\/tox\/afla.htm<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n8.<\/b> http:\/\/www.ansci.cornell.edu\/plants\/toxicagents\/aflatoxin\/aflatoxin.htm<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n9.<\/b> http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Aflatoksin<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\n<\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nYrd. Doç. Dr. Ömer Beyhan <\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nSakarya Üniv.Akyaz\u0131 Meslek Yüksek Okulu <\/span><\/b>\n<\/p>\n

\nAKYAZI\/SAKARYA <\/span><\/b>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 AYIN KONU\u011eU<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yrd. Doç. Dr. Ömer Beyhan\/ Günlük ya\u015fant\u0131m\u0131zda s\u0131k görülen ve hemen her çe\u015fit g\u0131da maddesinde üreyebilen küfler, olu\u015fturduklar\u0131 direkt ve dolayl\u0131 etkiler sayesinde bitkiler, hayvanlar ve özelikle insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan üzerinde durulmas\u0131 gereken oldukça önemli bir konu haline gelmi\u015flerdir.        Aflatoksinler Aspergillus flavus olarak adland\u0131r\u0131lan bir fungus taraf\u0131ndan üretilmektedir.Bu funguslar uygun ko\u015fullarda gerek canl\u0131 g\u0131da […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-8862","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170836,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8862\/revisions\/170836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8862"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=8862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}