{"id":9233,"date":"2008-12-04T18:41:00","date_gmt":"2008-12-04T18:41:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:58:31","modified_gmt":"2025-10-23T09:58:31","slug":"besi-materyali-hayvanin-genel-ozellikleri-9233","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/besi-materyali-hayvanin-genel-ozellikleri-9233","title":{"rendered":"Besi Materyali Hayvan\u0131n Genel \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"

Dr. Ayhan CEYHAN <\/o:p>Marmara Hayvanc\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü Müdürlü\u011fü\/<\/strong> <\/span>Ülkemizde say\u0131sal yönden kasapl\u0131k hayvan potansiyelinin önemli bir bölümünü olu\u015fturan kuzular\u0131n, et üretimine katk\u0131lar\u0131 oldukça dü\u015füktür. Özellikle erken ya\u015fta ve daha dü\u015fük canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta kesilmeleri gibi nedenler yan\u0131nda, bilimsel anlamda bir besleme veya besi yönteminin uygulanmay\u0131\u015f\u0131, elde edilen et veriminin dü\u015fük olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/span>
\n Beside kullan\u0131lacak hayvanlar\u0131n seçimi çok önemlidir. H\u0131zl\u0131 büyüyen, erken geli\u015fen, yemden yararlanma yetene\u011fi yüksek, erkek hayvanlar\u0131n seçimi ba\u015far\u0131n\u0131n ve karl\u0131l\u0131\u011f\u0131n önemli bir anahtar\u0131d\u0131r.<\/o:p>Kuzular\u0131n et verimi ve kalitesi çok say\u0131daki faktörlere ba\u011fl\u0131 olarak önemli de\u011fi\u015fiklikler göstermektedir. Bu faktörlerin ba\u015f\u0131nda özellikle hayvan\u0131n \u0131rk\u0131, görünümü, ya\u015f\u0131, cinsiyeti, beslenme faktörleri ile kondüsyon ve sa\u011fl\u0131k durumu gelmektedir.<\/o:p>Materyalin genel görünümünden et ya da süt tipi oldu\u011funu anlamak olas\u0131d\u0131r. Et tipi hayvanlar derin yap\u0131l\u0131, k\u0131sa boylu, s\u0131rt, bel ve sa\u011fr\u0131s\u0131 düzgün olan hayvanlar olup kaburgalar\u0131 yay gibi \u015fi\u015fkin, yönleri omurgaya dik ve a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru ve aralar\u0131ndaki mesafe dard\u0131r. Bunlara ilaveten gö\u011füs kemi\u011fi ileri do\u011fru ç\u0131k\u0131k, ayaklar ve boyun k\u0131sa, ba\u015f ve gerdan küçüktür. <\/o:p>Bir hayvanda bu özelliklerin var olmas\u0131 durumunda et rand\u0131man\u0131 yükselmektedir. Besiye al\u0131nan hayvanlar\u0131n iyi bir et tipi görünümlerine kar\u015f\u0131n, besiye al\u0131nd\u0131klar\u0131nda semirme kabiliyetinin yetersiz oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r anla\u015f\u0131lmaz besiden ç\u0131kar\u0131lmalar\u0131 faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/o:p>Ya\u015f Faktörü<\/o:p>Beside ya\u015f faktörü önemli bir özelliktir. E\u011fer beside gerçekten yüksek karl\u0131l\u0131k amaçlan\u0131yorsa besiye al\u0131nacak hayvanlar genç olmal\u0131d\u0131r. Besi ba\u015flang\u0131c\u0131nda hayvan\u0131n 2 ayl\u0131k ya\u015fta olmas\u0131 karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. Çünkü genç hayvanlar geli\u015fmelerini tamamlad\u0131klar\u0131 için ald\u0131klar\u0131 besin maddelerinin iskelet kas ve organlar\u0131n\u0131n geli\u015fimi için kullan\u0131rlar ve dolay\u0131s\u0131yla az miktarda ya\u011f depolarlar. Hayvanlar fiziksel olgunluk dönemlerine yakla\u015ft\u0131klar\u0131nda büyüme durur.<\/o:p>Cinsiyet Faktörü<\/o:p>Kuzularda cinsiyet büyümeyi önemli düzeyde etkilemektedir. Erkek kuzular, ayn\u0131 yemi yedikleri halde, di\u015fi kuzulardan daha çok et tutarlar. Erkeklerin besi kabiliyeti daha yüksektir. Onun için, yo\u011fun kuzu besisinde erkek kuzular daha iyi sonuç verir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda erkek materyallerin di\u015filere oranla daha h\u0131zl\u0131 canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131klar\u0131 ve yemden yararlanma kabiliyetlerinin daha yüksek oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Buna göre erkek kuzular besi için en uygun cinsiyet grubunu olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/o:p>Hayvan\u0131n besi öncesi durumunu belirten özelli\u011fine kondüsyon denir. Kondüsyon besinin karl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda önemli rol oynayan bir faktördür. Türkiye’de besiye al\u0131nan hayvan türlerinin büyük bir ço\u011funlu\u011fu mer’alardan gelmektedir. Bunlarda zay\u0131f, orta ve iyi kondüsyonlu olmak üzere 3 grupta toplanmaktad\u0131r. Zay\u0131f kondüsyonlu hayvanlar\u0131n besiye al\u0131nmalar\u0131 sak\u0131ncal\u0131d\u0131r ve ya\u015flar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahiptir. Hayvanlar\u0131n bu durumu, bir hastal\u0131k nedeniylede ortaya ç\u0131km\u0131\u015f olabilir. Zay\u0131f kondüsyonlu hayvanlar\u0131n bu durumu hastal\u0131klardan kaynaklanm\u0131yorsa ve nedeni beslenme yetersizli\u011fi ise hayvanlar telafi edici bir beslenme ile k\u0131sa sürelerde kendilerini toplayabilirler. <\/o:p>Orta ve iyi kondüsyona sahip besi materyalleri k\u0131sa süreli, zay\u0131f kondüsyonda olanlar ise uzun süreli besiye uygun olurlar. \u0130skelet sistemi iyi geli\u015fmi\u015f kuzular daha fazla canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131r ve daha iyi et tutarlar. S\u0131rt ve bel k\u0131sm\u0131 dar olan kuzular iyi et tutmad\u0131klar\u0131 gibi, canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazançlar\u0131 da dü\u015füktür. Ayr\u0131ca besi için sat\u0131n al\u0131nacak kuzular\u0131n derileri esnek, tüyleri s\u0131k, gözleri parlak, iri ve canl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 besleme durumunu gösteren hayvanlardan iri olanlar\u0131, ufak yap\u0131l\u0131 olanlara oranla beside daha h\u0131zl\u0131 canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flarlar.<\/o:p>Besiye al\u0131nacak hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 önemlidir. Hastal\u0131kl\u0131 ve parazitli hayvanlar ekonomik bir canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazanc\u0131 sa\u011flayamazlar. Böyle hayvanlar\u0131n mortalite (ölüm) oranlar\u0131 fazla oldu\u011fu gibi di\u011fer hayvanlara da hastal\u0131k faktörlerini bula\u015ft\u0131rarak çok daha büyük oranda ekonomik zarara yol açabilirler. <\/o:p> Bu nedenle i\u015fletme d\u0131\u015f\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nan hayvanlar besi yerine al\u0131nmadan önce sa\u011fl\u0131k kontrolünden geçirilmelidir. Ayr\u0131ca bu süre zarf\u0131nda gerekli a\u015f\u0131lamalar ile iç ve d\u0131\u015f parazit mücadeleleri yap\u0131lmal\u0131 göz kapaklar\u0131 içi sar\u0131ms\u0131, kulaklar\u0131 ince ve tüysüz durgun görünü\u015flü hayvanlar besiye al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/o:p>Toklu Besisi <\/o:p>Kuzular 10-12 ayl\u0131k oluncaya kadar besiye al\u0131n\u0131r. Besi sonunda 55-60 kilo gelmeleri beklenir. <\/o:p>Toklu besisinin geçerli olaca\u011f\u0131 \u015fartlar tamamen mera a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 koyunculuk yap\u0131lan yerlerdir. Entansif \u015fartlar\u0131n sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 yani yo\u011fun kuzu besisine uygun \u015fartlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yörelerde ekonomik olabilecek bir besi \u015feklidir. <\/o:p>Bu durum Do\u011fu Anadolu bölgemiz \u015fartlar\u0131 için söz konusudur. Bu bölgemizde yüksek yaylalarda bulunan otlaklar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ile ilgili gelenek haline gelmi\u015f pek masraf gerektirmeyen bir besi \u015feklidir. <\/o:p>Toklu bir ya\u015f\u0131n\u0131 geçtikten ve 50-55 kg<\/st1:metricconverter> a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131ktan sonra besiye son verilir. Bu ya\u015f ve a\u011f\u0131rl\u0131ktaki hayvan oldukça ya\u011fl\u0131d\u0131r ve eti gevrek de\u011fildir, fakat bu bölgemizin insan\u0131n\u0131n tüketim al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fundan ve yöre ekonomik \u015fartlar\u0131 bunu gerektirdi\u011finden halen uygulanmaya devam edilmektedir. <\/o:p>Sonuç olarak besi materyali olacak hayvanlar\u0131n erkek olmas\u0131, di\u015fi materyalin ise dam\u0131zl\u0131k amaçl\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Böylece karl\u0131 bir besi ile daha fazla et daha az yem ile elde edilebilir. <\/o:p><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 AYIN KONU\u011eU<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Ayhan CEYHAN Marmara Hayvanc\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü Müdürlü\u011fü\/ Ülkemizde say\u0131sal yönden kasapl\u0131k hayvan potansiyelinin önemli bir bölümünü olu\u015fturan kuzular\u0131n, et üretimine katk\u0131lar\u0131 oldukça dü\u015füktür. Özellikle erken ya\u015fta ve daha dü\u015fük canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta kesilmeleri gibi nedenler yan\u0131nda, bilimsel anlamda bir besleme veya besi yönteminin uygulanmay\u0131\u015f\u0131, elde edilen et veriminin dü\u015fük olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Beside kullan\u0131lacak hayvanlar\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-9233","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9233"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170827,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9233\/revisions\/170827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9233"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=9233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}