Geli\u015fen dünyada insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ön plana ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan ve çevre sa\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda, g\u0131da zincirinin tarladan sofraya kadar ki bütün a\u015famalar\u0131n\u0131n izlenmesini gerektiriyor. Ancak bu konudaki bütün dikkatler zincirin üretim a\u015famas\u0131 olan tarlada yo\u011funla\u015f\u0131yor. Çünkü üretimde kullan\u0131lan girdilerin (gübre, ilaç gibi) miktar\u0131 ve zamanlamas\u0131 insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiliyor.<\/p>\n
***<\/p>\n
Normalde, üretim için gerekli girdilerin kullan\u0131m\u0131na bütünsel bir tav\u0131r içerisinde yakla\u015f\u0131yoruz. Yani bir bölgedeki araziler sanki homojenmi\u015f gibi ayn\u0131 miktarda girdi kullan\u0131yoruz. Oysaki bölgedeki her bir arazinin, hatta ayn\u0131 arazinin farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n verimlilik durumlar\u0131 bile ayn\u0131 de\u011fil, yani de\u011fi\u015fkendir. \u0130\u015fte tam da bu noktada izlenebilirli\u011fi sa\u011flayan hassas teknolojiler devreye giriyor.<\/p>\n
***<\/p>\n
Hassas teknolojiler, ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Almanya, Danimarka, Güney Kore gibi ülkelerde kullan\u0131l\u0131yor. Ülkemizde de bu teknolojilerin kullan\u0131m\u0131na yönelik önemli ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. Burada, biri yöresel düzeyde uygulanmaya ba\u015flanan, di\u011feri de ülkesel düzeyde k\u0131smen uygulanan iki projeden bahsetmek isterim:<\/p>\n
***<\/p>\n
\u0130lki, Konya \u015eeker A.\u015e.’nin taraf\u0131ndan, kendi hinterland\u0131ndaki tüm üretim sahas\u0131nda uygulanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 söylenen uydu destekli tar\u0131m projesi (www.konyaseker.com.tr). Proje, 2 milyon dekar alanda üretim yapan 45 bin pancar ekicisine hizmet verecekmi\u015f. Di\u011feri de G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u0130stanbul Teknik Üniversitesi Uydu Haberle\u015fmesi ve Uzaktan Alg\u0131lama Merkezi i\u015fbirli\u011fiyle yürütülen ve bu y\u0131l içerisinde Türkiye geneline yayg\u0131nla\u015faca\u011f\u0131 belirtilen TARB\u0130L-Tar\u0131msal \u0130zleme ve Bilgi Sistemi Projesidir (www.tarbil.org).<\/p>\n
***<\/p>\n
Bu projelerle arazi ve bitki örtüsünün uydu görüntüleri ile yersel ölçüm a\u011flar\u0131ndan al\u0131nan veriler, yüksek h\u0131zl\u0131 bilgisayarlarda de\u011ferlendirilerek, ürün ve yer baz\u0131nda güncel zirai bilgiye dönü\u015ftürülecek ve bu bilgiler çiftçilere iletilebilecek. Böylece gübre, ilaç, sulama gibi bütün girdiler uygun miktarda ve zamanda bitkilere verilebilecek.<\/p>\n
***<\/p>\n
Girdilerin ürün ve yer baz\u0131nda, uygun miktarda ve zamanda verilmesi ile önemli oranda tasarruf sa\u011flanaca\u011f\u0131 gibi insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 da korunacakt\u0131r. Bu \u015fekilde, parsel baz\u0131nda yüzde 30 dolaylar\u0131nda su, yüzde 20-35 gübre ve kimyasal ilaç tasarrufu sa\u011flanaca\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131n verimde de yüzde 25’lere varan art\u0131\u015flar sa\u011flanabilece\u011fi bildiriliyor. Bu tasarruf ve verim art\u0131\u015f\u0131, ayn\u0131 parselin farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131na farkl\u0131 kültürel i\u015flemlerin (gübre, su, ilaç) uygulanmas\u0131yla daha da art\u0131r\u0131labilir. Bunun için çiftçilerin belli bir e\u011fitime ve teknik donan\u0131ma sahip olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
***<\/p>\n
Görüldü\u011fü gibi teknolojinin önemi ortada, ancak daha da önemlisi tar\u0131msal i\u015fletmelerimizin bu teknolojilere ne derece adapte olabilece\u011fi konusudur. Mustafa Kemal Üniversitesi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan “Hassas Tar\u0131m Teknolojileri” kitab\u0131nda, arazi büyüklü\u011fü, toprak yap\u0131s\u0131, çiftli\u011fin borçluluk durumu, çiftli\u011fin bölgedeki yerle\u015fimi, çiftçinin ki\u015fisel özellikleri (ya\u015f, e\u011fitim, tecrübe) gibi çok çe\u015fitli faktörlerin adaptasyonda etkili oldu\u011fu belirtiliyor. Tar\u0131msal i\u015fletmelerimizin bu faktörler bak\u0131m\u0131ndan durumu, hepimizin malumu. Hassas teknolojilerin ülkemizdeki alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ve uygulamaya aktar\u0131lmas\u0131na devam ederken, ayn\u0131 zamanda bu teknolojilerin adaptasyonunu engelleyecek tar\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n mevcut sorunlar\u0131n\u0131n da çözümlenmesi gerekiyor. Ayr\u0131ca çiftçi ve konu uzman\u0131 personelin e\u011fitimi de önemli. Aksi takdirde bu teknolojilerden beklenen faydalar s\u0131n\u0131rl\u0131 kalacakt\u0131r.<\/p>\n
Prof.Dr. Mehmet Mert<\/p>\n
mmert71@gmail.com<\/span><\/p>\n <\/p>\n