{"id":96246,"date":"2014-03-10T12:48:00","date_gmt":"2014-03-10T12:48:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:58","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:58","slug":"2050lerde-doyabilmemiz-icin-96246","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/2050lerde-doyabilmemiz-icin-96246","title":{"rendered":"2050\u2019lerde doyabilmemiz i\u00e7in\u2026"},"content":{"rendered":"


Analizleriminden birinde (<\/span>Aç\u0131kgöz 2014<\/span><\/a>) geli\u015fen refah nedeniyle, 2050 y\u0131llar\u0131na do\u011fru, ki\u015fi ba\u015f\u0131na günlük kalori tüketiminin %11 artaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca baz\u0131 g\u0131da türlerinde ki\u015fi ba\u015f\u0131na dü\u015fen y\u0131ll\u0131k g\u0131da tüketiminde çarp\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fimler beklendi\u011fi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Örne\u011fin tah\u0131llarda herhangibir de\u011fi\u015fim beklenmezken, \u015fekerde %14, baklagillerde %15, bitkisel ya\u011flarda %33, etde %26, süt ve mamüllerinde %19 art\u0131\u015f ya\u015fanaca\u011f\u0131 dile getirilmi\u015fti. Bu de\u011fi\u015fim beklentisinde, ulusal ve uluslar aras\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve yat\u0131r\u0131m stratejistlerinin gerekli uyar\u0131lar\u0131 yapacaklar\u0131 muhakkak. Ayn\u0131 yaz\u0131da, da\u011f\u0131n\u0131k yap\u0131daki  tar\u0131msal  ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131n\u0131n tek bir çat\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131n\u0131n kaç\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funa da dikkat çekilmeye çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\u0130\u015flenen tar\u0131m arazilerinde büyük bir de\u011fi\u015fim olmamas\u0131na ra\u011fmen, 1960’ larda 3 milyar iken ikiye katlanan dünya nüfusunu nas\u0131l besleyebildi\u011fimize de bir aç\u0131klama getirelim (Grafik): (Türkiye’deki verimin AB’de ortalamas\u0131n\u0131 geçti\u011fine ve 50 y\u0131l içinde 4 kat artarak 750 kg\/da’a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na dikkat!)  Söz konusu art\u0131\u015f tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirmelerle sa\u011flanm\u0131\u015f. Örne\u011fin bitki boyu \u0131slahla k\u0131salt\u0131larak, gübreleme ve sulamaya uygun bir yap\u0131 kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

1960 sonras\u0131 tar\u0131msal üretim art\u0131\u015f\u0131n\u0131n, 2050’lere nas\u0131l yans\u0131t\u0131labilece\u011fi <\/span>Uluslar aras\u0131 G\u0131da Politikalar\u0131 ara\u015ft\u0131rma Enstitüsünün (<\/span>International Food Policy Research Institute<\/span><\/a> <\/span><\/span>(IFPRI)) <\/span>yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir raporda (<\/span>rapor<\/span><\/a>) <\/span>ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Söz konusu rapor, \u015fu anda tüketti\u011fimiz g\u0131dan\u0131n ortalama %70’i kadar daha fazla üretilmesi gerekti\u011fine de\u011finmektedir (art\u0131\u015f et için: %80, tah\u0131l için %52). Rapor tüm tar\u0131msal üretim seçeneklerinin her ekoloji için detayl\u0131 olarak ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 halinde, arzulanan fazla besin maddesi üretiminin gerçekle\u015febilece\u011fi, hatta gerekli olan miktar\u0131n da üstüne ç\u0131kabilece\u011fini müjdelemektedir. Üretim ar\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeni teknolojileri de kucaklayan seçenekler üç ana gurupta toplanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/span><\/p>\n

1.    <\/span><\/span>Bitkisel verimlili\u011fi art\u0131rmak için tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rmalara yo\u011fun yat\u0131r\u0131mlar yaparak, s\u0131ca\u011fa, kura\u011fa, biyotik (hastal\u0131k-zararl\u0131) ve abiyotik (tuzluluk vs.) ko\u015fullara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitleri geli\u015ftirmek;   <\/span><\/span><\/p>\n

2.    <\/span><\/span>Kaynaklar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak için an\u0131za ekim, hassas tar\u0131m, toprak verimlili\u011finin titiz yönetimi, ikinci ürün gibi agronomik seçeneklerin, ara\u015ft\u0131rmalarla belirlenip uygulamaya geçirilmesi;<\/span><\/span><\/p>\n

3.    <\/span><\/span>Sulama tekniklerini detayla ara\u015ft\u0131rarak, ba\u015fta su tasarrufu olmak üzere k\u0131s\u0131tl\u0131 su kayna\u011f\u0131n\u0131 en etken \u015fekilde kullanmak üzere sulama sistemlerinin belirlenmesi. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu seçenekleri kombinasyonlar\u0131n\u0131n modellemesi (MIRC A1B) ile<\/span> üç temel bitkide (m\u0131s\u0131r, çeltik ve bu\u011fday) bir simülasyon çal\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve her bir seçene\u011fin hangi oranda verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi verilere ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (çizelge).<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n
Seçenekler<\/span><\/td>\nM\u0131s\u0131r (%)<\/span><\/td>\nÇeltik (%)<\/span><\/td>\nBu\u011fday (%)<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Azottan etkin yararlanan çe\u015fitler <\/span><\/td>\n11<\/span><\/td>\n20<\/span><\/td>\n6<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
An\u0131za ekim<\/span><\/td>\n16<\/span><\/td>\n–<\/span><\/td>\n16<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
S\u0131ca\u011fa dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler<\/span><\/td>\n16<\/span><\/td>\n3<\/span><\/td>\n9<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Hassas tar\u0131m<\/span><\/td>\n4<\/span><\/td>\n9<\/span><\/td>\n10<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu çizelgeden de izlenebildi\u011fi gibi azottan etkin yararlanan çe\u015fitlerle çeltikte %20, an\u0131za ekim (no<\/span>\u2010till) m\u0131s\u0131r ve bu\u011fdayda %16, s\u0131ca\u011fa dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitlerin devreye girmesi ile m\u0131s\u0131rda %16 ve hassa tar\u0131m uygulamas\u0131 ile bu\u011fdayda % 10 oran\u0131nda verimin artabilece\u011fi ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hastal\u0131klara ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131 yeni genotipler ve di\u011fer seçeneklerle %50 civar\u0131nda verim art\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi beklenebilir.  <\/span><\/span><\/p>\n

Söz konusu raporu ele alan ba\u015fka bir analizde (<\/span>belge<\/span><\/a>) verim art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak sihirli bir de\u011fne\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131rken,  yukar\u0131daki konu ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n, bir an önce ba\u015flat\u0131lmas\u0131 dile getirilmektedir. Asl\u0131nda, söz konusu model ara\u015ft\u0131rma sonuçlar\u0131n\u0131 do\u011frulayan baz\u0131 seçenekler \u015fimdiden uygulamaya geçirilmi\u015ftir.  Arjantin örne\u011finde oldu\u011fu gibi biyotek çe\u015fitlerin de devreye girmesi ile an\u0131za ekim ülkeye milyonlarca hektar arazide bir y\u0131lda iki ürün alma f\u0131rsat\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131za ekimle, toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 için gerekli 4-7 gün kazan\u0131larak, m\u0131s\u0131r, çeltik, susam gibi baz\u0131 yazl\u0131k bitkilerin, bu\u011fday-arpadan sonra y\u0131l\u0131n ikinci ürün olarak ekimine olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Ülkemizde de ba\u015flat\u0131lan bu uygulamada en büyük sorun, mevcut çe\u015fitlerin vejetasyon uzunlu\u011fu nedeniyle sonbahar\u0131n erken so\u011fuklar\u0131nda dane ba\u011flayamamas\u0131d\u0131r<\/a>[1]<\/span><\/span><\/span>. Söz konusu yazl\u0131k bitkilerde erkenci çe\u015fitlerin \u0131slah\u0131 da tar\u0131msal üretimin art\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilecektir. <\/span><\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

<\/span>
<\/p>\n
<\/span><\/p>\n
<\/a>[1]<\/span><\/span><\/span> Genelde bitkilerde çiçek tozlar\u0131 18 C0 <\/sup>alt\u0131nda ya\u015fayamazlar.<\/span><\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Analizleriminden birinde (Aç\u0131kgöz 2014) geli\u015fen refah nedeniyle, 2050 y\u0131llar\u0131na do\u011fru, ki\u015fi ba\u015f\u0131na günlük kalori tüketiminin %11 artaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca baz\u0131 g\u0131da türlerinde ki\u015fi ba\u015f\u0131na dü\u015fen y\u0131ll\u0131k g\u0131da tüketiminde çarp\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fimler beklendi\u011fi ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Örne\u011fin tah\u0131llarda herhangibir de\u011fi\u015fim beklenmezken, \u015fekerde %14, baklagillerde %15, bitkisel ya\u011flarda %33, etde %26, süt ve mamüllerinde %19 art\u0131\u015f ya\u015fanaca\u011f\u0131 dile getirilmi\u015fti. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-96246","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96246"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170454,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96246\/revisions\/170454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96246"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=96246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}