{"id":966,"date":"2007-04-02T21:52:00","date_gmt":"2007-04-02T21:52:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:31","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:31","slug":"sekiz-soruda-iklim-degisikligi-966","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sekiz-soruda-iklim-degisikligi-966","title":{"rendered":"Sekiz Soruda \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi"},"content":{"rendered":"

\n\"kilimanjaro\"<\/i><\/span>\u0130klim de\u011fi\u015fiyor, dünya \u0131s\u0131n\u0131yor. Bilim adamlar\u0131 kurakl\u0131k, seller ve ola\u011fanüstü hava ko\u015fullar\u0131 konusunda sürekli olarak uyar\u0131larda bulunuyor. Giderek artan etkilerin en büyük sebebi ise insan.
\n <\/strong><\/strong>\n<\/p>\n

\n1) \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedir?
\n 
\n<\/strong>Dünyan\u0131n \u0131s\u0131s\u0131 düzenli olarak art\u0131yor. Küresel ortalama yüzey \u0131s\u0131s\u0131 \u015fu anda 15 santigrat derece civar\u0131nda. Jeolojik ve di\u011fer bilimsel kan\u0131tlar, geçmi\u015fte yüzey \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n en yüksek 27 santigrat, en dü\u015fük de 7 santigrat derece oldu\u011funu gösteriyor.
\n 
\nFakat bilim adamlar\u0131 do\u011fal dengenin, insanlardan kaynaklanan yo\u011fun bir \u0131s\u0131nma süreciyle bozuldu\u011funu ve bu durumun dünyadaki hayat\u0131n büyük bölümünün tabi oldu\u011fu iklimin istikrar\u0131 için önemli ç\u0131kar\u0131mlara yol açaca\u011f\u0131n\u0131 söylüyor.\n<\/p>\n

\n2) Sera etkisi nedir?<\/strong>
\n 
\nSera etkisi, atmosferde olu\u015fan bir tabakan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etki. Bu tabaka Güne\u015f'ten gelen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n dünyadan yans\u0131d\u0131ktan sonra tekrar atmosferin d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kmas\u0131n\u0131 engelliyor. Sera etkisi olmasayd\u0131 dünya son derece so\u011fuk bir gezegen haline gelirdi.
\n 
\nSera etkisini art\u0131rarak dünyan\u0131n normalden fazla \u0131s\u0131nmas\u0131na neden olan gazlardan baz\u0131lar\u0131 karbondioksit, metan ve azotoksit. Bu gazlar modern endüstride ve tar\u0131mda kullan\u0131l\u0131yor, fosil yak\u0131tlar\u0131n yanmas\u0131yla aç\u0131\u011fa ç\u0131k\u0131yor.
\n 
\nAtmosferin konsantrasyonu her geçen gün art\u0131yor. Örne\u011fin atmosferdeki karbondioksit konstanstrasyonu 1800'lü y\u0131llardan beri yüzden 30'dan daha yüksek bir seviyede artt\u0131.
\n 
\nBilim adamlar\u0131n\u0131n büyük bir ço\u011funlu\u011fu sera etkisi yaratan gazlar\u0131n sal\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n, dünyan\u0131n \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n yükselmesine neden olaca\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyor.
\n 
\n3) Is\u0131nman\u0131n kan\u0131t\u0131 ne?<\/strong>
\n 
\nS\u0131cakl\u0131k kay\u0131tlar\u0131 19'uncu yüzy\u0131l sonlar\u0131nda tutulmaya ba\u015fland\u0131. Ortalama küresel s\u0131cakl\u0131k 20'nci yüzy\u0131lda yakla\u015f\u0131k 0.6 santigrat derece artt\u0131. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131yla buzullar\u0131n erimesi nedeniyle deniz seviyeleri de 10-20 santinmetre aras\u0131nda yükseldi.
\n 
\nArktik deniz buzlar\u0131, son birkaç 10 y\u0131l\u0131n yaz ve sonbahar döneminde yakla\u015f\u0131k yüzde 40'a varan oranda inceldi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Antarktika'n\u0131n baz\u0131 bölümleri daha da so\u011fudu. Yüzey \u0131s\u0131s\u0131 ve troposferdeki \u0131s\u0131 aras\u0131nda baz\u0131 çeli\u015fkiler göze çarp\u0131yor.
\n 
\n4) S\u0131cakl\u0131k ne kadar yükselecek?<\/strong>
\n 
\nSera etkisi yaratan gazlar\u0131n sal\u0131m\u0131 engellenmezse, 2100'e kadar ortalama küresel s\u0131cakl\u0131k 1.4-5.8 santigrat derece artacak. Olay\u0131n vehameti \u015föyle aç\u0131klanabilir: Medeniyetin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri küresel ortalama s\u0131cakl\u0131k sadece 1 santigrat derece artt\u0131.
\n 
\nSera etkisi yaratan gazlar\u0131n sal\u0131m\u0131 hemen kesilse bile, bilim adamlar\u0131 etkinin uzun bir süre daha devam edece\u011fini söylüyor. Çünkü büyük buz ve su parçalar\u0131n\u0131 da içeren iklim sisteminin normale dönmesi yüzlerce y\u0131l alabilir.
\n 
\nBaz\u0131 bilim adamlar\u0131, Grönland buzullar\u0131nda ya\u015fanan erimenin hemen önlem al\u0131nsa bile geri dönülmez oldu\u011funu dü\u015fünüyor. Yüzlerce y\u0131l sürecek bu i\u015flem, deniz seviyelerinde yedi metrelik bir yükselmeye neden olabilir.
\n 
\n5) Hava durumu ne olacak?<\/strong>
\n 
\nKüresel anlamda çok daha sert hava olaylar\u0131 ortaya ç\u0131kacak. K\u0131y\u0131 bölgelerde ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 artarken, iç bölgelerde s\u0131cak havan\u0131n etkisiyle kurakl\u0131k ba\u015f gösterecek.
\n 
\nArtan f\u0131rt\u0131nalar ve deniz seviyeleri nedeniyle daha çok sel meydana gelecek. Bununla birlikte, hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131 bölgelere göre çok büyük farkl\u0131l\u0131klar gösterecek. Ve bu durumun sonuçlar\u0131 tahmin edilmeyecek kadar güç.
\n 
\n6) Etkileri neler olacak?<\/strong>
\n 
\nTatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, g\u0131da üretimi ko\u015fullar\u0131ndaki genel de\u011fi\u015fiklikler ve seller, f\u0131rt\u0131nlar, s\u0131cak dalgalar\u0131 ve kurakl\u0131k nedeniyle ölümlerde ya\u015fanacak art\u0131\u015f gibi potansiyel tehlikeler gündeme gelecek.
\n 
\nBu durum en çok, h\u0131zl\u0131 iklim de\u011fi\u015fimine kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k yapamayan yoksul ülkeleri etkileyecek.
\n 
\nYa\u015fam alanlar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimine ayak uyduramayan birçok bitki ve hayvan türünün nesli yok olacak. Dünya Sa\u011fl\u0131k Örgütü'nün verilerine göre, s\u0131tma ve yetersiz beslenme gibi nedenlerden milyonlarca ki\u015fi ölümle yüz yüze gelecek.
\n 
\n7) Ne bilmiyoruz?<\/strong>
\n 
\nIs\u0131nmaya insan etkisinin ne kadar oldu\u011funu ve \u0131s\u0131nman\u0131n zincirleme etkilerinin neler olabilece\u011fini bilmiyoruz.
\n 
\nKüresel \u0131s\u0131nma, sabit buzullar\u0131n erimesi ile sera etkisi yaratan metan gaz\u0131n\u0131n yüksek miktarda sal\u0131m\u0131 gibi, gelecekte \u0131s\u0131nmay\u0131 tetikleyecek de\u011fi\u015fikliklere yol açabilir.
\n 
\nDaha s\u0131cak ko\u015fullar nedeniyle büyüme h\u0131zlar\u0131 artan bitkilerin, büyüdükçe atmosferden daha çok karbondioksit çekmesi gibi \u0131s\u0131nmay\u0131 hafifletici etkiler de olabilir.
\n 
\nAncak bilim adamlar\u0131, karma\u015f\u0131k dengenin, bu olumlu ve olumsuz etkilere nas\u0131l bir tepki verebilece\u011fi konusunda emin de\u011fil.
\n 
\n8) \u015eüpheciler ne diyor?<\/strong>
\n 
\nKüresel \u0131s\u0131nmaya \u015füpheyle yakla\u015fanlar bile dünyan\u0131n giderek \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar etmiyor. \u015eüphelerinin dayana\u011f\u0131n\u0131, küresel \u0131s\u0131nma etkisinin insan aktiviteleri nedeniyle ortaya ç\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131.
\n 
\nBaz\u0131lar\u0131 \u015fu an tan\u0131k oldu\u011fumuz de\u011fi\u015fikliklerin ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor. Buna en büyük dayanaklar\u0131 ise insan var olmadan önce küresel iklim ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f olan de\u011fi\u015fiklikler.
\n 
\nBaz\u0131 \u015füpheci bilim adamlar\u0131, \u0131s\u0131nmay\u0131 bir süredir Güne\u015f'te olan yüksek aktivitelere ba\u011fl\u0131yor. Bununla beraber, iklimin do\u011fal de\u011fi\u015fimlerinin en tepesinde bile bir \u015feyler oldu\u011fu ve bunda insan\u0131n suçlanmas\u0131 gerekti\u011fi yönünde görü\u015fbirli\u011fi art\u0131yor. \n<\/p>\n

\nKAYNAK:http:\/\/www.cnnturk.com\/BILIM_TEKNOLOJI\/BILIM\/KURESEL_ISINMA\/haber_detay.asp?PID=15&haberID=155200<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130klim de\u011fi\u015fiyor, dünya \u0131s\u0131n\u0131yor. Bilim adamlar\u0131 kurakl\u0131k, seller ve ola\u011fanüstü hava ko\u015fullar\u0131 konusunda sürekli olarak uyar\u0131larda bulunuyor. Giderek artan etkilerin en büyük sebebi ise insan.   1) \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedir?   Dünyan\u0131n \u0131s\u0131s\u0131 düzenli olarak art\u0131yor. Küresel ortalama yüzey \u0131s\u0131s\u0131 \u015fu anda 15 santigrat derece civar\u0131nda. Jeolojik ve di\u011fer bilimsel kan\u0131tlar, geçmi\u015fte yüzey \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n en […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-966","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/966","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=966"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/966\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172481,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/966\/revisions\/172481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=966"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}