SİLAJIN YAPILMASI
a) SİLO İÇİN GEREKLİ MALZEMELER:
Silolanacak malzemenin tarlada biçilmemiş halde nem oranı % 75-85 kadardır.
Siloya konacak malzemenin nem oranı ise % 70'i geçmemelidir. Aradaki % 10'luk nem kaybı ise biçme ve taşıma sırasında kendiliğinden meydana gelir. Fazla nemden şüpheleniyorsa, bir tutam ot alınıp çamaşır sıkar gibi sıkılır, eğer su veriyorsa soldurmaya tabi tutulur.
Bu soldurma, yonca, Fiğ x yulaf, yulaf,arpa,buğday gibi ince gövdeli bitkilerde önce ot biçme makinesi ile biçilip, yarım veya bir gün bekletilip (sendirme) işleminden sonra silaj makinası ile parçalanırsa silajın kuru madde oranı artar, silaj çok daha kaliteli olur, yapılan silajada senaj denilir.
Mısır bitkisinin silaj yapılabilmesi için ise koçanlar kırıldığında (koçan ayasındaki süt çizgisi) 1/3 olmalı veya danelerde unlaşma başlangıcı lercih edilirse en kaliteli silaj materyali hazır demektir.
Silaj, yonca, fiğ, fasulye, bezelye gibi baklagil otlarından yapılacak ise, her 1 tonluk silaj için 50-60 kg buğday veya arpa kırması veya ekşi un katlar üzerine serpilerek karıştırılır.
Eğer katkı maddesi olarak melas kullanılacak olursa her ton silaja 35-40 kg melas hesaplanmalıdır.
Ayrıca ton başına 2-3 kg, öğütülmüş (NaCI) tuz kullanılabilirDiğer önemli bir malzeme de silaj örtüsü naylonudur. Eni 6.5 m, boyu 40 m top halindedir.
Son zamanlarda güneşışınlarını tutan ve yaklaşık 3 yıl güneşe dayanıklı toprak örtme problemini
kökünden çözümleyen silaj brandasıüretilip, Bursa'da Üçler Tohumca piyasaya sürülmüştür. Silaj açıldıktan sonra yedirilmeye başlandığında, hava ile temasa geçen yüzey dar tutulmalıdır. Çünkü gereğinden fazla geniş yüzeyli silajlarda günlük kesilen dilim ince olacağından hızla bozulur. Bunun için silaj yapılırken cephesi dar, boyu uzun tutulursa günlük kesilen dilim kalın olacağından bozulmaya fırsat kalmadan hayvanlara sürekli taze silaj yedirilmiş olur.
b) SİLO ALANININ HAZIRLANMASI:
- Yaklaşık 4-5 m kadar genişlik ve yeteri kadar uzunlukta % 1-2 meyilli olarak tespit edilen silo alanı, süpürülüp temizlendikten sonra üzerine 10-15 cm alınlakta saf veya saman serilir.
c) SİLONUN DOLDURULMASI VE ÖRTÜLMESİ:
Tarladan parçalanmış olan silajlık materyal en fazla 4ile 15 mm arasında olmalıdır. Daha uzun parçalı olan si laj malzemeleri kolay sıkışmadığı gibi daneler de tam parçalanmadığı için turşulaşma (fermentasyon) zor olur
Römorklarla tarladan parçalı getirilen silaj malzeme si, daha önce 4- 5 m genişlikte serilmiş olan sap şamar üzerine 15-20 cm kalınlıkta serilir.
Mısır silajlarında zaten ton başına 300-400 kg unlaşma başlangıcında dane mısır mevcut olduğu için, tuz dışında katkı maddesine gerek yoktur.
Her kat (15-20 cm) serildikten sonra hazır bekleyen sıkıştırıcı traktör ile git-gel hareketleri ile alabildiğince sıkıştırılır. Sıkıştırılan silonun içinde hava bırakmamaya özen göstermelidir.
Bu şekilde kat kat silo doldurulur. Balık sırtı (f/naz) hâline getirilir.
Silolar balıksırtı şeklinde yapılmadığı takdirde ileride meydana gelebilecek çökmelerden dolayı, silo üstünde su birikintileri meydana gelir. Sonuçta siloda bozulmalar olabilir.
Silo son şeklini aldıktan sonra üzerine naylon çekilerek hava ile irtibatı kesilerek örtülür.
Naylonun üstüne, eteklerden başlamak sureti ile tepeye doğru 20 cm kalınlıkta toprak örtülür.
Bu toprak kum veya kumlu olmamalıdır. Çünkü yağmurlar ile bu kum kayar ve silaj açığa çıkar. Muhtemel naylon delinmesi silajın bozulmasına neden olur.
Toprak ile kapatılan silonun naylon etekleri toplanır. Sonra yağmur kanalı açılır ve içine yatırılıp tekrar ince bir toprakla örtülür.
Yağmur kanalının açılması yağmur sularının silaja karışmasınıönlemek için zorunludur
d) SİLAJIN OLGUNLA?MASI:
İyi bir şekilde doldurulmuş ve kapatılmış silo dahi mevcut havanın oksijeni yaklaşık 5 saatte tükenir.
Havasız şartlarda faaliyet gösteren bakteriler arasında arzu edilmeyen bakterilerde vardır. Bunların başında proteinleri tahrip edenler, kokuşma bakterileri ve tereyağ bakterileri gelmektedir. Ancak bunların optimum faaliyet gösterebilmeleri için ortamın nötr veya alkali olması gerekir.