Tweet
Quercus cerris L. (Meşe)
Nisan - Mayıs aylarında çiçek açan, 30-35 m yükseklikte, bir evcikli, rüzgârla tozlaşan büyük orman ağaçlarmdandır. Koyu renkteki gövdesi kalın, derin çatlaklı bir kabuğa maliktir. Sapları kısa olan yapraklar dökülmeyen, 1-2 sm uzunlukta, ince uzun şerit biçiminde kulakçıklara maliktir (Şek. 1). Yaprakların şekli ve büyüklüğü çok farklıdır (Şek. 5,6). Genişliği 3-6 sm, uzunluğu 6-12 sm olan yaprakların umumiyetle oval biçimdeki ayaları gayrımuntazam olarak uzunca oval veya üç köşemsi loplara ayrılmıştır. Kenarları ya tam, veya hafifçe dişli, nihayeti bazen sivri, bazen küttür. Üst yüzü koyu yeşil ve tüysüz, alt yüzü ise daha açık yeşil ve tüylüdür. Erkek çiçekler gevşek ve uzun kedicik tipinde sarkık çiçekdurumları teşkil eder (Şek. 3). Sarımsı yeşil renkteki erkek çiçekler 5 - 9 adet, uzun şeritsi biçimde, tüylü perigon yapraklarıyle çevrilmiştir. Her çiçekte 5-9 tane erkek organ bulunmaktadır. Dişi çiçekler tek, veya 2 - 5 tanesi birarada toplu olarak bulunur (Şek. 2). Dikazyum tipinde kısmî dişi çiçekdurumu gösteren 3 çiçekten yalnız ortadaki mevcut olup, yan çiçekler ve bütün brakteoller körelmiş vaziyettedir. Dişi çiçek kiremit gibi birbirini örtmüş Lrakteollerden ibaret kupula ile sarılmıştır. Yumurtalıkla birleşmiş olan çiçek-örtüsü üst tarafında küçük dişli bir kenar kısmı göstermektedir. 3 meyvayap-rağından yapılmış olan, 3 veya bazen 4 stilus ile nihayetlenen alt-durumlu yumurtalık aşağı kısımlarında her birinde 2 tohurtı-taslağı bulunmak üzere 3 gözlü, yukarı kısımlarında ise tek gözlüdür. Olgunlaştıkta, gelişerek kap şeklini alan üzeri pullarla örtülü kupula ile birlikte içersindeki nuks tipindeki meyvaya palamut denilmektedir (Şek. 4). Yumurtalıktaki tohum-taslaklarından yalnız biri gelişerek endospermasız, büyük çeneklere malik bir tek tohum meydana gelmektedir.
Yayılışı : Muhtelif varyetelerine Marmara bölgesinde, Batı, Güney ve Orta Anadoluda tesadüf edilmektedir.
Kulla nılışı: Bir ihraç maddesi olan palamut gerek bu türden, gerek Anadoluda bulunmakta olan diğer türlerden elde edilmektedir. Tanen bakımından zengin olan kupulaları deri sanayiinde; sert odunu ise marangozlukta ve yakacak olarak kullanılmaktadır. Bilhassa Güney Anadoluda bulunan bir varyetesi kalın bir mantar dokusuna malik olmakla beraber memleketimizde yabani olarak bulunmayan Ç.suher türü şişe mantarı istihsaline daha uygundur. Palamutun meyva kısmı köylü tarafından yenildiği gibi hayvan yemi olarak ta kullanılmaktadır.