Tweet
Humulus lupulus L. (Þerbetçiotu) Cannabinaceae
Temmuz - Eylül aylarýnda çiçek açan, 2 - 5 m yükseklikte, sarýlýcý gövdeye malik, çok senelik, iki evcikli, otsu bir bitkidir. Üzerindeki sert örs biçimindeki tüylerden dolayý sert, pürüzlü bir yüzeye malik olan gövde soldan saða doðru sarýlarak büyür (Þek. 4). Gövde üzerinde karþýlýklý durumda bulunan yapraklarýn saplarý uzundur (Þek. 3). Kenarlarý diþli, ucu sivri olan yürek biçimli yaprak ayalarý ya 3-5 adet uzunca oval loplardan ibaret elsi-parçalýdýr, veya basittir. Yapraklarýn üst yüzü sert tüylüdür. Gevþek bileþik-salkým durumlarý halinde toplanmýþ olan yeþilimsi sarý renkte erkek çiçekler* 5 perigon yapraðýndan ibaret çiçekörtüsüne, ve bu yapraklarýn önünde kýsa filamentli, uzun anterli 5 erkek organa maliktir (Þek. 2, 6). Diþi çiçekler küçük, kýsa kedicik tipinde çiçekdurum-larý teþkil etmiþtir (Þek. 1). Her bir ucu sivri oval biçimli braktenin koltuðunda, küçük birer brakteol ile örtülü 2 çiçek bulunmaktadýr (Þek. 5). Parçalanma gös-termiyen, çiçekörtüsü küçük bir çanak halinde yumurtalýðýn etrafýný sarmaktadýr. 2 meyvayapraðmdan yapýlmýþ tek tohum-tasîaðýna malik olan yumurtalýk 2 uzun, tüylü stilus taþýmaktadýr. Olgunlaþmada brakteoller çok fazla büyüyerek braktelere benzer bir hal alýr, ve böylece oldukça büyük, kozalaða benzer, oval biçimde beyazýmsý yeþil renkte meyvadurumlarý meydana gelir (Þek. 3). Brakteoller üzerinde reçine, uçucu ve acý maddeler salan bezler bulunmaktadýr (Þek. 7). Aken tipindeki meyva az miktarda endosperma içersinde kendi üstüne kývrýlmýþ embriyo ihtiva eden bir tohum taþýmaktadýr.
Yayýlýþý: Karadeniz, Marmara bölgeleri ve Toýos daðlarýnda bulun-maktadýr.
Kullanýlýþý: Meyvadurumlarý bira imalinde kullanýlmakla beraber memleketimiz için lâzýýn olan ihtiyaç maddesi halen dýþardan getirilmektedir. Týpta olgunlaþmýþ diþi çiçekdurumlarý veya bezleri teskin edici, uyutucu, kuvvet verici ve midevî olarak kullanýlýr. Kökleri halk arasýnda idrar söktürücü ve kan temizleyici olarak bilinmektedir.
• ■ ' ■ ■ «
Temmuz - Eylül aylarýnda çiçek açan, 2 - 5 m yükseklikte, sarýlýcý gövdeye malik, çok senelik, iki evcikli, otsu bir bitkidir. Üzerindeki sert örs biçimindeki tüylerden dolayý sert, pürüzlü bir yüzeye malik olan gövde soldan saða doðru sarýlarak büyür (Þek. 4). Gövde üzerinde karþýlýklý durumda bulunan yapraklarýn saplarý uzundur (Þek. 3). Kenarlarý diþli, ucu sivri olan yürek biçimli yaprak ayalarý ya 3-5 adet uzunca oval loplardan ibaret elsi-parçalýdýr, veya basittir. Yapraklarýn üst yüzü sert tüylüdür. Gevþek bileþik-salkým durumlarý halinde toplanmýþ olan yeþilimsi sarý renkte erkek çiçekler* 5 perigon yapraðýndan ibaret çiçekörtüsüne, ve bu yapraklarýn önünde kýsa filamentli, uzun anterli 5 erkek organa maliktir (Þek. 2, 6). Diþi çiçekler küçük, kýsa kedicik tipinde çiçekdurum-larý teþkil etmiþtir (Þek. 1). Her bir ucu sivri oval biçimli braktenin koltuðunda, küçük birer brakteol ile örtülü 2 çiçek bulunmaktadýr (Þek. 5). Parçalanma gös-termiyen, çiçekörtüsü küçük bir çanak halinde yumurtalýðýn etrafýný sarmaktadýr. 2 meyvayapraðmdan yapýlmýþ tek tohum-tasîaðýna malik olan yumurtalýk 2 uzun, tüylü stilus taþýmaktadýr. Olgunlaþmada brakteoller çok fazla büyüyerek braktelere benzer bir hal alýr, ve böylece oldukça büyük, kozalaða benzer, oval biçimde beyazýmsý yeþil renkte meyvadurumlarý meydana gelir (Þek. 3). Brakteoller üzerinde reçine, uçucu ve acý maddeler salan bezler bulunmaktadýr (Þek. 7). Aken tipindeki meyva az miktarda endosperma içersinde kendi üstüne kývrýlmýþ embriyo ihtiva eden bir tohum taþýmaktadýr.
Yayýlýþý: Karadeniz, Marmara bölgeleri ve Toýos daðlarýnda bulun-maktadýr.
Kullanýlýþý: Meyvadurumlarý bira imalinde kullanýlmakla beraber memleketimiz için lâzýýn olan ihtiyaç maddesi halen dýþardan getirilmektedir. Týpta olgunlaþmýþ diþi çiçekdurumlarý veya bezleri teskin edici, uyutucu, kuvvet verici ve midevî olarak kullanýlýr. Kökleri halk arasýnda idrar söktürücü ve kan temizleyici olarak bilinmektedir.
• ■ ' ■ ■ «
