Tweet
Humulus lupulus L. (Şerbetçiotu) Cannabinaceae
Temmuz - Eylül aylarında çiçek açan, 2 - 5 m yükseklikte, sarılıcı gövdeye malik, çok senelik, iki evcikli, otsu bir bitkidir. Üzerindeki sert örs biçimindeki tüylerden dolayı sert, pürüzlü bir yüzeye malik olan gövde soldan sağa doğru sarılarak büyür (Şek. 4). Gövde üzerinde karşılıklı durumda bulunan yaprakların sapları uzundur (Şek. 3). Kenarları dişli, ucu sivri olan yürek biçimli yaprak ayaları ya 3-5 adet uzunca oval loplardan ibaret elsi-parçalıdır, veya basittir. Yaprakların üst yüzü sert tüylüdür. Gevşek bileşik-salkım durumları halinde toplanmış olan yeşilimsi sarı renkte erkek çiçekler* 5 perigon yaprağından ibaret çiçekörtüsüne, ve bu yaprakların önünde kısa filamentli, uzun anterli 5 erkek organa maliktir (Şek. 2, 6). Dişi çiçekler küçük, kısa kedicik tipinde çiçekdurum-ları teşkil etmiştir (Şek. 1). Her bir ucu sivri oval biçimli braktenin koltuğunda, küçük birer brakteol ile örtülü 2 çiçek bulunmaktadır (Şek. 5). Parçalanma gös-termiyen, çiçekörtüsü küçük bir çanak halinde yumurtalığın etrafını sarmaktadır. 2 meyvayaprağmdan yapılmış tek tohum-tasîağına malik olan yumurtalık 2 uzun, tüylü stilus taşımaktadır. Olgunlaşmada brakteoller çok fazla büyüyerek braktelere benzer bir hal alır, ve böylece oldukça büyük, kozalağa benzer, oval biçimde beyazımsı yeşil renkte meyvadurumları meydana gelir (Şek. 3). Brakteoller üzerinde reçine, uçucu ve acı maddeler salan bezler bulunmaktadır (Şek. 7). Aken tipindeki meyva az miktarda endosperma içersinde kendi üstüne kıvrılmış embriyo ihtiva eden bir tohum taşımaktadır.
Yayılışı: Karadeniz, Marmara bölgeleri ve Toıos dağlarında bulun-maktadır.
Kullanılışı: Meyvadurumları bira imalinde kullanılmakla beraber memleketimiz için lâzıın olan ihtiyaç maddesi halen dışardan getirilmektedir. Tıpta olgunlaşmış dişi çiçekdurumları veya bezleri teskin edici, uyutucu, kuvvet verici ve midevî olarak kullanılır. Kökleri halk arasında idrar söktürücü ve kan temizleyici olarak bilinmektedir.
• ■ ' ■ ■ «
Temmuz - Eylül aylarında çiçek açan, 2 - 5 m yükseklikte, sarılıcı gövdeye malik, çok senelik, iki evcikli, otsu bir bitkidir. Üzerindeki sert örs biçimindeki tüylerden dolayı sert, pürüzlü bir yüzeye malik olan gövde soldan sağa doğru sarılarak büyür (Şek. 4). Gövde üzerinde karşılıklı durumda bulunan yaprakların sapları uzundur (Şek. 3). Kenarları dişli, ucu sivri olan yürek biçimli yaprak ayaları ya 3-5 adet uzunca oval loplardan ibaret elsi-parçalıdır, veya basittir. Yaprakların üst yüzü sert tüylüdür. Gevşek bileşik-salkım durumları halinde toplanmış olan yeşilimsi sarı renkte erkek çiçekler* 5 perigon yaprağından ibaret çiçekörtüsüne, ve bu yaprakların önünde kısa filamentli, uzun anterli 5 erkek organa maliktir (Şek. 2, 6). Dişi çiçekler küçük, kısa kedicik tipinde çiçekdurum-ları teşkil etmiştir (Şek. 1). Her bir ucu sivri oval biçimli braktenin koltuğunda, küçük birer brakteol ile örtülü 2 çiçek bulunmaktadır (Şek. 5). Parçalanma gös-termiyen, çiçekörtüsü küçük bir çanak halinde yumurtalığın etrafını sarmaktadır. 2 meyvayaprağmdan yapılmış tek tohum-tasîağına malik olan yumurtalık 2 uzun, tüylü stilus taşımaktadır. Olgunlaşmada brakteoller çok fazla büyüyerek braktelere benzer bir hal alır, ve böylece oldukça büyük, kozalağa benzer, oval biçimde beyazımsı yeşil renkte meyvadurumları meydana gelir (Şek. 3). Brakteoller üzerinde reçine, uçucu ve acı maddeler salan bezler bulunmaktadır (Şek. 7). Aken tipindeki meyva az miktarda endosperma içersinde kendi üstüne kıvrılmış embriyo ihtiva eden bir tohum taşımaktadır.
Yayılışı: Karadeniz, Marmara bölgeleri ve Toıos dağlarında bulun-maktadır.
Kullanılışı: Meyvadurumları bira imalinde kullanılmakla beraber memleketimiz için lâzıın olan ihtiyaç maddesi halen dışardan getirilmektedir. Tıpta olgunlaşmış dişi çiçekdurumları veya bezleri teskin edici, uyutucu, kuvvet verici ve midevî olarak kullanılır. Kökleri halk arasında idrar söktürücü ve kan temizleyici olarak bilinmektedir.
• ■ ' ■ ■ «