Tilia argentea Desf. (Ihlamur) T il la ce a e

[Fitopatolog]

Tilia argentea Desf. (Ihlamur) T il la ce a e

Haziran - Ağustos aylarında çiçek açan yüksek bir ağaçtır. Gövde üzerinde sarmal dizilişte bulunan uzun saplı yapraklar ucu sivri, kenarları dişli taban kısmı eğik, kalp biçiminde, üst yüzü yeşil, alt yüzü beyazımtırak renkte ve kadifeınsi sık tüylü aya kısmına maliktir (Şek. 1). Beyazımsı sarı renkteki güzel kokulu çiçekler dikasyum tipinde çiçekdurumlan teşkil etmiştir. Çieekdurumunun sapı taban kısmında bulunan tüysüz, beyazımsı sarı renkli, dil biçiminde, zarımsı yapıda bir braktenin aşağı yukarı yarısına kadar birleşmiş<jhaldedir. Bu brakte sonradan kanat gibi vazife görerek meyvadurumunun uçmasını temin eder (Şek. 5). Çiçekörtüsü kayık biçiminde, sarımsı yeşil renkte, tüylü 5 serbest kaliks yaprağı ile, spatül biçiminde, beyazımsı sarı, tüysüz, serbest 5 korolla yaprağından ibarettir (Şek. 2). Korolla yapraklarının iç tarafında korolla yapraklarına benzeyen bir pul bulunmaktadır. Çok sayıdaki erkek organlar, filamentleri serbest veya yalnız taban kısmında birleşmiş, 5'iik gruplar halinde toplanmıştır. 5 meyvayaprağmdan yapılmış olan dişi organ her gözünde aksiller plasentalanma gösteren 2 tohum-taslağı ihtiva eden 5 gözlü yumurtalıkla (Şek>3, 4), 5 loplu stigma ile nihayetlenen uzunca bir stilustan ibarettir. Olgunlaşma esnasında bir, bazen iki tolıum-taslağıııın gelişmesi ile 4 yumurtalık gözünün ve gelişmemiş olan diğer tohum-laslaklarınm bir tarafa itilmesi sonucu bir veya iki tohum ihtiva eden küremsi, şekilde, nuks tipinde, bir ıneyva husule gelir (Şek. 6, 7). Üzerinde korelmiş tohum-taslaklarmı taşıyan tohum yağ ihtiva eden etli bir endospermaya maliktir (Şek. 8).
Yayılışı: İstanbul civarı, Marmara ve Karadeniz bölgeleri, Anıanos dağlarında ormanlarda bulunan bir bitki olmakla beraber süs ağaeı olarak ta diğer bölgelerde bahçe ve parklarda yetiştirilmektedir.
Kullanılışı : Güzel kokulu çiçeklerinden dolayı ve gölge temini bakımından bir süs ağacı olarak yetiştirilir. Doğramacılıkta kıymetli olan beyaz ve hafif bir odun verir. Ihlamur kabuğundaki lifler ip ve kaba dokumalarda kullanılır. Çiçekdurumlan tıpta ter ve idrar verici, göğüs yumuşatıcı ve balgam söktürücü olarak kullanılmaktadır.