Tweet
Malva silvestris L. (Ebegümeci) Malvaceae
Mayıs - Ağustos aylarında çiçek açan, 20 - 70 sm yükseklikte, yol ve tarla kenarlarında pek çok bulunan, tüylü, bir veya çok senelik, otsu bir bitkidir. Dik veya yatık durumlu gövde üzerinde sarmal dizilişteki, tüylü ve uzun saplı yapraklar, çevresi dairemsi, kenarları dişli, 3 - 7 loplu, elsî tipte aya kısmına maliktir (Şek. 1), Yaprakların koltuğunda, 2 veya daha fazlası bir arada toplanmış olan çiçeklerin dışında, nihayetinde aşağı yukarı üçgen şekilde 5 lopa ayrılmış, tüylü bir kaliks tüpü ile, bunun altında brakteollerden meydana gelmiş 3 serbest mızraksı biçimde yapraktan ibaret, tüylü bir epikaliks bulunmaktadır. Tomurcuk halindeyken kıvrılarak bükülmüş olan korolla, nihayetlerinde derin ve geniş girintiler, taban kısımlarında uzun tüylü tırnaklar bulunan, koyu damarlara malik pembe veya eflâtun renkli, serbest, kaliksten 3 - 4 defa daha uzun korolla yapraklarından ibarettir (Şek. 2). Korolla yaprakları erkek organların filamentlerinin taban kısımlarının birleşerek meydana getirdikleri tüpe yapışık bulunmaktadır. Korolla yaprağıyla karşılıklı bulunan 5 erkek organın çoğalmasıyla meydana geldiği kabul edilen 5 grup halinde toplanmış olan çok sayıdaki erkek organların filament-leri, aşağıda yumurtalığı, yukarıda stilusu saracak şekilde bir tüp meydana getirmek üzere birleşmiştir. Filamentlerin serbest olan ve böbreksi biçimde anter taşıyan uç kısımları evvelâ dik durumda iken olgunlaştıkları zaman dışarıya ve aşağıya doğru kıvrılmış bir hal alırlar. Çok sayıda meyvayaprağmdan yapılmış olan üst-durumlu dişi organ her gözünde aksiller plasentalanma gösteren tek tohum-tas-lağma malik çok gözlü bir yumurtalıkla, alt kısımda bir sütun teşkil edecek tarzda birleşmiş, üst kısımda ise iç yüzü stigma vazifesini gören, meyvayaprağı sayısında ipliksi parçaya ayrılmış stilustan ibarettir. Kısa bir eksen etrafında çok sayıda meyvayapraklarmın halka teşkil edecek tarzda birbiriyle birleşmesiyle meydana gelmiş olan, ortası çukurlaşmış basık küre biçiminde, şizokarp tipteki meyva-ları olgunlaştıkları zaman çok sayıda merikarpa ayrılır (Şek. 3). Her biri tek tohum ihtiva eden ve umumiyetle tüysüz olan merikarplarm üstü ağ şeklinde çıkıntılar göstermektedir (Şek. 4). Büyük katlanmış embriyoya malik olan tohumlar dar bir endosperma ihtiva etmektedir.
Yayılışı: İstanbul ve bütün Anadoluda çok yaygın bulunan bir bitkidir.
Kullanılışı: Yaprak ve çiçekleri ihtiva ettiği fazla miktardaki müsi-lâjdan dolayı yumuşatıcı özelliğe maliktir. Boğaz ve göğüs hastalıklarında içten verildiği gibi bazı deri hastalıklarında ve çıbanların tedavisinde dıştan lapa halinde tatbik edilmektedir. Yaprakları halk tarafından pişirilerek yenilir.
Mayıs - Ağustos aylarında çiçek açan, 20 - 70 sm yükseklikte, yol ve tarla kenarlarında pek çok bulunan, tüylü, bir veya çok senelik, otsu bir bitkidir. Dik veya yatık durumlu gövde üzerinde sarmal dizilişteki, tüylü ve uzun saplı yapraklar, çevresi dairemsi, kenarları dişli, 3 - 7 loplu, elsî tipte aya kısmına maliktir (Şek. 1), Yaprakların koltuğunda, 2 veya daha fazlası bir arada toplanmış olan çiçeklerin dışında, nihayetinde aşağı yukarı üçgen şekilde 5 lopa ayrılmış, tüylü bir kaliks tüpü ile, bunun altında brakteollerden meydana gelmiş 3 serbest mızraksı biçimde yapraktan ibaret, tüylü bir epikaliks bulunmaktadır. Tomurcuk halindeyken kıvrılarak bükülmüş olan korolla, nihayetlerinde derin ve geniş girintiler, taban kısımlarında uzun tüylü tırnaklar bulunan, koyu damarlara malik pembe veya eflâtun renkli, serbest, kaliksten 3 - 4 defa daha uzun korolla yapraklarından ibarettir (Şek. 2). Korolla yaprakları erkek organların filamentlerinin taban kısımlarının birleşerek meydana getirdikleri tüpe yapışık bulunmaktadır. Korolla yaprağıyla karşılıklı bulunan 5 erkek organın çoğalmasıyla meydana geldiği kabul edilen 5 grup halinde toplanmış olan çok sayıdaki erkek organların filament-leri, aşağıda yumurtalığı, yukarıda stilusu saracak şekilde bir tüp meydana getirmek üzere birleşmiştir. Filamentlerin serbest olan ve böbreksi biçimde anter taşıyan uç kısımları evvelâ dik durumda iken olgunlaştıkları zaman dışarıya ve aşağıya doğru kıvrılmış bir hal alırlar. Çok sayıda meyvayaprağmdan yapılmış olan üst-durumlu dişi organ her gözünde aksiller plasentalanma gösteren tek tohum-tas-lağma malik çok gözlü bir yumurtalıkla, alt kısımda bir sütun teşkil edecek tarzda birleşmiş, üst kısımda ise iç yüzü stigma vazifesini gören, meyvayaprağı sayısında ipliksi parçaya ayrılmış stilustan ibarettir. Kısa bir eksen etrafında çok sayıda meyvayapraklarmın halka teşkil edecek tarzda birbiriyle birleşmesiyle meydana gelmiş olan, ortası çukurlaşmış basık küre biçiminde, şizokarp tipteki meyva-ları olgunlaştıkları zaman çok sayıda merikarpa ayrılır (Şek. 3). Her biri tek tohum ihtiva eden ve umumiyetle tüysüz olan merikarplarm üstü ağ şeklinde çıkıntılar göstermektedir (Şek. 4). Büyük katlanmış embriyoya malik olan tohumlar dar bir endosperma ihtiva etmektedir.
Yayılışı: İstanbul ve bütün Anadoluda çok yaygın bulunan bir bitkidir.
Kullanılışı: Yaprak ve çiçekleri ihtiva ettiği fazla miktardaki müsi-lâjdan dolayı yumuşatıcı özelliğe maliktir. Boğaz ve göğüs hastalıklarında içten verildiği gibi bazı deri hastalıklarında ve çıbanların tedavisinde dıştan lapa halinde tatbik edilmektedir. Yaprakları halk tarafından pişirilerek yenilir.