Tweet
Hedera helix L. (Duvarsarmaşığı) Ar ali a c e a e
Eylül - Ekim aylarında çiçek açan, yüksekliği 50 metreyi aşabilen, çok senelik, her zaman yapraklı, tırmanıcı l>ir bitkidir. Silindir biçimli ve odunlu gövde üzerinde sarmal dizilişteki saplı yapraklar karakteristik bir helerofili göstermektedir. Çiçek veren, ekseriyetle dik durumdaki güneş gören sürgünlerin yaprakları kenarları tam, ucu sivri, romboid-oval biçimli (Şek. i); çiçek vermeyen, yattıkları yere meydana getirdikleri ek-kökler vasıtasıyla tutunan, dorsiventral durumdaki gölge dallarının yaprakları ise lopları sivri uçlu, ve üçgenbiçimli olan, taban kısmı kalp şeklinde, 3 - 5 parçalı eîsi tiptedir (Şek. 2). Tüysüz- ve derimsi olan yaprak ayasının üst yüzü koyu, alt yüzü açık yeşil renktedir. Küresel şemsiye tipinde durumlar teşkil etmiş olan çiçeklerin etrafında, çanak şeklini almış çiçek-tablasmm kenarından çıkan, üçgen biçimli 5 küçük dişçik halindeki kaliks yapraklanyla, yeşilimsi beyaz renkte, hafif tüylü, taban kışını geniş üçgen şeklinde, geriye kıvrık, çabuk dökülen 5 serbest koroila yaprağı bulunmaktadır (Şek. 4). Sayıları 5 olan erkek organların dik durumda fiiamenileri vardır. 5, veya bazen daha az meyvayaprağııı-dan yapılmış olan yarı alt-durumlu dişi organ, her gözünde aksiller plasentalantna gösteren birer tohum-taslağı taşıyan â - 5 gözlü bir yumurtalıkla, kısa, kalınca silindir biçimli bir stilus ve ucunda basit bir stigmadaıı ibarettir (Şek. 5). Yumurtalığın üst kısırımı örten, stilusun taban kısmıyla birleşmiş, şişkin nektar salan bir disk bulunmaktadır. Meyva olgunlaştıkta, tepesi disk ile örtülmüş, stilus ve kaliks yapraklarının izini taşıyan, siyahımsı mor renkli, her gözünde sert ve kemiksi bir çekirdek bulunan küre şeklinde yalancı bir bakka meydana getirir (Şek. . 3, 6, 7). Tohumlar bir ucunda küçük bir embriyo bulunan zengin bir endosperma ile dolu bulunur.
Yayılışı: İstanbul, Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki ormanlarda bulunmaktadır.
Kullanılışı : Bir süs bitkisi olarak bahçe duvarlarını ve bina yüzlerini kaplamakta kullanılır. Tıpta içten müshil, kusturucu ve âdet söktürücü olarak bilinirse de kullanılması oldukça tehlikelidir. Yaprakları halk arasında dıştan yaraların tedavisinde kullanılır.
Eylül - Ekim aylarında çiçek açan, yüksekliği 50 metreyi aşabilen, çok senelik, her zaman yapraklı, tırmanıcı l>ir bitkidir. Silindir biçimli ve odunlu gövde üzerinde sarmal dizilişteki saplı yapraklar karakteristik bir helerofili göstermektedir. Çiçek veren, ekseriyetle dik durumdaki güneş gören sürgünlerin yaprakları kenarları tam, ucu sivri, romboid-oval biçimli (Şek. i); çiçek vermeyen, yattıkları yere meydana getirdikleri ek-kökler vasıtasıyla tutunan, dorsiventral durumdaki gölge dallarının yaprakları ise lopları sivri uçlu, ve üçgenbiçimli olan, taban kısmı kalp şeklinde, 3 - 5 parçalı eîsi tiptedir (Şek. 2). Tüysüz- ve derimsi olan yaprak ayasının üst yüzü koyu, alt yüzü açık yeşil renktedir. Küresel şemsiye tipinde durumlar teşkil etmiş olan çiçeklerin etrafında, çanak şeklini almış çiçek-tablasmm kenarından çıkan, üçgen biçimli 5 küçük dişçik halindeki kaliks yapraklanyla, yeşilimsi beyaz renkte, hafif tüylü, taban kışını geniş üçgen şeklinde, geriye kıvrık, çabuk dökülen 5 serbest koroila yaprağı bulunmaktadır (Şek. 4). Sayıları 5 olan erkek organların dik durumda fiiamenileri vardır. 5, veya bazen daha az meyvayaprağııı-dan yapılmış olan yarı alt-durumlu dişi organ, her gözünde aksiller plasentalantna gösteren birer tohum-taslağı taşıyan â - 5 gözlü bir yumurtalıkla, kısa, kalınca silindir biçimli bir stilus ve ucunda basit bir stigmadaıı ibarettir (Şek. 5). Yumurtalığın üst kısırımı örten, stilusun taban kısmıyla birleşmiş, şişkin nektar salan bir disk bulunmaktadır. Meyva olgunlaştıkta, tepesi disk ile örtülmüş, stilus ve kaliks yapraklarının izini taşıyan, siyahımsı mor renkli, her gözünde sert ve kemiksi bir çekirdek bulunan küre şeklinde yalancı bir bakka meydana getirir (Şek. . 3, 6, 7). Tohumlar bir ucunda küçük bir embriyo bulunan zengin bir endosperma ile dolu bulunur.
Yayılışı: İstanbul, Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki ormanlarda bulunmaktadır.
Kullanılışı : Bir süs bitkisi olarak bahçe duvarlarını ve bina yüzlerini kaplamakta kullanılır. Tıpta içten müshil, kusturucu ve âdet söktürücü olarak bilinirse de kullanılması oldukça tehlikelidir. Yaprakları halk arasında dıştan yaraların tedavisinde kullanılır.