Tweet
2.2.1.2.8.1. Yapraklardaki Sorunların Görsel Tanımı ve Kısa Öneriler
a. Yaprak sararmaları
Yaprak ucunda sararma
- Nedeni: Toprağın kireç oranının yüksek olması veya kireçli su ile sulama.
Öneri : Saksı toprağını değiştirmek gerekir. Bkz. îç mekan süs bitkilerin de saksı değiştirme.
- Nedeni: Yanlış gübre kullanma.
Öneri : Saksı değiştirme ve uygun gübreleme. Bkz. îç mekan süs bitkile rinde gübreleme.
- Nedeni: Sulamada ihmaller.
Öneri : Düzenli sulama. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Alt yapraklarda sararma
- Nedeni: Saksı toprağı çok rutubetli.
Öneri : Ficus elastica'da. çok görülen bir durum, sulama dengelenmeli. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Yaşlı yapraklarda sararma
Bunun da birden fazla nedeni vardır.
- Nedeni: Işık azalması.
- Nedeni: Yüksek sıcaklık.
- Nedeni: Veya aksine düşük sıcaklık.
Öneri : Bu durumlar özellikle Monstera, Philodendron, Scindapsus, Saint- paulia gibi bitkilerde çok dikkat çekicidir. Sıcaklık düzenlemesi ve bitkinin aydınlık bir yere alınmasıyle bu kusur giderilebilir. Ficus elastica'da da yaşlı bireylerin yapraklannda önce sararma ve son ra da yaprak dökülmeleri ışık azlığı, toprağındaki besin maddesi yetersizliği (özellikle azot), hava rutubeti düşüklüğü nedenlerine dayanır. Bu kusurlar erken giderildiği ölçüde bitkinin yapraklan canlanır, yenilenir.
Yaprakların tümünde sararmalar
Bunda da nedenler çeşitlidir.
- Nedeni: Hassas türlerin soğuk yerlerde tutulması.
- Nedeni: Saksı toprağı çok rutubetli.
Öneri : Asparagus ve Gardeni^ lar gibi süs bitkileri soğuk yerlerde tutu lursa veya saksı toprağı çok rutubetli olursa bu sararmalar artar. Bu faktörler ortadan kaldırılarak sararmalar önlenebilir.
- Nedeni: Saksı değiştirmede gecikmeler.
Öneri : Bu durumda saksı küçük kalmıştır ve kökler bitkinin gelişmesi için yetersiz kalır, gelişemez, süratle saksı değiştirme yoluna gitmeli dir.
- Nedeni: Sulama yetersizlikleri ve dengesizlikleri.
Öneri : Düzenli sulama.
- Nedeni: Saksı toprağının kireçli olması veya kireçli su ile sulama, demir
noksanlığı.
Öneri : Saksı toprağının değiştirilmesi. Bu yüzden Gardenia\ar da hafif sararma başladığında % 0.1'lik (1 gr/lt) demir sülfat ile sulanma ları ve suyun kaynatılması gibi yollarla elde edilen kireci gideril miş su ile sulama.
- Nedeni: Nisbi hava rutubeti düşüklüğü.
- Nedeni: Besin maddeleri, özellikle azot noksanlığı.
- Nedeni: Saksı drenajının yetersizliği.
Öneri : Bu kusurların giderilmesi.
- Nedeni: Işık yetersizliği.
Öneri : Bu durum özellikle yaprak renklerinde açılma ile barizleşir. Gar- denialârdâ böyle durumlarda bariz yaprak sararmalar gözlenir. Bitki daha aydınlık bir yere alınmalıdır.
- Nedeni: Aksine yüksek ışık entansitesi.
Öneri : Bilhassa kıştan ilkbahara geçişte güneş enerjisinin artan entansite si hassas bitkilerde bu olguyu ortaya çıkarabilir. Örneğin Vri- esea' lann fazla ışıklı yerlerde yaprakları sararır. Bunları normal ışık şartlarındaki yerlere koymalıdır.
- Nedeni: Kirli hava ve özellikle sigara dumanı.
Öneri : Bu durumda sararma kuvvetli olur ve bunu yaprakların dökülmesi takip eder. Özellikle mutfaklarda yer alan hassas bitkilerde hava gazı gibi etkiler de sözkonusu olur. Bu bitkileri ve mekanları kısa aralıklarla (bitkiler hava ceryanında kalmayacak şekilde) havalan dırmak gerekir.
b. Yaprak dökülmeleri
- Nedeni: Hava nemi düşüklüğü.
Öneri : Bu konuda özelilkle hassas olan Aphelandra, Codiaeum, Coleus, Dracaena ve Gardenia'laı gibi süs bitkilerini yüksek nemli yerler de bulundurmalı veya bulundukları yerin hava nemini yükseltici önlemler alınmalıdır.
Nedeni: Hava neminin sık sık değişmesi.
Öneri : Özellikle hassas bitkiler kapı, pencere araları ve koridorlara kon mamalıdır.
Nedeni: Işık azlığı.
Öneri : Özellikle Begonia rex'lerde bu durum çok etkili olur. Bitkiyi ay dınlık fakat güneşli olmayan bir yere almalıdır.
Nedeni: ışık entansitesindeki değişmeler.
Öneri : Bu durumda Fuchia gibi gölge bitkilerinde doğrudan güneş ışınla rı yaprak dökülmelerine neden olur. Bitkileri türlere uygun, fazla değişmeleri olmayan ışık entansitesindeki yerlere yerleştirilmeli dir. Bkz. Iç mekanlarda doğal ve yapay ışık.
Nedeni: Düşük sıcaklıklar.
Öneri : Özellikle genç bitkiler daha fazla sıcaklığa gereksinim duyarlar.
Örneğin bu durumda Ficus elastica' larda kışın yaprak dökmeleri dikkati çeker. Bitkiler türe uygun sıcaklıktaki yerlere alınmalıdır. Bkz. îç mekan bitkilerinin sıcaklık ihtiyaçları.
Nedeni: Saksı toprağının sıkışması.
Öneri : Az zararlı durumlarda saksı toprağını gevşetme, ileri durumlarda ise ilkbahara kadar beklemeden saksı toprağını değiştirme. Bkz. Saksı değiştirme.
Nedeni: Saksı toprağının kuru kalması.
Öneri : Bu durum özellikle Orkidelerde yaprak dökmede en etkin neden dir. Düzenli ve dengeli bir sulama yapmalıdır. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Nedeni: Veya aksine toprağın çok nemli tutulması.
Öneri : Dengesiz fazla sulama bazı bitkileri çok etkilemektedir. Örneğin Dizygothaea'de durum bariz olarak gözlenmektedir. Euphorbia pulcherrima ve Saintpaulia'larda bitkiye fazla su vermek veya kuvvetli sıcaklık değişimleri veya bitkinin soğuk yerde kalması, özellikle bitki çiçekte iken yaprak dökmelerini büyük ölçüde arttı rır. Hoya'larda fazla sulama sonucu yaprak dökmeleri gözlenir. Düzenli ve dengeli sulama gerekir. Bkz. îç mekan süs bitkilerinin sulanması.
Nedeni: Kök hastalıkları.
Öneri : Hemen saksı değiştirme ve bu esnada hastalıklı kökleri budama.
Nedeni: Saksı değiştirme esnasında köklerin fazla budanması.
Öneri : Bu durum özellikle kauçuklarda çok gözlenir. Kök, yaprakların su gereksinimini karşılayamaz, yapraklar dökülür. Buna meydan ver-
memelidir. Bkz. Saksı değiştirme.
- Nedeni: Havadar olmayan kapalı yerlerde bulundurma.
Öneri : Bu konuda bilhassa Bougainvilleae, Coleus ve Ficus elastica lar çok hassastır. Bkz. İç mekan bitkilerinin havalandırılması.
- Nedeni: Bitkinin fazla sıcak yerde bulundurulmuş olması.
Öneri : Bu konuda özellikle Fuchia' lar ve Coleus' lar çok hassastır, bu bit kiler isteklerine uygun sıcaklıktaki yerlere alınmalıdır. Bkz. îç me kan bitkilerinin sıcaklık istekleri.
- Nedeni: Ani sıcaklık değişmeleri ve bazı hassas türlerin yapraklarına sıcak
havada su püskürtmeme.
Öneri : Özellikle Brunfalsia türlerinde sıcak havalarda su püskürtmeyi ih mal etmemelidir.
- Nedeni: Hassas bitkilerin hava cereyanı olan yerlerde konumlandırılması.
Öneri : Bu konuda özellikle Anthurium, Abutilon ve Fuchia'\ar gibi bitki leri koridorlar, pencere ve kapı aralarına koymamak gerekir.
- Nedeni: Fosfat noksanlığı.
Öneri : Gübreleme. Bkz. îç mekan bitkilerinde gübreleme.
- Nedeni: Bitkileri açık yerlerden veya seralardan sonbaharda kapalı az ışık
alan yerlere getirilmesinde de yaprak sararmaları ve dökülmeleri gözlenir.
Önlem : Önce bu bitkileri mekanın en aydınlık yerlerine getirmek ve yavaş yavaş daha az ışığa ulaştırmak.
- Nedeni: Topyekün yanlış bakım uygulamaları.
Öneri : Bkz. îç mekan süs bitkilerinde bakım önlemleri. Bu konuda bir ör nek vermek gerekirse örneğin Ficus elastica' larda bitkinin sonba har ve kışın gölge yerlerde tutulması, kışın fazla yazın az su veril mesi etkin bir şekilde yaprak dökülmelerine neden olabilir.
Yapraklarda lekeler
Yaprak uçlarında sarı, kahverengi lekeler
- Nedeni: Beslenme bozukluğu, özellikle potasyum noksanlığı.
Öneri : Düzenli gübreleme. Bkz. îç mekan bitkilerinde gübreleme.
- Nedeni: Fazla entansitede ışık.
Öneri : Bu durum Aspidistra'larda tipiktir. Normal veya az gölge yerlere alınmalı. Bkz. îç mekan bitkilerinde ışıklandırma.
- Nedeni: Kök hastalıkları.
Öneri : Bu durum Ficus elastica'larda çok dikkat çekicidir. Derhal saksı ve toprağı değiştirip bu arada hasta kökleri budayarak uzaklaştır- malıdır.
- Nedeni: Kireçli su ile sulama.
Öneri : Özellikle Anthurium gibi hassas türlerde bu durum çok dikkat çe kicidir. Yağmur suyu veya kireci daha önce belirtilen çeşitli yön temlerle giderilmiş su kullanılması. Bkz. İç mekan bitkilerinde sulama ve su püskürtme.
- Nedeni: Bitkinin çok sıcak yerlerde tutulması.
Öneri : Özellikle Calladium ve Calathea gibi hassas türlerde çok sıcak ve nisbi rutubeti düşük ortamlarda yaprak uçlarında ve kenarlarda bu kahverengi lekeler sık sık gözlenir. Türleri sıcaklık isteklerine gö re seçip yerleştirmeli. Bkz. îç mekan bitkilerinin sıcaklık istekleri.
- Nedeni: Bitkinin kuru ve nisbi rutubeti düşük ortamlarda yetiştirilmesi.
Öneri : Bir evvelki öneride belirtilen türler ve benzerleri nisbi hava rutu beti yüksek veya yükseltilmiş yerlere alınmalı.
- Nedeni: Topyekün yanlış bakım uygulamaları.
Öneri : Bkz. îç mekan bitkilerinde bakım önlemleri.
Yapraklarda kahverengi lekeler
- Nedeni: Saksı toprağı sıkı, besin maddelerince fakir olması, potas noksan
lığı ve bilhassa toprağın kireçli olması.
Öneri : Özellikle Adiantus' larda dikkat çekicidir, saksı toprağı değiştiril meli, gübrelenmeli ve kireçsiz su verilmelidir.
- Nedeni: Hastalanmış kök.
Öneri : Saksı ve toprağı değiştirmeli ve bu işlem esnasında hasta kökler de uzaklaştırılmalı.
- Nedeni: Güneş altında hassas türlere su püskürtme.
Öneri : Bu durum Begonia, Cistus, Sanseveria1 lar gibi türlerde daha bü yük önem taşır, suya gölgede püskürtmelidir.
- Nedeni: Bitkinin nisbi rutubeti düşük yerlerde bırakılması.
Öneri : Bu durumda, bilhassa Aphelandra'laı ve Pilea cadiereVât çok dü şük yavaş nemi, güneş altında kalma ve gelişi güzel sulamada dik kat çeker şekilde bu lekeler oluşur, buna meydan vermemelidir.
- Nedeni: Mantar zararlan.
Öneri : Soğanlarda örneğin Hippeastrum soğanlarında gözlenen kahveren gi, kırmızı lekeler ve bunun sonucu yaprak dökmeleri mantar za rarlarına bağlanmaktadır. Fitopatoloji bilgileri ışığında çözüm yo lu aranmalıdır.
- Nedeni: Bitkiye sık ve fazla su vermek.
Öneri : Bu durum örneğin Orkidelerde bilhassa etkindir, sulama dengelen melidir. Bkz. îç mekan bitkilerinde sulama.
Yaprak yanmaları ve yanık lekeleri
- Nedeni: Yüksek sıcaklık ve güneş altında yapılan gübrelemede yapraklara
damlayan gübre eriyiği.
Öneri : Saksılara gölge yerde ve akşam üstleri gübrelemeli, konsantre eri yiği yapraklara damlatmamalı ve ince zerreler halinde püskürtül mesine özen gösterilmelidir.
- Nedeni: Güneşe hassas genç bitkilerin güneşe konması veya fazla soğuğa maruz kalmaları.
Öneri : Adianthum ve Sansevieria gibi bitkilerde saksıların yakıcı güneş ışınlan altında veya fazla soğuk yerlerde kalmalan yapraklar ve yaprak kenarlarında bu kabil yanık lekeleri oluşturur. Buralara sak- sılan koymamalıdır.
- Nedeni: Bitkinin ani şekilde yüksek ışık entansitesine veya güneşe maruz
kalması.
Öneri : Özellikle güneş sever olarak bilinen bazı süs bitkileri ilkbaharda iyi gelişsin diye fazla güneşli yerlere ve pencerenin dış tarafına ve ya cam açılıp pencere önüne konursa (ultraviyole ışınlar arada cam olmadığından cam tarafından engellenmediği için) doğrudan gü neş ışınlan kahverengi yanık lekelerine neden olabilir. Bu nedenle ışık sever bitkileri dahi daha az ışıktan entansif ışığa alıştırarak çı kartmak gerekir. Bu lekeler sanmsı veya şeffaf içeri doğru çökük lekeler halinde olabilir. Bu durum Adiantum, Aspilenium, Begonia, Neprolepis, Platycerium, Pteris, Saintpaulia, Inomantha ve Sin- ningia bitki taksonlannda gözlenebilir. Bu durumda bitkiyi daha gölge bir yere almak veya pencerenin gölgeliği arkasına geçirmek önerilir.
d. Yapraklarda renk değişimi
Yaprakların sarı-kahverengine dönüşümü
- Nedeni: Klorlu veya kireçli su ile sulama.
Öneri : Ekseri Açelyalarda görülür, klor veya kireçten ari su ile sulanma sı, mümkünse bir süre yağmur suyu ile sulama ve mevsimi gelin ce saksı toprağını değiştirmek.
- Nedeni: Fosfor ve potas noksanlığı.
Öneri : Bu durumda alt yapraklarda özellikle bu kahverenk oluşur. Gübre leme ile bu noksanlık giderilmelidir.
Yaprakların sarı-yeşil renk alması
- Nedeni: Kloroz. Bıf durumda yaprak damarlan uzun süre yeşil kalır. Bu da
gene kireçli veya klorlu su ile sulamadan, kireç içeriğini yükselten gübre vermeden, demir veya azot noksanlığından, geçirgen olmayan killi topraktan ve ortamdaki tam humus mevcudiyetinden kaynaklanabilir.
Öneri : Kireçlisu ile sulamaya karşı özellikle Aechmea, Anthurium, Ca- mallia, Guzmania, Orkide, Tdlandsia \eVriesea çok hassastırlar. Böyle durumlarda asitli su ile, demir vitrel (1 gr/lt) veya klorozu önleyen Fretilon (0.5 gr/lt) ile sulama önerilmektedir.
e. Alacalı (paneşe) ve parlak yaprakların düz ve mat yeşil renge dönüşümü
- Nedeni: Işık yetersizliği.
Öneri : Örneğin Chlorophytum'larda. alaca yapraklı Hedera gibi bitkilerde fazla gölge yerler yapraklarda bu alacalığının kaybolmasına neden olur. Bunları aydınlık yerlere almalıdır. Çok gölge yerlerde yap raklarının kenar şeritleri altın sarısı renkte olan Sansavieria trifas- ciatta cv. Laurentii de bu sarı güzel renk soluklaşmaktadır. Işık ye tersizliği Chlorophytum türleri gibi türlerde aynı zamanda yaprak larını donuklaşmasına da yol açar, bunun için bitki aydınlık bir ye re alınırken fosfat gübrelemesi de yapmalıdır.
- Nedeni: Fazla ışık.
Öneri : Bazı durumlarda kuvvetli güneş ışığı altında örneğin alaca yaprak lı Fatsia larda olduğu gibi yaprak alacalılığı tamamen kaybolur ve ya büyük ölçüde azalır. Bitkiyi normal ışık şartlarına almalıdır.
- Nedeni: Fazla azot gübrelemesi.
Öneri : Vriesea' larda bu durum tipik olarak gözlenebilmektedir. Gübrele mede P ve K ağırlıklı olmalıdır.
- Nedeni: Kışın fazla sıcak yerlerde kalması.
Öneri : Alaca yapraklı Hedera gibi bazı türlerde kışın fazla sıcak ve az ışıklı yerlerde bitkilerin tutulmaması.
- Nedeni: Çok düşük veya değişken hava rutubeti.
Öneri : Özellikle fazla güneş veya gölge altında kalma da eklenince örne ğin Pilea cadierei benzeri türlerde parlak yapraklar matlaşmakta dır.
- Nedeni: Fosfat gübresi azlığı.
Öneri : Gübreleme.
f. Yapraklarda ortaya çıkan diğer sorunlar
Yaprak kıvrılmaları veya içe doğru bükülmeler
- Nedeni: Havadaki nisbi rutubet düşüklüğü.
Öneri : Acalypha wilkensiana, Calathea ve Siningia'\a.r gibi taksonlarda bu durum sık gözlenir. Düzenli su püskürtme önerilir.
- Nedeni : Bitkinin çok sıcak bir ortamda kalması.
Öneri : Bu durum nisbi rutubet düşüklüğü ile de birleşince Caladium tür lerinde yaprakların içe doğru bükülmesi gözlenmektedir. Bitkinin ılıman bir ortama alınarak zaman zaman su püskürtülmesi önerilir.
- Nedeni: Işık dengesizliği.
Öneri : Işık fazlalığında yaprak yüzleri kenarlardan dıştan içe alt tarafa doğru kıvrılır, ışık azlığında ise aksine yaprak, kenarlarından yu karı doğru kıvrılır. Işık alımı dengelenmelidir.
Yaprak yırtılmaları ve kırılmaları
- Nedeni: Don zararları.
- Nedeni: Yaprak yanmaları sonucu.
- Nedeni: Işık azlığı. Öneri : Işık azlığı Chlorophytum''larda bariz şekilde yaprak kırılmalarına
yol açar. Bu durumu hava rutubeti azlığı da tahrik eder.
Yaprak saplarında olan kusurlar (kısa kalış, aşağı doğru sarkış)
- Nedeni: Fazla ışık yaprak saplarını kısaltır.
- Nedeni: Saksı toprağının besin maddeleri bakımından özellikle azotça fakir
oluşu.
Öneri : Her iki durumda da Aspidistra' larda yaprak saplarında kısalma oluştuğu gözlenmektedir. Bu etkenler giderilmelidir.
- Nedeni: Işık azlığı yaprak sapını aşağı doğru yöneltir veya yaprak düşüyor
izlenimi verir. Öneri : Işığın dengelenmesi.
Yaprak deformasyonları
- Nedeni: Güneşe hassas türlerin güneşli yerlere konması.
Öneri : Bu durum Aechmea türlerinin ve benzerlerinin güneşli yerlere kon masında bariz olarak ortaya çıkmaktadır. Bunların direkt güneş ışınları almayan aydınlık yerlere konmaları gerekir.
- Nedeni: Diğerlerinin aksine çok gölgeli yerler.
Öneri : Gölge şartlarına dayanıklı bitkiler olarak bilinen Sanseviera'larda dahi çok gölge yerler dar, uzun anormal yapraklar oluşturmaya neden olur.
- Nedeni: Yapraklar yetersiz, zayıf ve renksiz. Öneri : Azot gübrelemesi.
Yaprakların küçük kalması, gelişememesi
- Nedeni: Azot ve fosfat yetersizliği.
Öneri : Azot ve fosfat gübrelemesi önerilir, ancak azot gübrelemesinin fazla yapılması da, aksine yaprakları fazla büyütür ve koyulaştırır.
Nedeni Yüksek ışık entansitesi.
Nedeni Düşük sıcaklık.
Nedeni Bitkinin hava cereyanında kalması.
Öneri Bu durumların giderilmesi.
Yapraklarda pörsüme ve sarkma
- Nedeni: Sulama yetersizliği.
Öneri : Düzenli ve yeterli sulama.
- Nedeni: Düşük sıcaklık.
Öneri : Düşük sıcaklıkta kök faaliyeti azalır, yapraklara su ve dolayısıyle besin maddeleri kâfi ölçüde gitmez. Bitki daha sıcak bir yere alın malıdır.
- Nedeni: Aksine fazla sıcaklık.
Öneri : Daha ılıman bir yere almak.
- Nedeni: Nisbi hava rutubeti düşük veya bitki fazla hava cereyanına, rüzgara maruz.
Öneri : Bu durum düşük sıcaklıkla birleşirse daha bariz olarak ortaya çıkar. Yaprak pörsüme ve sarkmalarında bitkiye su püskürtülerek bir kâğıt veya polietilen torbaya alınması ve bitkinin ılıman bir yere konması ve örtünün tedricen açılması genel bir öneri olarak tavsi ye edilir.
Yapraklarda kalınlaşma veya incelme veya sertleşme
- Nedeni: Işık fazlalığı kalınlaştınr, sertleştirir.
- Nedeni: Işık azlığı yapraklan inceltir.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİ?İ
Prof Dr. Suat Ürgenç
a. Yaprak sararmaları
Yaprak ucunda sararma
- Nedeni: Toprağın kireç oranının yüksek olması veya kireçli su ile sulama.
Öneri : Saksı toprağını değiştirmek gerekir. Bkz. îç mekan süs bitkilerin de saksı değiştirme.
- Nedeni: Yanlış gübre kullanma.
Öneri : Saksı değiştirme ve uygun gübreleme. Bkz. îç mekan süs bitkile rinde gübreleme.
- Nedeni: Sulamada ihmaller.
Öneri : Düzenli sulama. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Alt yapraklarda sararma
- Nedeni: Saksı toprağı çok rutubetli.
Öneri : Ficus elastica'da. çok görülen bir durum, sulama dengelenmeli. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Yaşlı yapraklarda sararma
Bunun da birden fazla nedeni vardır.
- Nedeni: Işık azalması.
- Nedeni: Yüksek sıcaklık.
- Nedeni: Veya aksine düşük sıcaklık.
Öneri : Bu durumlar özellikle Monstera, Philodendron, Scindapsus, Saint- paulia gibi bitkilerde çok dikkat çekicidir. Sıcaklık düzenlemesi ve bitkinin aydınlık bir yere alınmasıyle bu kusur giderilebilir. Ficus elastica'da da yaşlı bireylerin yapraklannda önce sararma ve son ra da yaprak dökülmeleri ışık azlığı, toprağındaki besin maddesi yetersizliği (özellikle azot), hava rutubeti düşüklüğü nedenlerine dayanır. Bu kusurlar erken giderildiği ölçüde bitkinin yapraklan canlanır, yenilenir.
Yaprakların tümünde sararmalar
Bunda da nedenler çeşitlidir.
- Nedeni: Hassas türlerin soğuk yerlerde tutulması.
- Nedeni: Saksı toprağı çok rutubetli.
Öneri : Asparagus ve Gardeni^ lar gibi süs bitkileri soğuk yerlerde tutu lursa veya saksı toprağı çok rutubetli olursa bu sararmalar artar. Bu faktörler ortadan kaldırılarak sararmalar önlenebilir.
- Nedeni: Saksı değiştirmede gecikmeler.
Öneri : Bu durumda saksı küçük kalmıştır ve kökler bitkinin gelişmesi için yetersiz kalır, gelişemez, süratle saksı değiştirme yoluna gitmeli dir.
- Nedeni: Sulama yetersizlikleri ve dengesizlikleri.
Öneri : Düzenli sulama.
- Nedeni: Saksı toprağının kireçli olması veya kireçli su ile sulama, demir
noksanlığı.
Öneri : Saksı toprağının değiştirilmesi. Bu yüzden Gardenia\ar da hafif sararma başladığında % 0.1'lik (1 gr/lt) demir sülfat ile sulanma ları ve suyun kaynatılması gibi yollarla elde edilen kireci gideril miş su ile sulama.
- Nedeni: Nisbi hava rutubeti düşüklüğü.
- Nedeni: Besin maddeleri, özellikle azot noksanlığı.
- Nedeni: Saksı drenajının yetersizliği.
Öneri : Bu kusurların giderilmesi.
- Nedeni: Işık yetersizliği.
Öneri : Bu durum özellikle yaprak renklerinde açılma ile barizleşir. Gar- denialârdâ böyle durumlarda bariz yaprak sararmalar gözlenir. Bitki daha aydınlık bir yere alınmalıdır.
- Nedeni: Aksine yüksek ışık entansitesi.
Öneri : Bilhassa kıştan ilkbahara geçişte güneş enerjisinin artan entansite si hassas bitkilerde bu olguyu ortaya çıkarabilir. Örneğin Vri- esea' lann fazla ışıklı yerlerde yaprakları sararır. Bunları normal ışık şartlarındaki yerlere koymalıdır.
- Nedeni: Kirli hava ve özellikle sigara dumanı.
Öneri : Bu durumda sararma kuvvetli olur ve bunu yaprakların dökülmesi takip eder. Özellikle mutfaklarda yer alan hassas bitkilerde hava gazı gibi etkiler de sözkonusu olur. Bu bitkileri ve mekanları kısa aralıklarla (bitkiler hava ceryanında kalmayacak şekilde) havalan dırmak gerekir.
b. Yaprak dökülmeleri
- Nedeni: Hava nemi düşüklüğü.
Öneri : Bu konuda özelilkle hassas olan Aphelandra, Codiaeum, Coleus, Dracaena ve Gardenia'laı gibi süs bitkilerini yüksek nemli yerler de bulundurmalı veya bulundukları yerin hava nemini yükseltici önlemler alınmalıdır.
Nedeni: Hava neminin sık sık değişmesi.
Öneri : Özellikle hassas bitkiler kapı, pencere araları ve koridorlara kon mamalıdır.
Nedeni: Işık azlığı.
Öneri : Özellikle Begonia rex'lerde bu durum çok etkili olur. Bitkiyi ay dınlık fakat güneşli olmayan bir yere almalıdır.
Nedeni: ışık entansitesindeki değişmeler.
Öneri : Bu durumda Fuchia gibi gölge bitkilerinde doğrudan güneş ışınla rı yaprak dökülmelerine neden olur. Bitkileri türlere uygun, fazla değişmeleri olmayan ışık entansitesindeki yerlere yerleştirilmeli dir. Bkz. Iç mekanlarda doğal ve yapay ışık.
Nedeni: Düşük sıcaklıklar.
Öneri : Özellikle genç bitkiler daha fazla sıcaklığa gereksinim duyarlar.
Örneğin bu durumda Ficus elastica' larda kışın yaprak dökmeleri dikkati çeker. Bitkiler türe uygun sıcaklıktaki yerlere alınmalıdır. Bkz. îç mekan bitkilerinin sıcaklık ihtiyaçları.
Nedeni: Saksı toprağının sıkışması.
Öneri : Az zararlı durumlarda saksı toprağını gevşetme, ileri durumlarda ise ilkbahara kadar beklemeden saksı toprağını değiştirme. Bkz. Saksı değiştirme.
Nedeni: Saksı toprağının kuru kalması.
Öneri : Bu durum özellikle Orkidelerde yaprak dökmede en etkin neden dir. Düzenli ve dengeli bir sulama yapmalıdır. Bkz. îç mekan süs bitkilerinde sulama.
Nedeni: Veya aksine toprağın çok nemli tutulması.
Öneri : Dengesiz fazla sulama bazı bitkileri çok etkilemektedir. Örneğin Dizygothaea'de durum bariz olarak gözlenmektedir. Euphorbia pulcherrima ve Saintpaulia'larda bitkiye fazla su vermek veya kuvvetli sıcaklık değişimleri veya bitkinin soğuk yerde kalması, özellikle bitki çiçekte iken yaprak dökmelerini büyük ölçüde arttı rır. Hoya'larda fazla sulama sonucu yaprak dökmeleri gözlenir. Düzenli ve dengeli sulama gerekir. Bkz. îç mekan süs bitkilerinin sulanması.
Nedeni: Kök hastalıkları.
Öneri : Hemen saksı değiştirme ve bu esnada hastalıklı kökleri budama.
Nedeni: Saksı değiştirme esnasında köklerin fazla budanması.
Öneri : Bu durum özellikle kauçuklarda çok gözlenir. Kök, yaprakların su gereksinimini karşılayamaz, yapraklar dökülür. Buna meydan ver-
memelidir. Bkz. Saksı değiştirme.
- Nedeni: Havadar olmayan kapalı yerlerde bulundurma.
Öneri : Bu konuda bilhassa Bougainvilleae, Coleus ve Ficus elastica lar çok hassastır. Bkz. İç mekan bitkilerinin havalandırılması.
- Nedeni: Bitkinin fazla sıcak yerde bulundurulmuş olması.
Öneri : Bu konuda özellikle Fuchia' lar ve Coleus' lar çok hassastır, bu bit kiler isteklerine uygun sıcaklıktaki yerlere alınmalıdır. Bkz. îç me kan bitkilerinin sıcaklık istekleri.
- Nedeni: Ani sıcaklık değişmeleri ve bazı hassas türlerin yapraklarına sıcak
havada su püskürtmeme.
Öneri : Özellikle Brunfalsia türlerinde sıcak havalarda su püskürtmeyi ih mal etmemelidir.
- Nedeni: Hassas bitkilerin hava cereyanı olan yerlerde konumlandırılması.
Öneri : Bu konuda özellikle Anthurium, Abutilon ve Fuchia'\ar gibi bitki leri koridorlar, pencere ve kapı aralarına koymamak gerekir.
- Nedeni: Fosfat noksanlığı.
Öneri : Gübreleme. Bkz. îç mekan bitkilerinde gübreleme.
- Nedeni: Bitkileri açık yerlerden veya seralardan sonbaharda kapalı az ışık
alan yerlere getirilmesinde de yaprak sararmaları ve dökülmeleri gözlenir.
Önlem : Önce bu bitkileri mekanın en aydınlık yerlerine getirmek ve yavaş yavaş daha az ışığa ulaştırmak.
- Nedeni: Topyekün yanlış bakım uygulamaları.
Öneri : Bkz. îç mekan süs bitkilerinde bakım önlemleri. Bu konuda bir ör nek vermek gerekirse örneğin Ficus elastica' larda bitkinin sonba har ve kışın gölge yerlerde tutulması, kışın fazla yazın az su veril mesi etkin bir şekilde yaprak dökülmelerine neden olabilir.
Yapraklarda lekeler
Yaprak uçlarında sarı, kahverengi lekeler
- Nedeni: Beslenme bozukluğu, özellikle potasyum noksanlığı.
Öneri : Düzenli gübreleme. Bkz. îç mekan bitkilerinde gübreleme.
- Nedeni: Fazla entansitede ışık.
Öneri : Bu durum Aspidistra'larda tipiktir. Normal veya az gölge yerlere alınmalı. Bkz. îç mekan bitkilerinde ışıklandırma.
- Nedeni: Kök hastalıkları.
Öneri : Bu durum Ficus elastica'larda çok dikkat çekicidir. Derhal saksı ve toprağı değiştirip bu arada hasta kökleri budayarak uzaklaştır- malıdır.
- Nedeni: Kireçli su ile sulama.
Öneri : Özellikle Anthurium gibi hassas türlerde bu durum çok dikkat çe kicidir. Yağmur suyu veya kireci daha önce belirtilen çeşitli yön temlerle giderilmiş su kullanılması. Bkz. İç mekan bitkilerinde sulama ve su püskürtme.
- Nedeni: Bitkinin çok sıcak yerlerde tutulması.
Öneri : Özellikle Calladium ve Calathea gibi hassas türlerde çok sıcak ve nisbi rutubeti düşük ortamlarda yaprak uçlarında ve kenarlarda bu kahverengi lekeler sık sık gözlenir. Türleri sıcaklık isteklerine gö re seçip yerleştirmeli. Bkz. îç mekan bitkilerinin sıcaklık istekleri.
- Nedeni: Bitkinin kuru ve nisbi rutubeti düşük ortamlarda yetiştirilmesi.
Öneri : Bir evvelki öneride belirtilen türler ve benzerleri nisbi hava rutu beti yüksek veya yükseltilmiş yerlere alınmalı.
- Nedeni: Topyekün yanlış bakım uygulamaları.
Öneri : Bkz. îç mekan bitkilerinde bakım önlemleri.
Yapraklarda kahverengi lekeler
- Nedeni: Saksı toprağı sıkı, besin maddelerince fakir olması, potas noksan
lığı ve bilhassa toprağın kireçli olması.
Öneri : Özellikle Adiantus' larda dikkat çekicidir, saksı toprağı değiştiril meli, gübrelenmeli ve kireçsiz su verilmelidir.
- Nedeni: Hastalanmış kök.
Öneri : Saksı ve toprağı değiştirmeli ve bu işlem esnasında hasta kökler de uzaklaştırılmalı.
- Nedeni: Güneş altında hassas türlere su püskürtme.
Öneri : Bu durum Begonia, Cistus, Sanseveria1 lar gibi türlerde daha bü yük önem taşır, suya gölgede püskürtmelidir.
- Nedeni: Bitkinin nisbi rutubeti düşük yerlerde bırakılması.
Öneri : Bu durumda, bilhassa Aphelandra'laı ve Pilea cadiereVât çok dü şük yavaş nemi, güneş altında kalma ve gelişi güzel sulamada dik kat çeker şekilde bu lekeler oluşur, buna meydan vermemelidir.
- Nedeni: Mantar zararlan.
Öneri : Soğanlarda örneğin Hippeastrum soğanlarında gözlenen kahveren gi, kırmızı lekeler ve bunun sonucu yaprak dökmeleri mantar za rarlarına bağlanmaktadır. Fitopatoloji bilgileri ışığında çözüm yo lu aranmalıdır.
- Nedeni: Bitkiye sık ve fazla su vermek.
Öneri : Bu durum örneğin Orkidelerde bilhassa etkindir, sulama dengelen melidir. Bkz. îç mekan bitkilerinde sulama.
Yaprak yanmaları ve yanık lekeleri
- Nedeni: Yüksek sıcaklık ve güneş altında yapılan gübrelemede yapraklara
damlayan gübre eriyiği.
Öneri : Saksılara gölge yerde ve akşam üstleri gübrelemeli, konsantre eri yiği yapraklara damlatmamalı ve ince zerreler halinde püskürtül mesine özen gösterilmelidir.
- Nedeni: Güneşe hassas genç bitkilerin güneşe konması veya fazla soğuğa maruz kalmaları.
Öneri : Adianthum ve Sansevieria gibi bitkilerde saksıların yakıcı güneş ışınlan altında veya fazla soğuk yerlerde kalmalan yapraklar ve yaprak kenarlarında bu kabil yanık lekeleri oluşturur. Buralara sak- sılan koymamalıdır.
- Nedeni: Bitkinin ani şekilde yüksek ışık entansitesine veya güneşe maruz
kalması.
Öneri : Özellikle güneş sever olarak bilinen bazı süs bitkileri ilkbaharda iyi gelişsin diye fazla güneşli yerlere ve pencerenin dış tarafına ve ya cam açılıp pencere önüne konursa (ultraviyole ışınlar arada cam olmadığından cam tarafından engellenmediği için) doğrudan gü neş ışınlan kahverengi yanık lekelerine neden olabilir. Bu nedenle ışık sever bitkileri dahi daha az ışıktan entansif ışığa alıştırarak çı kartmak gerekir. Bu lekeler sanmsı veya şeffaf içeri doğru çökük lekeler halinde olabilir. Bu durum Adiantum, Aspilenium, Begonia, Neprolepis, Platycerium, Pteris, Saintpaulia, Inomantha ve Sin- ningia bitki taksonlannda gözlenebilir. Bu durumda bitkiyi daha gölge bir yere almak veya pencerenin gölgeliği arkasına geçirmek önerilir.
d. Yapraklarda renk değişimi
Yaprakların sarı-kahverengine dönüşümü
- Nedeni: Klorlu veya kireçli su ile sulama.
Öneri : Ekseri Açelyalarda görülür, klor veya kireçten ari su ile sulanma sı, mümkünse bir süre yağmur suyu ile sulama ve mevsimi gelin ce saksı toprağını değiştirmek.
- Nedeni: Fosfor ve potas noksanlığı.
Öneri : Bu durumda alt yapraklarda özellikle bu kahverenk oluşur. Gübre leme ile bu noksanlık giderilmelidir.
Yaprakların sarı-yeşil renk alması
- Nedeni: Kloroz. Bıf durumda yaprak damarlan uzun süre yeşil kalır. Bu da
gene kireçli veya klorlu su ile sulamadan, kireç içeriğini yükselten gübre vermeden, demir veya azot noksanlığından, geçirgen olmayan killi topraktan ve ortamdaki tam humus mevcudiyetinden kaynaklanabilir.
Öneri : Kireçlisu ile sulamaya karşı özellikle Aechmea, Anthurium, Ca- mallia, Guzmania, Orkide, Tdlandsia \eVriesea çok hassastırlar. Böyle durumlarda asitli su ile, demir vitrel (1 gr/lt) veya klorozu önleyen Fretilon (0.5 gr/lt) ile sulama önerilmektedir.
e. Alacalı (paneşe) ve parlak yaprakların düz ve mat yeşil renge dönüşümü
- Nedeni: Işık yetersizliği.
Öneri : Örneğin Chlorophytum'larda. alaca yapraklı Hedera gibi bitkilerde fazla gölge yerler yapraklarda bu alacalığının kaybolmasına neden olur. Bunları aydınlık yerlere almalıdır. Çok gölge yerlerde yap raklarının kenar şeritleri altın sarısı renkte olan Sansavieria trifas- ciatta cv. Laurentii de bu sarı güzel renk soluklaşmaktadır. Işık ye tersizliği Chlorophytum türleri gibi türlerde aynı zamanda yaprak larını donuklaşmasına da yol açar, bunun için bitki aydınlık bir ye re alınırken fosfat gübrelemesi de yapmalıdır.
- Nedeni: Fazla ışık.
Öneri : Bazı durumlarda kuvvetli güneş ışığı altında örneğin alaca yaprak lı Fatsia larda olduğu gibi yaprak alacalılığı tamamen kaybolur ve ya büyük ölçüde azalır. Bitkiyi normal ışık şartlarına almalıdır.
- Nedeni: Fazla azot gübrelemesi.
Öneri : Vriesea' larda bu durum tipik olarak gözlenebilmektedir. Gübrele mede P ve K ağırlıklı olmalıdır.
- Nedeni: Kışın fazla sıcak yerlerde kalması.
Öneri : Alaca yapraklı Hedera gibi bazı türlerde kışın fazla sıcak ve az ışıklı yerlerde bitkilerin tutulmaması.
- Nedeni: Çok düşük veya değişken hava rutubeti.
Öneri : Özellikle fazla güneş veya gölge altında kalma da eklenince örne ğin Pilea cadierei benzeri türlerde parlak yapraklar matlaşmakta dır.
- Nedeni: Fosfat gübresi azlığı.
Öneri : Gübreleme.
f. Yapraklarda ortaya çıkan diğer sorunlar
Yaprak kıvrılmaları veya içe doğru bükülmeler
- Nedeni: Havadaki nisbi rutubet düşüklüğü.
Öneri : Acalypha wilkensiana, Calathea ve Siningia'\a.r gibi taksonlarda bu durum sık gözlenir. Düzenli su püskürtme önerilir.
- Nedeni : Bitkinin çok sıcak bir ortamda kalması.
Öneri : Bu durum nisbi rutubet düşüklüğü ile de birleşince Caladium tür lerinde yaprakların içe doğru bükülmesi gözlenmektedir. Bitkinin ılıman bir ortama alınarak zaman zaman su püskürtülmesi önerilir.
- Nedeni: Işık dengesizliği.
Öneri : Işık fazlalığında yaprak yüzleri kenarlardan dıştan içe alt tarafa doğru kıvrılır, ışık azlığında ise aksine yaprak, kenarlarından yu karı doğru kıvrılır. Işık alımı dengelenmelidir.
Yaprak yırtılmaları ve kırılmaları
- Nedeni: Don zararları.
- Nedeni: Yaprak yanmaları sonucu.
- Nedeni: Işık azlığı. Öneri : Işık azlığı Chlorophytum''larda bariz şekilde yaprak kırılmalarına
yol açar. Bu durumu hava rutubeti azlığı da tahrik eder.
Yaprak saplarında olan kusurlar (kısa kalış, aşağı doğru sarkış)
- Nedeni: Fazla ışık yaprak saplarını kısaltır.
- Nedeni: Saksı toprağının besin maddeleri bakımından özellikle azotça fakir
oluşu.
Öneri : Her iki durumda da Aspidistra' larda yaprak saplarında kısalma oluştuğu gözlenmektedir. Bu etkenler giderilmelidir.
- Nedeni: Işık azlığı yaprak sapını aşağı doğru yöneltir veya yaprak düşüyor
izlenimi verir. Öneri : Işığın dengelenmesi.
Yaprak deformasyonları
- Nedeni: Güneşe hassas türlerin güneşli yerlere konması.
Öneri : Bu durum Aechmea türlerinin ve benzerlerinin güneşli yerlere kon masında bariz olarak ortaya çıkmaktadır. Bunların direkt güneş ışınları almayan aydınlık yerlere konmaları gerekir.
- Nedeni: Diğerlerinin aksine çok gölgeli yerler.
Öneri : Gölge şartlarına dayanıklı bitkiler olarak bilinen Sanseviera'larda dahi çok gölge yerler dar, uzun anormal yapraklar oluşturmaya neden olur.
- Nedeni: Yapraklar yetersiz, zayıf ve renksiz. Öneri : Azot gübrelemesi.
Yaprakların küçük kalması, gelişememesi
- Nedeni: Azot ve fosfat yetersizliği.
Öneri : Azot ve fosfat gübrelemesi önerilir, ancak azot gübrelemesinin fazla yapılması da, aksine yaprakları fazla büyütür ve koyulaştırır.
Nedeni Yüksek ışık entansitesi.
Nedeni Düşük sıcaklık.
Nedeni Bitkinin hava cereyanında kalması.
Öneri Bu durumların giderilmesi.
Yapraklarda pörsüme ve sarkma
- Nedeni: Sulama yetersizliği.
Öneri : Düzenli ve yeterli sulama.
- Nedeni: Düşük sıcaklık.
Öneri : Düşük sıcaklıkta kök faaliyeti azalır, yapraklara su ve dolayısıyle besin maddeleri kâfi ölçüde gitmez. Bitki daha sıcak bir yere alın malıdır.
- Nedeni: Aksine fazla sıcaklık.
Öneri : Daha ılıman bir yere almak.
- Nedeni: Nisbi hava rutubeti düşük veya bitki fazla hava cereyanına, rüzgara maruz.
Öneri : Bu durum düşük sıcaklıkla birleşirse daha bariz olarak ortaya çıkar. Yaprak pörsüme ve sarkmalarında bitkiye su püskürtülerek bir kâğıt veya polietilen torbaya alınması ve bitkinin ılıman bir yere konması ve örtünün tedricen açılması genel bir öneri olarak tavsi ye edilir.
Yapraklarda kalınlaşma veya incelme veya sertleşme
- Nedeni: Işık fazlalığı kalınlaştınr, sertleştirir.
- Nedeni: Işık azlığı yapraklan inceltir.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİ?İ
Prof Dr. Suat Ürgenç