Tweet
KENT ÝÇÝ YOL AÐAÇLANDIRMALARINDA TESÝS TEKNÝÐÝ
Kent içi cadde ve yol aðaçlandýrmalarý; etraftaki yapýlar.ön bahçeler .aydýnlatma ,alt yapý donatýmlarý gibi çeþitli tesisler ve bunlarýn ilerdeki geliþme hedefleri ve çevre ile iliþkileri dikkate alýnarak .estatik ve peyzaj esaslarýna göre planlanýr ve düzenlenir.
Cadde ve yol aðaçlandýrmalarýnda aðaçlarýn yüksek yapýlara yakýnlýðý veya uzaklýðý da ýþýk alýmýný etkiler. Bunlar bina yönünden yeterli ýþýk alamadýklarý için caddeye veya yola doðru asimetrik bir geliþme gösterirler, Geniþ tretuvarlý caddelerde mümkün olduðu kadar binalarýn uzaðýna dikilen yol aðaçlarý daha simetrik ve saðlýklý geliþme yaparlar. Bütün bunlar tür seçimi kadar aðaçlandýrma tekniðini de etkiler.
5.3.1.2. Kent Ýçi Yol Aðaçlandýrmalarýnda Tesis Tekniði
Kent içi cadde ve yol aðaçlandýrmalarý; etraftaki yapýlar, ön bahçeler, aydýnlatma, alt yapý donatýmlarý gibi
çeþitli tesisler ve bunlarýn ilerdeki geliþme hedefleri ve çevre ile iliþkileri dikkate alýnarak, estetik ve peyzaj
esaslarýna göre planlanýr ve düzenlenir. Biz burada aðaçlandýrma tekniði ile direkt veya indirekt iliþkili bazý
önerilerde bulunmakla yetineceðiz. Ancak caddelerin uzanýþ yönleri ve yapýlara göre deðiþen göle getkileri,
þüphesiz tür seçimi ve aðaçlandýrma tekniðine de etki yapar, birer taraftan daha iyi ýþýk alan caddenin
tarafýndaki ýhlamur aðaçlarýnýn yola d oðru asimetrik bir geliþme ortaya koyarak uðradýklarý deformasyonu
göstermektedir. Ýki tarafýnda yüksek binalarýn yer aldýðý deðiþik yönlerde uzanan caddelerde, bir gün esnasýnda
saatlere göre güneþin farklý gölge etkileri görülmektedir. Doðu - batý istikametinde uzanan böyle bir caddede,
yolun kuzey tarafýndaki aðaçlar güney tarafýndakilerden daha fazla ýþýk alýr. Kuzey güney istikametinde seyreden
bir caddenin ise iki tarafýndaki aðaçlar gün boyu eþit derecede ýþýk alýrlar.
Kýrsal Alan Yol Aðaçlandýrmalarý (Özellikle Karayollarý Aðaçlandýrmalarý)
Bu baþlýk altýnda kýrsal alanlardaki yol tesislerinde, en büyük aðýrlý karayollarý oluþturur. Zamanýmýzda karayollarý, trafik hýzý ve yoðunluðuna göre Motorway, highvvay, Expresswa, Autobahn, Autosrde gibi az meyilli, geniþ, mümkün olduðunca virajsýz sürat yollarý, köprüler, viyadükler, tüneller, alt ve üst geçitler, yonca yapraklarýgibi önemli elemanlarý ile insan yaþamýnda büyük etkinliðe sahiptir. Yalnýz, kararoylarýný sadece ekonomik açýdan deðerlendirerek, ve yalnýzca insan ve maltaþýma aracý olarak görmek ve buna göre doðada yapay ve yabancý bir eleman olarak kabul etmek zamanýmýz anlayýþýna çok ters düþer. "Kapsamlý karayolu" kavramý, karayollarý tesisinde yararlýlýk, güvenlik, ekonomi ve estetik olmük üzere 4 temel faktörün gerçekleþtirilmesini temel almaktadýr. Bugün karayollarý ülkenin iç ve dýþ turizminde etkin bir yere sahiptir. Bu itibarla, karayollarýný kýrsal peyzajý yýrtan onu parçalara bölerek yapaylaþtýran, sevimsiz asfalt ve beton tesisler olarak görmek mümkün deðildir. Onu mümkün olduðunca doðayla bütünleþtirmek, bozduðu ekolojik dengeyi tekrar kurmaya çalýþmak gerekir. Yapýlacak aðaçlandýrma ve peyzaj düzenleme çalýþmalarý ile çevreyi gürültü ve tozdan, yolu rüzgar ve kar etkilerinden koruyan yeþil kuþak veya þerit tesislerine olanak verecek þekilde geniþ tutulmasý, bazý kesimlerde daha geniþ alanlara yer vererek büyük aðaç, aðaççýk ve çalý gruplarý ile rekreasyonel düzenlemelere imkan verecek objelerin yaratýlmasý, uygun yerlerde yeterli park ve dinlenme alanlarý olabilecek sahalarýn ayrýlmasý istenen çalýþmalar için ilk çýkýþ noktasýdýr.
Karayollarýnda etkin bir aðaçlandýrma ve bitkilendirme yapmak, güzergahýn görsel deðerlerini arttýrmak için yapýlacak giriþimleri, yukarda belirtilen hususlarýn büyük ölçüde etkileyeceði peþinen dikkate alýnmalýdýr. Bugün batý ülkelerinde manzara yollarý, manzara koridorlarý, park yollan ile bütünleþen yeþil kuþaklarla takviye edilmiþ bir karayolu-rekreasyon iliþkisi benimsenerekyapýlacka bitkilendirme ve peyzaj çalýþmalarý bu ölçüler içersinde deðerlendirilmelidir.
Karayollarý aðaçlandýrmalarý ekseri çevresindeki kazýlarla doðadan açýlmýþ yaralarýn etkilerini hafifletmek ve doðal ve kültürel peyzajý onarmak görevini de yüklendiði için, yolun iki tarafýnda yapýlacak aðaçlandýrma ve yeþillendirmelerle görünümü yumuþatma ve yolu doðaya ahenk içinde oturmak gerekmektedir.
Fonksiyonel olarak; yolun iki tarafýndaki yamaç ve þevlerin stabilizasyonunu saðlayarak yoldan kaymalar, akmalar, uçmalarý engelleme, çevreden taþ ve kaya düþmelerine mani olma ve park, dinlenme yerleriyle yol güzergahýnda görüntü güzelliði ve rekreasyonel olanaklar saðlamasý,kar'a, rüzgara karþý yolu korumasý, gürültü ve toz perdeleri oluþturmasý ve çevredeki çirkin görüntüleri maskelemesi, orta refüjlerde yolun iki tarafýndaki karþýlýklý far ýþýklarýna karþý perde oluþturmasý ve sinyal etkisi en önemli fonksiyonlarýný oluþturur. Bunlar yanýnda emniyetli ir seyahat ortamý da yaratýr. Zira ilerden görünmeyen dalgalý bir arazide yolun kenarýnda viraj ve rampalarý takip eden aðaçlar gündüz sürücüye yolun ilersi hakkýnda görüþ saðlar, fikir verir. Karanlýkta, kar yaðýþlý ve sisli havalarda yol kavþaklarý ve yolun iki kenarýný belirgin hale getirir. Keskkin virajlarda dýþ kýsýmlara ve uçurum kenarlarýna aðaç dikilmesi, vasýtalarýn kaza halinde uçuruma uçmasýný engeller, orta refüjler karþý yola firmalarý frenler. Yolun ilersinde, trafik bakýmýndan önemli durumlarý aðaçlandýrma yoluyla önceden sürücüye hamber vermek mümkündür. Örneðin bu güye gözönünde tutularak yapýlan bir plantasyon sürücüye iskkan sahalarýna yaklaþtýðýný haber veren bir sinyal etkisi saðlayabilir. Ayný þekilde ilerde yalnýz tepeleri görülen yüksek boylu aðaçlarýn tepelerinde gözlenen kavisler de yaklaþan bir kavþaðýn habercisi olabilirler.
Karayollarý kenarlarýnda aðaçlar dýþýnda aðaççýk, çalý ve hatta çayýrlandýrma gibi çalýþmalarýn gerektiði .erlerde, bunlarýn da ihmal edilmemesi, toprak korumasý açýsýndan da gerekir. Aksi halde toprak kaymalarý ve latta zaman zaman yolun tamamen kapanmasý gibi durumlarla karþýlaþmak kaçýlýnýlmaz olur. Hatta yarýntýlar /ollara kadar girerek trafiði tehlikeye düþürebilir. Bukabil yerler bitkisel materyalle korunmaya alýnýrken seçilecek 'jrlerin kökleri ile topraðý tutucu fonksiyonlarý ön planda dikkate alýnýr.
Gruplarý oluþturacak aðaç türleri ise istekleri (özellikle ýþýk) ve geliþme hýzlarý bakýmýndan birberlenyle iyi kaynaþabilen türler olmalýdýrlar.
Karayollarýnda düzgar perdeleri tesisi, kuvvetli rüzgarlarýn etkili olduðu kýsýmlarda önem taþýr. Rüzgar özellikle yol, boyunlardan geçerken süratle geçen araçlar için savurucu etki yapabilmektedir. Bu durum örneðin* yeni yapýlan Ýzmir-Çeþme otoyolunda þimdiden bir problem olacaðý intibasýný vermektedir. Bu perdeler baþlangýçta ahþap veya metal çýtalardan yapýlmýþ perdeler þeklinde olsa da görsel güzellik, ekolojik etkinlik ve devamlýlýðý bakýmýndan canlý perdeler þeklinde olmasý esas alýnmalýdýr. Bu rüzgar perdelerinin etkili olabilmesi için yörenin rüzgar akýmlarý ve arazinin topografyasý iyi deðerlendirilmelidir. Bu perdenin yola mesafesi, yüksekliði, yönü önem taþýr. Bu konuda yolun uzanýþ yönü ve yolun iki tarafýndaki istimlak þeritlerinin geniþliði de etkili olmakla beraber mevcut koþullar etkili bir rüzgar perdesi için en iyi þekilde deðerlendirilmelidir. Bu konuda "Yeþil Kuþak Tesisleri" alt bölümünde rüzgar þeritlerinin kuruluþ esaslarý ve tesis teknikleri hakkýnda verilecek bilgiler burada dikkate alýnmalýdýr.
Kent içi cadde ve yol aðaçlandýrmalarý; etraftaki yapýlar.ön bahçeler .aydýnlatma ,alt yapý donatýmlarý gibi çeþitli tesisler ve bunlarýn ilerdeki geliþme hedefleri ve çevre ile iliþkileri dikkate alýnarak .estatik ve peyzaj esaslarýna göre planlanýr ve düzenlenir.
Cadde ve yol aðaçlandýrmalarýnda aðaçlarýn yüksek yapýlara yakýnlýðý veya uzaklýðý da ýþýk alýmýný etkiler. Bunlar bina yönünden yeterli ýþýk alamadýklarý için caddeye veya yola doðru asimetrik bir geliþme gösterirler, Geniþ tretuvarlý caddelerde mümkün olduðu kadar binalarýn uzaðýna dikilen yol aðaçlarý daha simetrik ve saðlýklý geliþme yaparlar. Bütün bunlar tür seçimi kadar aðaçlandýrma tekniðini de etkiler.
5.3.1.2. Kent Ýçi Yol Aðaçlandýrmalarýnda Tesis Tekniði
Kent içi cadde ve yol aðaçlandýrmalarý; etraftaki yapýlar, ön bahçeler, aydýnlatma, alt yapý donatýmlarý gibi
çeþitli tesisler ve bunlarýn ilerdeki geliþme hedefleri ve çevre ile iliþkileri dikkate alýnarak, estetik ve peyzaj
esaslarýna göre planlanýr ve düzenlenir. Biz burada aðaçlandýrma tekniði ile direkt veya indirekt iliþkili bazý
önerilerde bulunmakla yetineceðiz. Ancak caddelerin uzanýþ yönleri ve yapýlara göre deðiþen göle getkileri,
þüphesiz tür seçimi ve aðaçlandýrma tekniðine de etki yapar, birer taraftan daha iyi ýþýk alan caddenin
tarafýndaki ýhlamur aðaçlarýnýn yola d oðru asimetrik bir geliþme ortaya koyarak uðradýklarý deformasyonu
göstermektedir. Ýki tarafýnda yüksek binalarýn yer aldýðý deðiþik yönlerde uzanan caddelerde, bir gün esnasýnda
saatlere göre güneþin farklý gölge etkileri görülmektedir. Doðu - batý istikametinde uzanan böyle bir caddede,
yolun kuzey tarafýndaki aðaçlar güney tarafýndakilerden daha fazla ýþýk alýr. Kuzey güney istikametinde seyreden
bir caddenin ise iki tarafýndaki aðaçlar gün boyu eþit derecede ýþýk alýrlar.
Kýrsal Alan Yol Aðaçlandýrmalarý (Özellikle Karayollarý Aðaçlandýrmalarý)
Bu baþlýk altýnda kýrsal alanlardaki yol tesislerinde, en büyük aðýrlý karayollarý oluþturur. Zamanýmýzda karayollarý, trafik hýzý ve yoðunluðuna göre Motorway, highvvay, Expresswa, Autobahn, Autosrde gibi az meyilli, geniþ, mümkün olduðunca virajsýz sürat yollarý, köprüler, viyadükler, tüneller, alt ve üst geçitler, yonca yapraklarýgibi önemli elemanlarý ile insan yaþamýnda büyük etkinliðe sahiptir. Yalnýz, kararoylarýný sadece ekonomik açýdan deðerlendirerek, ve yalnýzca insan ve maltaþýma aracý olarak görmek ve buna göre doðada yapay ve yabancý bir eleman olarak kabul etmek zamanýmýz anlayýþýna çok ters düþer. "Kapsamlý karayolu" kavramý, karayollarý tesisinde yararlýlýk, güvenlik, ekonomi ve estetik olmük üzere 4 temel faktörün gerçekleþtirilmesini temel almaktadýr. Bugün karayollarý ülkenin iç ve dýþ turizminde etkin bir yere sahiptir. Bu itibarla, karayollarýný kýrsal peyzajý yýrtan onu parçalara bölerek yapaylaþtýran, sevimsiz asfalt ve beton tesisler olarak görmek mümkün deðildir. Onu mümkün olduðunca doðayla bütünleþtirmek, bozduðu ekolojik dengeyi tekrar kurmaya çalýþmak gerekir. Yapýlacak aðaçlandýrma ve peyzaj düzenleme çalýþmalarý ile çevreyi gürültü ve tozdan, yolu rüzgar ve kar etkilerinden koruyan yeþil kuþak veya þerit tesislerine olanak verecek þekilde geniþ tutulmasý, bazý kesimlerde daha geniþ alanlara yer vererek büyük aðaç, aðaççýk ve çalý gruplarý ile rekreasyonel düzenlemelere imkan verecek objelerin yaratýlmasý, uygun yerlerde yeterli park ve dinlenme alanlarý olabilecek sahalarýn ayrýlmasý istenen çalýþmalar için ilk çýkýþ noktasýdýr.
Karayollarýnda etkin bir aðaçlandýrma ve bitkilendirme yapmak, güzergahýn görsel deðerlerini arttýrmak için yapýlacak giriþimleri, yukarda belirtilen hususlarýn büyük ölçüde etkileyeceði peþinen dikkate alýnmalýdýr. Bugün batý ülkelerinde manzara yollarý, manzara koridorlarý, park yollan ile bütünleþen yeþil kuþaklarla takviye edilmiþ bir karayolu-rekreasyon iliþkisi benimsenerekyapýlacka bitkilendirme ve peyzaj çalýþmalarý bu ölçüler içersinde deðerlendirilmelidir.
Karayollarý aðaçlandýrmalarý ekseri çevresindeki kazýlarla doðadan açýlmýþ yaralarýn etkilerini hafifletmek ve doðal ve kültürel peyzajý onarmak görevini de yüklendiði için, yolun iki tarafýnda yapýlacak aðaçlandýrma ve yeþillendirmelerle görünümü yumuþatma ve yolu doðaya ahenk içinde oturmak gerekmektedir.
Fonksiyonel olarak; yolun iki tarafýndaki yamaç ve þevlerin stabilizasyonunu saðlayarak yoldan kaymalar, akmalar, uçmalarý engelleme, çevreden taþ ve kaya düþmelerine mani olma ve park, dinlenme yerleriyle yol güzergahýnda görüntü güzelliði ve rekreasyonel olanaklar saðlamasý,kar'a, rüzgara karþý yolu korumasý, gürültü ve toz perdeleri oluþturmasý ve çevredeki çirkin görüntüleri maskelemesi, orta refüjlerde yolun iki tarafýndaki karþýlýklý far ýþýklarýna karþý perde oluþturmasý ve sinyal etkisi en önemli fonksiyonlarýný oluþturur. Bunlar yanýnda emniyetli ir seyahat ortamý da yaratýr. Zira ilerden görünmeyen dalgalý bir arazide yolun kenarýnda viraj ve rampalarý takip eden aðaçlar gündüz sürücüye yolun ilersi hakkýnda görüþ saðlar, fikir verir. Karanlýkta, kar yaðýþlý ve sisli havalarda yol kavþaklarý ve yolun iki kenarýný belirgin hale getirir. Keskkin virajlarda dýþ kýsýmlara ve uçurum kenarlarýna aðaç dikilmesi, vasýtalarýn kaza halinde uçuruma uçmasýný engeller, orta refüjler karþý yola firmalarý frenler. Yolun ilersinde, trafik bakýmýndan önemli durumlarý aðaçlandýrma yoluyla önceden sürücüye hamber vermek mümkündür. Örneðin bu güye gözönünde tutularak yapýlan bir plantasyon sürücüye iskkan sahalarýna yaklaþtýðýný haber veren bir sinyal etkisi saðlayabilir. Ayný þekilde ilerde yalnýz tepeleri görülen yüksek boylu aðaçlarýn tepelerinde gözlenen kavisler de yaklaþan bir kavþaðýn habercisi olabilirler.
Karayollarý kenarlarýnda aðaçlar dýþýnda aðaççýk, çalý ve hatta çayýrlandýrma gibi çalýþmalarýn gerektiði .erlerde, bunlarýn da ihmal edilmemesi, toprak korumasý açýsýndan da gerekir. Aksi halde toprak kaymalarý ve latta zaman zaman yolun tamamen kapanmasý gibi durumlarla karþýlaþmak kaçýlýnýlmaz olur. Hatta yarýntýlar /ollara kadar girerek trafiði tehlikeye düþürebilir. Bukabil yerler bitkisel materyalle korunmaya alýnýrken seçilecek 'jrlerin kökleri ile topraðý tutucu fonksiyonlarý ön planda dikkate alýnýr.
Gruplarý oluþturacak aðaç türleri ise istekleri (özellikle ýþýk) ve geliþme hýzlarý bakýmýndan birberlenyle iyi kaynaþabilen türler olmalýdýrlar.
Karayollarýnda düzgar perdeleri tesisi, kuvvetli rüzgarlarýn etkili olduðu kýsýmlarda önem taþýr. Rüzgar özellikle yol, boyunlardan geçerken süratle geçen araçlar için savurucu etki yapabilmektedir. Bu durum örneðin* yeni yapýlan Ýzmir-Çeþme otoyolunda þimdiden bir problem olacaðý intibasýný vermektedir. Bu perdeler baþlangýçta ahþap veya metal çýtalardan yapýlmýþ perdeler þeklinde olsa da görsel güzellik, ekolojik etkinlik ve devamlýlýðý bakýmýndan canlý perdeler þeklinde olmasý esas alýnmalýdýr. Bu rüzgar perdelerinin etkili olabilmesi için yörenin rüzgar akýmlarý ve arazinin topografyasý iyi deðerlendirilmelidir. Bu perdenin yola mesafesi, yüksekliði, yönü önem taþýr. Bu konuda yolun uzanýþ yönü ve yolun iki tarafýndaki istimlak þeritlerinin geniþliði de etkili olmakla beraber mevcut koþullar etkili bir rüzgar perdesi için en iyi þekilde deðerlendirilmelidir. Bu konuda "Yeþil Kuþak Tesisleri" alt bölümünde rüzgar þeritlerinin kuruluþ esaslarý ve tesis teknikleri hakkýnda verilecek bilgiler burada dikkate alýnmalýdýr.
Comment