Tweet
1.3.1.3.2. Kaplı Fidan Sahalarının Düzenlenmesi
Kaplı fidan üretim sahalarının planlanması, çeşitli faktörlerin kuvvetli etkisi altındadır. Bu nedenle bunlarda sulama, drenaj, materyal hazırlama, yetiştirme, fidan kaplarının büyüklüğü, kültür bakımı ihtiyaçları ve maliyet konulan daha bü yük bir önem taşır.
Sulama kaplı fidan üretiminde daha düzenli bir çalışmayı gerekli kılar (bu konuda "Kaplı fidanların bakımı" başlığı altında gerekli bilgi verilecektir). Dre naj da sulama gibi kaplı fidan sahalarında dikkate alınmalıdır. Özellikle büyük öl çüde yapılan sulamada, kap şekline ve aralıklarına bağlı olarak bu suyun büyük kısmının dışarı akması durumunda veya ıslak zeminlerde, fazla suyun kap içinde kalmamasını sağlamak üzere, etkin bir drenaj düzeni kurulmalıdır. Bu fazla suyun kullanılmak üzere tekrar su kaynağı olarak havuz veya depoya drene edilmesi de sakıncalıdır. Zira bu su içinde yüzeye ve toprağa yakın tabakalardaki tuzlar eriye rek geri gittiği gibi bu su ile de ot tohumlan, çeşitli mantar sporlan gibi materya lin tekrar sulama suyu ile fidanlara verilmesi riski, üretimde çeşitli problemler ya ratır. Drenaj için kaplı fidan yetiştirilecek sahada toprak profilleri açılarak saha nın durumu iyi etüd edilmelidir.
Fidanlıklarda kaplı fidanlann, kenarlan ve yastık yolları beton veya biriket, yastık genişliği 120 cm, yastık yoları 50-60 cm olan alçak yastıklara yerleştirilmeleri uygundur. Böylece kap kenarları açıkta kalmayacağı gibi kap aralarına da uygun dolgu materyali konarak, parsellere dikilmiş fidanlar kadar olmasa da bir ölçüde onları soğuktan, yüksek sıcaklıktan ve rutubet kaybından korumak mümkün olur. Özellikle kaplı fidanları soğuktan korumak daha büyük önem taşır. Gölgelikler veya yerden 60-70 cm yükseklikte bir boru iskelet üzerine soğuk devrede serilen naylon örtülerle de hassas türler korunabilir. Yastık tabanlannda sulama ve yağmur sularının toplanıp köklere zarar vermemesi için künkler veya dranf-lex ile yeter sıklıkta bir drenaj şebekesi oluşturmak ve bunun üzerine şeritler halinde siyah naylon yerleştirerek (fazla su naylon şeridin kenarlarından drenaja intikal eder) üzerlerini de 5 cm kadar kalınlıkta çakıl veya kaba kum ile kaplamak ve bunun üzerine de kapları yerleştirmek uygun olur. Böylece alttan gelen yabani otlar gelişemediği gibi topraktan gelebilecek hastalıklara karşı da fidanlar korunmuş olur. Ayrıca yastıklar arasında uygun yerlere yerleştirilen sabit veya portatif bir yağmurlama sistemi de sulamayı kolaylıkla sağlar. Ancak yağmurlamada kaplar arasından bir kısım suyun zayi olacağı da dikkate alınmalıdır. Bu konuda yastıklar altta tava gibi geçirimsiz bir tabaka ile kapatılarak kap altlarından sula ma da bir nevi damla sulama gibi etkin olabilmektedir. Her ne şekilde olursa ol sun kurak devrelerde kaplı fidanları düzenli sulama zorunludur. Zira bunlar ku raklıktan parsellerdeki fidanlıklardan daha fazla etkilenirler. Kaplı fidanların, bu gün çok kullanılan, ekserisi yeşil renkte plastik kanaviçeler ile, çıta, kamış gibi uygunbir siperlik veya alçak tünelle korunmaları özellikle hassas türlerde önem taşır. Böylece soğuğa olduğu kadar yüksek sıcaklığı ve fazla güneşe karşı da ko runmuş olurlar.
Üretimin her devresi için, gerekli işlemlerde kullanılmak üzere çeşitli materyali hazır bulundurmak ve yapılacak işlemler için uygun bir sirkülasyon sağlayacak bir düzenleme kurmak şarttır. Kaplı fidanlar için ortam olarak kum, turba, kabuk, odun talaşı, yosun, perlit, yapay gübre gibi materyal kuru ve kurumuş halde karışımlara istenen oranlarda katılmaya hazır halde özel kapalı yerlerde ayrı ayrı muhafaza altına alınmaları (Resim: 64 c alt, sol) kaplı fidan yetiştirme ortamı hazırlama yerleri, kaplama yani saksılama mahalleri, kaptan çıkarma, kaplı fidanların sevk için toplanması veya kışı geçirmek üzere yeni baştan düzenlenmeleri, gölge çardaklarına alınması ve nakil için yükleme bölümleri, belli faaliyetlerin uygulama sırasına göre bir düzen içinde sahaya yerleştirilmelidir. Üretimin sirkülasyonu ve rotasyon da önem taşır. Bütün bu hususlar, makina aralıkları ve özellikle kullanılan transport elemanlarının dimensziyonlarına da bağlıdır. Uygulama da olan yetiştirme ve bakım teknikleri (gübreleme, fungisit mücadelesi ve gelişmeye paralel olan kaplı fidan aralıklarının genişletilmesi v.b.) ile yetiştirilecek türlerin özel istekleri ve gelişme olanakları da kaplı fidan yetiştirilecek sahanın düzenlenmesinde etkili olur.
Bütün bu konularda el emeğine en az yer verecek bir düzenleme işletmenin ekonomik çalışmasında en önemli faktör olacağı hatırdan çıkartılmamalıdır (Resim: 8).
Kaplı fidanların bu sahada kışı geçirme problemleri de önemlidir. Bunun için de gerekli düzenlemeye gitmek kapları çakıl bir zemin üstüne oturtarak kışın su yun zararlı etkilerinden korumak ve kök boğazına kadar kaplan toprağa gömerek malçlama yapmak gerekir. Bu konuda pazarlama kısmında (1.4.3) depolama ile ilgili bilgiler verilirken yapılan öneriler dikkate alınmalıdır.
Kaplı fidan sahalarının düzenlenmesinde rüzgar etkileri daima göz üstünde bulundurulmalıdır.
Fidan kaplarının büyüklüğü .de dikkate alınması gereken diğer bir faktördür. Yerleştirme düzeninde kaplarda kendi aralarında yapılacak gruplamalar; kapların hacimlerine, dolayısıyla sulama gereksinmelerinin azlığı veya çokluğuna göre de ğişir. Ayrıca kaplı fidanların bakım ihtiyaçlarını ve elden geçirilmelerini kolaylaş tıracak tarzda bir düzenleme de önem taşır. Yerleştirmede kaplar arasında yapıla cak gruplandırmada bu hususlar gözönünde tutularak küçük hacimli (4-10 Lt'lik) kaplar için ayrı, orta hacimde (18, 25, 50 Lt'lik) ve büyük hacimde (75 Lt ve da ha büyük) kaplar ayrı ayrı sahalara yerleştirilmelidir. Her kap grubu sahası içinde de türlere göre tali gruplamalar yapmalıdır. Yastıkların düzenlenmesi ve boyutla rı, fidanların büyüme şekline etki yapar. Yastıklarda fidanların gelişmeleri açısın dan azami faydalanmayı sağlamak üzere, kapların karşılıklı sıralarda, birbirine yakınlıkları veya temas durumları dikkatle ayarlanmalıdır. Kaplan genellikle üç gen veya altıgenler şeklinde yerleştirme yoluna gidilir. Bazı durumlarda üstte ve altta iki kat olmak üzere bir yerleştirme de düşünülebilir. Özellikle gölge türlerinde fazla boylanma istenmeyen durumlarda da bu sözkonusudur.
Forsythia, Cornus ve Weigela cinslerine ait türlerde kaliteli fidan elde etmek için saksılama işinin bitiminden sonra hemen bir budama yapılması önerilmektedir. Eğer Clematis gibi sarılıcı türler söz konusu ise bunlar için de kaba uygun bir kazık dikilerek bitkinin buna bağlanması uygun olur.
Bütün bu düzenlemelerde gelir ve maliyet de etkin rol oynar.
Kaplı fidan üretiminde saha düzeltme, zemini hazırlama, drenaj, sulama ve gübreleme düzenleri gibi ilk tesis giderleri önceden çok iyi saptanmalıdır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Kaplı fidan üretim sahalarının planlanması, çeşitli faktörlerin kuvvetli etkisi altındadır. Bu nedenle bunlarda sulama, drenaj, materyal hazırlama, yetiştirme, fidan kaplarının büyüklüğü, kültür bakımı ihtiyaçları ve maliyet konulan daha bü yük bir önem taşır.
Sulama kaplı fidan üretiminde daha düzenli bir çalışmayı gerekli kılar (bu konuda "Kaplı fidanların bakımı" başlığı altında gerekli bilgi verilecektir). Dre naj da sulama gibi kaplı fidan sahalarında dikkate alınmalıdır. Özellikle büyük öl çüde yapılan sulamada, kap şekline ve aralıklarına bağlı olarak bu suyun büyük kısmının dışarı akması durumunda veya ıslak zeminlerde, fazla suyun kap içinde kalmamasını sağlamak üzere, etkin bir drenaj düzeni kurulmalıdır. Bu fazla suyun kullanılmak üzere tekrar su kaynağı olarak havuz veya depoya drene edilmesi de sakıncalıdır. Zira bu su içinde yüzeye ve toprağa yakın tabakalardaki tuzlar eriye rek geri gittiği gibi bu su ile de ot tohumlan, çeşitli mantar sporlan gibi materya lin tekrar sulama suyu ile fidanlara verilmesi riski, üretimde çeşitli problemler ya ratır. Drenaj için kaplı fidan yetiştirilecek sahada toprak profilleri açılarak saha nın durumu iyi etüd edilmelidir.
Fidanlıklarda kaplı fidanlann, kenarlan ve yastık yolları beton veya biriket, yastık genişliği 120 cm, yastık yoları 50-60 cm olan alçak yastıklara yerleştirilmeleri uygundur. Böylece kap kenarları açıkta kalmayacağı gibi kap aralarına da uygun dolgu materyali konarak, parsellere dikilmiş fidanlar kadar olmasa da bir ölçüde onları soğuktan, yüksek sıcaklıktan ve rutubet kaybından korumak mümkün olur. Özellikle kaplı fidanları soğuktan korumak daha büyük önem taşır. Gölgelikler veya yerden 60-70 cm yükseklikte bir boru iskelet üzerine soğuk devrede serilen naylon örtülerle de hassas türler korunabilir. Yastık tabanlannda sulama ve yağmur sularının toplanıp köklere zarar vermemesi için künkler veya dranf-lex ile yeter sıklıkta bir drenaj şebekesi oluşturmak ve bunun üzerine şeritler halinde siyah naylon yerleştirerek (fazla su naylon şeridin kenarlarından drenaja intikal eder) üzerlerini de 5 cm kadar kalınlıkta çakıl veya kaba kum ile kaplamak ve bunun üzerine de kapları yerleştirmek uygun olur. Böylece alttan gelen yabani otlar gelişemediği gibi topraktan gelebilecek hastalıklara karşı da fidanlar korunmuş olur. Ayrıca yastıklar arasında uygun yerlere yerleştirilen sabit veya portatif bir yağmurlama sistemi de sulamayı kolaylıkla sağlar. Ancak yağmurlamada kaplar arasından bir kısım suyun zayi olacağı da dikkate alınmalıdır. Bu konuda yastıklar altta tava gibi geçirimsiz bir tabaka ile kapatılarak kap altlarından sula ma da bir nevi damla sulama gibi etkin olabilmektedir. Her ne şekilde olursa ol sun kurak devrelerde kaplı fidanları düzenli sulama zorunludur. Zira bunlar ku raklıktan parsellerdeki fidanlıklardan daha fazla etkilenirler. Kaplı fidanların, bu gün çok kullanılan, ekserisi yeşil renkte plastik kanaviçeler ile, çıta, kamış gibi uygunbir siperlik veya alçak tünelle korunmaları özellikle hassas türlerde önem taşır. Böylece soğuğa olduğu kadar yüksek sıcaklığı ve fazla güneşe karşı da ko runmuş olurlar.
Üretimin her devresi için, gerekli işlemlerde kullanılmak üzere çeşitli materyali hazır bulundurmak ve yapılacak işlemler için uygun bir sirkülasyon sağlayacak bir düzenleme kurmak şarttır. Kaplı fidanlar için ortam olarak kum, turba, kabuk, odun talaşı, yosun, perlit, yapay gübre gibi materyal kuru ve kurumuş halde karışımlara istenen oranlarda katılmaya hazır halde özel kapalı yerlerde ayrı ayrı muhafaza altına alınmaları (Resim: 64 c alt, sol) kaplı fidan yetiştirme ortamı hazırlama yerleri, kaplama yani saksılama mahalleri, kaptan çıkarma, kaplı fidanların sevk için toplanması veya kışı geçirmek üzere yeni baştan düzenlenmeleri, gölge çardaklarına alınması ve nakil için yükleme bölümleri, belli faaliyetlerin uygulama sırasına göre bir düzen içinde sahaya yerleştirilmelidir. Üretimin sirkülasyonu ve rotasyon da önem taşır. Bütün bu hususlar, makina aralıkları ve özellikle kullanılan transport elemanlarının dimensziyonlarına da bağlıdır. Uygulama da olan yetiştirme ve bakım teknikleri (gübreleme, fungisit mücadelesi ve gelişmeye paralel olan kaplı fidan aralıklarının genişletilmesi v.b.) ile yetiştirilecek türlerin özel istekleri ve gelişme olanakları da kaplı fidan yetiştirilecek sahanın düzenlenmesinde etkili olur.
Bütün bu konularda el emeğine en az yer verecek bir düzenleme işletmenin ekonomik çalışmasında en önemli faktör olacağı hatırdan çıkartılmamalıdır (Resim: 8).
Kaplı fidanların bu sahada kışı geçirme problemleri de önemlidir. Bunun için de gerekli düzenlemeye gitmek kapları çakıl bir zemin üstüne oturtarak kışın su yun zararlı etkilerinden korumak ve kök boğazına kadar kaplan toprağa gömerek malçlama yapmak gerekir. Bu konuda pazarlama kısmında (1.4.3) depolama ile ilgili bilgiler verilirken yapılan öneriler dikkate alınmalıdır.
Kaplı fidan sahalarının düzenlenmesinde rüzgar etkileri daima göz üstünde bulundurulmalıdır.
Fidan kaplarının büyüklüğü .de dikkate alınması gereken diğer bir faktördür. Yerleştirme düzeninde kaplarda kendi aralarında yapılacak gruplamalar; kapların hacimlerine, dolayısıyla sulama gereksinmelerinin azlığı veya çokluğuna göre de ğişir. Ayrıca kaplı fidanların bakım ihtiyaçlarını ve elden geçirilmelerini kolaylaş tıracak tarzda bir düzenleme de önem taşır. Yerleştirmede kaplar arasında yapıla cak gruplandırmada bu hususlar gözönünde tutularak küçük hacimli (4-10 Lt'lik) kaplar için ayrı, orta hacimde (18, 25, 50 Lt'lik) ve büyük hacimde (75 Lt ve da ha büyük) kaplar ayrı ayrı sahalara yerleştirilmelidir. Her kap grubu sahası içinde de türlere göre tali gruplamalar yapmalıdır. Yastıkların düzenlenmesi ve boyutla rı, fidanların büyüme şekline etki yapar. Yastıklarda fidanların gelişmeleri açısın dan azami faydalanmayı sağlamak üzere, kapların karşılıklı sıralarda, birbirine yakınlıkları veya temas durumları dikkatle ayarlanmalıdır. Kaplan genellikle üç gen veya altıgenler şeklinde yerleştirme yoluna gidilir. Bazı durumlarda üstte ve altta iki kat olmak üzere bir yerleştirme de düşünülebilir. Özellikle gölge türlerinde fazla boylanma istenmeyen durumlarda da bu sözkonusudur.
Forsythia, Cornus ve Weigela cinslerine ait türlerde kaliteli fidan elde etmek için saksılama işinin bitiminden sonra hemen bir budama yapılması önerilmektedir. Eğer Clematis gibi sarılıcı türler söz konusu ise bunlar için de kaba uygun bir kazık dikilerek bitkinin buna bağlanması uygun olur.
Bütün bu düzenlemelerde gelir ve maliyet de etkin rol oynar.
Kaplı fidan üretiminde saha düzeltme, zemini hazırlama, drenaj, sulama ve gübreleme düzenleri gibi ilk tesis giderleri önceden çok iyi saptanmalıdır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç