Tweet
2.1.2.3. DALDIRMA İLE ÜRETME TEKNİKLERİ*
Daldırma anaç bitkinin sürgünlerini ana bitkiden ayırmadan köklenmelerini sağlamak ve sonra ayırmak suretiyle yapılan bir üretme yöntemidir. Çelikle zor üretilen birçok süs çalı ve ağaçlan ile bunların kültivarlannın üretilmesinde kolay, basit ve başarılı bir üretme yoludur. Ancak yöntem yavaştır, el emeği fazla oldu ğundan maliyeti yükseltir. Bu nedenlerle seri ve ticari üretmede fazla önerilmez. Daha ziyade amatörlerin bahçelerinde az sayıda üretme için kolayca uygulayabi lecekleri bir yöntem olarak kullanılır. Yalnız bir anaçtan çeliğe nazaran çok daha az sayıda fidan üretmek zorunda kalınır. Avrupa'da bazı süs çalı ve ağaçlarının yalnız bu yöntemle üretildiği özel fidanlıklar vardır. Ülkemizde Istanbul-Beykoz fidanlığı da daldırma ile üretime ağırlık veren bir fidanlık olarak tanınmakta ise de bu fidanlıkta da bu yöntemle üretme son yıllarda çok kısıtlanmıştır. Özellikle Açelya ve Orman güllerinin kıymetli kültivarlan bu yöntemle üretilir. Henüz ye terli Ölçüde kök çeliği alınamayacak durumda olan ve tohum tutmayan fazla ge lişmemiş kültivarlarda da bu yöntem önerilir. Üretme materyali sürgün ana bitki den ayrılmadığı için köklenme emindir. Çelikle çoğaltmaya nazaran daha başarı lıdır. Çelikle üretilen bitkiye oranla bu yöntemle üretilen bitki kısa zamanda daha büyük gelişme gösterir. Ancak daldırma ortamı, iyi bir kök teşekkülü için hafifçe, havalanması kolay, iyi gübrelenmiş bir ortam olmalı ve rutubetli tutulmasına iti na gösterilmelidir.
Burada en önemli birkaç daldırma metodu üzerinde durulacaktır. 2.1.2.3.1. Adi Daldırma
Adi daldırma anaçtan çıkan dalların bükülüp kavis verilirken sürgün ucu top rak dışında kalacak şekilde toprağa daldırılması ve daldırılan dalların köklendik-ten sonra ana bitkiden ayrılması suretiyle gerçekleştirilen bir üretme metodudur (Resim: 176 sol). Rhododendron ve Magnolia' larda çok kullanılan (Resim: 176 sağ). Daldırılarak dallar bir yıllık sürgünler olmalı ve mümkün olduğu kadar ana cın kolay bükülebilen alt dallarından alınmalıdır. Dalın kalkmaması için dal kavi si toprağa bir kazıkla tesbit edilir.
Sürgünün toprak yüzüne çıkan ucu iyi olgunlaşmamış veya nihayi tomurcuk zayıf ise kuvvetli olan göze kadar geriye doğru bir budama yapılması önerilir. Özellikle Vibunumlaida olduğu gibi, çiçek tomurcuklarında bu zorunludur. Zira bu tomurcuklar sürgün vermez.
* Altan, S. 1989: Süs Bitkileri Üretim Tekniği. Çukurova Ü. Ziraat Fakültesi Ders Kitabı No. 104, Adana. -Bnımm, E. und Mehlisch, K. 1964: Der Baum schulbetrieb. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart. -Cravens, R.H. and Time life bbok editors, 1984: Climbing and Trailing Plants, Time Life Books, Amsterdam. -Crockett, J.U. and Time Life book editors, 1984: Flowering Shrubs. Time Life Books, Amsterdam. -Gültekin, E. 1987: Fidanlık Tekniği, Çukurova Ü. Ziraat Fakültesi, Ders Notlan No. 21, Adana. -Hartmann, H.T. and Kester, D.E. 1959: Plant Propagation, Principles and Practices, Englewood Cliffs, NJ. Prentice-Hall, Inc. U.S.A. -Kains, M.G. and mc Questen, 1945: Propagation of Plants. Orange Judd Publishing Company, Inc. Newyork. -Krüssmann, G. 1964: Die Baumschule. Paul Parey, Hamburg. -Mahlstede, J.P. and Haber, E.S. 1957: Plant Propagation, John Wiley and Sons. Inc. Newyork. -Ortho Books editör staff. 1984: Gardening techniques. Ortho Books, Chelvron, Chemical Company, San Francisco, U.S.A. -Preston, F.G. 1967: the Greenhouse. Chancer Press Ltd. Sulfolk, England. -Saatçioğlu, F. 1976: Fidanlık Tekniği l.Ü. Orman Fakültesi Yayın No. 2188/223. -Sheat, W.G. 1963: Propagation of treas, shrubs and conifers. Mcmıllan and Co. Ltd. Nevvyork. -Yerkes, G.E. 1946: Propagation of Trees and Shrubs U.S. Dept. of Agriculture, Farmers', Bulletin No. 1567.
İlkbahar başında veya sonbaharda sürgünler toprağa doğru bükülür, ikinci bükme dalın ucundan kısa bir uzaklıkta yapılır. Daldırılan dal bir kazık çatal veya telle toprağa tutturu larak toprakla örtülür. Dalın alt kısmı bazan bıçakla çizilir.
KOklenmi} olan dal-; dunu materyali anal F bitkiden aynlır.
Köklenmiş olan daldır ma materyali ana bitki den ayrılır.
Toprağa gömülen sürgünün bükülme noktasına yakın yer de kökler teşekkül eder.
Resim: 176.
Solda :
Üstte :
Adi daldırma ile üretmenin çeşitli aşamaları.
Hartmann,H.T. and Kester, D.E. Plant Propa-
gation, Principle and Practices'den.
Aynı yöntemle çoğaltılan Rhododendronlar.
Brumm, F. und Mehlisch, K. der Bamuschul-
betrieb'den.
Daldırmada sürgünün daha iyi köklenmesi için toprağa yatırılan da lın alt kısmında bir çizgi açılması ve ya kabuğun kısmen halkalanması ve ya dalın bir kısmında kabuğu kesme den bir telle boğulması önerilir (Resim: 177). Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da anaçtan çıkan sür günün anaca mümkün olduğu kadar yakın bir şekilde hemen kıvrılarak toprağa daldınlmasıdır. Bu suretle kuvvetli bir kök teşekkülü sağlanabi lir. Sürgünlerin anaçtan çepeçevre - ışınsal veya yıldız şeklinde dağıtıla rak daldırılması gelişmeleri için en iyi durumu oluşturur.
Resim: 177. Daldırma sırasında köklenmeyi uyarma amacı ile yapılan işlemler.
Hartmann, H.T. and Kester, D.E. Plant Propagation, Principle and Practices'den.
ilkbaharda daldırılan sürgünün toprak altında kalan kısımlarında yaz boyun ca kökler meydana gelir. Sonbahar sonlarında köklenen yeni bitki ana bitkiden ayrılarak şaşırtılır veya kışın yaprağını dökenler ise iyi bir budama yapılarak doğ rudan araziye dikilebilir. Bazı türlerde iyi bir köklenme için 2-3 yıl beklemek ge rekebilir (Hamamelisler, Magnolia türlerinde olduğu gibi).
Daldırma, sürgünlerin biraz pişkinleşip yan odunlaştıktan sonra, Haziran sonlarında da yapılabilir. Bu tip daldırmaya "yaz daldırması" denir. Yaz daldır ması Cornus, Vıburnum, Corylus, Syringa türlerinde başanyle uygulanır. Ancak bunlar sonbaharda aynlmayıp kışın yerinde bırakılabilir ve ilkbaharda ayrılıp sö külebilirler veya bir yıl daha köklenmeye bırakılırlar.
Bazen Wisteria, Clematis, Smilax, Ficus pumila ve Philodendronlar gibi sa-rılıcılarda olduğu gibi uzun ve kıvrılabilen sürgünleri dalgalı bir şekilde bir hat üzerinde müteaddit defa daldırmak da mümkündür. Buna "Bileşik veya yılankavi daldırma" denmektedir (Resim: 178). Bu yöntem kışın veya erken ilkbaharda bü yüme başlamadan evvel uygulanır. Bunlarda her gömülen kısımda kökler ve top rak üstünde kalan her kısımda da yeni sürgünler oluşur. Bunun için toprak yüzün de kalan her parçada yeni bir bitkiyi oluşturacak şekilde en az bir göz bulunmalı dır. Büyüme mevsimi sonunda köklenen kısımlar ayrılarak bir daldan birçok ye ni bitki elde edilebilir. Bu yöntem de ticari fidanlıklardan ziyade amatör yetiştiri ciler için önerilir.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Daldırma anaç bitkinin sürgünlerini ana bitkiden ayırmadan köklenmelerini sağlamak ve sonra ayırmak suretiyle yapılan bir üretme yöntemidir. Çelikle zor üretilen birçok süs çalı ve ağaçlan ile bunların kültivarlannın üretilmesinde kolay, basit ve başarılı bir üretme yoludur. Ancak yöntem yavaştır, el emeği fazla oldu ğundan maliyeti yükseltir. Bu nedenlerle seri ve ticari üretmede fazla önerilmez. Daha ziyade amatörlerin bahçelerinde az sayıda üretme için kolayca uygulayabi lecekleri bir yöntem olarak kullanılır. Yalnız bir anaçtan çeliğe nazaran çok daha az sayıda fidan üretmek zorunda kalınır. Avrupa'da bazı süs çalı ve ağaçlarının yalnız bu yöntemle üretildiği özel fidanlıklar vardır. Ülkemizde Istanbul-Beykoz fidanlığı da daldırma ile üretime ağırlık veren bir fidanlık olarak tanınmakta ise de bu fidanlıkta da bu yöntemle üretme son yıllarda çok kısıtlanmıştır. Özellikle Açelya ve Orman güllerinin kıymetli kültivarlan bu yöntemle üretilir. Henüz ye terli Ölçüde kök çeliği alınamayacak durumda olan ve tohum tutmayan fazla ge lişmemiş kültivarlarda da bu yöntem önerilir. Üretme materyali sürgün ana bitki den ayrılmadığı için köklenme emindir. Çelikle çoğaltmaya nazaran daha başarı lıdır. Çelikle üretilen bitkiye oranla bu yöntemle üretilen bitki kısa zamanda daha büyük gelişme gösterir. Ancak daldırma ortamı, iyi bir kök teşekkülü için hafifçe, havalanması kolay, iyi gübrelenmiş bir ortam olmalı ve rutubetli tutulmasına iti na gösterilmelidir.
Burada en önemli birkaç daldırma metodu üzerinde durulacaktır. 2.1.2.3.1. Adi Daldırma
Adi daldırma anaçtan çıkan dalların bükülüp kavis verilirken sürgün ucu top rak dışında kalacak şekilde toprağa daldırılması ve daldırılan dalların köklendik-ten sonra ana bitkiden ayrılması suretiyle gerçekleştirilen bir üretme metodudur (Resim: 176 sol). Rhododendron ve Magnolia' larda çok kullanılan (Resim: 176 sağ). Daldırılarak dallar bir yıllık sürgünler olmalı ve mümkün olduğu kadar ana cın kolay bükülebilen alt dallarından alınmalıdır. Dalın kalkmaması için dal kavi si toprağa bir kazıkla tesbit edilir.
Sürgünün toprak yüzüne çıkan ucu iyi olgunlaşmamış veya nihayi tomurcuk zayıf ise kuvvetli olan göze kadar geriye doğru bir budama yapılması önerilir. Özellikle Vibunumlaida olduğu gibi, çiçek tomurcuklarında bu zorunludur. Zira bu tomurcuklar sürgün vermez.
* Altan, S. 1989: Süs Bitkileri Üretim Tekniği. Çukurova Ü. Ziraat Fakültesi Ders Kitabı No. 104, Adana. -Bnımm, E. und Mehlisch, K. 1964: Der Baum schulbetrieb. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart. -Cravens, R.H. and Time life bbok editors, 1984: Climbing and Trailing Plants, Time Life Books, Amsterdam. -Crockett, J.U. and Time Life book editors, 1984: Flowering Shrubs. Time Life Books, Amsterdam. -Gültekin, E. 1987: Fidanlık Tekniği, Çukurova Ü. Ziraat Fakültesi, Ders Notlan No. 21, Adana. -Hartmann, H.T. and Kester, D.E. 1959: Plant Propagation, Principles and Practices, Englewood Cliffs, NJ. Prentice-Hall, Inc. U.S.A. -Kains, M.G. and mc Questen, 1945: Propagation of Plants. Orange Judd Publishing Company, Inc. Newyork. -Krüssmann, G. 1964: Die Baumschule. Paul Parey, Hamburg. -Mahlstede, J.P. and Haber, E.S. 1957: Plant Propagation, John Wiley and Sons. Inc. Newyork. -Ortho Books editör staff. 1984: Gardening techniques. Ortho Books, Chelvron, Chemical Company, San Francisco, U.S.A. -Preston, F.G. 1967: the Greenhouse. Chancer Press Ltd. Sulfolk, England. -Saatçioğlu, F. 1976: Fidanlık Tekniği l.Ü. Orman Fakültesi Yayın No. 2188/223. -Sheat, W.G. 1963: Propagation of treas, shrubs and conifers. Mcmıllan and Co. Ltd. Nevvyork. -Yerkes, G.E. 1946: Propagation of Trees and Shrubs U.S. Dept. of Agriculture, Farmers', Bulletin No. 1567.
İlkbahar başında veya sonbaharda sürgünler toprağa doğru bükülür, ikinci bükme dalın ucundan kısa bir uzaklıkta yapılır. Daldırılan dal bir kazık çatal veya telle toprağa tutturu larak toprakla örtülür. Dalın alt kısmı bazan bıçakla çizilir.
KOklenmi} olan dal-; dunu materyali anal F bitkiden aynlır.
Köklenmiş olan daldır ma materyali ana bitki den ayrılır.
Toprağa gömülen sürgünün bükülme noktasına yakın yer de kökler teşekkül eder.
Resim: 176.
Solda :
Üstte :
Adi daldırma ile üretmenin çeşitli aşamaları.
Hartmann,H.T. and Kester, D.E. Plant Propa-
gation, Principle and Practices'den.
Aynı yöntemle çoğaltılan Rhododendronlar.
Brumm, F. und Mehlisch, K. der Bamuschul-
betrieb'den.
Daldırmada sürgünün daha iyi köklenmesi için toprağa yatırılan da lın alt kısmında bir çizgi açılması ve ya kabuğun kısmen halkalanması ve ya dalın bir kısmında kabuğu kesme den bir telle boğulması önerilir (Resim: 177). Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da anaçtan çıkan sür günün anaca mümkün olduğu kadar yakın bir şekilde hemen kıvrılarak toprağa daldınlmasıdır. Bu suretle kuvvetli bir kök teşekkülü sağlanabi lir. Sürgünlerin anaçtan çepeçevre - ışınsal veya yıldız şeklinde dağıtıla rak daldırılması gelişmeleri için en iyi durumu oluşturur.
Resim: 177. Daldırma sırasında köklenmeyi uyarma amacı ile yapılan işlemler.
Hartmann, H.T. and Kester, D.E. Plant Propagation, Principle and Practices'den.
ilkbaharda daldırılan sürgünün toprak altında kalan kısımlarında yaz boyun ca kökler meydana gelir. Sonbahar sonlarında köklenen yeni bitki ana bitkiden ayrılarak şaşırtılır veya kışın yaprağını dökenler ise iyi bir budama yapılarak doğ rudan araziye dikilebilir. Bazı türlerde iyi bir köklenme için 2-3 yıl beklemek ge rekebilir (Hamamelisler, Magnolia türlerinde olduğu gibi).
Daldırma, sürgünlerin biraz pişkinleşip yan odunlaştıktan sonra, Haziran sonlarında da yapılabilir. Bu tip daldırmaya "yaz daldırması" denir. Yaz daldır ması Cornus, Vıburnum, Corylus, Syringa türlerinde başanyle uygulanır. Ancak bunlar sonbaharda aynlmayıp kışın yerinde bırakılabilir ve ilkbaharda ayrılıp sö külebilirler veya bir yıl daha köklenmeye bırakılırlar.
Bazen Wisteria, Clematis, Smilax, Ficus pumila ve Philodendronlar gibi sa-rılıcılarda olduğu gibi uzun ve kıvrılabilen sürgünleri dalgalı bir şekilde bir hat üzerinde müteaddit defa daldırmak da mümkündür. Buna "Bileşik veya yılankavi daldırma" denmektedir (Resim: 178). Bu yöntem kışın veya erken ilkbaharda bü yüme başlamadan evvel uygulanır. Bunlarda her gömülen kısımda kökler ve top rak üstünde kalan her kısımda da yeni sürgünler oluşur. Bunun için toprak yüzün de kalan her parçada yeni bir bitkiyi oluşturacak şekilde en az bir göz bulunmalı dır. Büyüme mevsimi sonunda köklenen kısımlar ayrılarak bir daldan birçok ye ni bitki elde edilebilir. Bu yöntem de ticari fidanlıklardan ziyade amatör yetiştiri ciler için önerilir.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç