Tweet
Gövdeler ve asıl soğan üzerinde oluşan soğancıklardan soğan üretimi:
Bazı bitkilerde Ornithogalum caudatum da olduğu gibi asıl soğan üzerinde çok sayı da soğancıklar oluşur (Resim: 193). Bunlar olgunlaştıktan sonra alınarak tıpkı iri bir to humun ekimi gibi ekilir ve yeni bitkiler üre tilir.
Genellikle bu tip bitkilerde toprak altı gövdelerden oluşan soğancıklar sonbahar başlangıcında gövdelerden çekilerek sökülür (Resim: 194). Bir müddet yığınlar halinde sulanarak kurumadan muhafaza edilir ve ekim ayında tarlaya dikilir. Soğancıklar ikin ci yılın sonunda çiçek yapabilecek kâfi bü yüklüğe ulaşırlar. Bu durumda sökülerek sa tılır veya kıymetlendirilir. Bu çoğaltma yön temi bilhassa Zambaklarda geniş uygulama yeri bulur.
Gövde veya yaprak-göz çeliklerinden soğan üretimi:
Zambaklardan alınan gövde çelikleri öteki bitkilerde olduğu gibi kök ve yaprak oluşturmak yerine yaprak koltuklarından soğancık oluştururlar. Veya tek bir yap rak ve gövdeden kesilen, küçük bir ökçeyi içeren yaprak-göz çelikleri gene yap rak koltuğundan küçük bir soğancık oluşturur ve bu soğancıklar diğer yöntemler de olduğu gibi dikilerek büyütülür.
Pullama (soğan pullarından soğan üretimi):
Zambak soğanı üretiminde etkin bir yöntemdir. Bu yöntemde soğan pulları, sıcak mevsimde tercihen Ağustos'ta çiçeklenmeyi takiben ana soğandan çekilerek koparılır (Resim: 195 A, B). Koparılan pullar nemli toprağa veya tercihen nemli kum, yosun, perlit gibi ortamları içeren bir alçak kasaya uzunluklarının yarısı or tama girecek şekilde (2,5-5 cm derinlikte) dik olarak dikilir (Resim: 195 C). Çü rüme olmaması için Çaptan, Araşan veya Fermate gibi bir fungusit ortama toz ha linde karıştırılırsa çürümeleri de önler. 3-6 hafta içinde her bir pulun altında 3-5
Resim: 194. Zambağın çoğaltılması.
Solda : Bazı Zambak türlerinde toprak altı gövdelerin üzerinde soğancıklar oluşur.
Sağda: Soğancıklar her bir soğan pulunun dibinden çıkabilir.
Bu çoğaltma metodu hemen bütün zambak türlerinde kullanılır.
Hartman/Kester'den.
soğancık ve kökler oluşur (Resim: 195 D). Bu durumda pullar ilkbaharda açık toprağa veya saksılara şaşırtılır ve gelecek ilkbaharda parsellere dikilir ve büyü meye bırakılır.
Zambak türlerinin hemen hemen hepsi bu yöntemle çoğaltılabilir. Pullama ılıman iklimlerde açık sahada, soğuk iklimlerde serada yapılır.
Bazal kesim ile soğan üretimi:
Bu yöntemde yapraklar solduktan sonra olgun soğan topraktan çıkarılarak özel bir bıçakla oyulur veya kertikleme yapılır veya merkezdeki büyüme konisi çıkarılır. Buna göre "oyma", "kertikleme" veya "merkez çıkarma" gibi değişik özel metodlar sözkonusudur.
Böylece meydana çıkan soğan pullarının diplerinden veya koltuklarından so ğancıklar oluşur. Merkez çıkarma yönteminde de soğan dip tablasında yeni so ğancıklar meydana gelir. Bu soğancıklar gelen ilkbaharda bol yaprak oluşturur ve o yaz ana soğan parçalanıp dağılır. Soğancıklar çiçek verme iriliğine gelene ka dar (2-5 yıl) her yıl sökülüp büyüklüklerine göre dikilerek büyümeleri sağlanır.
Bu yöntem esas olarak sümbüllerde ve bir ölçüde de üst kısmı gri yeşil lekeli ve alt kısmı da kırmızı olan güzel yapraklar ve küçük çiçekleri ile tanınan (ada soğanlarına dahil Scilla violacea da ve diğer ada soğanlarında uygulanır.
Yaprak çeliklerinden soğan üretimi
Bu yöntemde Çiçeklenmeye yakın zamanda alınan yapraklar ortama 7-8 cm lik kısmı toprağa girecek şekilde dikilir. Alttan ısıtma yapılırsa yaprakların diplerinde 2-4 hafta içinde küçük soğancıklar ve kökler oluşur. Bu duruma gelen çelikler de toprağa şaşırtılır.
Resim: 195. Zambak ta soğan pullan yoluyla üretim.
A. Soğandan ayrılan pulların üstten görünüşü.
B. Pulların koparılarak ayrılması.
C. Pulların kum ortamına dikimi.
D. Bir puldan yeni bir soğancığın oluşumu.
Mahlstede, J.P. and Haber. E S. Plant Propagation'dan.
Yöntem bütün Sümbüllerde, Kan çiçeklerinde (Haemanthus türleri), Pars la leleri (Lachenalıa lar)nda başarılı olmaktadır.
Soğan çelikleriyle soğan üretimi:
Bu yöntemde olgun bir soğan, lıerbiri soğanın dip tablasından bir parça ala cak şekilde diklemesine parçalara bölünür. Üst kısmı az görünecek şekilde dikey olarak nemli yosun veya kum gibi bir yetişme ortamına dikilir. Birkaç haftada dip tablasını içeren parçadan yeni köklerle birlikte soğancıklar oluşur. Bunlar şaşırtı larak benzer yöntemlerle geliştirilirler.
Yöntem Kan çiçeklerği (Haemanthus^ar), Şövalye yıldızlan (Hippeast- runi1 lar), Ada soğanları (Scilla' lar) da uygulanır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Bazı bitkilerde Ornithogalum caudatum da olduğu gibi asıl soğan üzerinde çok sayı da soğancıklar oluşur (Resim: 193). Bunlar olgunlaştıktan sonra alınarak tıpkı iri bir to humun ekimi gibi ekilir ve yeni bitkiler üre tilir.
Genellikle bu tip bitkilerde toprak altı gövdelerden oluşan soğancıklar sonbahar başlangıcında gövdelerden çekilerek sökülür (Resim: 194). Bir müddet yığınlar halinde sulanarak kurumadan muhafaza edilir ve ekim ayında tarlaya dikilir. Soğancıklar ikin ci yılın sonunda çiçek yapabilecek kâfi bü yüklüğe ulaşırlar. Bu durumda sökülerek sa tılır veya kıymetlendirilir. Bu çoğaltma yön temi bilhassa Zambaklarda geniş uygulama yeri bulur.
Gövde veya yaprak-göz çeliklerinden soğan üretimi:
Zambaklardan alınan gövde çelikleri öteki bitkilerde olduğu gibi kök ve yaprak oluşturmak yerine yaprak koltuklarından soğancık oluştururlar. Veya tek bir yap rak ve gövdeden kesilen, küçük bir ökçeyi içeren yaprak-göz çelikleri gene yap rak koltuğundan küçük bir soğancık oluşturur ve bu soğancıklar diğer yöntemler de olduğu gibi dikilerek büyütülür.
Pullama (soğan pullarından soğan üretimi):
Zambak soğanı üretiminde etkin bir yöntemdir. Bu yöntemde soğan pulları, sıcak mevsimde tercihen Ağustos'ta çiçeklenmeyi takiben ana soğandan çekilerek koparılır (Resim: 195 A, B). Koparılan pullar nemli toprağa veya tercihen nemli kum, yosun, perlit gibi ortamları içeren bir alçak kasaya uzunluklarının yarısı or tama girecek şekilde (2,5-5 cm derinlikte) dik olarak dikilir (Resim: 195 C). Çü rüme olmaması için Çaptan, Araşan veya Fermate gibi bir fungusit ortama toz ha linde karıştırılırsa çürümeleri de önler. 3-6 hafta içinde her bir pulun altında 3-5
Resim: 194. Zambağın çoğaltılması.
Solda : Bazı Zambak türlerinde toprak altı gövdelerin üzerinde soğancıklar oluşur.
Sağda: Soğancıklar her bir soğan pulunun dibinden çıkabilir.
Bu çoğaltma metodu hemen bütün zambak türlerinde kullanılır.
Hartman/Kester'den.
soğancık ve kökler oluşur (Resim: 195 D). Bu durumda pullar ilkbaharda açık toprağa veya saksılara şaşırtılır ve gelecek ilkbaharda parsellere dikilir ve büyü meye bırakılır.
Zambak türlerinin hemen hemen hepsi bu yöntemle çoğaltılabilir. Pullama ılıman iklimlerde açık sahada, soğuk iklimlerde serada yapılır.
Bazal kesim ile soğan üretimi:
Bu yöntemde yapraklar solduktan sonra olgun soğan topraktan çıkarılarak özel bir bıçakla oyulur veya kertikleme yapılır veya merkezdeki büyüme konisi çıkarılır. Buna göre "oyma", "kertikleme" veya "merkez çıkarma" gibi değişik özel metodlar sözkonusudur.
Böylece meydana çıkan soğan pullarının diplerinden veya koltuklarından so ğancıklar oluşur. Merkez çıkarma yönteminde de soğan dip tablasında yeni so ğancıklar meydana gelir. Bu soğancıklar gelen ilkbaharda bol yaprak oluşturur ve o yaz ana soğan parçalanıp dağılır. Soğancıklar çiçek verme iriliğine gelene ka dar (2-5 yıl) her yıl sökülüp büyüklüklerine göre dikilerek büyümeleri sağlanır.
Bu yöntem esas olarak sümbüllerde ve bir ölçüde de üst kısmı gri yeşil lekeli ve alt kısmı da kırmızı olan güzel yapraklar ve küçük çiçekleri ile tanınan (ada soğanlarına dahil Scilla violacea da ve diğer ada soğanlarında uygulanır.
Yaprak çeliklerinden soğan üretimi
Bu yöntemde Çiçeklenmeye yakın zamanda alınan yapraklar ortama 7-8 cm lik kısmı toprağa girecek şekilde dikilir. Alttan ısıtma yapılırsa yaprakların diplerinde 2-4 hafta içinde küçük soğancıklar ve kökler oluşur. Bu duruma gelen çelikler de toprağa şaşırtılır.
Resim: 195. Zambak ta soğan pullan yoluyla üretim.
A. Soğandan ayrılan pulların üstten görünüşü.
B. Pulların koparılarak ayrılması.
C. Pulların kum ortamına dikimi.
D. Bir puldan yeni bir soğancığın oluşumu.
Mahlstede, J.P. and Haber. E S. Plant Propagation'dan.
Yöntem bütün Sümbüllerde, Kan çiçeklerinde (Haemanthus türleri), Pars la leleri (Lachenalıa lar)nda başarılı olmaktadır.
Soğan çelikleriyle soğan üretimi:
Bu yöntemde olgun bir soğan, lıerbiri soğanın dip tablasından bir parça ala cak şekilde diklemesine parçalara bölünür. Üst kısmı az görünecek şekilde dikey olarak nemli yosun veya kum gibi bir yetişme ortamına dikilir. Birkaç haftada dip tablasını içeren parçadan yeni köklerle birlikte soğancıklar oluşur. Bunlar şaşırtı larak benzer yöntemlerle geliştirilirler.
Yöntem Kan çiçeklerği (Haemanthus^ar), Şövalye yıldızlan (Hippeast- runi1 lar), Ada soğanları (Scilla' lar) da uygulanır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç