Tweet
Baðda Aþýlama Teknikleri
Daha önceki dersimizde bahsettiðimiz gibi filoksera, nematod gibi toprak zararlýlarý ile bulaþýk bölgelerde baðlar bunlara dayanýklý anaçlar üzerinde kurulmaktadýr.
Anaç kullanarak bað tesisinin aþýlý fidan ve aþýsýz fidan ile olmak üzere iki þekilde yapýldýðýný öðrendik, herhangi bir nedenle aþýlý asma fidaný bulamadýðýmýzda baða önce amerikan asma fidaný dikilir. Bunlar baþ parmak kalýnlýðýný alacak kadar geliþince istenen çeþitle yerinde aþýlanýr.
Baðcýlýkta yerinde aþýlamada en yaygýn olarak kullanýlan aþý þekli yarma aþý ve kakma aþýdýr. Son yýllarda göz aþýsý kullanýmý da geniþ ölçüde uygulanmaktadýr.
3.5.1. Yarma Aþý
Amerikan asma anaçlarý dikiminden sonra 2-3 yýl içinde baþ parmak kalýnlýðýna gelince Ýlkbaharda Mart, Nisan aylarýnda aþýlanýr. Aþý için önce anacýn çevresindeki topraklar çapa ile açýlýr ve anaç toprak seviyesinin 10-15 cm üzerinden kesilir. Aþý býçaðý ile üst yüzeyi düzeltilir, perdahlanýr.
Anacýn fazla yarýlmasýný önlemek için alttan rafya ile sýkýca baðlamak gerekir. Aþý baltasý ile tam ortadan 3-4 cm kadar yarýlýr. Aþý baltasýnýn uç kýsmý yarýða sokulur. Aþýlanacak çeþidin iki gözlü kalemi alt gözün 1 cm altýndan ve göz dýþarý gelecek þekilde kama gibi kesilir. Kamanýn bir tarafýnda öz diðer tarafýnda odun kýsmý görülmeli anaçtaki yarýk kadar olmalýdýr. Kalemin kabuðu anacýn kabuðu ile ayný hizaya gelecek ve boþluk kalmayacak þekilde kalem anaçta açýlan yarýða yerleþtirilerek balta çýkarýlýr. Altta önceden baðlanmýþ olan rafya yukarý doðru sýkýca sarýlarak aþýnýn hemen altýndan düðümlenir. Aþýnýn üzeri gevþek toprakla yavaþça kapatýlýp kümbet yapýlýr ve yanýna bir iþaret çubuðu konur.
Baþ parmak kalýnlýðýndaki anaçlara iki gözlü bir kalem yeterlidir. Kalýn anaçlara iki kalem konmalýdýr.
Þekil 20. Baðda yarma aþýnýn yapýlýþý
3.5.2. Kakma Aþý
Yapýlýþý yarma aþýya benzemektedir. Bu aþýda anaç toprak seviyesinin hemen üzerinden kesildikten sonra ortadan baltayla yarma yerine bir kenarýna karþýlýklý olarak içe doðru daralan V þeklinde yuva açýlýr. Ýki gözlü kalem açýlan yere tam oturacak, þekilde hazýrlanýr. bunun için kalemin alt gözü dýþta olacak þekilde kama gibi kesilir ve anaçtaki yerine kabuk kabuða deðecek biçimde ve boþluk kalmadan sýkýca oturtulur. Aþý tamamlandýktan sonra rafya ile baðlanýr. Üstü yavaþça tavlý toprakla kapatýlýr ve yanýna bir herek dikilir.
Þekil 21. Baðda kakma aþýnýn yapýlýþý.
3.5.3. Göz Aþýsý
Biz burada baðlarda en çok uygulanan yongalý göz aþýsýný öðreneceðiz.
Baðda yongalý göz aþýsý iki dönemde yapýlmaktadýr.
1- Ýlkbaharda baðlarda su yürüdüðü dönemde yapýlanýna sürgün göz aþýsý ,
2- Yazýn sonunda geliþmenin durduðu zaman yapýlan aþýya ise durgun göz aþýsý denir.
Yongalý göz aþýsý genellikle çapý 1-2,5 cm arasýnda olan anaçlarda en iyi sonucu vermektedir. Yapýlýþýna gelince; Bu aþýnýn yapýlabilmesi için anaca su yürümesi gerekmektedir. Aþýdan bir gün önce baþýn hemen altýndan makas veya bað býçaðý ile anacýn tepesi kesilir. Anacýn topraða yakýn veya boðaz kök oluþmasýný önlemek için toprâðýn 10-15 cm kadar üzerinden iki boðum arasýndaki düzgün bir yerden 3 cm'lik kýsmýn kabukla birlikte çýkarýlýr. Bu yere aþýlanacak çeþidin göz kaleminden ayný büyüklükte bir yongalý göz alýnarak yerleþtirilir. Burada dikkat edeceðimiz nokta, göz parçasýndaki kambiyum (kabuk altýndaki odunla kabuk arasýndaki kýsým) tabakasý ile anacýn kambiyum tabakasýnýn üst üste gelmesidir. Göz yerleþtirildikten sonra enli esnek bantla sýkýca ve hava almayacak þekilde baðlanmasý gerekir.
Aþýdan 7-10 gün sonra aþýlar kontrol edilir, tutmayanlar yenilenir. Ýyice kaynamýþ aþýlarýn týrnaklarý gözün hemen yanýndan meyilli olarak kesilir.
Daha önceki dersimizde bahsettiðimiz gibi filoksera, nematod gibi toprak zararlýlarý ile bulaþýk bölgelerde baðlar bunlara dayanýklý anaçlar üzerinde kurulmaktadýr.
Anaç kullanarak bað tesisinin aþýlý fidan ve aþýsýz fidan ile olmak üzere iki þekilde yapýldýðýný öðrendik, herhangi bir nedenle aþýlý asma fidaný bulamadýðýmýzda baða önce amerikan asma fidaný dikilir. Bunlar baþ parmak kalýnlýðýný alacak kadar geliþince istenen çeþitle yerinde aþýlanýr.
Baðcýlýkta yerinde aþýlamada en yaygýn olarak kullanýlan aþý þekli yarma aþý ve kakma aþýdýr. Son yýllarda göz aþýsý kullanýmý da geniþ ölçüde uygulanmaktadýr.
3.5.1. Yarma Aþý
Amerikan asma anaçlarý dikiminden sonra 2-3 yýl içinde baþ parmak kalýnlýðýna gelince Ýlkbaharda Mart, Nisan aylarýnda aþýlanýr. Aþý için önce anacýn çevresindeki topraklar çapa ile açýlýr ve anaç toprak seviyesinin 10-15 cm üzerinden kesilir. Aþý býçaðý ile üst yüzeyi düzeltilir, perdahlanýr.
Anacýn fazla yarýlmasýný önlemek için alttan rafya ile sýkýca baðlamak gerekir. Aþý baltasý ile tam ortadan 3-4 cm kadar yarýlýr. Aþý baltasýnýn uç kýsmý yarýða sokulur. Aþýlanacak çeþidin iki gözlü kalemi alt gözün 1 cm altýndan ve göz dýþarý gelecek þekilde kama gibi kesilir. Kamanýn bir tarafýnda öz diðer tarafýnda odun kýsmý görülmeli anaçtaki yarýk kadar olmalýdýr. Kalemin kabuðu anacýn kabuðu ile ayný hizaya gelecek ve boþluk kalmayacak þekilde kalem anaçta açýlan yarýða yerleþtirilerek balta çýkarýlýr. Altta önceden baðlanmýþ olan rafya yukarý doðru sýkýca sarýlarak aþýnýn hemen altýndan düðümlenir. Aþýnýn üzeri gevþek toprakla yavaþça kapatýlýp kümbet yapýlýr ve yanýna bir iþaret çubuðu konur.
Baþ parmak kalýnlýðýndaki anaçlara iki gözlü bir kalem yeterlidir. Kalýn anaçlara iki kalem konmalýdýr.
Þekil 20. Baðda yarma aþýnýn yapýlýþý
3.5.2. Kakma Aþý
Yapýlýþý yarma aþýya benzemektedir. Bu aþýda anaç toprak seviyesinin hemen üzerinden kesildikten sonra ortadan baltayla yarma yerine bir kenarýna karþýlýklý olarak içe doðru daralan V þeklinde yuva açýlýr. Ýki gözlü kalem açýlan yere tam oturacak, þekilde hazýrlanýr. bunun için kalemin alt gözü dýþta olacak þekilde kama gibi kesilir ve anaçtaki yerine kabuk kabuða deðecek biçimde ve boþluk kalmadan sýkýca oturtulur. Aþý tamamlandýktan sonra rafya ile baðlanýr. Üstü yavaþça tavlý toprakla kapatýlýr ve yanýna bir herek dikilir.
Þekil 21. Baðda kakma aþýnýn yapýlýþý.
3.5.3. Göz Aþýsý
Biz burada baðlarda en çok uygulanan yongalý göz aþýsýný öðreneceðiz.
Baðda yongalý göz aþýsý iki dönemde yapýlmaktadýr.
1- Ýlkbaharda baðlarda su yürüdüðü dönemde yapýlanýna sürgün göz aþýsý ,
2- Yazýn sonunda geliþmenin durduðu zaman yapýlan aþýya ise durgun göz aþýsý denir.
Yongalý göz aþýsý genellikle çapý 1-2,5 cm arasýnda olan anaçlarda en iyi sonucu vermektedir. Yapýlýþýna gelince; Bu aþýnýn yapýlabilmesi için anaca su yürümesi gerekmektedir. Aþýdan bir gün önce baþýn hemen altýndan makas veya bað býçaðý ile anacýn tepesi kesilir. Anacýn topraða yakýn veya boðaz kök oluþmasýný önlemek için toprâðýn 10-15 cm kadar üzerinden iki boðum arasýndaki düzgün bir yerden 3 cm'lik kýsmýn kabukla birlikte çýkarýlýr. Bu yere aþýlanacak çeþidin göz kaleminden ayný büyüklükte bir yongalý göz alýnarak yerleþtirilir. Burada dikkat edeceðimiz nokta, göz parçasýndaki kambiyum (kabuk altýndaki odunla kabuk arasýndaki kýsým) tabakasý ile anacýn kambiyum tabakasýnýn üst üste gelmesidir. Göz yerleþtirildikten sonra enli esnek bantla sýkýca ve hava almayacak þekilde baðlanmasý gerekir.
Aþýdan 7-10 gün sonra aþýlar kontrol edilir, tutmayanlar yenilenir. Ýyice kaynamýþ aþýlarýn týrnaklarý gözün hemen yanýndan meyilli olarak kesilir.
Comment