Tweet
Ýlkbahar-yaz renk ve þekil bakýmýndan doðanýn en zengin olduðu dönemdir. Ama bence kýþýn ve sonbaharýn dinlendirici etkisi var. Kýþ mevsiminin, yapraklarý dökülmüþ dal-dal çýplak aðaçlarýný, kurumuþ kalmýþ yapraklarýný biraz eðlenceli hale getirebilirsiniz. Nasýl mý? Tarimda e-Ticaret Merkezi
Tabii ki fidanlýklarý dolaþýp, bahçenize ya da saksýlara dikmek için ilave mevsimlik çiçekler alarak...
Hercai menekþe, siklamen, çuha çiçeði ve açelyalar, bu dönemde mucizevi iþler baþarýyorlar. Siz kýþ çiçeklerin ilkbaharda açtýðýný ya da ev içinde yetiþeceðini zannediyorsunuz deðil mi? Deðil!... Önceden açtýrýlmýþ bir sürü örnek þu sýralar marketlerde satýlýyor.
Bitki seven çoðu misafir, gittikleri eve bazen saksýlý bir açelya, siklamen götürürler. O gece ev içinde en güzel yere yerleþtirilen bitki, en haþmetli biçimde, cayýr cayýr yanan kaloriferlere dayanmaya çalýþýrlar. Önce susuz kalýr, ardýndan çiçekleri büzüþür, birkaç gün sonra yapraklar dökülür. "Vah vah, ben hiç çiçek bakamýyorum, ne alsam öldürüyorum, iþte yine öldü!" diye üzülmeyin. Yapacaðýnýz tek þey, açelyanýzý ya da siklameninizi evin en soðuk yerine koymak ya da balkona çýkartmak. Korkmayýn, üzerine kar yaðsa bile bunlara bir þey olmaz, hemen toparlarlar.
Açelyalar ve siklamenler her zaman dýþarýda durur. Balkonunuz varsa saksýlarý cam önüne dizebilirsiniz (çok yaðmur almazlarsa uzun dönem formunu koruyabiliyorlar). Yeri, biraz gölgeli olsun. Güneþ saksýdaki su kaybýný hýzlandýrýr. Ama bu da güneþten tamamen yoksun kalmasý anlamýna gelmez. Bahçeniz varsa, açelyalarý ilkbaharda yarý gölgeli bir aðaç altýna dikmelisiniz (tam kök yüzeyine denk gelmesin, suyu ayarlayamayabilirsiniz.).
Açelyalarýn güneþe dayanýklýlýðýný yapraklarýndan anlayabilirsiniz; yapraklarý ne kadar küçükse, ýþýða o kadar dayanýklý demektir. Rhododendron arboreum‘lar, hani þu fidanlýklarda satýlan, açelya gibi çiçek açan kocaman Orman gülleri, aslýnda açelya yani Rhododendron (Azalea) yakýn akrabasýdýr, genel bakým istekleride aynýdýr.
Bizim Karadeniz daðlarý yapraklarýný kýþýn döken (Rhododendron Luteum), ilkbaharda açan sarý-turuncu açelya türleri kaynýyor. (Daimi yeþil Orman güllerinin bizdeki doðal türü Rhodendron ponticum, bilinen yöresel isimleri, Komar, Kaful ( Vakfýkebir-Trabzon), Aðu, Kara aðu (Giresun), Zelenika (Demirköy-Kýrklareli).)
O zaman söküp bizim bahçelere taþýyalým derseniz bir dakika, iþi o kadar da kolay sanmayýn! (Çevreciler bunlarý söylediðime kýzacaklar, biliyorum!) Kökler çok geliþmiþ olabileceði için sökünce tutmalarý zordur. Bolca köküyle taþýmanýz gerekiyor. Dikimde mutlaka kök hormonuda vermelisiniz. Simdiden uyarayým, maceraya kalkacaksanýz þansýnýz biraz zor, demedi demeyin! Siz bence, garatili, saksýlý olanlardan alýn, fidanlýklarda para kazansýn!...
Marketlerde bir servet fiyatýna satýlan, saðlýk için faydalý, bir o kadar da tehlikeli Deli bal bu çiçeklerden elde ediliyor. Çiçekleri yarý zehirli, uðraþýrken dikkat edin. Ýlkbahar bitiminde orman güllerinin çiçekleri geçince kalan çiçek tepelerini elle temizlemeniz gerekiyor, bu iþlem bir sene sonraki çiçek miktarýný arttýrýyor.
Topraðýnýz nasýl; beyaz mý, kil rengi mi, siyah mý, yapýþkan mý, kýþýn yüzeyde su birikiyor mu? Bu sorularýn bir sebebi var; açelyalar asitli, yani orman topraðýný severler. Mümkünse, dikerken kestane topraðý, çürümüþ yapraklar ya da hazýr açelya torflarý kullanýn. Ama toprak beyaz ve çok yapýþkansa, bunlarý unutun, sadece iyi toprakla saksýda tutun! (Saksýda tutup, rutubetine ve güneþine dikkat ederseniz, senelerce bol bol çiçek açarlar.)
Kurak, sýcak iklimlerde, killi ve kireçli toprakta açelya, ormangülü geliþemez, sararýr, büzüþür, ölür.
Çuha çiçekleri açelyalar kadar büyümese de, yer örtücü tipleri, gölgeli kýþ bahçelerinde mükemmel olurlar.
Büyük renk gruplarý oluþturacak gibi ekilmelerinde yarar var. Yazýn bahçenize cam güzeli ya da güneþ begonyasý dikiyorsanýz, ayný yerlere çuha çiçeði ya da hercai menekþe dikebilirsiniz. Yarý gölge, tam güneþ, fark etmez. Toprak biraz nemli olsun, yeter. Çiçekler havanýn sýcaklýðýna göre iyi açýyor, en mükemmel hallerini de ilkbahara doðru sergileyebiliyorlar.
Boylarý ve çiçekleri küçük olan çuha çiçeklerinin adý Primula-polyantha‘dýr. Bunlar, laboratuarlarda, doðadaki yabani tipin genleriyle oynanarak üretilmiþlerdir. Çok dayanýklýdýrlar. Çuha çiçeði bütün kýþ çiçekli kalabilir, ama yazýn sadece yapraklarýný görürsünüz. Ýster söküp saksýya alýn, ister bu þekilde ayýrýp çoðaltýn, bence toprakta kalmasýnda fayda vardýr. Birkaç senede çim gibi topraðý kapatýp her sene daha çok çiçek açar.
Çuha çiçeklerinin bahçeye dikilebilecek uzun saplý, flamingo kýlýklý bir baþka türü de var. Onun adý Primula obconica.
Bakým ve dikim ayný ama bu türü fazla su seviyor. Biraz balçýk bir toprak bulmanýzda fayda var. Topraðýnýz kumlu ve su tutmuyorsa, bitkiyi su tutucu torflarla dikmelisiniz, yoksa iyi geliþmez. Laboratuarlarda üretilmiþ, her türlü market-fidanlýkta kolayca bulabileceðiniz çuha çiçekleri,"Primula polyantha" ya da "P. vulgaris-elatior" adlarýný da taþýyor. Ýlkbaharda açan laleler, nergis, eðrelti otu ya da yoncalarla birlikte iyi geliþiyor. Ellenmediði zaman kalýcý yer örtüsü oluþturuyor.
Hercai menekþelerin pek sorunu yok; dik ve unut!... Ama siklamenin birkaç sorunu var. Çiçekli dönemde bol su ve biraz çiçek açtýrýcý gübre istiyor. Ama ilkbaharda baþlayan dinlenme döneminde ilgilenilmemesi ve ellememesi gerekiyor. Çünkü sadece uyumak, susuz kalmak istiyor. Ýçiniz acýsa bile bu dönemde siklameni sulamayýn. Ayný özellik, kýþ mevsiminde sardunyalar ve kaktüsler için de geçerli. Onlarý'da sulamayý unutun... Dinlenmek istiyorlar... Bahara kadar!...
Murat Pilevneli.
Bahcevan MP
Tabii ki fidanlýklarý dolaþýp, bahçenize ya da saksýlara dikmek için ilave mevsimlik çiçekler alarak...
Hercai menekþe, siklamen, çuha çiçeði ve açelyalar, bu dönemde mucizevi iþler baþarýyorlar. Siz kýþ çiçeklerin ilkbaharda açtýðýný ya da ev içinde yetiþeceðini zannediyorsunuz deðil mi? Deðil!... Önceden açtýrýlmýþ bir sürü örnek þu sýralar marketlerde satýlýyor.
Bitki seven çoðu misafir, gittikleri eve bazen saksýlý bir açelya, siklamen götürürler. O gece ev içinde en güzel yere yerleþtirilen bitki, en haþmetli biçimde, cayýr cayýr yanan kaloriferlere dayanmaya çalýþýrlar. Önce susuz kalýr, ardýndan çiçekleri büzüþür, birkaç gün sonra yapraklar dökülür. "Vah vah, ben hiç çiçek bakamýyorum, ne alsam öldürüyorum, iþte yine öldü!" diye üzülmeyin. Yapacaðýnýz tek þey, açelyanýzý ya da siklameninizi evin en soðuk yerine koymak ya da balkona çýkartmak. Korkmayýn, üzerine kar yaðsa bile bunlara bir þey olmaz, hemen toparlarlar.
Açelyalar ve siklamenler her zaman dýþarýda durur. Balkonunuz varsa saksýlarý cam önüne dizebilirsiniz (çok yaðmur almazlarsa uzun dönem formunu koruyabiliyorlar). Yeri, biraz gölgeli olsun. Güneþ saksýdaki su kaybýný hýzlandýrýr. Ama bu da güneþten tamamen yoksun kalmasý anlamýna gelmez. Bahçeniz varsa, açelyalarý ilkbaharda yarý gölgeli bir aðaç altýna dikmelisiniz (tam kök yüzeyine denk gelmesin, suyu ayarlayamayabilirsiniz.).
Açelyalarýn güneþe dayanýklýlýðýný yapraklarýndan anlayabilirsiniz; yapraklarý ne kadar küçükse, ýþýða o kadar dayanýklý demektir. Rhododendron arboreum‘lar, hani þu fidanlýklarda satýlan, açelya gibi çiçek açan kocaman Orman gülleri, aslýnda açelya yani Rhododendron (Azalea) yakýn akrabasýdýr, genel bakým istekleride aynýdýr.
Bizim Karadeniz daðlarý yapraklarýný kýþýn döken (Rhododendron Luteum), ilkbaharda açan sarý-turuncu açelya türleri kaynýyor. (Daimi yeþil Orman güllerinin bizdeki doðal türü Rhodendron ponticum, bilinen yöresel isimleri, Komar, Kaful ( Vakfýkebir-Trabzon), Aðu, Kara aðu (Giresun), Zelenika (Demirköy-Kýrklareli).)
O zaman söküp bizim bahçelere taþýyalým derseniz bir dakika, iþi o kadar da kolay sanmayýn! (Çevreciler bunlarý söylediðime kýzacaklar, biliyorum!) Kökler çok geliþmiþ olabileceði için sökünce tutmalarý zordur. Bolca köküyle taþýmanýz gerekiyor. Dikimde mutlaka kök hormonuda vermelisiniz. Simdiden uyarayým, maceraya kalkacaksanýz þansýnýz biraz zor, demedi demeyin! Siz bence, garatili, saksýlý olanlardan alýn, fidanlýklarda para kazansýn!...
Marketlerde bir servet fiyatýna satýlan, saðlýk için faydalý, bir o kadar da tehlikeli Deli bal bu çiçeklerden elde ediliyor. Çiçekleri yarý zehirli, uðraþýrken dikkat edin. Ýlkbahar bitiminde orman güllerinin çiçekleri geçince kalan çiçek tepelerini elle temizlemeniz gerekiyor, bu iþlem bir sene sonraki çiçek miktarýný arttýrýyor.
Topraðýnýz nasýl; beyaz mý, kil rengi mi, siyah mý, yapýþkan mý, kýþýn yüzeyde su birikiyor mu? Bu sorularýn bir sebebi var; açelyalar asitli, yani orman topraðýný severler. Mümkünse, dikerken kestane topraðý, çürümüþ yapraklar ya da hazýr açelya torflarý kullanýn. Ama toprak beyaz ve çok yapýþkansa, bunlarý unutun, sadece iyi toprakla saksýda tutun! (Saksýda tutup, rutubetine ve güneþine dikkat ederseniz, senelerce bol bol çiçek açarlar.)
Kurak, sýcak iklimlerde, killi ve kireçli toprakta açelya, ormangülü geliþemez, sararýr, büzüþür, ölür.
Çuha çiçekleri açelyalar kadar büyümese de, yer örtücü tipleri, gölgeli kýþ bahçelerinde mükemmel olurlar.
Büyük renk gruplarý oluþturacak gibi ekilmelerinde yarar var. Yazýn bahçenize cam güzeli ya da güneþ begonyasý dikiyorsanýz, ayný yerlere çuha çiçeði ya da hercai menekþe dikebilirsiniz. Yarý gölge, tam güneþ, fark etmez. Toprak biraz nemli olsun, yeter. Çiçekler havanýn sýcaklýðýna göre iyi açýyor, en mükemmel hallerini de ilkbahara doðru sergileyebiliyorlar.
Boylarý ve çiçekleri küçük olan çuha çiçeklerinin adý Primula-polyantha‘dýr. Bunlar, laboratuarlarda, doðadaki yabani tipin genleriyle oynanarak üretilmiþlerdir. Çok dayanýklýdýrlar. Çuha çiçeði bütün kýþ çiçekli kalabilir, ama yazýn sadece yapraklarýný görürsünüz. Ýster söküp saksýya alýn, ister bu þekilde ayýrýp çoðaltýn, bence toprakta kalmasýnda fayda vardýr. Birkaç senede çim gibi topraðý kapatýp her sene daha çok çiçek açar.
Çuha çiçeklerinin bahçeye dikilebilecek uzun saplý, flamingo kýlýklý bir baþka türü de var. Onun adý Primula obconica.
Bakým ve dikim ayný ama bu türü fazla su seviyor. Biraz balçýk bir toprak bulmanýzda fayda var. Topraðýnýz kumlu ve su tutmuyorsa, bitkiyi su tutucu torflarla dikmelisiniz, yoksa iyi geliþmez. Laboratuarlarda üretilmiþ, her türlü market-fidanlýkta kolayca bulabileceðiniz çuha çiçekleri,"Primula polyantha" ya da "P. vulgaris-elatior" adlarýný da taþýyor. Ýlkbaharda açan laleler, nergis, eðrelti otu ya da yoncalarla birlikte iyi geliþiyor. Ellenmediði zaman kalýcý yer örtüsü oluþturuyor.
Hercai menekþelerin pek sorunu yok; dik ve unut!... Ama siklamenin birkaç sorunu var. Çiçekli dönemde bol su ve biraz çiçek açtýrýcý gübre istiyor. Ama ilkbaharda baþlayan dinlenme döneminde ilgilenilmemesi ve ellememesi gerekiyor. Çünkü sadece uyumak, susuz kalmak istiyor. Ýçiniz acýsa bile bu dönemde siklameni sulamayýn. Ayný özellik, kýþ mevsiminde sardunyalar ve kaktüsler için de geçerli. Onlarý'da sulamayý unutun... Dinlenmek istiyorlar... Bahara kadar!...
Murat Pilevneli.
Bahcevan MP
