8.3.7.5.5. Fumigasyon Uygulamalarında İnsan ve Çevre Sağlığı
Fumigasyon amacıyla kullanılan gazların böcekler için olduğu kadar, insanlar için de zehirli olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu sebeple, bu gazların insan yararına kullanıldığı bilinci ile insana zarar vermeyecek ve çevreyi kirletmeyecek biçimde kullanılması gerekir. Fumigasyon uygulamasında insan ve çevre güvenliği açısından bazı önlemler almak gerekir. Bunlar, fumigasyon ortamları meskûn yerlerle bağlantılı olmamalı, fumigasyon yapılacak yere bir uyarı ve tehlike işareti konulmalı, ilgili kişi ve kuruluşlar uygulamadan haberdar edilmeli, fumigasyon sırasında sigara içilmemeli, fumigantlar kesinlikle deri ile temas etmemeli, gaz kaçağı olmamalı, havalandırma sağlanmadan önce fumigasyon ortamına yaklaşılmamalıdır.
Bu gruptan, Türkiye'de ruhsatlı olan aktif maddeler şunlardır.
Aluminium Phosphide (Al3 P2)
Koyu gri veya yeşilimsi renkte kristaller halindedir. Çıkardığı phosphine (PH3) gazı ile solunum zehiri olarak etkilidir. Phosphine gazı renksiz, karpit veya sarımsak kokusunda, genzi yakıcı ve yanıcı bir gazdır. Ancak, fumigantın bulunduğu ortama amonyak (NH3) ve karbondioksit (CO2) gibi söndürücü gazlar verilerek hidrojen fosfürün yanıcı özelliğinin kontrol altına alınması sağlanır. Aluminyum fosfid etkili fumigantlar ticari olarak katı formülasyonda tablet, pelet veya torbacıklar biçiminde ambalajlanmıştır. Bu fumigantlara kimyasal bileşimden dolayı aluminyum fosfid veya magnezyum fosfid etkili fumigantlar denilmektedir.
Türkiye'deki ruhsatlı ilaçları:
[B]Ticari Adı ve Formülasyonu[/B]
[B]Aktif madde ve Miktarı[/B]
[B]Firması[/B]
Datia Vole Killer
%7
Kimagro
Detia Gas EX-B
%57
Cansa
Detia Phosphine Pellets
%57
Kimagro
Phostek Pellet
%57
Agrikem
Phostek Poşet
%57
Agrikem
Phostek Tablet
%57
Agrikem
Agriphos
%57
Koruma
Phosphone
%57
Takimsan
Detia Gas EX-T
%57
Cansa
Quickphos
%57
Cerexagri
Fumitoxin
%57
Lances Link
Superphos Tablet
%57
Tezcan
Synfume
%57
Hüsnü Yetkin
Phostoxin Tablet
%57
Agro Sanita
Pholphos Tablet
%57
Polsaş
Shenphos 57
%57
Safa
Phosguard
%57
Hektaş
Tamtoxin
%57
Platin
Yongphos TB
%57
Agro Best
Fumiphos Tablet
%57
Agrifum
Fumiphos Pellet
%57
Agrifum
Fumiphos Poşet
%57
Agrifum
Gastoxin 57%Tablet
%57
Agrofarm
Alonzo
%57
Bioagro
Alphostab
%57
Agrega
Metrophos Gas
%57
Öz Başkent
İzolphos Gas
%57
Metropol
Aglophid Tablet
%57
Ag- Sun
Alphos
%57
Marmara Grup
Dephos 57 TB
%57
Koruma Klor
Magnesium Phosphide (Mg3 P3)
Etkisi ve özellikleri aluminyum fosfitte olduğu gibidir.
Türkiye'deki ruhsatlı ilaçları:
[B]Ticari Adı ve Formülasyonu[/B]
[B]Aktif madde ve Miktarı[/B]
[B]Firması[/B]
Degesch-Plates
%56
Kimagro
Magnaphos Plate
%56
Kimyagerler
Degesch-Magtoxin
%66
Agro Santia
Magnaphos
%66
Kimyagerler
Baytoxin
%66
Platin
Methyl Bromide (CH3 Br)
Metil bromid renksiz sıvıdır. Alev almaz ve patlayıcı değildir. LD50 değeri ağızdan 214 mg/kg, solunumla sıçanlarda 3120 ppm/ 15 dakika, insanlarda 60000 ppm/ 2 saat'tir.
Metil bromid cam tüp, teneke kutu gibi ambalajlar içinde yüksek basınç altında sıvı halde bulunan bir fumiganttır. Bu sıvı basınç baskısından kurtulup serbest hava içine geçince renksiz ve kokusuz bir gaz halinde, bulunduğu ortama yayılır. Bu fumigantın alev alıcı olmaması, çok düşük sıcaklıklarda gaz haline geçebilmesi, hızlı biçimde yayılabilmesi ve emilme yoluyla hızla metaryale nüfuz edebilmesi önemli özellikleridir. Renksiz ve kokusuz olma özelliğinden dolayı metil bromid preparat halinde %2 oranında kloropikrin içerir. Kloropikrin gözlerde yanma ve yaşartma özelliği sebebiyle fumigasyon uygulamalarında uyarıcı gaz olarak görev yapmaktadır. Normal basınçlı dozu 30-100 g/m3, fumigasyon süresi 18-24 saattir.
Son yıllarda metil bromid depolanmış ürünlerin fumigasyonunda bromür kalıntısı sebebiyle kullanılmamaktadır.
Türkiye'deki ruhsatlı ilaçları:
[B]Ticari Adı ve Formülasyonu[/B]
[B]Aktif madde ve Miktarı[/B]
[B]Firması[/B]
M. Brom 98
%90
Cansa
Brom-O-Gas
%98
Atofina
Mebrom
%98
Lances Link
Bromagro
%98
Flogaz
Broment
%98
Safa
Sulfuryl Fluoride (SO2 F2)
Aktif madde kokusuz ve renksiz gazdır. Akut ağızdan LD50 değeri sıçanlarda 100 mg/kg'dır.
Türkiye'deki ruhsatlı ilaçları:
[B]Ticari Adı ve Formülasyonu[/B]
[B]Aktif madde ve Miktarı[/B]
[B]Firması[/B]
Profume
%99.8
Dow Agro Sciences
KAYNAK: TARIMSAL ZARARLILARLA MÜCADELE YÖNTEMLERİ VE İLAÇLAR KİTABI
(Üçüncü Baskı) (Gözden geçirilmiş ve genisletilmiş)
Prof. Dr. Erol YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü - 2012