Tweet
Türk sanayisi endüstriyel katı atıkların bertaraf edilmesinde büyük sıkıntı yaşıyor. Atıklarını Türkiye’de bertaraf ettiremeyen sanayiciler, bunları büyük paralar karşılığında yurtdışındaki tesislere gönderiyor. Kayıtdışı çalışanlar ise çevreye büyük zarar veriyor. ESER SOYGÜDER
Gelişmiş ülkelerde sanayinin çevre etkisine yönelik çözümler uygulanırken, Türkiye’de hâlâ endüstriyel katı atıkların nasıl bertaraf edilebileceğine ilişkin çareler düşünülüyor. Bu arada her yıl iki milyon tona ulaşan atık, tehlike çanlarını çaldırıyor.
Sanayinin tüm atıkları için kurulmuş Kocaeli ve İzmir’deki tesislerin ihtiyacı karşılamaktan çok uzakta kalması da sorunun bir başka boyutu... Tam gücüyle çalışan Kocaeli’ndeki İzaydaş’ın kapasite yetersizliği nedeniyle yeni başvuruları kabul etmemesi, Petkim’in ise iki bin tonluk kapasitesini sadece İzmir bölgesine ayırması, Türkiye’deki yüzlerce firma yöneticisinin kabusu. Sanayiciler atıklarını para ödeyerek yurtdışında yaktırma gibi çareler ararken, Türkiye’de yeni ve acil yatırımların zorunlu olduğu bir defa daha ortaya çıkıyor.
Bombadan farksız
Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği Başkanı Timur Erk, arıtma çamurlarını yakamayan tesislerin kendi atığının üzerinde oturduğunu söyleyerek, “Atığını bertaraf edemeyenler küçük bir kıvılcımda bomba gibi patlayabilir” uyarısında bulundu.
Atıkların gelişmiş ülkelerde, tesislerde depolama ya da yakma şeklinde ortadan kaldırıldığını hatırlatan Erk, 45 bin ton yakma, 70 bin ton da depolama kapasitesine sahip İzaydaş’ın 2008 ortalarına kadar hiçbir firmaya yeni randevu vermediğini söyledi.
17 bin tonluk atık yakma imkanlı Petkim’de ise sorunlar nedeniyle sadece 2 bin tonluk kapasitenin kullanıldığını, bunun da ancak yakın çevrediki tesislere yettiğini aktaran Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği Başkanı Timur Erk, şu anda ülkede bu konuda sürdürülen projeler olmasına rağmen, bunlardan sadece birinin ileri aşamaya geldiğini hatırlatarak şöyle konuştu:
Kuruluş için özel koşullar gerekiyor
“Tesislerin çevreyi kirlettikleri için; su havzalarına, yeraltı sularına, verimli topraklara, tarım arazilerinin yakınına kurulmaması gibi özel koşulların yerine getirilmesi gerekiyor. Alman sermayeli bir şirketle özel bir yerli firmanın Tarsus’taki projesi, yer belirlenmesine rağmen mahkemelik oldu.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin projesi hâlâ bekliyor. Silivri’deki proje ise çevrecilere takılıp iptal edildi. Kimya Sanayi İşveren Sendikası’nın Gebze Kimya Organize Bölgesi’ndeki projesi belli bir aşamaya geldi.
Eskişehir Sivrihisar’daki proje ise sürüyor. Ancak hayata geçmesi için destek şart. Türkiye’ye yaklaşık 10 milyon dolarlık yatırım gerektiren yakma tesislerinden daha üç- dört tane lazım.”
Atıkların sadece %27’si depolanıyor
Tehlikeli atıkların üretildiği yerden son bertaraf noktasına kadar güvenli şartlarda toplanıp taşınması ve sağlığa zarar vermeyecek şekilde yok edilmesi gerektiğini hatırlatan Türk Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Aksoy da, Türkiye’de bu aşamaların hepsinde sorun yaşandığını kaydetti.
Tehlikeli atık üreten işletmelerin bunları tesis dışında bertaraf etmenin arayışı içinde olduğunu aktaran Aksoy, şu anda Türkiye’de düzenli depolamanın sadece yüzde 27 civarında kaldığını vurgulayarak, “Avrupa’da durum bunun tam tersi. Onlar düzenli depolama sistemini oturtmuş durumda. Bizim de sorunu aşmamız gerekiyor. Yoksa rastgele atılmış, yeri yurdu belirsiz tehlikeli atıklarla karşılaşmamız hiçbir zaman sürpriz olmaz” dedi.
Atık yakımı için ton başına 200 $ ödeniyor
Sanayicilerin atıklarını yakarak bertaraf ettirebilmek için ton başına ortalama 200 dolar ödediğini hatırlatan PAGEV Başkanı Aksoy, yeni tesislerin kurulmasıyla bu rakamın aşağıya inmesinin beklendiğini kaydetti. Sanayicilerin atıklarını yurtdışına satmalarının çok pahalı bir usul olduğunu vurgulayan Türk Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Aksoy, “Gelişmiş ülkelerde sanayi atıklarının düzenli depolama tesislerinde kaldırılmasının maliyeti tonda 250 ile 700 dolar arasında değişiyor. Yakma tesislerinde bertaraf ücretleri ise çok daha yüksek olup ton başına 600 ile bin dolar arasında değişiyor. Ayrıca nakliye ücreti de var” şeklinde konuştu.
gözlemgazetesi