Tweet
Karasineklerin biyolojileri ve mücadele yöntemleri nelerdir?
KARASİNEKLERİN BİYOLOJİLERİ VE SAVAŞIM YÖNTEMLERİ
KARASİNEKLER
Diptera ordosu, Muscidae Familyasında yer alan böceklerdir. Halk sağlığındaki en önemli cinsi Musca, stomoxys vb.dir. Üzerinde duracağımız tür Musca domastica. L. olup, Karasinek (Ev sineği) diye adlandırılırlar. Karasinekler insan topluluklarının bir parçası olarak dünyanın tümüne yayılmıştır. Musca domestica, karasinek temelde 2 iğneli sokucu-emici olarak adlandırılan ağız tipine sahip olmasına karşın ağız iki iğneciğini de kaybederek tamamen iğnesiz hale gelmiştir. Dolayısı ile delme işlemi yapamaz, yanı sokamaz.
Karasineklerde kursak geçici olarak besin deposu görevi de yapar. Besin maddesi kursakta bir miktar çiğnenir. Kursak içeriği hortumun ucuna gelerek küçük damlacıklar şeklinde zemine damlar. Bu damlatma işlemi hastalıkların yayılmasının başlıca nedenidir. Böylece daha önce dışkı, atık maddeler ve bozulmakta olan besinlerden alınan hastalık etmenleri insanlara doğrudan ya da besinler aracılığıyla bulaştırılır. Ayrıca çok kıllı ve tüylü vücutları da mikropların taşınması için uygun bir ortam oluşturur.
Halk sağlığında büyük önem taşıyan Musca domestica (karasinek) Tifo, Kolera, Dizanteri gibi başlıca hastalıkların yayılmasında önemli rol oynayan bir vektördür.
Karasineklerin Yaşamlarında 4 Dönem Bulunmaktadır.
1. Dönem : Yumurta
2. Dönem : Larva
3. Dönem : Pupa
4. Dönem : Ergin
Karasinekler yumurtalarını organik atıklar üzerine bırakırlar. 12 ? 24 saat içerisinde açılan yumurtalardan çıkan larvalar 6 ? 7 gün içerisinde Larva dönemini tamamlarlar. Pup dönemine girmek için organik atıkların üst kısmına çıkarlar. Pup dönemi 4 ? 5 gün sürer. Ergin dişiler 4. günde yumurta bırakmaya başlarlar.
Karasineklerde yaşam döngüsü
Günümüzde bilim ve teknolojinin birbirine paralel gelişimi sayesinde, Karasineklerle; Fiziksel (Mekanik), kimyasal, kültürel ve biyolojik savaşım yöntemleri uygulanarak mücadeleye çalışılmaktadır. Karasineklerin tamamen yok edilmesi mümkün değildir. Ancak kontrol altında tutulmaları mümkündür. Karasineklerin kontrolünde Kimyasal savaşım kullanımı en son düşünülmelidir. Mutlaka kullanılması gerekiyorsa yerinde, zamanında ve yeterli miktarda olmalıdır.
KARASİNEKLERLE SAVAŞIM YÖNTEMLERİ
Kültürel Savaşım : Zararlının (Karasinek) biyolojisi, yaşam biçimi ve savaşım yollarının, özellikle temel eğitimde ve değişik iletişim araçları ile halka tanıtımının sağlanması
Fiziksel (Mekanik) Savaşım : Zararlının (Karasinek) üreme ve beslenme yerlerinin ortadan kaldırılmasıdır. Karasinek kontrolü yerel yönetimlerin en büyük sorunlarından biridir. Bu sorun poşet uygulaması çöplerin gece toplanması ve çöplerin gömülmesi yoluyla çözülmeye çalışılmaktadır.
Karasinekler yumurtalarını organik atıkların (Çöp, gübre vb) içine bırakırlar. Larvalar bu atıklar içinde gelişirler. Organik atıkların mekanik olarak yok edilmesi Karasineklerin kesinlikle üremesini önleyecektir. Organik atıkların en basit yok edilmesi üzerlerinin toprakla örtülmesidir.
Kapalı Alanda Mekanik Mücadelede:
Kapalı alan içindeki kırık, dökük ve çatlak yerleri onarmak,
Dolap içlerinde ve açıkta yiyecek ve kirli boş kapları açıkta bırakmamak,
Çöp kovalarını muntazam dökmek ve içlerinde uzun süreli çöp bırakmamak çöpleri naylon torbada toplamak,
Kapı ve pencerelere sineklik takmak,
Biyolojik Savaşım :
Ekosistemde her canlının mutlaka bir ya da daha çok düşmanı mevcuttur. Karasineklerle beslenen predatörler (doğal düşmanlar) de besin zincirinde yer almaktadır. Bu düşmanların yaşama şansları engellenmezse, karasinek popülasyonunu dengede tutabilirler. (Predatörlere örnek olarak: kuşlar, örümcekler, arılar vb. verilebilir.
Kimyasal Savaşım :
Karasineklerin kontrolünde kimyasal savaşım en son düşünülmelidir. Mutlaka kullanılması gerekiyorsa yerinde zamanında ve yeterli miktarda olmalıdır. Kimyasal savaşım insektisit (Böcek öldürücü) adını verdiğimiz kimyasal maddeler kullanılarak yapılan savaşımdır. Halk Sağlığı açısından önem taşıyan bizlerle yakın temasta olan gerek kan emerek ve gerekse mekanik yolla (ağız oluşumları ve ayakları) ile önemli hastalıkların taşınmasında rol oynayan karasinek vs. insektleri (böcekleri) öldürmek, bayıltmak ve kaçırmak amacıyla kullandığımız kimyevi maddelere ?insektisit? denir.
İnsektisitler Tarımsal alanda ve Veteriner Hekimlikte?de kullanılır.
Kısa zamanda etkin ve kesin sonuç sağladıklarından kullanımları kaçınılmazdır ve günümüzde en çok kullanılan savaş yöntemi konumundadır. Ancak kullanılan maddeler böceklerin yanı sıra diğer canlılarıda etkilediğinden BİOSİT (canlı öldürücü) özelliği gösterdiğinden çok dikkatli kullanılması gereklidir. Toksik Maddelerdir.
Bunlar vücuda üç yolla girerler :
1. Sindirim yoluyla (ağızdan alma)
2. Solunum yoluyla (toz - duman)
3. Deri yoluyla (Kontakt)
İnsektisitlerin bilinçsiz kullanımı zehirlenmelere, Çevre kirliliğine, insektlerin (Böceklerin) direnç kazanmasına (ilaçtan etkilenmeme) ve ekonomik kayba neden olmaktadır.
Kimyasal Savaşım Beş Temel Öğeyi Kapsar :
1- Hedef Alan (Karasineklerin bulundukları, gelişip çoğaldıkları, beslendikleri alanlar)
2- İnsektisitler (Karasineklerle mücadelede kullanılan insektisit çeşitlerini kapsar. Kural olarak ta Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından sınıflandırılan ve önerilen insektisitler kullanılmalıdır.)
3-Uygulama işlemleri (Çevreye, insan ve diğer canlılara zarar vermeyecek veya en az sakıncalı, en etkin ve ekonomik uygulama yöntemi seçilmelidir.)
4-Uygulama Dönemleri (Karasinek hayat evrelerine, pestisit uygulama sıklığına, formülasyon çeşidine, uygulama alanın durumuna, iklim koşullarına göre değişir.)
5-Önlemler (Uygulayıcıların ve hedef dışı canlıların pestisitlerin zararlı etkilerinden korunması amacıyla yapılan faaliyetleri kapsar.)
İnsektisitler Karasinek Savaşımında iki şekilde kullanılabilir.
a) Üreme alanlarında Larva kontrolü
b) Dinlenme alanlarının kalıcı ilaçlanması
Her iki uygulamada da uygulama dozu ve yöntemine çok iyi uyulması gerekir. Karasineklerle kimyasal savaşımda temel ilke hem ergin hem de larvalara karşı aynı anda ilaçlama yapılmasıdır. Larvalarla Savaşım yapmadan yalnızca erginleri kontrol etmeye çalışmak yeterli olmamaktadır.
Karasinekler gündüz hareketli gece ise dinlenme durumundadır. Gece saatlerinde yapılacak bir ilaçlama yeterli etkiyi sağlamaz. İlaç uygulaması sineklerin hareketli olduğu gündüz saatlerinde yapılmalıdır. İlaçlamalar az miktarda ilaç kullanılarak fakat sık sık yapılmalı.
Rüzgarı arkaya alarak yapılan ilaçlamada daha geniş bir alanı ilaçlamak mümkündür. Bu yöntemde uçmakta olan sineklere ulaşmak daha kolay olur. İlaçlamalar belli aralıklarla tekrarlanmalıdır. Örneğin; çöplüklere her gün yeni çöp getirildiğinden ilaçlamalarda her 10 günde bir ya da iki haftada bir belli aralıklarla tekrarlanmalıdır.
Karasineklerle Kimyasal Savaşımda Kullanılan İnsektisitlerin Seçiminde Ve Kullanımında Uyulması Gereken Temel Noktalar Şunlardır:
Ürünün (Halk sağlığı alanında kullanıma uygun) kesinlikle SAĞLIK BAKANLIĞI?NDAN ruhsatlı olması,
Ürünün içerdiği aktif maddenin yöresel populasyonlarda biyolojik etkinlik ve dirençlilik seviyelerinin belirlenmiş olması,
İnsektisit uygulanan yerin kapı ve pencereleri belli bir süre iyice kapatılmalı bu süre sonunda iyice havalandırılmalı
Uygulayıcı eğitilmeli,
Koruyucu önlemler alınmalı,
Ambalajı bozuk ürünler satın alınmamalı, ürün üzerindeki etiket bilgileri eksiksiz ve okunur olmalı,
Uygulayıcılar tulum, şapka, çizme, eldiven, maske gibi koruyucu malzemeleri mutlaka kullanmalı,
Tarım zararlılarına karşı kullanılan insektisitler asla halk sağlığı amaçlı kullanılmamalı,
Uygulama yapılırken yemek yenmemeli, sigara içilmemeli ve en küçük bir bulaşmada bulaşık yerler hemen su ve sabunla yıkanmalı,
Uygulama öncesi ürün üzerindeki etiket iyice incelenmeli, ilacın dozu önerilen oranda ve hedef zararlıya uygun zamanda uygulanmalı,
Uygulama uygun hava koşullarında, rüzgarsız, yağışsız havada ve etikette önerilen saatlerde yapılmalı,
İnsektisit atıkları kuyu ve kanal ile diğer su kaynaklarına göl ve göletlere dökülmemeli ve bulaştırılmamalı,
Uygulama bittikten sonra artan ürünler derhal ortamdan uzaklaştırılmalı, kullanılan alet ve ekipmanlar temizlenmeli, koruyucu elbiseler değiştirilip yıkanmalı, uygulayıcılar su ve sabunla temizlenmeli,
Boş ürün kapları açığa atılmamalı yakarak veya imha edilmeli,
Ürünler, çocuklar ve hayvanların yetişemeyecekleri ve bulaşamayacakları şekilde saklanmalı, besin maddeleri ile aynı yerde taşınmamalı ve depolanmamalı,
Uygulamaların BOŞ KAPALI ALAN?da yapılması, (Kapalı Alanlarda)
Etiketteki kullanım Talimatına uygun uygulama yapılmalı,
Uygulama alanlarına, Ekipmanlara, seyrelticilere ve seyreltme uygulama oranlarına, uyulmalı,
Uygulama oranı sonucunda düşen dozun WHO?ya uygun olup olmadığı kontrol edilmeli.
Kapalı alan uygulamasında pülverizatör denilen cihaz kullanılmalı.
ULV ve termal fog cihazları açık alan mücadelesi için önerilen cihazlar olup, gerektiğinde tamamen boş kapalı alanda da SU kullanılabilir.
Ürünlerin kullanımında su ile seyreltilebilir ilaçlar tercih edilmeli
Seyreltmedeki Mazot ve benzeri maddelerin canlılar üzerine olumsuz etkileri ve bu uygulamanın getirdiği mali yük göz ardı edilmemelidir.
KARASİNEKLERİN BİYOLOJİLERİ VE SAVAŞIM YÖNTEMLERİ
KARASİNEKLER
Diptera ordosu, Muscidae Familyasında yer alan böceklerdir. Halk sağlığındaki en önemli cinsi Musca, stomoxys vb.dir. Üzerinde duracağımız tür Musca domastica. L. olup, Karasinek (Ev sineği) diye adlandırılırlar. Karasinekler insan topluluklarının bir parçası olarak dünyanın tümüne yayılmıştır. Musca domestica, karasinek temelde 2 iğneli sokucu-emici olarak adlandırılan ağız tipine sahip olmasına karşın ağız iki iğneciğini de kaybederek tamamen iğnesiz hale gelmiştir. Dolayısı ile delme işlemi yapamaz, yanı sokamaz.
Karasineklerde kursak geçici olarak besin deposu görevi de yapar. Besin maddesi kursakta bir miktar çiğnenir. Kursak içeriği hortumun ucuna gelerek küçük damlacıklar şeklinde zemine damlar. Bu damlatma işlemi hastalıkların yayılmasının başlıca nedenidir. Böylece daha önce dışkı, atık maddeler ve bozulmakta olan besinlerden alınan hastalık etmenleri insanlara doğrudan ya da besinler aracılığıyla bulaştırılır. Ayrıca çok kıllı ve tüylü vücutları da mikropların taşınması için uygun bir ortam oluşturur.
Halk sağlığında büyük önem taşıyan Musca domestica (karasinek) Tifo, Kolera, Dizanteri gibi başlıca hastalıkların yayılmasında önemli rol oynayan bir vektördür.
Karasineklerin Yaşamlarında 4 Dönem Bulunmaktadır.
1. Dönem : Yumurta
2. Dönem : Larva
3. Dönem : Pupa
4. Dönem : Ergin
Karasinekler yumurtalarını organik atıklar üzerine bırakırlar. 12 ? 24 saat içerisinde açılan yumurtalardan çıkan larvalar 6 ? 7 gün içerisinde Larva dönemini tamamlarlar. Pup dönemine girmek için organik atıkların üst kısmına çıkarlar. Pup dönemi 4 ? 5 gün sürer. Ergin dişiler 4. günde yumurta bırakmaya başlarlar.
Karasineklerde yaşam döngüsü
Günümüzde bilim ve teknolojinin birbirine paralel gelişimi sayesinde, Karasineklerle; Fiziksel (Mekanik), kimyasal, kültürel ve biyolojik savaşım yöntemleri uygulanarak mücadeleye çalışılmaktadır. Karasineklerin tamamen yok edilmesi mümkün değildir. Ancak kontrol altında tutulmaları mümkündür. Karasineklerin kontrolünde Kimyasal savaşım kullanımı en son düşünülmelidir. Mutlaka kullanılması gerekiyorsa yerinde, zamanında ve yeterli miktarda olmalıdır.
KARASİNEKLERLE SAVAŞIM YÖNTEMLERİ
Kültürel Savaşım : Zararlının (Karasinek) biyolojisi, yaşam biçimi ve savaşım yollarının, özellikle temel eğitimde ve değişik iletişim araçları ile halka tanıtımının sağlanması
Fiziksel (Mekanik) Savaşım : Zararlının (Karasinek) üreme ve beslenme yerlerinin ortadan kaldırılmasıdır. Karasinek kontrolü yerel yönetimlerin en büyük sorunlarından biridir. Bu sorun poşet uygulaması çöplerin gece toplanması ve çöplerin gömülmesi yoluyla çözülmeye çalışılmaktadır.
Karasinekler yumurtalarını organik atıkların (Çöp, gübre vb) içine bırakırlar. Larvalar bu atıklar içinde gelişirler. Organik atıkların mekanik olarak yok edilmesi Karasineklerin kesinlikle üremesini önleyecektir. Organik atıkların en basit yok edilmesi üzerlerinin toprakla örtülmesidir.
Kapalı Alanda Mekanik Mücadelede:
Kapalı alan içindeki kırık, dökük ve çatlak yerleri onarmak,
Dolap içlerinde ve açıkta yiyecek ve kirli boş kapları açıkta bırakmamak,
Çöp kovalarını muntazam dökmek ve içlerinde uzun süreli çöp bırakmamak çöpleri naylon torbada toplamak,
Kapı ve pencerelere sineklik takmak,
Biyolojik Savaşım :
Ekosistemde her canlının mutlaka bir ya da daha çok düşmanı mevcuttur. Karasineklerle beslenen predatörler (doğal düşmanlar) de besin zincirinde yer almaktadır. Bu düşmanların yaşama şansları engellenmezse, karasinek popülasyonunu dengede tutabilirler. (Predatörlere örnek olarak: kuşlar, örümcekler, arılar vb. verilebilir.
Kimyasal Savaşım :
Karasineklerin kontrolünde kimyasal savaşım en son düşünülmelidir. Mutlaka kullanılması gerekiyorsa yerinde zamanında ve yeterli miktarda olmalıdır. Kimyasal savaşım insektisit (Böcek öldürücü) adını verdiğimiz kimyasal maddeler kullanılarak yapılan savaşımdır. Halk Sağlığı açısından önem taşıyan bizlerle yakın temasta olan gerek kan emerek ve gerekse mekanik yolla (ağız oluşumları ve ayakları) ile önemli hastalıkların taşınmasında rol oynayan karasinek vs. insektleri (böcekleri) öldürmek, bayıltmak ve kaçırmak amacıyla kullandığımız kimyevi maddelere ?insektisit? denir.
İnsektisitler Tarımsal alanda ve Veteriner Hekimlikte?de kullanılır.
Kısa zamanda etkin ve kesin sonuç sağladıklarından kullanımları kaçınılmazdır ve günümüzde en çok kullanılan savaş yöntemi konumundadır. Ancak kullanılan maddeler böceklerin yanı sıra diğer canlılarıda etkilediğinden BİOSİT (canlı öldürücü) özelliği gösterdiğinden çok dikkatli kullanılması gereklidir. Toksik Maddelerdir.
Bunlar vücuda üç yolla girerler :
1. Sindirim yoluyla (ağızdan alma)
2. Solunum yoluyla (toz - duman)
3. Deri yoluyla (Kontakt)
İnsektisitlerin bilinçsiz kullanımı zehirlenmelere, Çevre kirliliğine, insektlerin (Böceklerin) direnç kazanmasına (ilaçtan etkilenmeme) ve ekonomik kayba neden olmaktadır.
Kimyasal Savaşım Beş Temel Öğeyi Kapsar :
1- Hedef Alan (Karasineklerin bulundukları, gelişip çoğaldıkları, beslendikleri alanlar)
2- İnsektisitler (Karasineklerle mücadelede kullanılan insektisit çeşitlerini kapsar. Kural olarak ta Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından sınıflandırılan ve önerilen insektisitler kullanılmalıdır.)
3-Uygulama işlemleri (Çevreye, insan ve diğer canlılara zarar vermeyecek veya en az sakıncalı, en etkin ve ekonomik uygulama yöntemi seçilmelidir.)
4-Uygulama Dönemleri (Karasinek hayat evrelerine, pestisit uygulama sıklığına, formülasyon çeşidine, uygulama alanın durumuna, iklim koşullarına göre değişir.)
5-Önlemler (Uygulayıcıların ve hedef dışı canlıların pestisitlerin zararlı etkilerinden korunması amacıyla yapılan faaliyetleri kapsar.)
İnsektisitler Karasinek Savaşımında iki şekilde kullanılabilir.
a) Üreme alanlarında Larva kontrolü
b) Dinlenme alanlarının kalıcı ilaçlanması
Her iki uygulamada da uygulama dozu ve yöntemine çok iyi uyulması gerekir. Karasineklerle kimyasal savaşımda temel ilke hem ergin hem de larvalara karşı aynı anda ilaçlama yapılmasıdır. Larvalarla Savaşım yapmadan yalnızca erginleri kontrol etmeye çalışmak yeterli olmamaktadır.
Karasinekler gündüz hareketli gece ise dinlenme durumundadır. Gece saatlerinde yapılacak bir ilaçlama yeterli etkiyi sağlamaz. İlaç uygulaması sineklerin hareketli olduğu gündüz saatlerinde yapılmalıdır. İlaçlamalar az miktarda ilaç kullanılarak fakat sık sık yapılmalı.
Rüzgarı arkaya alarak yapılan ilaçlamada daha geniş bir alanı ilaçlamak mümkündür. Bu yöntemde uçmakta olan sineklere ulaşmak daha kolay olur. İlaçlamalar belli aralıklarla tekrarlanmalıdır. Örneğin; çöplüklere her gün yeni çöp getirildiğinden ilaçlamalarda her 10 günde bir ya da iki haftada bir belli aralıklarla tekrarlanmalıdır.
Karasineklerle Kimyasal Savaşımda Kullanılan İnsektisitlerin Seçiminde Ve Kullanımında Uyulması Gereken Temel Noktalar Şunlardır:
Ürünün (Halk sağlığı alanında kullanıma uygun) kesinlikle SAĞLIK BAKANLIĞI?NDAN ruhsatlı olması,
Ürünün içerdiği aktif maddenin yöresel populasyonlarda biyolojik etkinlik ve dirençlilik seviyelerinin belirlenmiş olması,
İnsektisit uygulanan yerin kapı ve pencereleri belli bir süre iyice kapatılmalı bu süre sonunda iyice havalandırılmalı
Uygulayıcı eğitilmeli,
Koruyucu önlemler alınmalı,
Ambalajı bozuk ürünler satın alınmamalı, ürün üzerindeki etiket bilgileri eksiksiz ve okunur olmalı,
Uygulayıcılar tulum, şapka, çizme, eldiven, maske gibi koruyucu malzemeleri mutlaka kullanmalı,
Tarım zararlılarına karşı kullanılan insektisitler asla halk sağlığı amaçlı kullanılmamalı,
Uygulama yapılırken yemek yenmemeli, sigara içilmemeli ve en küçük bir bulaşmada bulaşık yerler hemen su ve sabunla yıkanmalı,
Uygulama öncesi ürün üzerindeki etiket iyice incelenmeli, ilacın dozu önerilen oranda ve hedef zararlıya uygun zamanda uygulanmalı,
Uygulama uygun hava koşullarında, rüzgarsız, yağışsız havada ve etikette önerilen saatlerde yapılmalı,
İnsektisit atıkları kuyu ve kanal ile diğer su kaynaklarına göl ve göletlere dökülmemeli ve bulaştırılmamalı,
Uygulama bittikten sonra artan ürünler derhal ortamdan uzaklaştırılmalı, kullanılan alet ve ekipmanlar temizlenmeli, koruyucu elbiseler değiştirilip yıkanmalı, uygulayıcılar su ve sabunla temizlenmeli,
Boş ürün kapları açığa atılmamalı yakarak veya imha edilmeli,
Ürünler, çocuklar ve hayvanların yetişemeyecekleri ve bulaşamayacakları şekilde saklanmalı, besin maddeleri ile aynı yerde taşınmamalı ve depolanmamalı,
Uygulamaların BOŞ KAPALI ALAN?da yapılması, (Kapalı Alanlarda)
Etiketteki kullanım Talimatına uygun uygulama yapılmalı,
Uygulama alanlarına, Ekipmanlara, seyrelticilere ve seyreltme uygulama oranlarına, uyulmalı,
Uygulama oranı sonucunda düşen dozun WHO?ya uygun olup olmadığı kontrol edilmeli.
Kapalı alan uygulamasında pülverizatör denilen cihaz kullanılmalı.
ULV ve termal fog cihazları açık alan mücadelesi için önerilen cihazlar olup, gerektiğinde tamamen boş kapalı alanda da SU kullanılabilir.
Ürünlerin kullanımında su ile seyreltilebilir ilaçlar tercih edilmeli
Seyreltmedeki Mazot ve benzeri maddelerin canlılar üzerine olumsuz etkileri ve bu uygulamanın getirdiği mali yük göz ardı edilmemelidir.