Tweet
Zeolite mineral kullanımının bilinmesi ve uygulanması Türk Tarım ve Hayvancılıktaki verim kalitesindeki artışını hızlandıracak ekonomik boyutlarda kazanım miktarında sektörel avantajlar sağlaması, Türk Tarım ve Hayvancılığını çok iyi noktalara getirecektir.
Sevda YAKICI
Zeolit Araştırma-Geliştirme
Dış Ticaret Pazar Araştırma Kordinatörü
00-90-506-6790744
ZEOLİTİN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA KULLANIMI :
Zeolitlerin endüstriyel alanlarda kullanılabildiği 1940′lı yıllarda ortaya konulmasına rağmen tali mineral olarak volkanik kayaçların boşluk ve çatlaklarında bulunduğunun bilinmesi kullanımlarını sınırlamıştır. Ancak 1950′li yıllardan sonra denizel ve gölsel tüflerin de zeolit içerdiklerinin saptanmasıyla, doğal zeolitlerin kullanım alanları hızla genişlemiştir.
Zeolitlerin başlıca fiziksel ve kimyasal özellikleri olan; iyon değişikliği yapabilme adsorbsiyon ve buna bağlı moleküler elek yapısı, silis içeriği, ayrıca tortul zeolitlerde açık renkli olma, hafiflik, küçük kristallerin gözenek yapısı zeolitlerin çok çeşitli endüstriyel alanlarda kullanılmalarına neden olmuştur.
HUBUBAT AMBARLARINDA NEM VE HAŞERE KONTROLU
Özel olarak hazırlanmış olan klinoptilolit ve diatome toprağı karışımları hububat ambarlarında nem ve haşere kontrolu amacı ile pazarlanmaktadır. Söz konusu ürün depolama sırasında hububata karıştırılarak nem ve haşare kontrolu sağlanmaktadır. Hububatın içerdiği zeolit nem adsorplayarak gerek hububat taneciklerindeki gerekse hububatın içinde bulunduğu ortamdaki (silo, kamyon, vagon, değirmen, gemi ambarı gibi) nem kontrol etmektedir. Böylece haşere üremesi için gerekli olan nem ortamdan uzaklaştırılmaktadır. Ayrıca; zeolitin bu nem çekme özelliği diatome toprağı ile birlikte çalışarak oluşan haşerenin ilaç kullanılmadan yok edilmesini de sağlamaktadır. Zira diatome toprağı jilet gibi keskin kenarları olan deniz kabuğuna benzer bir yapıya sahiptir. Hububat üzerinde veya içindeki haşere hareket ettiğinde diatome toprağının keskin kenarları haşerenin dış yüzeyindeki vaksımsı yumuşak koruyucu tabakayı keserek tahrip eder. Bu tabaka bir kez tahrip edildikten sonra, zeolitin nem çekme özelliğinin de katkısı ile haşere dehidrate edilerek öldürülür. Gerek zeolit gerekse diatome toprağı % 100 doğal ve insan sağlığına zararsız olduklarından herhangi bir tarım ilacı veya başka bir zararlı kimyasal madde kullanılmadan istenilen sonuçlar elde edilmiş olmaktadır. Ayrıca herhangi bir tarım ilacı kullanılmadığı için haşerenin tarım ilacına bağışıklık kazanması gibi bir husus da söz konusu değildir.Söz konusu ürün haşereler yanında küf, mantar vb. oluşumları ve bunlardan kaynaklanan ve diğer kokuları da gidermektedir. Zeolit, yapısı nedeni ile kekleşmeyi de önlemekte, hububatın daha kolay akar hale gelmesini sağlamaktadır.Zeolit-diatome toprağı karışımı toz, hububat siloya yüklenirken hububata karıştırılmaktadır. Karıştırılan miktar hububatın içerdiği nem miktarına göre değişmekle birlikte alışılmış miktarlar bir ton hububata 2.5-3.5 kg zeolit-diatome toprağı karışımı katılmasıdır.
TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA KULLANIM
Zeolitli tüfler, gübrelerin kötü kokusunu gidermek içeriğine kontrol etmek ve asit volkanik toprakların pH’nın yükseltilmesi amacıyla uzun yıllardan beri kullanılmaktadır.
Gübreleme ve Toprak Hazırlanması
Doğal zeolitler, yüksek iyon değiştirme ve su tutma özellikleri nedeniyle toprağın tarım için hazırlanmasında, çoğunlukla kil bakımından fakir topraklarda yaygın biçimde kullanılmaktadır. Ayrıca yüksek amonyum seçiciliği nedeniyle gübre hazırlanmasında taşıyıcı olarak klinoptilolit kullanılmasıyla amonyumun bitkiler tarafından daha etkin biçimde kullanılması ve gübre tasarrufu sağlanmaktadır. Klinoptilolit nem fazlasını adsorpladığı için gübrelerde depolama sırasında oluşan pişme ve sertleşmeyi de önlenmektedir.
Tarımsal Mücadele
Doğal zeolitlerden iyon değiştirme ve absorplama kapasitelerinin yüksekliğinden dolayı tarımsal mücadele ilaç taşıyıcı olarak yararlanılmaktadır.
Toprak Kirliliğinin Kontrolü
Doğal zeolitlerin katyon seçme ve değiştirme özelliklerinden sadece besleyici iyonların bitkiye aktarılmasında faydanılmayıp aynı zamanda beslenme zincirlerinde Pb-Cd-Zn-Cu gibi istenmeyen bazı ağır metal katyonlarının tutulmasında da yararlanılabilir. Bu alanda kullanılan klinoptilolitin radyoaktif kirlenmenin söz konusu olduğu topraklara ilave edilmesi ile bitki tarafından alınan S90 miktarının büyük ölçüde azaltıldığı da saptanmıştır.
Besicilik
Yemlerine zeolit ilave edilen tavuk, domuz ve geviş getiren hayvanların normal yemlerle beslenenlere oranla sağlıkları bozulmaksızın ağırlıklarının artığı belirlenmiştir. Bu alanda kullanılan zeolitlerin başlıcaları klnoptilolit ve modernittir.
Hayvan Yeminde Zeolit Kullanımı Ve Avantajları:
*Ot, saman ,küspe ,yem gibi karışıma katılan miktar (paparaya ağırlık olarak ) % 5 Toz haldezeolit *Hayvanın iştahını açar.
*Hayvan beslemede %20 daha fazla kilo artışı
*Antibiyotik etkisi yaparak hayvanların daha dinç olmalarını sağlar.
*Yemden yararlanma (Dışkıda hazmedilmemiş yemi asgariye inerek daha az yem kullanımı sağlar.) *Sindirimi kolaylaştırır,sindirim sistemi hastalıklarında belirgin bir azalma sağlar.(ishal,enteritin gibi)
*Akciğer hastalıklarında azalma.hayvan dışkısındaki kokuyu emerek daha temiz hava almasını sağlar.
Kanada, ABD ve Japonya’daki uygulamalar, hayvan yemine zeolit katılmasının, hayvanların büyümesine ve kilo almasına olumlu etkilerinin olduğu ve böylece yemin daha verimli ve daha etkin bir biçimde kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca,hayvan yeminde zeolit kullanılmasıyla ishal(dıarrhea)ve enterıtın gibi sindirim sistemi hastalıklarının azaldığıda belirlenmiştir.Yapılan çalışmalar, zeolit kullanımı ile hazmın kolaylaştırıldığını ve yemdeki besleyici maddelerin zeolit tarafından absorblanmasıyla (emilmesi) daha etkin bir tüketimin sağlandığını göstermiştir. Ayrıca zeolit kullanımı antibiyotik bir etki de sağlamaktadır. Antibiyotik etki zeolitin alkalitesınden tamponlama kapasitesinden,bakır,kurşun ve kadmiyum gibi bazı ağır metalleri absorblamasından (emmesinden) kaynaklanmaktadır.Büyükbaş hayvanların geviş getirme salgılarındaki toksik etkili yüksek konsantrasyondaki NH4+(amonyum) iyonlarını düşürmek amacıyla, bu hayvanların diyetlerine protein olmayan ancak azot içeren, biüre ve üre gibi maddeler katıldığında, hayvanların çiğnediği gıdalara sentetik ve doğal zeolitler ilave edilmektedir. Azot içeren bileşiklerin sindirimi sırasında oluşan NH4+ (amonyum) derhal zeolit tarafından tutulmakta ve daha sonra kontrollü olarak salınması sağlanmaktadır. Bu kontrollü salınım sayesinde işkembedeki mikroorganizmaların, devamlı ve daha kontrollü bir biçimde protein oluşturmasını sağlamaktadır.Yeni doğmuş veya genç hayvanların yemlerine zeolit katıldığında, hayvanların iştahının açıldığı ve daha hızlı büyüdükleri ve ishal vakalarının azaldığı belirlemiştir. Yapılan çalışmalarda on ve yüzseksendört günlük buzağılara yedirilen ot ve samana % 5 zeolit katılarak 180 gün beslendiklerinde, zeolitli yemle beslenen buzağıların zeolitsiz yem yiyenlere kıyasla ortalama % 20 daha fazla kilo aldıkları belirlenmiştir. İştahları açıldığından buzağılar daha fazla yem tüketmişler ve, alınan her kilo başına yem masrafı, zeolit kullanımında daha düşük olmuştur. Zeolitle beslenen hayvanlarının dışkısında daha az hazmedilmemiş yem olduğu gözlenmiştir. Ayrıca zeolitle beslenen hayvanlarının genel sağlık durumunun diğerlerinden belirgin bir biçimde daha iyi olduğu ve etlerinin daha lezzetli olduğu tespit edilmiştir.
Zeolitin Hayvan Yeminde Kullanımı:
*Yeme katılan miktarı (% 5 ağırlıkça).Granül (tane ) veya toz zeolit kullanımı
*Yemden yararlanma veriminde artış (ağırlık basına daha az yem kullanımı).
*Ölüm oranında azalma.
*Yemdeki besleyici maddelerin vücutça kullanımında artış.
*Yumurtlama miktarında % 3-7 artış.
*Vücut ağırlığında artış.
*Yumurta kabuğu dayanımında % 60-80 artış.
*Yeni doğan civcivlerin büyüme hızında artış.
Organik Atıkların Muamelesi
Bu alanda kullanılan doğal zeolitler dışkıların kötü kokusunun giderilmesini, nem içeriklerinin kontrolünü ve dışkılarının oksijensiz ortamda çürümesiyle oluşan metan gazının diğer gazlardan ayrılmasını sağlamaktadır. Koku giderimi ve nem içeriğinin kontrolü ile hayvan barınaklarında daha sağlıklı koşul yaratılmaktadır.
Ahırlarda Koku ve Nemin giderilmesi:
Aktive edilmiş doğal zeolitler % 100 doğal olduğundan, zehirli ve zararlı kimyasallar içermediğinden hayvan ağıllarında nem ve koku giderilmesi amacıyla başarı ile ve emniyetle kullanılmaktadır.Aktive edilmiş doğal zeolitler, büyük ve küçük baş hayvanların bulunduğu ortamlardaki idrar ve dışkıdan kaynaklanan amonyak kokusunu yok etmektedir. Böylece gerek hayvanlar gerekse bakıcıları için daha emniyetli ve sağlıklı ortamlar yaratılabilmektedir. Zeolit gözenekli yapısı nedeni ile hayvanlardan kaynaklanan amonyak ve diğer kokuları, kireç gibi başka kimyasallara gerek kalmadan, absorblar (emer) ve tutar. Böylece ortamda uçucu haşerelerin üremesi önlendiği gibi, azot gibi önemli bir besi maddesi içeren amonyağın havaya karışması engellenmiş olur. Ayrıca amonyak içeren hava solunduğunda gerek hayvanların gerekse insanların solunum sistemlerine zarar vermektedir. Havadaki amonyak "ınterpulmonary" sistemi kötü yönde etkilemektedir. Böylece zatürree vakalarının adedi ve şiddeti artmaktadır. Özellikle genç hayvanlarda sıklıkla rastlanan zatürreenin ana nedeni ortamdaki amonyaktır. Ayrıca yüksek konsantrasyonlarda amonyak içeren havanın hayvanlarca uzun süre solunması sonucu hayvanlarda ağırlık kaybı olduğu ve yemleme veriminin düştüğü pek çok çalışma tarafından ortaya konulmuştur. Zeolitlerin hayvan yataklarında kullanılmaları ile nem absorblanarak, (emilerek) ahırın daha temiz olması sağlanmakta ve haşere oluşumu önlenmekte veya azaltılmaktadır. Kireç kullanımında olduğunun aksine zeolit kullanımı tırnaklı hayvanların tırnaklarında kurumalara, çatlamaya ve yanmaya neden olmamaktadır. Granül halindeki zeolit kireç kullanımının aksine tozlanmamaktadır. Ayrıca kireçten daha etkili olduğundan daha az miktarlarda kullanılmaktadır. Hayvan yataklarının kuru tutulması yeni doğmuş yavrular için ise ayrı ve hayatı bir öneme haizdir. Zeolit hayvan yatağındaki nemi tuttuğundan ve yatağın havalanmasının devamını sağladığından, hayvan gübresi toplanıp hayvan gübresi yığınına ilave edildiğinde, kompostlanmayı da hızlandıracaktır. Zeolit granüllerinin gücü bu uygulamada önem arz etmektedir. Granüller hayvanlar ve bakıcılar üzerinde dolaştıklarında bile kırılmayarak, ıslak olduklarında bile iyi bir taşıyıcı ortam sağlamaktadır.
Su Kültürü
Göl ve göletlerde biyolojik artıkların neden olduğu kirliliğin temizlenmesinde doğal zeolitler özellikle klinoptilolit etkin olarak kullanılmaktadır. Ayrıca doğal zeolitlerden, canlı balık taşımacılığı ve su kültür ortamlarında ihtiyaç duyulan oksijence zengin hava akımının temininde de yararlanılmaktadır.
PEYZAJ MİMARİSİ VE BAHÇE DÜZENLEMELERİNDE
Peyzaj Planlamasında ;
Park-bahçe düzenlemesinde dikim yapılacak noktalarda zeolit kullanımıyla;
- Çalı veya ağacın kök zonunun fiziksel özelliklerini ıslah eder,
- Porozite, infiltrasyon ve toprak sıkışmasına karşı mukavemeti artırır,
- Dikim şokuna karşı bitkinin mücadelesinde bitkiye emniyetli bir şekilde besin maddesi sağlar .
Çim sahaları tesis edilirken veya mevcut çim sahalarının ıslahında zeolitlerin başarı ile kullanıldığı belirtilmektedir. Çim sahalar oluşturulurken toprağın havalandırılması aşamasında, çimin köklerinin bulunacağı derinliğe maksimum miktarda zeolit karıştırılır. Mevcut çim sahalarda ise, daha ince tanecikli zeolit yüzeyden uygulanır. Uygulanan zeolit çimlerin köklerinde biriktikçe toprağa ilave edilen besin maddelerinin daha etkin kullanımı sağlanmaya başlar .
Çim sahalarında zeolit kullanımının başlıca avantajları;
- Çimler için gerekli suyun daha uzun süre toprakta kalmasını sağlar,
- Toprağın katyon değiştirme kabiliyetini artırır,
- Toprağın su ve hava geçirgenliğini artırır,
- Tarım ilacı kullanım miktarını azaltır,
- Toprağın fiziksel özelliklerini artırır,
- Çim köklerinin oluşumunu hızlandırır ve iyileştirir,
- Gübrenin ve besin maddelerinin suyla yıkanıp uzaklaşmasını dolayısıyla yer altı sularına karışmasını azaltır,
- Gübre kullanımını azaltarak çevre kirliliğinde önleyici fonksiyon görür
Volkanik kayalarda bulunan zeolit elementlerinden biri olan klinoptilolit molekülü ağ şeklinde kristal kafes yapısıyla geniş bir yüzeye sahiptir. Bu nedenle absorban özelliği fazladır .
Bu özelliğinden faydalanarak sulardaki boya ve diğer kimyasal atıkları temizlemede kullanılır . Ayrıca telefon, fax gibi büro aletlerinin temizliğinde triclosan ve klinoptilolit kullanılmaktadır . Bir diğer kullanım alanı ise kuş dışkılarının temizlenmesidir.
Sevda YAKICI
Zeolit Araştırma-Geliştirme
Dış Ticaret Pazar Araştırma Kordinatörü
00-90-506-6790744
ZEOLİTİN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA KULLANIMI :
Zeolitlerin endüstriyel alanlarda kullanılabildiği 1940′lı yıllarda ortaya konulmasına rağmen tali mineral olarak volkanik kayaçların boşluk ve çatlaklarında bulunduğunun bilinmesi kullanımlarını sınırlamıştır. Ancak 1950′li yıllardan sonra denizel ve gölsel tüflerin de zeolit içerdiklerinin saptanmasıyla, doğal zeolitlerin kullanım alanları hızla genişlemiştir.
Zeolitlerin başlıca fiziksel ve kimyasal özellikleri olan; iyon değişikliği yapabilme adsorbsiyon ve buna bağlı moleküler elek yapısı, silis içeriği, ayrıca tortul zeolitlerde açık renkli olma, hafiflik, küçük kristallerin gözenek yapısı zeolitlerin çok çeşitli endüstriyel alanlarda kullanılmalarına neden olmuştur.
HUBUBAT AMBARLARINDA NEM VE HAŞERE KONTROLU
Özel olarak hazırlanmış olan klinoptilolit ve diatome toprağı karışımları hububat ambarlarında nem ve haşere kontrolu amacı ile pazarlanmaktadır. Söz konusu ürün depolama sırasında hububata karıştırılarak nem ve haşare kontrolu sağlanmaktadır. Hububatın içerdiği zeolit nem adsorplayarak gerek hububat taneciklerindeki gerekse hububatın içinde bulunduğu ortamdaki (silo, kamyon, vagon, değirmen, gemi ambarı gibi) nem kontrol etmektedir. Böylece haşere üremesi için gerekli olan nem ortamdan uzaklaştırılmaktadır. Ayrıca; zeolitin bu nem çekme özelliği diatome toprağı ile birlikte çalışarak oluşan haşerenin ilaç kullanılmadan yok edilmesini de sağlamaktadır. Zira diatome toprağı jilet gibi keskin kenarları olan deniz kabuğuna benzer bir yapıya sahiptir. Hububat üzerinde veya içindeki haşere hareket ettiğinde diatome toprağının keskin kenarları haşerenin dış yüzeyindeki vaksımsı yumuşak koruyucu tabakayı keserek tahrip eder. Bu tabaka bir kez tahrip edildikten sonra, zeolitin nem çekme özelliğinin de katkısı ile haşere dehidrate edilerek öldürülür. Gerek zeolit gerekse diatome toprağı % 100 doğal ve insan sağlığına zararsız olduklarından herhangi bir tarım ilacı veya başka bir zararlı kimyasal madde kullanılmadan istenilen sonuçlar elde edilmiş olmaktadır. Ayrıca herhangi bir tarım ilacı kullanılmadığı için haşerenin tarım ilacına bağışıklık kazanması gibi bir husus da söz konusu değildir.Söz konusu ürün haşereler yanında küf, mantar vb. oluşumları ve bunlardan kaynaklanan ve diğer kokuları da gidermektedir. Zeolit, yapısı nedeni ile kekleşmeyi de önlemekte, hububatın daha kolay akar hale gelmesini sağlamaktadır.Zeolit-diatome toprağı karışımı toz, hububat siloya yüklenirken hububata karıştırılmaktadır. Karıştırılan miktar hububatın içerdiği nem miktarına göre değişmekle birlikte alışılmış miktarlar bir ton hububata 2.5-3.5 kg zeolit-diatome toprağı karışımı katılmasıdır.
TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA KULLANIM
Zeolitli tüfler, gübrelerin kötü kokusunu gidermek içeriğine kontrol etmek ve asit volkanik toprakların pH’nın yükseltilmesi amacıyla uzun yıllardan beri kullanılmaktadır.
Gübreleme ve Toprak Hazırlanması
Doğal zeolitler, yüksek iyon değiştirme ve su tutma özellikleri nedeniyle toprağın tarım için hazırlanmasında, çoğunlukla kil bakımından fakir topraklarda yaygın biçimde kullanılmaktadır. Ayrıca yüksek amonyum seçiciliği nedeniyle gübre hazırlanmasında taşıyıcı olarak klinoptilolit kullanılmasıyla amonyumun bitkiler tarafından daha etkin biçimde kullanılması ve gübre tasarrufu sağlanmaktadır. Klinoptilolit nem fazlasını adsorpladığı için gübrelerde depolama sırasında oluşan pişme ve sertleşmeyi de önlenmektedir.
Tarımsal Mücadele
Doğal zeolitlerden iyon değiştirme ve absorplama kapasitelerinin yüksekliğinden dolayı tarımsal mücadele ilaç taşıyıcı olarak yararlanılmaktadır.
Toprak Kirliliğinin Kontrolü
Doğal zeolitlerin katyon seçme ve değiştirme özelliklerinden sadece besleyici iyonların bitkiye aktarılmasında faydanılmayıp aynı zamanda beslenme zincirlerinde Pb-Cd-Zn-Cu gibi istenmeyen bazı ağır metal katyonlarının tutulmasında da yararlanılabilir. Bu alanda kullanılan klinoptilolitin radyoaktif kirlenmenin söz konusu olduğu topraklara ilave edilmesi ile bitki tarafından alınan S90 miktarının büyük ölçüde azaltıldığı da saptanmıştır.
Besicilik
Yemlerine zeolit ilave edilen tavuk, domuz ve geviş getiren hayvanların normal yemlerle beslenenlere oranla sağlıkları bozulmaksızın ağırlıklarının artığı belirlenmiştir. Bu alanda kullanılan zeolitlerin başlıcaları klnoptilolit ve modernittir.
Hayvan Yeminde Zeolit Kullanımı Ve Avantajları:
*Ot, saman ,küspe ,yem gibi karışıma katılan miktar (paparaya ağırlık olarak ) % 5 Toz haldezeolit *Hayvanın iştahını açar.
*Hayvan beslemede %20 daha fazla kilo artışı
*Antibiyotik etkisi yaparak hayvanların daha dinç olmalarını sağlar.
*Yemden yararlanma (Dışkıda hazmedilmemiş yemi asgariye inerek daha az yem kullanımı sağlar.) *Sindirimi kolaylaştırır,sindirim sistemi hastalıklarında belirgin bir azalma sağlar.(ishal,enteritin gibi)
*Akciğer hastalıklarında azalma.hayvan dışkısındaki kokuyu emerek daha temiz hava almasını sağlar.
Kanada, ABD ve Japonya’daki uygulamalar, hayvan yemine zeolit katılmasının, hayvanların büyümesine ve kilo almasına olumlu etkilerinin olduğu ve böylece yemin daha verimli ve daha etkin bir biçimde kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca,hayvan yeminde zeolit kullanılmasıyla ishal(dıarrhea)ve enterıtın gibi sindirim sistemi hastalıklarının azaldığıda belirlenmiştir.Yapılan çalışmalar, zeolit kullanımı ile hazmın kolaylaştırıldığını ve yemdeki besleyici maddelerin zeolit tarafından absorblanmasıyla (emilmesi) daha etkin bir tüketimin sağlandığını göstermiştir. Ayrıca zeolit kullanımı antibiyotik bir etki de sağlamaktadır. Antibiyotik etki zeolitin alkalitesınden tamponlama kapasitesinden,bakır,kurşun ve kadmiyum gibi bazı ağır metalleri absorblamasından (emmesinden) kaynaklanmaktadır.Büyükbaş hayvanların geviş getirme salgılarındaki toksik etkili yüksek konsantrasyondaki NH4+(amonyum) iyonlarını düşürmek amacıyla, bu hayvanların diyetlerine protein olmayan ancak azot içeren, biüre ve üre gibi maddeler katıldığında, hayvanların çiğnediği gıdalara sentetik ve doğal zeolitler ilave edilmektedir. Azot içeren bileşiklerin sindirimi sırasında oluşan NH4+ (amonyum) derhal zeolit tarafından tutulmakta ve daha sonra kontrollü olarak salınması sağlanmaktadır. Bu kontrollü salınım sayesinde işkembedeki mikroorganizmaların, devamlı ve daha kontrollü bir biçimde protein oluşturmasını sağlamaktadır.Yeni doğmuş veya genç hayvanların yemlerine zeolit katıldığında, hayvanların iştahının açıldığı ve daha hızlı büyüdükleri ve ishal vakalarının azaldığı belirlemiştir. Yapılan çalışmalarda on ve yüzseksendört günlük buzağılara yedirilen ot ve samana % 5 zeolit katılarak 180 gün beslendiklerinde, zeolitli yemle beslenen buzağıların zeolitsiz yem yiyenlere kıyasla ortalama % 20 daha fazla kilo aldıkları belirlenmiştir. İştahları açıldığından buzağılar daha fazla yem tüketmişler ve, alınan her kilo başına yem masrafı, zeolit kullanımında daha düşük olmuştur. Zeolitle beslenen hayvanlarının dışkısında daha az hazmedilmemiş yem olduğu gözlenmiştir. Ayrıca zeolitle beslenen hayvanlarının genel sağlık durumunun diğerlerinden belirgin bir biçimde daha iyi olduğu ve etlerinin daha lezzetli olduğu tespit edilmiştir.
Zeolitin Hayvan Yeminde Kullanımı:
*Yeme katılan miktarı (% 5 ağırlıkça).Granül (tane ) veya toz zeolit kullanımı
*Yemden yararlanma veriminde artış (ağırlık basına daha az yem kullanımı).
*Ölüm oranında azalma.
*Yemdeki besleyici maddelerin vücutça kullanımında artış.
*Yumurtlama miktarında % 3-7 artış.
*Vücut ağırlığında artış.
*Yumurta kabuğu dayanımında % 60-80 artış.
*Yeni doğan civcivlerin büyüme hızında artış.
Organik Atıkların Muamelesi
Bu alanda kullanılan doğal zeolitler dışkıların kötü kokusunun giderilmesini, nem içeriklerinin kontrolünü ve dışkılarının oksijensiz ortamda çürümesiyle oluşan metan gazının diğer gazlardan ayrılmasını sağlamaktadır. Koku giderimi ve nem içeriğinin kontrolü ile hayvan barınaklarında daha sağlıklı koşul yaratılmaktadır.
Ahırlarda Koku ve Nemin giderilmesi:
Aktive edilmiş doğal zeolitler % 100 doğal olduğundan, zehirli ve zararlı kimyasallar içermediğinden hayvan ağıllarında nem ve koku giderilmesi amacıyla başarı ile ve emniyetle kullanılmaktadır.Aktive edilmiş doğal zeolitler, büyük ve küçük baş hayvanların bulunduğu ortamlardaki idrar ve dışkıdan kaynaklanan amonyak kokusunu yok etmektedir. Böylece gerek hayvanlar gerekse bakıcıları için daha emniyetli ve sağlıklı ortamlar yaratılabilmektedir. Zeolit gözenekli yapısı nedeni ile hayvanlardan kaynaklanan amonyak ve diğer kokuları, kireç gibi başka kimyasallara gerek kalmadan, absorblar (emer) ve tutar. Böylece ortamda uçucu haşerelerin üremesi önlendiği gibi, azot gibi önemli bir besi maddesi içeren amonyağın havaya karışması engellenmiş olur. Ayrıca amonyak içeren hava solunduğunda gerek hayvanların gerekse insanların solunum sistemlerine zarar vermektedir. Havadaki amonyak "ınterpulmonary" sistemi kötü yönde etkilemektedir. Böylece zatürree vakalarının adedi ve şiddeti artmaktadır. Özellikle genç hayvanlarda sıklıkla rastlanan zatürreenin ana nedeni ortamdaki amonyaktır. Ayrıca yüksek konsantrasyonlarda amonyak içeren havanın hayvanlarca uzun süre solunması sonucu hayvanlarda ağırlık kaybı olduğu ve yemleme veriminin düştüğü pek çok çalışma tarafından ortaya konulmuştur. Zeolitlerin hayvan yataklarında kullanılmaları ile nem absorblanarak, (emilerek) ahırın daha temiz olması sağlanmakta ve haşere oluşumu önlenmekte veya azaltılmaktadır. Kireç kullanımında olduğunun aksine zeolit kullanımı tırnaklı hayvanların tırnaklarında kurumalara, çatlamaya ve yanmaya neden olmamaktadır. Granül halindeki zeolit kireç kullanımının aksine tozlanmamaktadır. Ayrıca kireçten daha etkili olduğundan daha az miktarlarda kullanılmaktadır. Hayvan yataklarının kuru tutulması yeni doğmuş yavrular için ise ayrı ve hayatı bir öneme haizdir. Zeolit hayvan yatağındaki nemi tuttuğundan ve yatağın havalanmasının devamını sağladığından, hayvan gübresi toplanıp hayvan gübresi yığınına ilave edildiğinde, kompostlanmayı da hızlandıracaktır. Zeolit granüllerinin gücü bu uygulamada önem arz etmektedir. Granüller hayvanlar ve bakıcılar üzerinde dolaştıklarında bile kırılmayarak, ıslak olduklarında bile iyi bir taşıyıcı ortam sağlamaktadır.
Su Kültürü
Göl ve göletlerde biyolojik artıkların neden olduğu kirliliğin temizlenmesinde doğal zeolitler özellikle klinoptilolit etkin olarak kullanılmaktadır. Ayrıca doğal zeolitlerden, canlı balık taşımacılığı ve su kültür ortamlarında ihtiyaç duyulan oksijence zengin hava akımının temininde de yararlanılmaktadır.
PEYZAJ MİMARİSİ VE BAHÇE DÜZENLEMELERİNDE
Peyzaj Planlamasında ;
Park-bahçe düzenlemesinde dikim yapılacak noktalarda zeolit kullanımıyla;
- Çalı veya ağacın kök zonunun fiziksel özelliklerini ıslah eder,
- Porozite, infiltrasyon ve toprak sıkışmasına karşı mukavemeti artırır,
- Dikim şokuna karşı bitkinin mücadelesinde bitkiye emniyetli bir şekilde besin maddesi sağlar .
Çim sahaları tesis edilirken veya mevcut çim sahalarının ıslahında zeolitlerin başarı ile kullanıldığı belirtilmektedir. Çim sahalar oluşturulurken toprağın havalandırılması aşamasında, çimin köklerinin bulunacağı derinliğe maksimum miktarda zeolit karıştırılır. Mevcut çim sahalarda ise, daha ince tanecikli zeolit yüzeyden uygulanır. Uygulanan zeolit çimlerin köklerinde biriktikçe toprağa ilave edilen besin maddelerinin daha etkin kullanımı sağlanmaya başlar .
Çim sahalarında zeolit kullanımının başlıca avantajları;
- Çimler için gerekli suyun daha uzun süre toprakta kalmasını sağlar,
- Toprağın katyon değiştirme kabiliyetini artırır,
- Toprağın su ve hava geçirgenliğini artırır,
- Tarım ilacı kullanım miktarını azaltır,
- Toprağın fiziksel özelliklerini artırır,
- Çim köklerinin oluşumunu hızlandırır ve iyileştirir,
- Gübrenin ve besin maddelerinin suyla yıkanıp uzaklaşmasını dolayısıyla yer altı sularına karışmasını azaltır,
- Gübre kullanımını azaltarak çevre kirliliğinde önleyici fonksiyon görür
Volkanik kayalarda bulunan zeolit elementlerinden biri olan klinoptilolit molekülü ağ şeklinde kristal kafes yapısıyla geniş bir yüzeye sahiptir. Bu nedenle absorban özelliği fazladır .
Bu özelliğinden faydalanarak sulardaki boya ve diğer kimyasal atıkları temizlemede kullanılır . Ayrıca telefon, fax gibi büro aletlerinin temizliğinde triclosan ve klinoptilolit kullanılmaktadır . Bir diğer kullanım alanı ise kuş dışkılarının temizlenmesidir.
Comment