Tweet
(D.I.R. MODELİNE GÖRE)
“ Otizm Spektrum Bozukluğunun Erken Belirtileri “
“ Riski olan bebeklerin teşhisi ve onlara yardımcı olmak “
DIR gelişimsel modelinin en önemli faydalarından biri de erken belirtileri yakalayıp tedaviye erken başlamaya imkan sağlamasıdır.
Bu modele göre aile/bakıcılar ve klinisyenler çocuğun erken yaşta yaşadığı zorluklara dikkat ederler.
Bebeğin bakmayı öğrenmede, dinlemede ve hareket etmede hep birlikte ritmik bir şekilde problem olduğunu görürler/fark ederler ise ve bakım veren kişinin referansı ile duygusal mesajları okuma/anlama ve cevap vermede zorluk yaşıyorlar ise bu çocuklara dikkat yoğunlaşır.
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) riskinin erken tanısı veya belirtilerin erken tanısı, tedavinin erken başlamasını sağlar ve çocuğun gelişimi için önemli olan periyodu kaçırmasını önler ve semptomların daha çok azalmasını sağlar.
ICDL nin kendi araştırmaları OSB nin temel desifitlerini tespit etmiştir. Bu defisitleri normal/tipik gelişen bebek ve çocukların, otizm spektrum bozukluğuna giren çocukların gelişimlerini gözlemleyerek elde etmiştir. Bu çocukların videolarını izleyerek normal gelişim esas temellerini ve bozukluk/defisitlerin esas temellerinin daha iyi bir şekilde analiz edebilmişlerdir. Bu tanım ve analizlerini daha iyi ayarlayabilmek için çalışmalarına tipik gelişen ve riskli popülasyonları da eklemiştir. Çalışmalarının sonucunda, OSB nin temel desifitlerinin kendini erken çocukluk yaşlarından başlayarak yavaşça gösterdiğini görmüşler.
Çocukların gelişimini sağlıklı gelişim basamaklarına göre izlersek, tipik/normal gelişen çocuk ile OSB olan veya diğer gelişimsel bozuklukları ayırt edebiliriz. Aşağıda fonksiyonel emosyonel gelişim basamaklarında OSB li çocukların gösterdiği problemler defisitler ile ilgili bir sıralama sunuyor.OSB si olan çocuklarda görülen biyolojik temelli zorluk/bozukluklar çocukların fonksiyonel-emosyonel gelişimini etkilemektedir.Bunun sonucunda erken çocukluk yaşlarında fonksiyonel-emosyonel gelişim basamaklarının ilk dört basamağında problemler görülmektedir.
(ASD) OSB nin bebeklerde ve genç çocuklardaki erken belirtileri
Etkileşim/iletişim, anlamak/anlatmak ve düşünmek için gerekli temeller
A. Normal Gelişimde Fonksiyonel-Duygusal Gelişim
1-Dikkat ve regülasyon/Düzenleme
0-3 ay arası başlar. Samimiyet ve ilgi ifadeleri gelişir. Örn. Sese bakma, başını çevirme
2- Zevk alma/haz alma ve bunu ifade etme. Eğlenceye/oyuna katılım
2-5 aylarda başlar. Samimiyet ve ifadeleri gelişir. Örn. Gözde parıltı ve mutluluk dolu gülümseme başlar.
3- Anlamlı duygusal interaksiyonlar/Etkileşim
4-10 ay arsında başlar. Duygusal ifadeleri, sesleri, el jestlerini ve devam etme niyetini içeren çift yönlü ( ileri-geri) interaksiyonları kapsar.
4- Uzun zincirli çift yönlü duygusal sinyaller yollama ve paylaşılmış problem çözme
10-18 aylarda başlar. Birçok sosyal ve duygusal interaksiyonlar problem çözmek için kullanılır. Örn. Babaya oyuncağı gösterme
5- Fikirler üretme
18-30 ay arasında başlar kelimeler ve deyimler/cümleler anlamlı bir şekilde kullanılır. Ayrıca hayali oyunlar ( bebeği besleme) interaktif bir şekilde oynanır.
6- Fikirler arasında köprü: Anlamlı düşünme
30-42 ay arasında başlar. Anlamlı fikirler arasında mantıklı bağlantılar kurulur.Örn. dışarıya gitmek istiyorum çünkü oynamak istiyorum.
B. OSB de(otizmde) Temel Desifitlerin/Bozuklukların Erken Bulguları
Aşağıdaki numaralar normal fonksiyonel-emosyonel gelişim(yukarıdaki 6 madde) basamaklarının her birindeki bozukluğu ifade etmektedir.
Değişik görüntü ve seslere gösterilen ilgide kayıp/yoksunluk
Neşe haz yoktur veya geçici sevinç ifadeleri vardır ve sürdürülebilir değildir.
Etkileşim/interaksiyon yoktur veya çok kısa çift yönlü etkileşim girişimi vardır.
Ardışık çift yönlü iletişimi başlatmak ve sürdürmekte kabiliyetsizlik. Ayrıca çift yönlü emosyonel mesajlaşmada zorlanma.
Kelime yoktur veya kelimelerin kullanımında alışılmış hareket vardır. Sıkça duyguları tekrar etme gibi.
Kelimeler yoktur veya ezberlenmiş replikler vardır ve rastgele kullanılır. Fikirler anlamlı bir şekilde kullanılmaz.
İlgili semptomlar
Aşağıdaki numaralar normal fonksiyonel-emosyonel gelişim(yukarıdaki 6 madde) basamaklarının her birindeki ilgili semptomu ifade etmektedir.
Amaçsız veya kendini stimüle edici davranışlar.
Kendini absorbe etme/geri çekme
Ön görülmeyen davranış
Tekrarlayıcı davranışlar
Ekolali veya işitilen/görülen şeylerin tekrarı
İrrasyonel davranış veya fikirlerin mantıksız kullanımı
Yukarıdaki bilgiler ICDL nin kaynaklarından tercüme edilmiştir.
Tüm Hakları Saklıdır. Ve Aymen BALIKÇI’ya aittir. İzinsiz Çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka yerde yayımlanamaz
Kaynak: Otizm Spektrum Bozukluunun Erken Belirtileri
“ Otizm Spektrum Bozukluğunun Erken Belirtileri “
“ Riski olan bebeklerin teşhisi ve onlara yardımcı olmak “
DIR gelişimsel modelinin en önemli faydalarından biri de erken belirtileri yakalayıp tedaviye erken başlamaya imkan sağlamasıdır.
Bu modele göre aile/bakıcılar ve klinisyenler çocuğun erken yaşta yaşadığı zorluklara dikkat ederler.
Bebeğin bakmayı öğrenmede, dinlemede ve hareket etmede hep birlikte ritmik bir şekilde problem olduğunu görürler/fark ederler ise ve bakım veren kişinin referansı ile duygusal mesajları okuma/anlama ve cevap vermede zorluk yaşıyorlar ise bu çocuklara dikkat yoğunlaşır.
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) riskinin erken tanısı veya belirtilerin erken tanısı, tedavinin erken başlamasını sağlar ve çocuğun gelişimi için önemli olan periyodu kaçırmasını önler ve semptomların daha çok azalmasını sağlar.
ICDL nin kendi araştırmaları OSB nin temel desifitlerini tespit etmiştir. Bu defisitleri normal/tipik gelişen bebek ve çocukların, otizm spektrum bozukluğuna giren çocukların gelişimlerini gözlemleyerek elde etmiştir. Bu çocukların videolarını izleyerek normal gelişim esas temellerini ve bozukluk/defisitlerin esas temellerinin daha iyi bir şekilde analiz edebilmişlerdir. Bu tanım ve analizlerini daha iyi ayarlayabilmek için çalışmalarına tipik gelişen ve riskli popülasyonları da eklemiştir. Çalışmalarının sonucunda, OSB nin temel desifitlerinin kendini erken çocukluk yaşlarından başlayarak yavaşça gösterdiğini görmüşler.
Çocukların gelişimini sağlıklı gelişim basamaklarına göre izlersek, tipik/normal gelişen çocuk ile OSB olan veya diğer gelişimsel bozuklukları ayırt edebiliriz. Aşağıda fonksiyonel emosyonel gelişim basamaklarında OSB li çocukların gösterdiği problemler defisitler ile ilgili bir sıralama sunuyor.OSB si olan çocuklarda görülen biyolojik temelli zorluk/bozukluklar çocukların fonksiyonel-emosyonel gelişimini etkilemektedir.Bunun sonucunda erken çocukluk yaşlarında fonksiyonel-emosyonel gelişim basamaklarının ilk dört basamağında problemler görülmektedir.
(ASD) OSB nin bebeklerde ve genç çocuklardaki erken belirtileri
Etkileşim/iletişim, anlamak/anlatmak ve düşünmek için gerekli temeller
A. Normal Gelişimde Fonksiyonel-Duygusal Gelişim
1-Dikkat ve regülasyon/Düzenleme
0-3 ay arası başlar. Samimiyet ve ilgi ifadeleri gelişir. Örn. Sese bakma, başını çevirme
2- Zevk alma/haz alma ve bunu ifade etme. Eğlenceye/oyuna katılım
2-5 aylarda başlar. Samimiyet ve ifadeleri gelişir. Örn. Gözde parıltı ve mutluluk dolu gülümseme başlar.
3- Anlamlı duygusal interaksiyonlar/Etkileşim
4-10 ay arsında başlar. Duygusal ifadeleri, sesleri, el jestlerini ve devam etme niyetini içeren çift yönlü ( ileri-geri) interaksiyonları kapsar.
4- Uzun zincirli çift yönlü duygusal sinyaller yollama ve paylaşılmış problem çözme
10-18 aylarda başlar. Birçok sosyal ve duygusal interaksiyonlar problem çözmek için kullanılır. Örn. Babaya oyuncağı gösterme
5- Fikirler üretme
18-30 ay arasında başlar kelimeler ve deyimler/cümleler anlamlı bir şekilde kullanılır. Ayrıca hayali oyunlar ( bebeği besleme) interaktif bir şekilde oynanır.
6- Fikirler arasında köprü: Anlamlı düşünme
30-42 ay arasında başlar. Anlamlı fikirler arasında mantıklı bağlantılar kurulur.Örn. dışarıya gitmek istiyorum çünkü oynamak istiyorum.
B. OSB de(otizmde) Temel Desifitlerin/Bozuklukların Erken Bulguları
Aşağıdaki numaralar normal fonksiyonel-emosyonel gelişim(yukarıdaki 6 madde) basamaklarının her birindeki bozukluğu ifade etmektedir.
Değişik görüntü ve seslere gösterilen ilgide kayıp/yoksunluk
Neşe haz yoktur veya geçici sevinç ifadeleri vardır ve sürdürülebilir değildir.
Etkileşim/interaksiyon yoktur veya çok kısa çift yönlü etkileşim girişimi vardır.
Ardışık çift yönlü iletişimi başlatmak ve sürdürmekte kabiliyetsizlik. Ayrıca çift yönlü emosyonel mesajlaşmada zorlanma.
Kelime yoktur veya kelimelerin kullanımında alışılmış hareket vardır. Sıkça duyguları tekrar etme gibi.
Kelimeler yoktur veya ezberlenmiş replikler vardır ve rastgele kullanılır. Fikirler anlamlı bir şekilde kullanılmaz.
İlgili semptomlar
Aşağıdaki numaralar normal fonksiyonel-emosyonel gelişim(yukarıdaki 6 madde) basamaklarının her birindeki ilgili semptomu ifade etmektedir.
Amaçsız veya kendini stimüle edici davranışlar.
Kendini absorbe etme/geri çekme
Ön görülmeyen davranış
Tekrarlayıcı davranışlar
Ekolali veya işitilen/görülen şeylerin tekrarı
İrrasyonel davranış veya fikirlerin mantıksız kullanımı
Yukarıdaki bilgiler ICDL nin kaynaklarından tercüme edilmiştir.
Tüm Hakları Saklıdır. Ve Aymen BALIKÇI’ya aittir. İzinsiz Çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka yerde yayımlanamaz
Kaynak: Otizm Spektrum Bozukluunun Erken Belirtileri