Tweet
Çam aðaçlarý üzerindeki beyaz pamuksu týrtýl keseleriyle kendini belli eden Çam Kese böcekleri, aslýnda bir kelebek türüdür ve bu kelebeklerin týrtýllarý ülkemizdeki orman zararlýsý böcekler açýsýndan önemli bir yer iþgal etmektedirler. Üst üste birkaç yýl bu zararlýnýn tahribatýna uðrayan aðaçlarda boy büyümesi gerilemekte ve hacim kaybý olmaktadýr... Çamkese böceðinin tahribatý kýþ aylarýnda, yani aðacýn geliþme dönemi dýþýnda olduðu için herhangi bir ölüm söz konusu deðildir. Ancak yoðun ve arka arkaya birkaç sene devam eden tahribat aðacý zayýf düþürerek kabuk böcekleri ve diðer sekonder zararlýlarýn gelmesine zemin hazýrlamýþ olur.
Bu böcekler baþta Kýzýlçam (Pinus brutia) olmak üzere Karaçam (Pinus nigra), Sarýçam (Pinus silvestris), Pinus maritima, Pinus halepensis, Fýstýk Çamý (Pinus pinea), Lübnan Sediri (Cedrus libani) bazen de Juniperus excelsa'larda tahribat yapmaktadýr. Böcek yoðunluðu az olduðu zaman genellikle orman açýklýklarýnýn kenar þeridinde veya münferit aðaçlarda görülür. Fakat yoðunluk arttýkça arýz olduðu aðaç adedi çoðaldýðý gibi her aðaçta görülen kese adedi de çoðalýr. Çamkese böceði kitle üremesi yaptýðýnda ibrelerin tamamýný yok ederek aðacý çýplak hale getirir. Týrtýllar keselerini genellikle tepe sürgünlerine yakýn dallara veya tepe sürgününün bulunduðu dal çatallarýna yapar. Ýlk 3 gömlek deðiþimine kadar devamlý sürgün deðiþtiren zararlý kýþlýk kesesini ördükten sonra bir daha kese deðiþtirmez ve onu barýnak olarak sonuna kadar kullanýr. Zararýný bu keseden çýkýp dolaþarak yapar ve ayný keseye döner.
Çamkese böceði Anadolu’nun güney, batý ve kuzey kýsýmlarý, batý ve orta Karadeniz bölgesinin güney kesimlerinde yayýlýþ gösterir. Yoðunluk genellikle rakým yükseldikçe ve baký kuzeye kaydýkça azalmaktadýr.
Çamkese böceði yumurtalarýný 2 veya daha fazla ibreyi birleþtirmek suretiyle, genellikle aðacýn alt dallarýna bir mýsýr koçanýný andýrýr þekilde dizeler halinde býrakýr. Koçanlarda enine 10, boyuna ise 20-30 adet yumurta olmak üzere toplam 150-300 adet yumurta bulunur. Yumurtalarýn üzerleri dýþ etkenlere karþý korumak için pullarla kaplanýr. 25-40 gün süren yumurta dönemi sonunda yumurtadan çýkan týrtýllar gövdesine nazaran büyük baþlý, 6 sý torosid olmak üzere 16 ayaklýdýr. Olgun týrtýllarýn boyu 35-40 mm ye ulaþýr. Karnýnýn alt tarafý sarý renkli olan týrtýllarýn üzerinde bol miktarda yanlarda beyaza yakýn sarý, sýrtta ise açýk kahverengi kýl mevcuttur.
Týrtýlýn iki dönemi vardýr. Birincisi yumurtadan çýkýþý ile ilk soðuklarýn baþladýðý ve kýþlýk keselerini örmeye baþladýklarý, üçüncü deri deðiþtirmesine kadar geçen Ekim-Þubat dönemdir. Bundan sonra ikinci dönem baþlar. Bu da üçüncü deri deðiþiminden, krizalitleþme için topraða inmeye baþladýklarý zamana kadar geçen dönemdir. Bu dönem¬de keseleri aðýzlarýndan salgýladýklarý ipeðimsi bir madde ile devamlý takviye ederler. Bu madde ilk zamanlar parlak bir görünümde olup sonra matlaþýrlar.
Týrtýllar genellikle geceleri beslenirler. Kapalý havalarda gündüz de beslendikleri görülmüþtür. Isý 6 °C nin altýna düþtüðü zaman yuvalarýndan çýkmazlar.
Olgunlaþan ve krizalitleþmek için mutlaka topraða inen týrtýllar, kendilerine kestane renginde oval birer koza örerler. 4 ay devam eden krizalit dönemi sonunda, yani Eylül ayýnda ergin.hale geçerek topraktan çýkarlar. Ancak bu krizalitlerin tamamý ayný senede ergin hale gelmez, diyapoz halinde 4 yýl toprak altýnda kalabilir. Bu yüzden çamkese böceði ile mücadele projeleri dört yýllýk periyotlara göre yapýlýr.
Aðustos sonu ve Eylül baþlarýnda kelebekler kozayý delerek topraktan çýkar. Bu zamanda diþi kelebeðin abdomeni yumurta ile dolu vaziyettedir. Çiftleþtikten sonra erkek ölür. Diþi kelebek ise çiftleþmeden sonra bir gün içersinde yumurtalarýný koyarak yumurta koçanýný meydana getirir. Kýsa bir müddet sonra oda ölür.
Parazit ve yýrtýcýlarý:
Çamkese böceðinin parazitlerinin bazýlarýnýn isimleri aþaðýdadýr.
1- Yumurta parazitleri: Bu parazitler yumurtalar içersinde geliþip onunla beslenen bö¬ceklerdir. Bunlar: Anastatus bifasciatus, Ocencyrtrus pityocampa, Tetrastichus servadeii
2- Týrtýl parazitleri: Bu parazitler çamkese böceðinin týrtýlýnýn üzerine yumurta¬larýný koyup týrtýlýn iç organlarým yemek suretiyle geliþip, onlarýn ölümünü saðlayan parazitlerdir. Önemlileri; Mteorus versicolor, Phyrix caudata ‘dýr
3- Krizalit parazitleri: Bu parazitler ise geliþimlerini krizalitler üzerinde yapan ve onun içersini yiyerek beslenen faydalý böceklerdir. Önemli olanlar : Villa brunea (Diptera bombylide), Ichneumon rudis (Hymenoptera ýchneumonidea), Conomorium eremita, (Hymenoptera pteremalido) dýr.
4- Yýrtýcýlarý: Çamkese böceðinin 8 adet yýrtýcýsý vardýr. Bunlardan; Vespa germanica ve Calosoma sycophanta en önemlisidir. Calosoma sycophanta ‘nýn kurtlarý Çamkese böceðinin krizalitlerini ve týrtýllarýný parçalamak suretiyle yerler.
Mücadelesi:
Çamkese böceði ile mücadele yöntemleri kýsaca mekaniksel, kimyasal ve bu ikisinin kombine edilmesi demek olan entegre mücadele ve ayrýca biyolojik mücadele olmak üzere gruplandýrabiliriz.
1- Mekaniksel savaþ: Keseleri aðaç üzerinden kesip toplayarak yakma, yumurta koçanlarýný toplamak suretiyle yok etmek, krizalitlerini topraktan çýkarýp toplayarak yok etmek ve nihayet keseler içersine petrol dökmek suretiyle öldürmek þeklinde uygulanýr.
2- Kimyasal savaþ: Çamkese böceði ile mücadelede en uygun zaman týrtýllarýn l. ve 2. stadlarda, çok küçük ve korumasýz olduðu, parazit ve yýrtýcýlarýn ise henüz doðada bulunmadýðý evrede yapýlan ilaçlama kesin netice vermektedir. Ýlaçlama, yaðýþsýz ,açýk mümkünse çok hafif meltemli bir havada yapýlmalýdýr. Bunun için yerel meteorolojik durum iyi takip edilmelidir.
Kimyasal mücadelenin en büyük sakýncasý çoðu zaman faydalý böceklerinde yok edilmesidir.
3- Biyolojik savaþ: Bu yöntem, gerek yapay olarak üretilen gerekse doðada mevcut organizmalarýn korunmasý þekliyle çoðaltýlan canlýlardan yararlanarak, zararlý böceklerin populasyonunu azalt¬mak ve onlarý zararsýz halde baský altýnda tutabilmek yöntemidir.
Biyolojik mücadelede; virüslerden baþlamak suretiyle bakteriler, mantarlar, protozoerler, nematodlar, akar ve örümcekler, binlerce yýrtýcý ve parazit böcekler, böcekçil kuþlar da çok özel ve önemli bir yer iþgal eder. Bu konuda ülkemizde de 1973 yýlýnda buyana sürdürülen çalýþmalardan olumlu sonuçlar alýnmaya baþlanmýþtýr
Ormanlara zarar veren çamkese böceðine karþý laboratuvarlarda özel üretilen "calosoma sycophanta" isimli baþka bir böcekle mücadele ediliyor.
Denizli'de özellikle çam aðaçlarýna zarar veren çamkese ile mücadele baþlatýldý. Biyolojik mücadele kapsamýnda Orman Bölge Müdürlüðü'ne ait Çamlýk mesirelik alanýndaki tesislerde bir laboratuvar kuruldu. Burada çamkesenin en büyük düþmaný olan calosoma sycophanta üretiliyor. Terminatör böcek olarak da adlandýrýlan bu böcekler, üretim sonrasýnda çamkesenin zararlý olduðu bölgelere býrakýlacak. 5 bin terminatör böceðin doðaya býrakýlmasý sonrasýnda büyük baþarý bekleniyor
Bu böcekler baþta Kýzýlçam (Pinus brutia) olmak üzere Karaçam (Pinus nigra), Sarýçam (Pinus silvestris), Pinus maritima, Pinus halepensis, Fýstýk Çamý (Pinus pinea), Lübnan Sediri (Cedrus libani) bazen de Juniperus excelsa'larda tahribat yapmaktadýr. Böcek yoðunluðu az olduðu zaman genellikle orman açýklýklarýnýn kenar þeridinde veya münferit aðaçlarda görülür. Fakat yoðunluk arttýkça arýz olduðu aðaç adedi çoðaldýðý gibi her aðaçta görülen kese adedi de çoðalýr. Çamkese böceði kitle üremesi yaptýðýnda ibrelerin tamamýný yok ederek aðacý çýplak hale getirir. Týrtýllar keselerini genellikle tepe sürgünlerine yakýn dallara veya tepe sürgününün bulunduðu dal çatallarýna yapar. Ýlk 3 gömlek deðiþimine kadar devamlý sürgün deðiþtiren zararlý kýþlýk kesesini ördükten sonra bir daha kese deðiþtirmez ve onu barýnak olarak sonuna kadar kullanýr. Zararýný bu keseden çýkýp dolaþarak yapar ve ayný keseye döner.
Çamkese böceði Anadolu’nun güney, batý ve kuzey kýsýmlarý, batý ve orta Karadeniz bölgesinin güney kesimlerinde yayýlýþ gösterir. Yoðunluk genellikle rakým yükseldikçe ve baký kuzeye kaydýkça azalmaktadýr.
Çamkese böceði yumurtalarýný 2 veya daha fazla ibreyi birleþtirmek suretiyle, genellikle aðacýn alt dallarýna bir mýsýr koçanýný andýrýr þekilde dizeler halinde býrakýr. Koçanlarda enine 10, boyuna ise 20-30 adet yumurta olmak üzere toplam 150-300 adet yumurta bulunur. Yumurtalarýn üzerleri dýþ etkenlere karþý korumak için pullarla kaplanýr. 25-40 gün süren yumurta dönemi sonunda yumurtadan çýkan týrtýllar gövdesine nazaran büyük baþlý, 6 sý torosid olmak üzere 16 ayaklýdýr. Olgun týrtýllarýn boyu 35-40 mm ye ulaþýr. Karnýnýn alt tarafý sarý renkli olan týrtýllarýn üzerinde bol miktarda yanlarda beyaza yakýn sarý, sýrtta ise açýk kahverengi kýl mevcuttur.
Týrtýlýn iki dönemi vardýr. Birincisi yumurtadan çýkýþý ile ilk soðuklarýn baþladýðý ve kýþlýk keselerini örmeye baþladýklarý, üçüncü deri deðiþtirmesine kadar geçen Ekim-Þubat dönemdir. Bundan sonra ikinci dönem baþlar. Bu da üçüncü deri deðiþiminden, krizalitleþme için topraða inmeye baþladýklarý zamana kadar geçen dönemdir. Bu dönem¬de keseleri aðýzlarýndan salgýladýklarý ipeðimsi bir madde ile devamlý takviye ederler. Bu madde ilk zamanlar parlak bir görünümde olup sonra matlaþýrlar.
Týrtýllar genellikle geceleri beslenirler. Kapalý havalarda gündüz de beslendikleri görülmüþtür. Isý 6 °C nin altýna düþtüðü zaman yuvalarýndan çýkmazlar.
Olgunlaþan ve krizalitleþmek için mutlaka topraða inen týrtýllar, kendilerine kestane renginde oval birer koza örerler. 4 ay devam eden krizalit dönemi sonunda, yani Eylül ayýnda ergin.hale geçerek topraktan çýkarlar. Ancak bu krizalitlerin tamamý ayný senede ergin hale gelmez, diyapoz halinde 4 yýl toprak altýnda kalabilir. Bu yüzden çamkese böceði ile mücadele projeleri dört yýllýk periyotlara göre yapýlýr.
Aðustos sonu ve Eylül baþlarýnda kelebekler kozayý delerek topraktan çýkar. Bu zamanda diþi kelebeðin abdomeni yumurta ile dolu vaziyettedir. Çiftleþtikten sonra erkek ölür. Diþi kelebek ise çiftleþmeden sonra bir gün içersinde yumurtalarýný koyarak yumurta koçanýný meydana getirir. Kýsa bir müddet sonra oda ölür.
Parazit ve yýrtýcýlarý:
Çamkese böceðinin parazitlerinin bazýlarýnýn isimleri aþaðýdadýr.
1- Yumurta parazitleri: Bu parazitler yumurtalar içersinde geliþip onunla beslenen bö¬ceklerdir. Bunlar: Anastatus bifasciatus, Ocencyrtrus pityocampa, Tetrastichus servadeii
2- Týrtýl parazitleri: Bu parazitler çamkese böceðinin týrtýlýnýn üzerine yumurta¬larýný koyup týrtýlýn iç organlarým yemek suretiyle geliþip, onlarýn ölümünü saðlayan parazitlerdir. Önemlileri; Mteorus versicolor, Phyrix caudata ‘dýr
3- Krizalit parazitleri: Bu parazitler ise geliþimlerini krizalitler üzerinde yapan ve onun içersini yiyerek beslenen faydalý böceklerdir. Önemli olanlar : Villa brunea (Diptera bombylide), Ichneumon rudis (Hymenoptera ýchneumonidea), Conomorium eremita, (Hymenoptera pteremalido) dýr.
4- Yýrtýcýlarý: Çamkese böceðinin 8 adet yýrtýcýsý vardýr. Bunlardan; Vespa germanica ve Calosoma sycophanta en önemlisidir. Calosoma sycophanta ‘nýn kurtlarý Çamkese böceðinin krizalitlerini ve týrtýllarýný parçalamak suretiyle yerler.
Mücadelesi:
Çamkese böceði ile mücadele yöntemleri kýsaca mekaniksel, kimyasal ve bu ikisinin kombine edilmesi demek olan entegre mücadele ve ayrýca biyolojik mücadele olmak üzere gruplandýrabiliriz.
1- Mekaniksel savaþ: Keseleri aðaç üzerinden kesip toplayarak yakma, yumurta koçanlarýný toplamak suretiyle yok etmek, krizalitlerini topraktan çýkarýp toplayarak yok etmek ve nihayet keseler içersine petrol dökmek suretiyle öldürmek þeklinde uygulanýr.
2- Kimyasal savaþ: Çamkese böceði ile mücadelede en uygun zaman týrtýllarýn l. ve 2. stadlarda, çok küçük ve korumasýz olduðu, parazit ve yýrtýcýlarýn ise henüz doðada bulunmadýðý evrede yapýlan ilaçlama kesin netice vermektedir. Ýlaçlama, yaðýþsýz ,açýk mümkünse çok hafif meltemli bir havada yapýlmalýdýr. Bunun için yerel meteorolojik durum iyi takip edilmelidir.
Kimyasal mücadelenin en büyük sakýncasý çoðu zaman faydalý böceklerinde yok edilmesidir.
3- Biyolojik savaþ: Bu yöntem, gerek yapay olarak üretilen gerekse doðada mevcut organizmalarýn korunmasý þekliyle çoðaltýlan canlýlardan yararlanarak, zararlý böceklerin populasyonunu azalt¬mak ve onlarý zararsýz halde baský altýnda tutabilmek yöntemidir.
Biyolojik mücadelede; virüslerden baþlamak suretiyle bakteriler, mantarlar, protozoerler, nematodlar, akar ve örümcekler, binlerce yýrtýcý ve parazit böcekler, böcekçil kuþlar da çok özel ve önemli bir yer iþgal eder. Bu konuda ülkemizde de 1973 yýlýnda buyana sürdürülen çalýþmalardan olumlu sonuçlar alýnmaya baþlanmýþtýr
Ormanlara zarar veren çamkese böceðine karþý laboratuvarlarda özel üretilen "calosoma sycophanta" isimli baþka bir böcekle mücadele ediliyor.
Denizli'de özellikle çam aðaçlarýna zarar veren çamkese ile mücadele baþlatýldý. Biyolojik mücadele kapsamýnda Orman Bölge Müdürlüðü'ne ait Çamlýk mesirelik alanýndaki tesislerde bir laboratuvar kuruldu. Burada çamkesenin en büyük düþmaný olan calosoma sycophanta üretiliyor. Terminatör böcek olarak da adlandýrýlan bu böcekler, üretim sonrasýnda çamkesenin zararlý olduðu bölgelere býrakýlacak. 5 bin terminatör böceðin doðaya býrakýlmasý sonrasýnda büyük baþarý bekleniyor
Comment