Tweet
1. TOPRAÐIN FÝZÝKSEL ÖZELLÝKLERÝ
Topraðýn fiziksel özelliklerini, topraðýn katý fazýný oluþturan maddelerin boyutlarý, bunlarýn birbirlerine baðlanma durumlarý, agregat sistemleri, agregat veya toprak parçalarýnýn diziliþ ve duruþ þekilleri teþkil etmektedir. Topraðýn fiziksel özellikleri, toprakta havalanma, suyun topraða sýzmasý ve alýkonulmasý, köklerin nüfuzunu, toprakta bitki besin maddelerinin tutulmasýný önemli ölçüde tayin etmektedir. Mesela kil gibi ince unsurlu maddelerden oluþan toprak kütlesinin havalanmasý ve suyun sýzmasý güç olmaktadýr. Buna karþýlýk taneli bir yapý gösteren topraklarda havalanma ve su dolaþýmý mükemmel olarak cereyan eder.
1.1. Topraðýn Bünyesi (Tekstür)
Topraðýn katý fazýný kil, mil ve kum boyutundaki malzemeler oluþturmaktadýr. Bu boyuttaki malzemelerin toprak içindeki nispi miktarlarý ve bunlarýn birbirlerine göre oranlarý topraðýn tekstürünü ifade etmektedir. Topraðýn tekstür sýnýflarýna ayrýmýnda topraðýn kimyasal bileþimi, renk, aðýrlýk ve diðer özellikleri gözetilmeksizin sadece farklý boyuttaki parçalarýn toprakta bulunan parçalarý esas alýnmaktadýr.
Topraðý oluþturan parçalarýn boyutu küçüldükçe 1 gr. da ki parçacýk sayýsý artmakta ve parçalarýn iþgal ettikleri yüzey de geniþlemektedir. Özellikle kilin parçacýk sayýsý ve yüzey alanýnýn aþýrý derecede geniþ olmasý dikkat çekicidir. Kum büyük ebattadýr ve eþit aðýrlýktaki kil minerallerine göre çok yüzey iþgal etmektedir. Bu bakýmdan kumun, topraðýn kimyasal ve fiziksel aktivitesindeki oynadýðý rol ihmal edilecek kadar azdýr. Kum toprak yapýsýnda çatý vazifesi görmekte, hava ve suyun dolaþýmýný kolaylaþtýrmaktadýr.
Mil, toprak ayrýþmasýný hýzlandýrýr, bitkilerin büyümesi için eriyik haldeki besin maddelerinin tahliye edilmesinde kuma göre daha elveriþli rol oynamaktadýr. Ayrýca mil toprakta suyun yerçekimine karþý tutulmasýnda çok önemli bir yer iþgal etmektedir. Demek ki milli topraklar, bitkilerin istifadesine elveriþli olan suyu saðlamakta ve bu da dona karþý topraklarý korumaktadýr.
Kil, hem topraðýn su tutma kapasitesini arttýrýr hem de toprak çözeltisindeki besin maddelerinin tutulmasýný saðlar.Kil miktarý fazla olan topraklara aðýr bünyeli, kum miktarý fazla olan topraklara ise hafif bünyeli denilmektedir. Topraðýn tekstürel özelliði, topraðýn plastiklik, sertlik, geçirgenlik, kuraklýk, verimlilik vs. gibi özelliklerini etkiler.
Belli baþlý tekstür sýnýflarý ise þöyledir: Kil, killi balçýk, balçýk, kum, balçýklý kum, kumlu balçýk, kumlu killi balçýk, kumlu kil, mil, milli balçýk, milli killi balçýk, milli kil.
1.2. Toprak Strüktürü
Topraðýn strüktürü, toprak parçalarýnýn bir araya gelerek oluþturduðu sýralanma ve bunlarýn duruþ þekillerini ifade etmektedir. Bir toprak profilinde farklý horizonlarýn strüktürü topraðýn renk, tekstür veya topraðýn kimyasal bileþimini ortaya çýkardýðý kadar topraðýn ana karakterini de yansýtýr.
Topraðýn strüktürü topraðýn tekstürünün etkisine baðlý olarak deðiþir; ayrýca nem, havalanma durumu, mikroorganizmalarýn faaliyetleri, kök büyümesi ve geliþmesi, hatta topraktaki besin maddelerinin bitkiler tarafýndan alýnmasýný da etkilemektedir.
Toprak strüktürü esas itibariyle taneli, bloðumsu, levhamsý ve prizmamsý olmak üzere dört ana tipe ayrýlýr. Toprak strüktürü, topraktaki boþluklarýn þekillenmesi açýsýndan son derece önemli olup, toprakta su ve havanýn dolaþýmýný ve hareketini tayin etmektedir.
Topraðýn fiziksel özelliklerini, topraðýn katý fazýný oluþturan maddelerin boyutlarý, bunlarýn birbirlerine baðlanma durumlarý, agregat sistemleri, agregat veya toprak parçalarýnýn diziliþ ve duruþ þekilleri teþkil etmektedir. Topraðýn fiziksel özellikleri, toprakta havalanma, suyun topraða sýzmasý ve alýkonulmasý, köklerin nüfuzunu, toprakta bitki besin maddelerinin tutulmasýný önemli ölçüde tayin etmektedir. Mesela kil gibi ince unsurlu maddelerden oluþan toprak kütlesinin havalanmasý ve suyun sýzmasý güç olmaktadýr. Buna karþýlýk taneli bir yapý gösteren topraklarda havalanma ve su dolaþýmý mükemmel olarak cereyan eder.
1.1. Topraðýn Bünyesi (Tekstür)
Topraðýn katý fazýný kil, mil ve kum boyutundaki malzemeler oluþturmaktadýr. Bu boyuttaki malzemelerin toprak içindeki nispi miktarlarý ve bunlarýn birbirlerine göre oranlarý topraðýn tekstürünü ifade etmektedir. Topraðýn tekstür sýnýflarýna ayrýmýnda topraðýn kimyasal bileþimi, renk, aðýrlýk ve diðer özellikleri gözetilmeksizin sadece farklý boyuttaki parçalarýn toprakta bulunan parçalarý esas alýnmaktadýr.
Topraðý oluþturan parçalarýn boyutu küçüldükçe 1 gr. da ki parçacýk sayýsý artmakta ve parçalarýn iþgal ettikleri yüzey de geniþlemektedir. Özellikle kilin parçacýk sayýsý ve yüzey alanýnýn aþýrý derecede geniþ olmasý dikkat çekicidir. Kum büyük ebattadýr ve eþit aðýrlýktaki kil minerallerine göre çok yüzey iþgal etmektedir. Bu bakýmdan kumun, topraðýn kimyasal ve fiziksel aktivitesindeki oynadýðý rol ihmal edilecek kadar azdýr. Kum toprak yapýsýnda çatý vazifesi görmekte, hava ve suyun dolaþýmýný kolaylaþtýrmaktadýr.
Mil, toprak ayrýþmasýný hýzlandýrýr, bitkilerin büyümesi için eriyik haldeki besin maddelerinin tahliye edilmesinde kuma göre daha elveriþli rol oynamaktadýr. Ayrýca mil toprakta suyun yerçekimine karþý tutulmasýnda çok önemli bir yer iþgal etmektedir. Demek ki milli topraklar, bitkilerin istifadesine elveriþli olan suyu saðlamakta ve bu da dona karþý topraklarý korumaktadýr.
Kil, hem topraðýn su tutma kapasitesini arttýrýr hem de toprak çözeltisindeki besin maddelerinin tutulmasýný saðlar.Kil miktarý fazla olan topraklara aðýr bünyeli, kum miktarý fazla olan topraklara ise hafif bünyeli denilmektedir. Topraðýn tekstürel özelliði, topraðýn plastiklik, sertlik, geçirgenlik, kuraklýk, verimlilik vs. gibi özelliklerini etkiler.
Belli baþlý tekstür sýnýflarý ise þöyledir: Kil, killi balçýk, balçýk, kum, balçýklý kum, kumlu balçýk, kumlu killi balçýk, kumlu kil, mil, milli balçýk, milli killi balçýk, milli kil.
1.2. Toprak Strüktürü
Topraðýn strüktürü, toprak parçalarýnýn bir araya gelerek oluþturduðu sýralanma ve bunlarýn duruþ þekillerini ifade etmektedir. Bir toprak profilinde farklý horizonlarýn strüktürü topraðýn renk, tekstür veya topraðýn kimyasal bileþimini ortaya çýkardýðý kadar topraðýn ana karakterini de yansýtýr.
Topraðýn strüktürü topraðýn tekstürünün etkisine baðlý olarak deðiþir; ayrýca nem, havalanma durumu, mikroorganizmalarýn faaliyetleri, kök büyümesi ve geliþmesi, hatta topraktaki besin maddelerinin bitkiler tarafýndan alýnmasýný da etkilemektedir.
Toprak strüktürü esas itibariyle taneli, bloðumsu, levhamsý ve prizmamsý olmak üzere dört ana tipe ayrýlýr. Toprak strüktürü, topraktaki boþluklarýn þekillenmesi açýsýndan son derece önemli olup, toprakta su ve havanýn dolaþýmýný ve hareketini tayin etmektedir.
Comment