B

[selsarac]

BALCALI-85: Kısa boylu ve sağlam saplıdır. Kırmızı başaklıdır. Kılçık rengi gri-siyahtır. Kavuzları tüylüdür. Beyaz renklidir. 1000 tane ağırlığı 40 gr'ın üzerindedir. Kırmızı renkli makarnalık buğday çeşidi. (Ç.Ü.Zir. Fak./ADANA1988)
BAĞIT: Bkz. Anlaşma.
BAĞLAMA LİMANI: Bir gemiye ait seferlerin idare edildiği liman.
BAKİYE: Kalan, artık değeri ifade eder.
BAKLA: Baklagillerden, yurdumuzun her yerinde tarımı yapılan bir bitki, bunun yeşil ürünü ve tohumları.
BAKLİYAT: Yemeklik kurubaklagil veya tane baklagil olarak adlandırılan fasulye, nohut, mercimek, bakla, bezelye ve börülce gibi adlarla bilinen yaş sebzelerin kurutularak meyvelerinden ayrılmış tohumlarına verilen genel ad.
BAKTERİ: Monera âleminde yer alan zarla çevrili gerçek ve belirgin çekirdeği ve organelleri bulunmayan prokaryotik yapıdaki ilkel tek hücreli canlı.
BALAST: Normal şebeke gerilimini (ülkemizde 220 Volt) flüoresan, cıva buharlı ve sodyum buharlı ampullerin ilk ateşlemesi (ışık vermeye başlaması) için gerekli gerilim seviyesine (geçici olarak) yükselten cihaz.
BALYA: Tüccar eşyası dengi, ticaret mallarının sarılıp bağlanmasıyla yapılan yük.
BANKA ÇEKİ: Bankada parası olan bir kimsenin bu paradan bir kısmının dilediği kimseye ödenmesi için verdiği çek.
BANKA MEVDUATI: Bankaya yatırılmış olan para.
BANKA: Para ticareti yapan kurum.
BANKNOT: Devlet tarafından çıkarılan kâğıt para.
BANT KONVEYÖR: Bantlı taşıyıcı sistem.
BARATARYA: Kaptan ya da tayfaların gemi sahibine isteyerek verdikleri zarar.
BAREM: Hububat ve bakliyatın alım ve satışlarına esas olan ve değişik unsur ve ihtimallere göre hesaplamalarda kolaylık sağlamak amacıyla önceden hazırlanan fiyat, kalite ve sınıflandırma cetveli.
BARINMA LİMANI: Geminin, havanın kötülüğü veya acil bir tamiri yaptırmak amacıyla sığındığı liman.
BARNAME: Kara taşıma vasıtalarının gümrüğe, yüke ait ibraz ettikleri belge, gümrük beyannamesi.
BASKÜL: Ağırlık ölçmede kullanılan tartı aleti.
BASRİ BEY-95: Sap orta boylu(85 cm), kılçıklı olup, kılçık rengi beyazdır. daneleri beyaz renkli, orta uzunlukta, 1000 tane ağırlığı 36-39 gr'dır. Sulu alanlar için geliştirilmiş bir çeşittir. Kurağa ve soğuğa hassastır. Sarı ve kara paslara dayanıklı, kahverengi pasa hassas olan ekmeklik beyaz yarı sert buğday çeşidi. (Ege Tar. Arş. Ens./İZMİR 1995)
BAŞAK: Arpa, buğday ve yulaf gibi bitkilerin daneleri taşıyan meyvesi.
BAŞAK-95: Kışlık, kılçıklı, bin dane ağırlığı 40 gram, kışa dayanıklı, beyaz yarı sert ekmeklik buğday çeşidi. (Tarım Bak. Toh. Tescil. Şubesi)
BAŞAKLANMA: Hububatlarda başak veya salkımın bayrak yaprağı kınından dışarı çıkması.
BAŞFİYAT: Tarımsal destekleme sistemi içerisinde, bir garanti fiyat olarak ilan edilen, genelde bir tarım ürününün en iyi kalitesine verilen fiyattır.
BATIL: Haklı olmayan, çürük.
BAYRAKTAR 2000: Sapı orta boylu uzunluktadır. Başakları beyaz renkli olup, kılçıklı, daneleri beyaz renktedir. Soğuğa, kurağa ve yatmaya dayanıklıdır. 1000 tane ağırlığı 32,8 gr, ekmeklik kalitesi Gerek 79 ile benzer gurupta olup ikinci sınıftır. Yapay epidemi altında sarı pasa dayanıklı ekmeklik beyaz yarı sert buğday çeşidi. (Tarla Bitkileri Arş. Ens. 2000)
BEDEL: Bir malın ya da işin karşılığı olarak verilen para, değer, ücret.
BEDELSİZ İTHALAT: Bedeli Türkiye'den döviz olarak ödenmeden yapılan ithalattır.
BEKLEME SÜRESİ: Taşıyanın mal yükletilmesi veya boşaltılması için kanunla veya mukavele gereğince beklemek zorunda olduğu süre.
BEKLENMEYEN HALLER: Tarafların önceden sezememiş olduğu olayların, olağan üstü mahiyette gerçekleşmesi ve taahhüdün ifasını güçleştirmesi.
BEKLETİLİR MAL: Uzun bir süre bozulmadan saklanan mal.
BENZER PARA: Bankalardan derhal çekilebilen tasarruf mevduatlarıyla derhal paraya çevrilebilen devlet tahvilleri.
BERKMEN 469: (Triticum durum var. hordeiforme) Kurağa, kışa ve hastalıklara dayanıklı, daha çok Orta Anadolu'da üretilen, makarnalık ve ekmeklik kalitesi iyi, 1000 tane ağırlığı 47-48 gr. olan makarnalık buğday çeşidi. (Ankara Zirai Arş. Ens.)
BERTH-TERMS: Geminin bir bölümünün tahsisi suretiyle yük naklini sağlayan bir çeşit navlun sözleşmesi.
BETON SİLO: (BS)Kurumumuzda hububat stoklama amacıyla kullanılan ve beton malzemeden yapılan dikey depo.
BETONARME AMBAR: Kurumumuzda hububat ve bakliyat stoklama amacıyla kullanılan, zemin ve karkası betondan yapılan yatay depo. (BA)
BEY: Satış.
BEZOSTAJA 1T.aestivum ssp. vulgare v.lutescens.) Kılçıksız, beyaz-çıplak kavuzlu, sert kırmızı taneli, Rusya'dan yurdumuza getirilen, yatmaya, kışa, sarı ve kahverengi pasa dayanıklı, ekmeklik kalitesi iyi, bin dane ağırlığı 45 gr. civarında, Orta, Doğu, Güneydoğu, Trakya Bölgelerinde yetiştirilen, birçok tarım işletmesinde tohumluk olarak üretilen Anadolu kırmızı sert buğday çeşidi.
BİLÂNÇO: Bir işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tablo. Alacak ve borçları saptayan çizelge.
BİLİTTİFAK: Beraberce, el birliği ile.
BİN TANE AĞIRLIĞI: Bin adet buğday tanesinin gram olarak ve kuru madde üzerinden hesaplanan ağırlığı.
BİRALIK ARPA: Çoğunlukla beyaz renkli, kavuzlu, malt elde etmede kullanılan arpa.
BİTKİ KORUMA İLAÇLARI: Ürünlerin büyümesini, hasadını ve depolanmasını iyileştirmek ve bu devrelerinde korumak üzere kullanılan kimyasal bileşikler.
BLOKE: Paranın belirli koşulların gerçekleşmesine değin harcanmaya yasaklanması.
BOLAL 2973: (Triticum aestivum var.erythrospermum) kılçıklı beyaz kavuzlu, orta boylu, kurağa ve yatmaya dayanıklı, soğuğa dayanıksız, dane dökmeyen, pas ve sürmeye karşı hassas, ekmeklik kalitesi iyi, bin dane ağırlığı 38-39 gr. olan daha çok Orta Anadolu' da yetiştirilen kırmızı yarı sert buğday çeşidi. (Eskişehir Zirai Arş. Ens.)
BOLLUK: Gerekli bütün malların sıkıntıya düşmeksizin ve pek çok bulunduğu ekonomik durum.
BONO: Üstünde yazılı olan paranın belli bir süre sonunda adı yazılı kişiye ya da onun göstereceği kişiye ödeneceğini bildiren senet.
BORÇ: Verilmesi gereken para ya da mal, ilerde geri verilmek üzere alınmış para.
BORÇLU: Borcu olan.
BORDRO: Bir hesabın ayrıntılarını gösteren çizelge.
BORSA: Para ya da para değerindeki hisse senedi, tahvillerin ve çeşitli emtiaların alınıp satıldığı yer.
BOŞALTMA LİMANI: Yükün boşaltıldığı liman.
BOŞALTMA MASRAFLARI: Gemiden boşaltılan mal için teslim veya depolama yerine kadar geçen zamanda yapılan masraflar.
BOŞALTMA SÜRESİ: Taşıyanın, yükün boşaltılması için ayrıca bir tazminat isteme hakkı olmaksızın beklemek zorunda olduğu süre.
BOŞALTMA YERİ: Gemiden yükün boşaltılması için malı teslim alacak kişinin göstereceği yer.
BOŞALTMA: Genel anlamda yükün herhangi bir vasıtadan çıkarılması. BOY: Bkz. Çemen
BOYKOT: Bir varlığı malca zarara sokmak amacıyla onunla her türlü ilişkiyi kesme işlemi.
BÖLÜŞÜM: Ulusal gelirin bireyler arasında paylaşılması.
BRÜT KAR: Üretimin gayri safi gelirinden üretim harcamaları çıktıktan sonra kalan fark.
BRÜT: Kesintisiz hesap.
BUĞDAY ANALİZ FİŞİ: Analizi yapılmak üzere laboratuvara gelen buğday etüt numunesinin fiziksel ve kimyasal analiz sonuçlarının işlendiği belge.
BUĞDAY UNU: Buğdayın öğütülmesi ile elde edilen buğdayın endosperm kısmı.
BUĞDAYTriticum L.) Gramineae familyasından, insan beslenmesinde kullanılan kültür bitkileri içinde dünya da ekiliş ve üretim bakımından ilk sırayı alan, dünya nüfusunun yaklaşık % 35 inin ve 50 ülkenin temel besini olan, makarnalık, ekmeklik ve bisküvilik türleri bulunan, dünya da yıllık yaklaşık 600 milyon ton üretimi yapılan bir tahıl türü.
BULAŞIK: Mikro organizmaların, çeşitli hastalıkların ve haşerelerin bulaşmış olduğu ürün.
BULAŞMA: Mikroorganizmaların, çeşitli hastalıkların ve haşerelerin depo içersinde veya tarlada diğer ürünlere geçmesi.
BULGUR: Durum buğdayının temizlenerek ısısal işlemden geçirilip kurutulmasıyla elde edilen gıda maddesi.
BUNKER LİMANI: Gemilerin yakıt ihtiyaçlarını karşılayan liman.
BUNKER: Geminin kömür veya mazot ambarı, kurumumuzda bulunan silo kantarlarının üzerindeki küçük hacimli besleme depoları.
BUSHEL: 35, 238 litre değeri olan ve kuru madde tartmakta kullanılan İngiliz- Amerikan kapasite ölçüsü.
BUTLAN: Atıl olma durumu, doğuştan geçersizlik, hükümsüzlük. Bir hukuki işlemin hüküm doğurması için uyulması zorunlu esas veya şekil şartlarından birinin bulunmaması halinde irade açıklamasının hükümsüz olması.
BUTLER ÇELİK HANGAR: Çelik konstrüksiyondan yapılan genellikle bakliyat ve çuvallı emtiaların depolamasında kullanılan yatay depo.(BÇH)
BUVAT(BUAT): Elektrik tesisatında, içinde iletken bağlantılarının yapıldığı kutu, ek kutusu.
BUY: Bkz. Çemen.
BÜTÇE: Gelir ve giderlerin belli bir süredeki niceliklerini ve nerelerden gelip nerelere gideceğini önceden tasarlayan çizelge.
BÜTÜN YÜK: Boş bir geminin yük alabilecek yerlerinin tamamen doldurulması.