Tweet
Bu hastalığa Plum pox potyvirus yol açmaktadır. Bu virüs ilk olarak Bulgaristan’da 1918 yılında görülmüştür. Bu yıldan sonra virüs üretim materyalleri ile birçok Avrupa ülkesine taşınmıştır. Ana konukçuları erik, kayısı, nektar ve şeftalidir.
Virüsün yol açtığı hastalıktan dolayı erik, şeftali, nektar ve kaysıda çok ciddi kayıplar meydana gelir. Virüs konukçu bitki dışında vektörlerinde ve bitki özsuyunda enfeksiyon yeteneklerini kısa bir süre devam ettirebilirler. Bu hastalık Ege, Marmara, ve Orta Anadolu Bölgemizde erik ve kayısılarda saptanmıştır. En önemli virüs hastalıklarından biri olduğu için hem iç hem de dış karantina listemizde yer almaktadır.
Belirtisi: Hastalığın ana konukçuları olan erik, kayısı, nektar ve şeftalide belirtiler genel olarak yaprak ve meyvelerde görülür. Erik ve kayısılarda yaprak belirtileri, sarı leke, bant ve halka şeklindedir. Kayısı ve eriklerde bütün bir vejetasyon yaprak belirtileri görülebilir. Özellikle genç sürgünlerde belirgindir.
Şeftali yapraklarında damarlar boyunca renk açılması ve damar bantlaşması, kıvrılma ve deformasyon şeklinde görülür. Belirtiler ilkbaharda, ilk yapraklanma devresinde görülebilir.
Meyve belirtileri, erikte; olum devresine yakın klorotik halka ve bantlar şeklinde çöküntüler görülür. Meyve kesitinde, bu çökmüş yerlerin koyu kahverengi, lastik gibi ve çekirdeğe yapışıktır. Çekirdekte adeta meyvedeki belirtinin izdüşümü meydana gelir. Bunlar koyu renkli nokta, halka ve bantlar şeklindedir.
Kayısı meyvelerinde ise genel olarak deformasyon, halka ve bantlar görülür. Çekirdekte de klorotik halka ve bantlar çok belirgindir. Şeftali meyvelerinde de hemen hemen aynı belirtiler görülür. Yalnız meyveler olgunlaştığında kaybolabilir. Bulaşık meyveler deforme olmuşlardır.
Hastalığa yakalanmış meyvelerin şeker içeriği oldukça düşük ve tatsızdır. Hastalığın en önemli belirtilerinden biri de meyve olumundan önce meyvelerin dökülmesidir. Meyveler tamamıyla ticari değerini kaybeder.
Nasıl bulaşır
Virüs yaprak biti vektörleriyle, bulaşık aşı kalemi, aşı gözü, çelik ve çöğür ile taşınır.
ELMA MOZAİK VİRÜSÜ
Bu hastalığa Apple mosaic ilarvirus yol açmaktadır. Bu virüs elma yetiştiriciliği yapılan çoğu ülkede yer almaktadır. Virüsün elmadan başka bilinen diğer konukçuları arasında huş ağacı, şerbetci otu, kestane, ahududu, çilek, fındık ve kayısı yer almaktadır.
Belirtisi: İlkbaharda bulaşık ağaçlarda soluk sarı-krem renginde alanlar yaprak yüzeyinde görülür. Bu alanlar, küçük nokta şeklinde lekelerden ya da düzensiz daha geniş lekelerden, damar sararmalarından, sarı çizgi ve bantlardan ibarettir. Mevsim ilerledikçe bu soluk sarı lekelenmeler, alanlar ve bantlar, krem ya da daha krom sarı ya da beyaz renk alır. Daha sonra da bu alanlar nekrotikleşir.
Hastalık belirtilerini en iyi Granny Smith ve Golden Delicious gibi hassas çeşitlerde gösterir. Daha dayanıklı çeşitlerde belirtiler bir kaç lekeden ibarettir. Bu hastalığa yakalanmış elma ağaçlarında % 50’ye varan verim kaybı söz konusudur. Bir çok elma çeşidinde belirti görülmez.
Nasıl bulaşır
Virüs özsu ile taşınabilir. Bitki özsuyunda stabil değildir. Bu virüsün yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ile ve aşı yolu ile taşınmaktadır. Bilinen bir vektörü yoktur. Ayrıca tohumla taşındığına dair bir kanıt yoktur.
ÖNEMLİ BAĞ VİRÜS HASTALIKLARI
Asma dünyada kültürü yapılan en eski meyve türlerinden birisidir. Bağcılığın tarihçesi milattan 5000 yıl öncesine kadar dayanır. Asmanın anavatanı Anadolu ve Kafkasya içeren bölgedir.
Bağlar birçok hastalığa özellikle de virüslere hassastır. Bu virüs ve virüs benzeri hastalıklar, bağlarda verim ve kaliteyi etkileyen faktörlerin en önemlilerinden biri olarak karşımıza çıkarlar. Bağların en önemli virüs hastalığı kısa boğum olarak da bilinen bulaşık soysuzlaşma hastalığıdır. Diğer önemli virüs hastalığı da yaprak kıvrılma hastalığıdır.
BULAŞIK SOYSUZLAŞMA (KISA BOĞUM)
Belirtileri: Bulaşık soysuzlaşma hastalığı asma yapraklarında sarı lokal lekeler, damar bantlaşmaları, deformasyonlar, yaprak simetrisinde bozulmalar, cep oluşumunda düzensizlik ve yaprakta yelpaze formunda değişiklik meydana getirdiği gibi sararmalar da meydana getirirler. Hastalığa yakalanmış asmaların sürgünlerinde çatallaşmalar, yassılaşmalar, zig zag gelişme ve çift boğum oluşumu da görülür. Salkımlarda da tane tutumu azalır. Salkım ve taneler küçülür. Olgunlaşmada gecikmeler meydana gelir. Bu virüs hastalığından kaynaklanan salkımdaki en önemli belirtilerden biri de boncuklaşmadır; yani irili, ufaklı birçok tanenin salkımda bir arada görülmesidir.
Nasıl bulaşır
Hastalık özsu ile taşınabilir. Hastalığın yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ile ve aşı yolu ile taşınmaktadır. Ayrıca nemtodlarla da aktif bir şekilde taşınırlar.
ASMA YAPRAK KIVRILMA HASTALIĞI
Belirtileri: Bağların diğer önemli bir virüs hastalığı olan yaprak kıvrılma hastalığı en önemli belirtilerini asma yapraklarında meydana getirir. Özellikle de siyah üzüm çeşitlerinde belirtileri tipiktir. Vejetasyon döneminin başında hassas çeşitlerin yapraklarında içe doğru kıvrılmalar başlar. Yaz sonu ve sonbaharda siyah üzüm çeşitlerinin yaprak ayalarında kırmızı, mor renk değişimi ortaya çıkar. Yaprak damarları ise yeşil rengini muhafaza eder. Aynı zamanda içeri doğru kıvrılma çok daha tipik bir hal alır. Beyaz üzüm çeşitlerinin yapraklarında içe doğru kıvrılma ve renk açılması tipik olur. Bu hastalığa yakalanmış asma salkımlarındaki en önemli belirti tanelerdeki renksizleşme ve olgunlaşmadaki gecikmedir. Tane tutumu az ve küçük olur.
Nasıl bulaşır
Bu hastalığın yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ve aşı yolu ile de taşınmaktadır.
Her iki virüs hastalığının genel belirtileri ve oluşturduğu zarar kısaca şu şekilde özetlenebilir. Asmalarda zayıflama, ölüm, üründe % 80'e varan azalma, ürünün kalitesinin düşmesine, bağların vejetasyon periyodunun kısalmasına, çelik veriminin düşmesine, üretim materyalinin köklenme kabiliyetinin zayıflamasına, ürünün şeker içeriğinin azalmasına ve pazar değerinin düşmesine sebep olurlar. Ayrıca ülkemizde ekonomik önemi olan yaprak salamuracılığı dikkate alındığında, söz konusu hastalıkların önemli kayıplar meydana getirdiği açıktır.
Virüsün yol açtığı hastalıktan dolayı erik, şeftali, nektar ve kaysıda çok ciddi kayıplar meydana gelir. Virüs konukçu bitki dışında vektörlerinde ve bitki özsuyunda enfeksiyon yeteneklerini kısa bir süre devam ettirebilirler. Bu hastalık Ege, Marmara, ve Orta Anadolu Bölgemizde erik ve kayısılarda saptanmıştır. En önemli virüs hastalıklarından biri olduğu için hem iç hem de dış karantina listemizde yer almaktadır.
Belirtisi: Hastalığın ana konukçuları olan erik, kayısı, nektar ve şeftalide belirtiler genel olarak yaprak ve meyvelerde görülür. Erik ve kayısılarda yaprak belirtileri, sarı leke, bant ve halka şeklindedir. Kayısı ve eriklerde bütün bir vejetasyon yaprak belirtileri görülebilir. Özellikle genç sürgünlerde belirgindir.
Şeftali yapraklarında damarlar boyunca renk açılması ve damar bantlaşması, kıvrılma ve deformasyon şeklinde görülür. Belirtiler ilkbaharda, ilk yapraklanma devresinde görülebilir.
Meyve belirtileri, erikte; olum devresine yakın klorotik halka ve bantlar şeklinde çöküntüler görülür. Meyve kesitinde, bu çökmüş yerlerin koyu kahverengi, lastik gibi ve çekirdeğe yapışıktır. Çekirdekte adeta meyvedeki belirtinin izdüşümü meydana gelir. Bunlar koyu renkli nokta, halka ve bantlar şeklindedir.
Kayısı meyvelerinde ise genel olarak deformasyon, halka ve bantlar görülür. Çekirdekte de klorotik halka ve bantlar çok belirgindir. Şeftali meyvelerinde de hemen hemen aynı belirtiler görülür. Yalnız meyveler olgunlaştığında kaybolabilir. Bulaşık meyveler deforme olmuşlardır.
Hastalığa yakalanmış meyvelerin şeker içeriği oldukça düşük ve tatsızdır. Hastalığın en önemli belirtilerinden biri de meyve olumundan önce meyvelerin dökülmesidir. Meyveler tamamıyla ticari değerini kaybeder.
Nasıl bulaşır
Virüs yaprak biti vektörleriyle, bulaşık aşı kalemi, aşı gözü, çelik ve çöğür ile taşınır.
ELMA MOZAİK VİRÜSÜ
Bu hastalığa Apple mosaic ilarvirus yol açmaktadır. Bu virüs elma yetiştiriciliği yapılan çoğu ülkede yer almaktadır. Virüsün elmadan başka bilinen diğer konukçuları arasında huş ağacı, şerbetci otu, kestane, ahududu, çilek, fındık ve kayısı yer almaktadır.
Belirtisi: İlkbaharda bulaşık ağaçlarda soluk sarı-krem renginde alanlar yaprak yüzeyinde görülür. Bu alanlar, küçük nokta şeklinde lekelerden ya da düzensiz daha geniş lekelerden, damar sararmalarından, sarı çizgi ve bantlardan ibarettir. Mevsim ilerledikçe bu soluk sarı lekelenmeler, alanlar ve bantlar, krem ya da daha krom sarı ya da beyaz renk alır. Daha sonra da bu alanlar nekrotikleşir.
Hastalık belirtilerini en iyi Granny Smith ve Golden Delicious gibi hassas çeşitlerde gösterir. Daha dayanıklı çeşitlerde belirtiler bir kaç lekeden ibarettir. Bu hastalığa yakalanmış elma ağaçlarında % 50’ye varan verim kaybı söz konusudur. Bir çok elma çeşidinde belirti görülmez.
Nasıl bulaşır
Virüs özsu ile taşınabilir. Bitki özsuyunda stabil değildir. Bu virüsün yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ile ve aşı yolu ile taşınmaktadır. Bilinen bir vektörü yoktur. Ayrıca tohumla taşındığına dair bir kanıt yoktur.
ÖNEMLİ BAĞ VİRÜS HASTALIKLARI
Asma dünyada kültürü yapılan en eski meyve türlerinden birisidir. Bağcılığın tarihçesi milattan 5000 yıl öncesine kadar dayanır. Asmanın anavatanı Anadolu ve Kafkasya içeren bölgedir.
Bağlar birçok hastalığa özellikle de virüslere hassastır. Bu virüs ve virüs benzeri hastalıklar, bağlarda verim ve kaliteyi etkileyen faktörlerin en önemlilerinden biri olarak karşımıza çıkarlar. Bağların en önemli virüs hastalığı kısa boğum olarak da bilinen bulaşık soysuzlaşma hastalığıdır. Diğer önemli virüs hastalığı da yaprak kıvrılma hastalığıdır.
BULAŞIK SOYSUZLAŞMA (KISA BOĞUM)
Belirtileri: Bulaşık soysuzlaşma hastalığı asma yapraklarında sarı lokal lekeler, damar bantlaşmaları, deformasyonlar, yaprak simetrisinde bozulmalar, cep oluşumunda düzensizlik ve yaprakta yelpaze formunda değişiklik meydana getirdiği gibi sararmalar da meydana getirirler. Hastalığa yakalanmış asmaların sürgünlerinde çatallaşmalar, yassılaşmalar, zig zag gelişme ve çift boğum oluşumu da görülür. Salkımlarda da tane tutumu azalır. Salkım ve taneler küçülür. Olgunlaşmada gecikmeler meydana gelir. Bu virüs hastalığından kaynaklanan salkımdaki en önemli belirtilerden biri de boncuklaşmadır; yani irili, ufaklı birçok tanenin salkımda bir arada görülmesidir.
Nasıl bulaşır
Hastalık özsu ile taşınabilir. Hastalığın yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ile ve aşı yolu ile taşınmaktadır. Ayrıca nemtodlarla da aktif bir şekilde taşınırlar.
ASMA YAPRAK KIVRILMA HASTALIĞI
Belirtileri: Bağların diğer önemli bir virüs hastalığı olan yaprak kıvrılma hastalığı en önemli belirtilerini asma yapraklarında meydana getirir. Özellikle de siyah üzüm çeşitlerinde belirtileri tipiktir. Vejetasyon döneminin başında hassas çeşitlerin yapraklarında içe doğru kıvrılmalar başlar. Yaz sonu ve sonbaharda siyah üzüm çeşitlerinin yaprak ayalarında kırmızı, mor renk değişimi ortaya çıkar. Yaprak damarları ise yeşil rengini muhafaza eder. Aynı zamanda içeri doğru kıvrılma çok daha tipik bir hal alır. Beyaz üzüm çeşitlerinin yapraklarında içe doğru kıvrılma ve renk açılması tipik olur. Bu hastalığa yakalanmış asma salkımlarındaki en önemli belirti tanelerdeki renksizleşme ve olgunlaşmadaki gecikmedir. Tane tutumu az ve küçük olur.
Nasıl bulaşır
Bu hastalığın yayılması daha çok anaç bitkiler ile olmaktadır. Bunun yanında diğer üretim materyalleri ve aşı yolu ile de taşınmaktadır.
Her iki virüs hastalığının genel belirtileri ve oluşturduğu zarar kısaca şu şekilde özetlenebilir. Asmalarda zayıflama, ölüm, üründe % 80'e varan azalma, ürünün kalitesinin düşmesine, bağların vejetasyon periyodunun kısalmasına, çelik veriminin düşmesine, üretim materyalinin köklenme kabiliyetinin zayıflamasına, ürünün şeker içeriğinin azalmasına ve pazar değerinin düşmesine sebep olurlar. Ayrıca ülkemizde ekonomik önemi olan yaprak salamuracılığı dikkate alındığında, söz konusu hastalıkların önemli kayıplar meydana getirdiği açıktır.