Tweet
Nohut sineği
[Liriomyza cicerina (Rond.)(Dip.;Agromyzidae]
Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
Erginlerin hakim rengi siyahtır. Karın kısmı sarı çizgili, vücudun diğer kısımları gri-siyah renkte, fazla hareketli olmayan sineklerdir. Tarlada dikkatli bakıldığında, nohut yaprakçık ve dalcıkları üzerinde kolayca görülürler. Dişiler ortalama 1.4-1.6, erkekler 1.1-1.3 mm boyundadır. Yumurtaları mat beyaz renkte, ortalama 0.1 mm boyundadır. Yumurtalar yaprak dokusu içine bırakıldıkları ve küçük olduklarından gözle görülmezler. Larvalar, kirli sarı, parlak görünümlü ve silindiriktir. Larvalar, nohut yaprakçıklarının iki epidemisi arasında açtığı galeride bulunur. Olgun larva ortalama 2.4-2.8 mm boyda olup, çıplak gözle kolayca görülür. Pupaları fıçı şeklinde, ba.1 sarısı veya kızıl kahverenginde olup, boyu 2 mm'dir..
Kışı toprağın 3-6 cm derinliğinde pupa döneminde geçirir. İlkbaharda erginler çıkar ve taze nohut yaprakçıklarında beslenirler. Erginler cinsel olgunluğa erişince çiftleşirler ve dişiler ovipozitörleriyle yaprakçıkların üst epidermisini delerek, iki epidermis arasına yumurta bırakırlar. Her yaprakçığa genellikle 1 adet olmak üzere bir dişi 30-35 yumurta bırakır. Yumurtaların bırakıldığı yer, hafif bir şişkinlik ve açık
renkli bir leke halinde görülür. Yumurtalar 2-4 günde açılır. Yumurtadan çıkan larva, yaprakçıkta galeri açarak beslenir. Olgun larva, yaprakçığın yan kenarından kendini toprağa atarak 2-5 cm toprak derinliğinde pupa olur. Pupa dönemi 14-15 gündür. Bir dölünü yaklaşık 1-1.5 ayda tamamlar. Yılda 2-3 döl verir.Larvanın beslenmesi sonucu önce açık renkli ip şeklinde galeri oluşur. Daha sonra galeri kabarcık şeklini alır ve tüm yaprak ayasını kaplar. Bu dönemde larvanın pislikleri göze çarpar. Şiddetli zarar görmüş yaprakçıklar sararır ve dökülür. Dökülmeler bitkinin özellikle alt dalcıklarında olur. Şiddetli zarar sonucu yaprakçıkları dökülen bitkiler az ürün verir.
Doğal DüşmanlarıEge Bölgesinde larva-pupa parazitoiti olarak Opius monilicornis Fisher. (Hym.:Braconidae) saptanmıştır (Şekil 5). Bu parazitoitin, Nohut sineği larvalarını %3-15 oranlarında parazitlediği belirlenmiştir.
Akdeniz Bölgesinde ise, doğal düşman olarak saptanan parazitoit türleri aşağıda verilmiştir:
Doğal düşmanların bilimsel adı Takım ve familyası
Diglyphus isaea (Walker) (Hym.: Eulophidae)
Chrysocharis longitarsus (Han.) "
Diaulinopsis arenana (Erdös) " "
Tetrastichus sp. " "
a) Kültürel Önlemler
Bir önceki yıl nohut sineği zararı görülen tarlalarda kışı geçirecek pupaları öldürmek amacıyla hasat sonunda derin sürüm uygulanmalıdır.
b) Biyolojik Mücadele
Parazitoitler, zararlıyı baskı altında tutacak yoğunlukta bulunmadığından uygulamaya verilecek bir yöntem yoktur. Entegre mücadele
a) Kültürel önlemler-Hastalığın görülmediği tarlalardan tohumluk alınmalıdır.
-En az 2-3 yılda bir ekim nöbeti yapılmalı ve böylece hastalık etmeninin tarladan bulaşması önlenmelidir.
-Hasattan sonra, tohumluk 7-8 gün güneş altında yayılarak kurutulduktan sonra depoya alınmalıdır.
-Zamanında önlem alınmamış tarlalarda, hastalığın ilk görüldüğü ocaklardaki hastalıklı nohut bitkileri sökülerek tarladan uzaklaştırılmalıdır.
-Ekim anında tohumların normal derinliğe düşmeleri sağlanmalıdır. -Tolerant çeşitler tercih edilmelidir.
arındırılmalıdır. Nohut tarlasında çıkan yabani hardal bitkileri, tohum bağlamadan yolunmak ve kuruyunca yakılmalıdır. Ayrıca nadas yılında, iyi bir toprak hazırlığının yapılması hem toprakta yeteri kadar nemin birikmesini sağlayacak ve hem de yabancıot yoğunluğunun önemli ölçüde azalmasına yardımcı olacaktır.
b) Kimyasal mücadele
Nohut ekiminden sonra, çıkış öncesi olarak verilen ilaçlardan biri ile ilaçlama yapılmalıdır. İlaçlama yapılacak tarla, tavında olmalı, kesekler parçalanmak, ekimden sonra sürgü çekip tarla düzlenmelidir. Nohut ekilen tarlanın kesekli olması halinde ve ekimden sonra yeterli yağışın olmaması halinde ilaçların etkisi de düşük olmaktadır.
Yabani hardal ve diğer yabancıotların kimyasal mücadelesinde tavsiye edilen ilaçlar ve dozları yer almaktadır.
[Liriomyza cicerina (Rond.)(Dip.;Agromyzidae]
Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
Erginlerin hakim rengi siyahtır. Karın kısmı sarı çizgili, vücudun diğer kısımları gri-siyah renkte, fazla hareketli olmayan sineklerdir. Tarlada dikkatli bakıldığında, nohut yaprakçık ve dalcıkları üzerinde kolayca görülürler. Dişiler ortalama 1.4-1.6, erkekler 1.1-1.3 mm boyundadır. Yumurtaları mat beyaz renkte, ortalama 0.1 mm boyundadır. Yumurtalar yaprak dokusu içine bırakıldıkları ve küçük olduklarından gözle görülmezler. Larvalar, kirli sarı, parlak görünümlü ve silindiriktir. Larvalar, nohut yaprakçıklarının iki epidemisi arasında açtığı galeride bulunur. Olgun larva ortalama 2.4-2.8 mm boyda olup, çıplak gözle kolayca görülür. Pupaları fıçı şeklinde, ba.1 sarısı veya kızıl kahverenginde olup, boyu 2 mm'dir..
Kışı toprağın 3-6 cm derinliğinde pupa döneminde geçirir. İlkbaharda erginler çıkar ve taze nohut yaprakçıklarında beslenirler. Erginler cinsel olgunluğa erişince çiftleşirler ve dişiler ovipozitörleriyle yaprakçıkların üst epidermisini delerek, iki epidermis arasına yumurta bırakırlar. Her yaprakçığa genellikle 1 adet olmak üzere bir dişi 30-35 yumurta bırakır. Yumurtaların bırakıldığı yer, hafif bir şişkinlik ve açık
renkli bir leke halinde görülür. Yumurtalar 2-4 günde açılır. Yumurtadan çıkan larva, yaprakçıkta galeri açarak beslenir. Olgun larva, yaprakçığın yan kenarından kendini toprağa atarak 2-5 cm toprak derinliğinde pupa olur. Pupa dönemi 14-15 gündür. Bir dölünü yaklaşık 1-1.5 ayda tamamlar. Yılda 2-3 döl verir.Larvanın beslenmesi sonucu önce açık renkli ip şeklinde galeri oluşur. Daha sonra galeri kabarcık şeklini alır ve tüm yaprak ayasını kaplar. Bu dönemde larvanın pislikleri göze çarpar. Şiddetli zarar görmüş yaprakçıklar sararır ve dökülür. Dökülmeler bitkinin özellikle alt dalcıklarında olur. Şiddetli zarar sonucu yaprakçıkları dökülen bitkiler az ürün verir.
Doğal DüşmanlarıEge Bölgesinde larva-pupa parazitoiti olarak Opius monilicornis Fisher. (Hym.:Braconidae) saptanmıştır (Şekil 5). Bu parazitoitin, Nohut sineği larvalarını %3-15 oranlarında parazitlediği belirlenmiştir.
Akdeniz Bölgesinde ise, doğal düşman olarak saptanan parazitoit türleri aşağıda verilmiştir:
Doğal düşmanların bilimsel adı Takım ve familyası
Diglyphus isaea (Walker) (Hym.: Eulophidae)
Chrysocharis longitarsus (Han.) "
Diaulinopsis arenana (Erdös) " "
Tetrastichus sp. " "
a) Kültürel Önlemler
Bir önceki yıl nohut sineği zararı görülen tarlalarda kışı geçirecek pupaları öldürmek amacıyla hasat sonunda derin sürüm uygulanmalıdır.
b) Biyolojik Mücadele
Parazitoitler, zararlıyı baskı altında tutacak yoğunlukta bulunmadığından uygulamaya verilecek bir yöntem yoktur. Entegre mücadele
a) Kültürel önlemler-Hastalığın görülmediği tarlalardan tohumluk alınmalıdır.
-En az 2-3 yılda bir ekim nöbeti yapılmalı ve böylece hastalık etmeninin tarladan bulaşması önlenmelidir.
-Hasattan sonra, tohumluk 7-8 gün güneş altında yayılarak kurutulduktan sonra depoya alınmalıdır.
-Zamanında önlem alınmamış tarlalarda, hastalığın ilk görüldüğü ocaklardaki hastalıklı nohut bitkileri sökülerek tarladan uzaklaştırılmalıdır.
-Ekim anında tohumların normal derinliğe düşmeleri sağlanmalıdır. -Tolerant çeşitler tercih edilmelidir.
arındırılmalıdır. Nohut tarlasında çıkan yabani hardal bitkileri, tohum bağlamadan yolunmak ve kuruyunca yakılmalıdır. Ayrıca nadas yılında, iyi bir toprak hazırlığının yapılması hem toprakta yeteri kadar nemin birikmesini sağlayacak ve hem de yabancıot yoğunluğunun önemli ölçüde azalmasına yardımcı olacaktır.
b) Kimyasal mücadele
Nohut ekiminden sonra, çıkış öncesi olarak verilen ilaçlardan biri ile ilaçlama yapılmalıdır. İlaçlama yapılacak tarla, tavında olmalı, kesekler parçalanmak, ekimden sonra sürgü çekip tarla düzlenmelidir. Nohut ekilen tarlanın kesekli olması halinde ve ekimden sonra yeterli yağışın olmaması halinde ilaçların etkisi de düşük olmaktadır.
Yabani hardal ve diğer yabancıotların kimyasal mücadelesinde tavsiye edilen ilaçlar ve dozları yer almaktadır.